Środki trwałe — ewidencja, plan amortyzacji, JPK ŚT

Co potrafi (TL;DR)

TaxMachine prowadzi jedną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (WNiP) dla firm na KPiR, ryczałcie i księgach rachunkowych. Każdy środek ma kartę z danymi nabycia, planem odpisów amortyzacyjnych i historią zmian wartości. Program wylicza plan metodą liniową, degresywną albo jednorazową (także w ramach limitów de minimis i dla fabrycznie nowych środków), stosuje limit wartości samochodu osobowego, księguje miesięczne odpisy do KPiR jednym dowodem wewnętrznym, drukuje ewidencję, tabelę amortyzacyjną, kartę i dowody OT/LT oraz tworzy plik JPK_ST albo JPK_ST_KR. Dane z dotychczasowych formularzy ewidencji przenosi migracja.

Jedna ewidencja dla każdej formy księgowości

Ewidencję prowadzi się w węźle Środki trwałe (nowe) pod firmą (od wydania 3.6522 z 16 września 2026 r.). Lista pokazuje m.in. numer ewidencyjny, nazwę, rodzaj (środek trwały albo WNiP), symbol KŚT, datę przyjęcia, wartość początkową, umorzenie i wartość netto na dziś, stawkę, metodę, status i datę likwidacji, a stopka sumuje kwoty. Ta sama ewidencja służy firmom na KPiR, na ryczałcie (zastępuje dotychczasowy wykaz środków trwałych) i na księgach rachunkowych.

Na wstążce Środki trwałe są przyciski dodawania i edycji kart, Wydruk ewidencji, Tabela amortyzacyjna, Utwórz JPK ŚT, Migracja środków trwałych oraz odnośnik do opisu symbolu KŚT na taxmachine.pl.

Karta środka trwałego

• Dane podstawowe — nazwa, rodzaj aktywa, numer ewidencyjny, symbol KŚT (ze Słownika KŚT, który podpowiada stawkę z wykazu), status; nabycie: sposób (zakup, wytworzenie, dzierżawa, nieodpłatne przyjęcie, aport, ujawnienie nadwyżki), daty nabycia i przyjęcia do używania, cena, numery dokumentu zakupu, dowodu OT i numer KSeF faktury zakupu; amortyzacja podatkowa: metoda, stawka, współczynnik, wartość początkowa, rok i miesiąc rozpoczęcia, pojazd i limit wartości w kosztach.
• Szczegóły — producent, numer fabryczny, rok produkcji, dane i stan techniczny, osoba odpowiedzialna, sprzedawca.
• Wartości i korekty — umorzenie sprzed ewidencji (BO), wartość amortyzowana, umorzenie i wartość netto na dziś.
• Odpisy podatkowe, Zmiany wartości (ulepszenie, częściowa likwidacja, przeszacowanie, korekta) oraz Likwidacja i sprzedaż.
• W księgach rachunkowych — opcjonalnie amortyzacja bilansowa inna niż podatkowa, z własnym podglądem odpisów.

Przy zapisie program sprawdza kartę pod kątem wymagań pliku JPK ŚT: nie zapisze karty bez daty przyjęcia, z ujemną wartością, ze stawką spoza zakresu 0–100 % albo z błędnym numerem KSeF faktury, a przy braku numeru ewidencyjnego, symbolu KŚT lub współczynnika metody degresywnej ostrzega.

Plan amortyzacji

Przelicz amortyzację wylicza plan miesięcznych odpisów:

• amortyzacja zaczyna się w miesiącu wskazanym na karcie, a domyślnie — w miesiącu następującym po przyjęciu do używania,
• liniowa — jedna dwunasta odpisu rocznego, ostatni odpis domyka plan do pełnej wartości,
• degresywna — od wartości netto na początek roku ze współczynnikiem; od roku, w którym odpis nie byłby wyższy od liniowego, program przechodzi na metodę liniową,
• jednorazowa — cała wartość w miesiącu rozpoczęcia,
• umorzenie sprzed ewidencji, zwiększenia i zmniejszenia wartości oraz data likwidacji lub sprzedaży zmieniają plan od właściwego miesiąca.

Przeliczenie jest różnicowe: nie rusza odpisów, których kwota się nie zmienia, a o odpisy już zaksięgowane pyta. Przelicz od miesiąca zachowuje ręczne poprawki z wcześniejszych miesięcy i rozkłada pozostałą kwotę od wskazanego miesiąca. Środek przyjęty do ewidencji w trakcie amortyzacji (np. przy przejęciu klienta od innego biura) wpisuje się z pełną wartością i dotychczasowym umorzeniem — plan obejmuje tylko pozostałą część.

Amortyzacja jednorazowa

Przycisk Amortyzacja jednorazowa sam dobiera tryb i pokazuje kwoty do potwierdzenia:

• środek o wartości do 10 000 zł — 100 % wartości (art. 22f ust. 3 ustawy o PIT),
• fabrycznie nowy środek z grup KŚT 3–6 i 8 — w limicie 100 000 zł w roku (art. 22k ust. 14),
• de minimis dla małego podatnika albo w roku rozpoczęcia działalności — w limicie 50 000 euro w roku, przeliczonym po kursie NBP (art. 22k ust. 7).

Limity roczne obejmują odpisy jednorazowe innych środków firmy; nadwyżkę ponad limit program amortyzuje liniowo od następnego roku. Bez programu: kalkulator amortyzacji środków trwałych.

Samochody osobowe — limit wartości w kosztach

Karta wskazuje pojazd z kartoteki pojazdów firmy, a program wpisuje limit wartości wynikający z jego danych (kwotę można też wpisać ręcznie). Ewidencja, plan i JPK ŚT wykazują pełne odpisy — limit działa przy księgowaniu: do kosztów trafia część odpisu, odpis × limit / wartość początkowa, widoczna na karcie w kolumnie W kosztach.

Limity wartości samochodu osobowego:

Pojazd wprowadzony do ewidencji	Rodzaj pojazdu	Limit
do 31 grudnia 2025 r.	spalinowe i hybrydy	150 000 zł
do 31 grudnia 2025 r.	elektryczne i napędzane wodorem	225 000 zł
od 1 stycznia 2026 r.	spalinowe i hybrydy z emisją poniżej 50 g CO₂/km	150 000 zł
od 1 stycznia 2026 r.	spalinowe i hybrydy z emisją co najmniej 50 g CO₂/km	100 000 zł
od 1 stycznia 2026 r.	elektryczne i napędzane wodorem	225 000 zł

O limicie decyduje data wprowadzenia do ewidencji, nie data zakupu (nowe limity od 2026 r.).

Księgowanie amortyzacji

• KPiR — w miesiącu firmy Narzędzia → Księguj amortyzację zbiera niezaksięgowane odpisy wszystkich kart i tworzy jeden wpis DW w kolumnie Pozostałe wydatki (przy limicie samochodu — z częścią w kosztach). Ponowne uruchomienie nie dubluje wpisu, a usunięcie DW z księgi przywraca odpisom stan niezaksięgowany.
• Ryczałt — amortyzacja nie trafia do ewidencji przychodów; ewidencja służy jako wykaz i do JPK_ST.
• Księgi rachunkowe — odpisy księguje się dekretem PK według planu kont. Asystent AI robi to jednym dekretem z niezaksięgowanych odpisów: konto amortyzacji i konta umorzenia dobiera z planu kont firmy, najpierw pokazuje podgląd i nie pozwala zaksięgować miesiąca drugi raz.

Asystent AI potrafi też założyć kartę środka trwałego z planem amortyzacji i wskazać zakupy środków trwałych wpisane wprost w koszty.

Likwidacja, sprzedaż, wydruki

Zakładka Likwidacja i sprzedaż przyjmuje datę i rodzaj wykreślenia (sprzedaż, niedobór, kradzież, darowizna, wkład niepieniężny, przekwalifikowanie, inne) albo dane sprzedaży; plan kończy się na tym miesiącu. Wydruki: Wydruk ewidencji, Tabela amortyzacyjna za rok, Karta środka z tabelą wszystkich lat oraz dowody OT i LT — z podglądem i zapisem do PDF.

JPK ŚT

Utwórz JPK ŚT tworzy plik za bieżący rok (rok można zmienić) i sam dobiera wariant: JPK_ST(1) dla KPiR i ryczałtu, JPK_ST_KR(1) dla ksiąg rachunkowych. Program nie utworzy pliku za rok, którego firma nie ma w ewidencji, i ostrzega przed plikiem bez pozycji. Kto i od kiedy wysyła pliki: Tworzenie i wysyłanie plików JPK oraz JPK_ST_KR.

Migracja z dotychczasowych formularzy

W starszych wersjach ewidencję prowadzono na rocznych formularzach Ewidencja środków trwałych (EST) i Wykaz środków trwałych (WST). Migracja środków trwałych przenosi z nich wszystkie lata do kart: wartość początkową, umorzenie sprzed ewidencji, miesięczne odpisy, zmiany wartości i daty likwidacji. Najpierw pokazuje symulację bez zapisu, z listą kart do sprawdzenia (np. umorzenie wyższe od wartości, brak daty przyjęcia), a przy ponownym uruchomieniu niczego nie dubluje. Formularze zostają w programie do wglądu.

Ograniczenia

• Program nie zakłada karty sam z dokumentu zakupu — fakturę za środek trwały księguje się osobno, a kartę dodaje w ewidencji (albo zakłada ją asystent AI).
• Odpisy przeniesione migracją nie są wiązane z dowodami DW zaksięgowanymi wcześniej na podstawie formularzy — Księguj amortyzację dla takiego miesiąca utworzyłoby drugi wpis.
• W księgach rachunkowych okno programu nie księguje amortyzacji samo — dekret PK wprowadza się ręcznie albo zleca asystentowi AI.
• Program wylicza odpisy miesięczne; pole Częstotliwość odpisu jest informacyjne (wydruk karty, JPK_ST_KR).
• Amortyzacja jednorazowa nie dotyczy WNiP; przeliczenie limitu de minimis wymaga połączenia z internetem (kurs NBP).

Powiązane

• Środki trwałe — pomoc i instrukcja — opis krok po kroku: karta, plan, migracja, księgowanie, wydruki
• Nabycie środka trwałego i amortyzacja w KPiR
• JPK — generowanie i wysyłka
• Księgowość uproszczona i księgi rachunkowe
• Porównanie wersji — w której wersji programu znajdziesz moduł ŚT