Wzorce planu kont i okno „Załóż księgi rachunkowe”
Pięć wzorców planu kont według załączników do ustawy o rachunkowości (1, 4, 5, 6), moduły włączane konfiguracją firmy, konta analityczne z wzorca, pozycje bilansu i rachunku zysków i strat oraz znaczniki JPK_KR_PD. Zakładanie planu, dzienników i rejestrów VAT z wzorca.
Opublikowano
Program zakłada plan kont z jednego z pięciu wzorców. Wzorzec to gotowy zakładowy plan kont z przypisanymi pozycjami bilansu i rachunku zysków i strat (tak, żeby raport sprawozdania liczył się z sald kont) oraz znacznikami JPK_KR_PD. Konta wzorca są podzielone na moduły — do planu firmy trafiają tylko te, które pasują do jej konfiguracji rachunkowości.
Plan z wzorca zakłada kreator pełnej księgowości albo okno Załóż księgi rachunkowe (opis niżej). Oba są w wersji Profesjonalnej i w wersji dla biur rachunkowych.
Wzorce
| Wzorzec | Kiedy | Kont we wzorcu |
|---|---|---|
| Podmiot komercyjny — załącznik 1, rachunek porównawczy | jednostka pozostała albo wybór załącznika nr 1 | 78 |
| Podmiot komercyjny — załącznik 1, rachunek kalkulacyjny | jw., wariant kalkulacyjny (zespół 5) | 81 |
| Jednostka mała — załącznik 5 | jednostka mała (albo mikro z wyborem załącznika nr 5) | 77 |
| Jednostka mikro — załącznik 4 | jednostka mikro | 62 |
| Fundacja / stowarzyszenie — załącznik 6 | organizacja pozarządowa | 66 |
Liczba kont dotyczy pełnego wzorca ze wszystkimi modułami i kontami analitycznymi — plan konkretnej firmy ma ich mniej. Wzorce opierają się na „Wzorcowym planie kont” (2025) i opracowaniu dla fundacji i stowarzyszeń, sprawdzonych z aktualnym tekstem ustawy o rachunkowości (Dz.U. 2026 poz. 522).
Moduły — które konta trafiają do planu
| Moduł | Kiedy wchodzi |
|---|---|
| rdzeń (środki pieniężne, rozrachunki, kapitały, przychody, wynik) | zawsze |
| środki trwałe, pracownicy | zawsze |
| zespół 4 / zespół 5 | według ewidencji kosztów |
| VAT | czynny podatnik VAT |
| kasa | „Kasa (obrót gotówkowy)” |
| waluty obce | „Operacje walutowe” |
| projekty, umowy długoterminowe | „Projekty / zlecenia”, „Umowy długoterminowe” |
| podatek dochodowy jednostki | podatnik CIT (także fundacja i stowarzyszenie) |
| odroczony podatek (aktywa i rezerwy) | podatnik CIT, który nie odstąpił od odroczonego podatku |
| dotacje, działalność statutowa odpłatna, działalność gospodarcza | fundacja, stowarzyszenie |
Konta analityczne z wzorca
Część kont ma we wzorcu analitykę, bo sprawozdanie wymaga podziału, którego konto syntetyczne nie daje:
- 010 i 070 — pięć grup środków trwałych (grunty; budynki i lokale; urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu; inne) z wartością i umorzeniem; w załączniku nr 1 to osobne wiersze aktywów A.II.1.a–e,
- 750, 755 — odsetki, różnice kursowe (przy walutach), pozostałe,
- 760, 765 — przychód ze zbycia i wartość netto zbytych niefinansowych aktywów trwałych, dotacje, pozostałe,
- 700 w fundacji i stowarzyszeniu — podział według rodzajów przychodów działalności statutowej.
Każde konto analityczne ma własną pozycję w sprawozdaniu i własny znacznik JPK_KR_PD (pozycje nie są dziedziczone z konta nadrzędnego). Konto nadrzędne z analityką (010, 070, a w fundacji 700) nie ma znacznika — słownik JPK_KR_PD ma kody tylko dla grup; znacznik konta nadrzędnego wskazuje księgowy (Znaczniki JPK_KR_PD).

Analitykę z wzorca program zakłada tylko pod konto, które powstaje w tym samym przebiegu. Pod konto, które było w planie wcześniej (może mieć zapisy albo własną analitykę firmy), jej nie dokłada — mówi o tym w podglądzie; w razie potrzeby dodaje się ją w oknie planu kont.
Pozycje sprawozdania przy kontach
Konto z wzorca wskazuje do trzech pozycji bilansu (całe saldo albo osobno saldo Wn i saldo Ma — konta rozrachunkowe, które mogą być po obu stronach bilansu) i do dwóch pozycji rachunku zysków i strat. Konta zespołu 4 przy rachunku kalkulacyjnym i konto 490 nie wchodzą do rachunku zysków i strat (są wyłączone, żeby koszty nie liczyły się podwójnie). Raport bilansu i rachunku zysków i strat sumuje własne saldo każdego konta w pozycji, którą konto wskazuje — sumy wyższych pozycji liczy wzór sprawozdania. Szczegóły pól konta: Plany kont.
Okno „Załóż księgi rachunkowe”
Przycisk Załóż księgi rachunkowe… jest na dole zakładki Konfiguracja rachunkowości w oknie firmy. Okno zakłada plan kont, dzienniki częściowe i rejestry VAT — bez kroków kreatora:
- Rok — rok planu kont,
- Wzorzec — „(dobierz automatycznie z konfiguracji firmy)” albo jeden z wzorców wybrany ręcznie,
- Podgląd — co powstanie: konta, dzienniki, rejestry VAT, uwagi do sprawdzenia (zapis wymaga osobnego kliknięcia),
- Załóż księgi — zapis.
W wersji dla biur rachunkowych okno uwzględnia wzorzec biura, jeżeli biuro ma go zapisanego (przygotowuje się go przez asystenta AI z planu kont wybranej firmy).
Ponowny zapis jest bezpieczny: konto albo dziennik, który już jest, zostaje bez zmian i trafia do licznika „istniejące”.
Dzienniki i rejestry VAT z wzorca
| Dziennik | Kiedy |
|---|---|
| SP — Sprzedaż, ZA — Zakup, BA — Wyciągi bankowe, PK — Polecenia księgowania | zawsze |
| KA — Raporty kasowe | firma prowadzi kasę |
| PL — Listy płac | zawsze (moduł pracowników) |
| AM — Amortyzacja | zawsze (moduł środków trwałych) |
| PR — Projekty i kontrakty (w fundacji: Projekty i dotacje) | projekty albo umowy długoterminowe (w fundacji: dotacje) |
Czynny podatnik VAT dostaje rejestry: sprzedaż krajowa, zakupy krajowe, zakupy środków trwałych. Rejestr tego samego rodzaju, który firma już ma, zostaje bez zmian.
Schematów księgowania wzorzec nie zakłada — dzienniki i schematy.
Plany założone wcześniej
Wzorce mają numery wersji. Plan założony ze starszej wersji wzorca nie zmienia się sam po aktualizacji programu — kreator i okno „Załóż księgi” tylko dokładają konta, których w planie brakuje; istniejących kont i ich pozycji nie poprawiają.