Parametry dokumentów (controlling), raport kasowy/bankowy, usprawnienia księgowania e-faktur oraz rozwój wyciągów bankowych i serwera MCP

Duża porcja zmian, w większości w księgach rachunkowych — dodatkowe parametry dokumentów (controlling), nowe raporty, usprawnienia księgowania e-faktur i poprawki — a także rozwój wyciągów bankowych i funkcji agenta AI przez serwer MCP (integracja z Claude).

Uwaga: funkcje trwałego zapisu i przeglądania wyciągów bankowych (oznaczone niżej „wersja testowa / Beta") są na razie w kanale testowym.

Aktualizacja programu: pobieranie programów.

Dodatkowe parametry dokumentów w księgach rachunkowych

W księgach rachunkowych można teraz opisywać dokumenty własnymi parametrami — takimi jak stanowisko kosztów, działanie, zadanie czy źródło finansowania. To rozwiązanie dla firm i organizacji, które rozliczają koszty w podziale na projekty, dotacje albo komórki organizacyjne, a plan kont ma zostać czytelny.

Definicje zakłada się osobno dla każdej firmy w oknie „Parametry dokumentów". Dla każdego parametru podajesz jego nazwę i listę dopuszczalnych wartości; nieużywane wartości można wyłączyć, zamiast je kasować. W tym samym oknie definiuje się klucze podziałowe — nazwane zestawy wartości z procentami (np. „Podział kosztów wspólnych: Projekt A 60%, Projekt B 40%"). Program pilnuje, żeby procenty sumowały się do stu.

W oknie dokumentu księgowego pojawia się grupa „Parametry" z listami wyboru — po jednej na każdy zdefiniowany parametr, plus wybór klucza podziałowego. Grupa pokazuje się tylko wtedy, gdy firma ma cokolwiek zdefiniowane, więc pozostałym firmom nic nie przybywa na ekranie.

Wybrane parametry i klucz podziałowy trafiają na wydruk dekretacyjny dokumentu: parametry jako opisy w nagłówku, a klucz podziałowy jako tabela z pozycjami, procentami i wyliczonymi kwotami.

Okno definicji otworzysz z trzech miejsc: ze wstążki ksiąg rachunkowych w głównym oknie, z okna definiowania dzienników i schematów oraz wprost z okna automatycznego księgowania — bez wracania po drodze do innego widoku.

Parametry można dopasować do schematu księgowania

Nie każdy dokument potrzebuje wszystkich parametrów. W definicji schematu doszły dwie opcje:

ukrycie całej grupy parametrów — dla schematów, których controlling nie dotyczy;
wybór, które parametry mają być widoczne — reszta znika z okna dokumentu tego schematu.

Doszły też wartości domyślne: dla każdego schematu można wskazać, jakie parametry i jaki klucz podziałowy mają się ustawiać automatycznie przy zakładaniu dokumentu. Ustawiasz je przyciskiem „Domyślne parametry" w oknie dzienników i schematów. Przy wyborze schematu w dokumencie listy wypełniają się same — a istniejące dokumenty zachowują to, co już mają zapisane.

Klonowanie schematu księgowania

W oknie dzienników i schematów doszedł przycisk „Klonuj schemat". Tworzy kopię wskazanego schematu wraz z księgowaniami, wartościami i rejestrami VAT, nadając jej nazwę z dopiskiem „(kopia)" i od razu ustawiając kursor na nazwie do zmiany. Zamiast budować podobny schemat od zera, kopiujesz gotowy i zmieniasz w nim to jedno konto czy opis, który się różni.

Nieaktywne dzienniki i schematy znikają z list wyboru

Dziennik ma teraz — tak jak schemat — znacznik aktywności. Dzienniki i schematy oznaczone jako nieaktywne przestają się pojawiać na listach wyboru: w oknie dokumentu, w oknie automatycznego księgowania e-faktur i w oknie wskazywania dziennika. Dokumenty już zaksięgowane zachowują swoje przypisania, a schemat przypisany do bieżącego dokumentu pozostaje widoczny, żeby nic nie zniknęło w trakcie edycji. Stare, wycofane układy księgowań można więc zostawić w bazie do celów archiwalnych, nie zaśmiecając nimi codziennej pracy.

Kopiowanie dokumentów z poprzednich miesięcy — teraz także w księgach podatkowych

Znane z ksiąg rachunkowych kopiowanie dokumentów cyklicznych działa teraz również w księdze przychodów i rozchodów oraz w ryczałcie. Funkcję znajdziesz w menu „Narzędzia" listy dokumentów księgowych, jako „Kopiuj z poprzedniego miesiąca".

Otwiera się okno z wyborem okresu źródłowego (domyślnie ostatni wcześniejszy miesiąc, w którym są dokumenty — z licznikiem, ile ich jest) i listą dokumentów do zaznaczenia: numer, data, opis, kontrahent i kwota. Każdy zaznaczony dokument otwiera się kolejno w oknie edycji jako kopia w bieżącym miesiącu — do sprawdzenia i zapisania.

Kopiowane są kwoty: kolumny księgi przy KPiR, stawki i wartości przy ryczałcie oraz kwoty netto i VAT wszystkich stawek — czyli czynsz, rata czy abonament nie wymagają przepisywania. Kopiowane są też oznaczenia VAT i JPK (GTU, procedury, MPP i pozostałe znaczniki), które wcześniej trzeba było ustawiać ręcznie po każdej kopii.

Doszła opcja kopiowania pełnych numerów dokumentów: jeśli numer zawiera okres (np. „FV 12/06/2026"), program podmienia w nim miesiąc i rok na docelowy. Tak samo traktowany jest opis — „czynsz za 06/2026" po skopiowaniu do lipca staje się „czynsz za 07/2026", z uwzględnieniem także miesiąca wcześniejszego, co przydaje się przy składkach rozliczanych z opóźnieniem. Opcję można wyłączyć — wtedy numer nadawany jest od nowa, jak dotąd.

Okna kopiowania — zarówno to nowe, jak i wersja dla ksiąg rachunkowych — zapamiętują swój rozmiar.

Nowy raport: kasowy i bankowy

W księgach rachunkowych doszedł raport „Raport kasowy / bankowy" dla wskazanego konta — w układzie klasycznego raportu kasowego, do wydruku i podpisu.

Tabela zawiera kolejne operacje z datą, numerem dowodu, numerem księgowania, treścią i kontem przeciwstawnym, a kwoty ujęte są w dwóch kolumnach: przychód i rozchód. Obok każdej operacji widać stan narastająco — przydatny zwłaszcza przy koncie bankowym, bo pozwala porównać zapisy z saldem na wyciągu. Nad pozycjami jest stan poprzedni, a pod nimi obroty raportu i stan obecny, plus miejsca na podpisy sporządzającego, sprawdzającego i zatwierdzającego.

Stan poprzedni wyliczany jest rzetelnie — z sald sprzed wybranego okresu, a przy ich braku z bilansu otwarcia konta — więc raport można sporządzić za dowolny miesiąc czy zakres dat, nie tylko od początku roku. Raport można zrobić dla samego konta albo razem z jego analityką. Nazwa dobiera się sama do rodzaju konta: „Raport kasowy" dla kasy, „Raport bankowy" dla rachunku.

Otworzysz go z paska Raporty okna planu kont (od razu dla wskazanego konta) albo z menu raportów ksiąg rachunkowych w głównym oknie.

Księgowanie e-faktur w księgach rachunkowych — mniej klikania, żadnych niespodzianek

Okno automatycznego księgowania e-faktur do ksiąg rachunkowych dostało pakiet usprawnień skupionych wokół jednego problemu: faktur bez przypisanego schematu, które program po cichu pomijał.

Widać je od razu. Puste pole schematu w zaznaczonej fakturze jest wyróżnione kolorem, a pasek stanu pokazuje licznik „bez schematu — zostaną pominięte". Doszedł też przełącznik „Pokaż tylko bez schematu", który zawęża listę do tych wymagających uzupełnienia.
Program pyta przed księgowaniem, nie po. Jeśli wśród zaznaczonych faktur są takie bez schematu, a w oknie ustawione są schematy domyślne, pojawia się pytanie z trzema wyjściami: zastosować domyślne i księgować, księgować tylko pozostałe, albo wrócić bez księgowania.
Domyślny dziennik i schemat także dla zakupów. Dotąd taka para była tylko dla sprzedaży — teraz zakupy mają własną, działającą tak samo.
Przypisanie do podświetlonych. Obok przycisku uzupełniającego braki doszedł drugi: „Zastosuj do podświetlonych w liście" — działa na wierszach zaznaczonych myszą (klik, Ctrl+klik, Shift+klik), niezależnie od pola wyboru do księgowania.
Jedno polecenie zamiast czterech. Menu podręczne listy ma teraz jedną pozycję „Zastosuj schemat i dziennik z tego wiersza" z wyborem zakresu: do zaznaczonych, do wszystkich tego samego typu albo tylko do faktur bez schematu. Opisy mówią wprost, ilu i jakich faktur dotyczy akcja — na przykład „do zaznaczonych faktur zakupu (5)".

Pojazdy na e-fakturze — najpierw rodzaj wydatku

W oknie e-faktury sekcja pojazdu układa się teraz zgodnie z kolejnością pracy: najpierw wybierasz rodzaj wydatku, a dopiero potem pojawia się numer rejestracyjny i pola odliczeń. Dopóki rodzaj wydatku nie jest wybrany, pola pojazdu nie zajmują miejsca na ekranie.

Po ręcznym wpisaniu lub poprawieniu numeru rejestracyjnego program od razu odszukuje pojazd w kartotece firmy i pobiera dla niego procenty odliczenia VAT i kosztów — zgodnie z rodzajem wydatku. Wcześniej trzeba było w tym celu wybrać pojazd z listy; teraz wystarczy numer z faktury. Przy okazji poprawiliśmy zapisywanie tych procentów — zmiana rodzaju wydatku przy przypiętym pojeździe od razu przelicza odliczenia, a wartości poprawione ręcznie nie są nadpisywane przy ponownym otwarciu dokumentu.

Czytelny komunikat zamiast „błędu programu" przy błędnej stawce VAT

Jeżeli w pozycji dokumentu znajdzie się nierozpoznana stawka VAT, generowanie JPK_V7 i rejestru VAT przerywało się komunikatem o błędzie programu, wysyłanym do producenta — bez wskazania, który dokument jest problemem.

Teraz w takiej sytuacji pojawia się zwykły komunikat dla użytkownika, który podaje numer dokumentu, pozycję na liście, okres, datę, kontrahenta i samą nierozpoznaną stawkę, oraz mówi wprost, co zrobić: poprawić stawkę w pozycjach tego dokumentu i wygenerować raport ponownie. Taki błąd nie jest już zgłaszany producentowi jako awaria programu, bo jest to kwestia danych do poprawienia u klienta. Domknęliśmy też przypadek, w którym pozycja z nieznaną stawką liczbową była po cichu pomijana — jej kwoty znikały z raportu bez żadnego śladu.

JPK_V7 dla pierwszej deklaracji generuje się od razu

Przy sporządzaniu JPK_V7 dla podmiotu, który robi to po raz pierwszy, program potrafił mielić około minuty z zamrożonym oknem. Powód: szukanie nadwyżki VAT do przeniesienia z poprzednich okresów przeszukiwało kolejno trzy lata wstecz, a przy braku wcześniejszych deklaracji wykonywało pełny przebieg.

Teraz program jednym sprawdzeniem ustala, że firma nie ma żadnej wcześniejszej deklaracji, i pomija całe szukanie. Sposób wyznaczania nadwyżki się nie zmienił — deklaracje złożone wcześniej, w tym po przerwie w działalności, są uwzględniane dokładnie tak samo jak dotąd.

Podgląd i wydruk nie zawieszają się przy problemie z przeglądarką

Okna korzystające z wbudowanej przeglądarki — podgląd e-faktury, wydruki i raporty HTML, okno wiadomości e-mail, dokumenty HTML — czekały na uruchomienie tego składnika bez żadnego ograniczenia czasu. Na komputerze z uszkodzonym lub niezainstalowanym środowiskiem Microsoft Edge WebView2 okno potrafiło zostać zamrożone na dobre, obciążając przy tym procesor.

Teraz program czeka najwyżej dziesięć sekund, a potem pokazuje komunikat z podpowiedzią, żeby zainstalować ponownie składnik Microsoft Edge WebView2 Runtime. Jeśli problem jest trwały, kolejne okna nie ponawiają czekania — otwierają się od razu z tą samą informacją, zamiast zatrzymywać się przy każdym podglądzie. Gdy składnik jednak wystartuje, wszystko wraca do normalnego działania bez restartu programu.

Poprawka błędu przy zamykaniu programu

Przy zamykaniu programu, w trakcie automatycznej kopii bazy, potrafił pojawić się komunikat o błędzie dostępu do pamięci — ścieżka zamykania uruchamiała się wtedy po raz drugi na oknach będących już w trakcie zwalniania. Zamykanie jest teraz zabezpieczone przed powtórnym przebiegiem, a błąd kopii nie przerywa już zamykania programu.

Wyciągi bankowe zostają w programie (wersja testowa / Beta)

Wczytane wyciągi bankowe są od teraz zapamiętywane w bazie, a nie tylko pokazywane w oknie do jednorazowego zaksięgowania. Dzięki temu wracasz do nich później, widzisz historię importów i to, które operacje trafiły już do ksiąg.

Ponowne wczytanie tego samego pliku nie tworzy duplikatu — program rozpoznaje, że ten wyciąg już był, i nic nie dubluje. Możesz spokojnie wrzucić folder z eksportami, nie pamiętając, co już wczytywałeś.
Plik zawierający kilka rachunków zapisuje się jako osobne wyciągi — każdy rachunek ze swoim okresem i saldami.
Przy każdej operacji widać, czy została zaksięgowana, a operacje, których świadomie nie księgujesz, można oznaczyć jako pominięte — znikają wtedy z listy do zrobienia, ale zostają w historii.

Kontrola kompletności wyciągów i uzgodnienie salda (wersja testowa / Beta)

Program potrafi teraz sprawdzić, czy wyciągi danego rachunku układają się w ciąg: czy między końcem jednego a początkiem następnego nie brakuje dni i czy saldo końcowe jednego zgadza się z początkowym kolejnego. Przerwa w ciągu prawie zawsze oznacza, że brakuje jednego pliku — lepiej dowiedzieć się o tym przed księgowaniem niż po zamknięciu miesiąca.

Po zaksięgowaniu można też uzgodnić saldo: program porówna saldo końcowe wyciągu z saldem konta bankowego w księgach na koniec miesiąca i pokaże różnicę. Najczęstsze przyczyny rozjazdu to operacje jeszcze niezaksięgowane albo zaksięgowane w innym miesiącu.

Wyciągi bankowe widoczne w drzewie klienta (wersja testowa / Beta)

Zaimportowane wyciągi mają teraz swoje stałe miejsce w programie: węzeł „Wyciągi bankowe" w drzewie klienta, obok Dzienników w ewidencjach księgowych. Widok składa się z dwóch tabel: u góry wyciągi (rachunek, okres, sumy, salda, plik i data importu), pod spodem pozycje wskazanego wyciągu. Kolumna „Zaksięgowano" przy każdym wyciągu pokazuje licznik w stylu „225/232 (2 pom.)" — od razu widać, ile operacji czeka.

Przy każdej pozycji widać komplet informacji o księgowaniu:

dla operacji zaksięgowanych — twarde fakty z ksiąg: ID dokumentu (numer pozycji księgi, łamany przez miesiąc i rok albo przez sam rok — zgodnie z trybem numeracji firmy), dziennik i schemat, którym poszła, oraz konta Wn/Ma dekretu; wiersz jest zielony;
dla operacji czekających — propozycję ze zdefiniowanych reguł: schemat i konta, które program zastosuje przy księgowaniu. Jeśli żadna reguła nie łapie operacji, kolumny są puste, a wiersz żółty — to jest dokładnie lista rzeczy „do uzupełnienia" (nową regułą albo ręcznym wyborem przy księgowaniu);
operacje pominięte są szare; checkbox „Pominięta" przestawisz wprost w tabeli — to jedyne edytowalne pole, bo pozycje wyciągu są wiernym odbiciem pliku z banku.

Dwuklik (albo Enter) na wyciągu otwiera okno księgowania zasilone prosto z bazy — bez szukania plików na dysku; miesiąc docelowy program wyprowadza z okresu wyciągu. Wyciąg można też z tego miejsca usunąć (razem z jego operacjami; zaksięgowane dokumenty w księgach zostają).

Import wyciągów bez otwierania miesiąca księgowego (wersja testowa / Beta)

Okno „Wyciągi bankowe" otwarte z węzła klienta (a nie miesiąca) działa w trybie samego importu: wczytane pliki trafiają do bazy i czekają w kolejce, a księgowanie robisz kiedy indziej — z węzła wyciągów, z okna otwartego z miesiąca albo przez Claude (serwer MCP). To naturalny podział pracy: ktoś wrzuca pliki na bieżąco, księgowanie domyka się przy zamykaniu miesiąca.

Wynik importu jest od razu widoczny: kolumna „W bazie" przy każdym pliku mówi „nowy" / „już był" / „z bazy", a pasek podsumowania zlicza zbiorczo, ile wyciągów doszło. Pliki wyciągów może też importować Claude — wskazujesz plik albo cały katalog, a dedup pilnuje, żeby nic nie weszło podwójnie, wspólnie z importem z okna.

Serwer MCP: dopasowanie przelewów do faktur i uzupełnianie dat zapłaty

Funkcje opisane w tej i kolejnych sekcjach działają przez serwer MCP — to on udostępnia dane TaxMachine programowi Claude, z którym rozmawiasz. Claude staje się wtedy agentem AI dla Twojej księgowości: nie tylko odpowiada na pytania, ale na Twoje polecenie sam wykonuje konkretne czynności — dopasowuje przelewy, zakłada plany kont i schematy, sprawdza dekrety przed księgowaniem — zawsze z uzasadnieniem, podglądem i potwierdzeniem przed zapisem. Konfigurację znajdziesz w ustawieniach programu, w sekcji „Serwer MCP (narzędzia AI)".

MCP to otwarty standard komunikacji, więc podłączyć się może każdy program, który go obsługuje — opisy poniżej powstały i są sprawdzane na Claude, bo z nim serwer jest testowany.

Claude potrafi teraz zestawić operacje z wyciągu z e-fakturami i wskazać, który przelew płaci którą fakturę. Przy każdym dopasowaniu podaje uzasadnienie i stopień pewności — zgodność kwoty co do grosza, numer faktury w tytule przelewu, zgodny NIP, zbieżna nazwa kontrahenta. Dopasowania oczywiste oznacza jako pewne, wątpliwe zostawia do decyzji.

Zatwierdzone dopasowanie można zapisać jako datę zapłaty na fakturze. To ma bezpośrednie przełożenie na dwie rzeczy: kontrolę terminów płatności i ulgę na złe długi — bez daty zapłaty nie da się rzetelnie policzyć, którym fakturom minęło 90 dni.

Zapis jest ostrożny: jeżeli faktura ma już wpisaną inną datę zapłaty, program jej nie nadpisze bez wyraźnego potwierdzenia, a ponowne zapisanie tej samej daty nie zmienia niczego.

Serwer MCP: reguły księgowania wyciągów

Reguły przypisujące schemat księgowania do operacji wyciągu (np. „wpływ z urzędu skarbowego to 1,5% podatku") można teraz przeglądać i zapisywać przez Claude, a nie wyłącznie w oknie reguł. Typowa praca wygląda tak: pierwszy miesiąc księgujesz z Claude ręcznie, on proponuje reguły wynikające z tych decyzji, a kolejne miesiące rozpoznają się same.

Claude pilnuje przy tym dwóch rzeczy, o które łatwo się potknąć: kolejność reguł ma znaczenie (wygrywa pierwsza pasująca), a reguła bez żadnego warunku przechwyciłaby wszystko i wyciszyła reguły stojące niżej — taka jest odrzucana.

Serwer MCP: zakładanie planów kont, dzienników i schematów

Claude potrafi teraz przygotować strukturę ksiąg rachunkowych nowego klienta albo nowego roku:

Nowy plan kont na rok — z przeniesieniem kont z roku poprzedniego, wybraną analityką i opcjonalnym bilansem otwarcia z sald zamknięcia.
Dzienniki i schematy księgowania — wraz z pozycjami Wn/Ma, wartościami wpisywanymi przy dokumencie oraz zapisami do rejestrów VAT (także z odliczeniem częściowym, np. 50%).
Parametry dokumentów — dodatkowe wymiary analityczne wraz z listą dozwolonych wartości.
Kopiowanie struktury z firmy wzorcowej — najszybszy sposób postawienia ksiąg nowemu klientowi. Kopiowane są dzienniki, schematy, pozycje i zapisy VAT, a rejestry VAT są dopasowywane do firmy docelowej. Istniejące ustawienia nigdy nie są nadpisywane po cichu.

Każda z tych operacji domyślnie pokazuje podgląd tego, co powstanie, i wymaga potwierdzenia przed zapisem.

Serwer MCP: sprawdzenie dekretu przed zaksięgowaniem

Przed zapisaniem dokumentu do ksiąg Claude może sprawdzić go na sucho: czy miesiąc jest otwarty, czy firma ma plan kont na dany rok, czy każde wskazane konto istnieje, czy nie jest kontem syntetycznym (na takim się nie księguje) i czy strony Wn i Ma się bilansują. Taniej wychwycić pomyłkę tutaj niż wycofywać gotowy dokument z ksiąg.