Serwer MCP — TaxMachine dla asystenta AI

Po co to

Serwer MCP zmienia asystenta AI z rozmówcy w wykonawcę. Nie chodzi o to, żeby podpowiadał, jak zaksięgować fakturę — tylko żeby ją zaksięgował: w księdze przychodów i rozchodów, w ryczałcie albo dekretem w księgach rachunkowych, tym samym mechanizmem, którego używa program.

To jest droga do automatyzacji całego miesiąca, a nie pojedynczej czynności:

e-faktury z KSeF — rozpoznane, przypisane do rejestrów VAT i zaksięgowane, z pominięciem tych, które są już w księgach;
wyciągi bankowe — zaimportowane, dopasowane do faktur, z uzupełnionymi datami zapłaty i zaksięgowane według reguł;
księgi rachunkowe — dekrety według schematów, z kontrolą bilansowania i planem kont zakładanym na nowy rok;
kontrola i zamknięcie — obroty i salda, statusy JPK, VAT-UE, PIT i ZUS, terminy, limity, lista firm z niezamkniętym miesiącem.

Praca przesuwa się z przepisywania dokumentów na decyzje i wyjątki. Zamiast klikać sto faktur, przeglądasz podgląd tego, co asystent zamierza zrobić, poprawiasz to, co wymaga poprawy — a poprawka zostaje zapamiętana w profilu firmy i działa w kolejnych miesiącach. Klienci prowadzeni od lat według tych samych schematów zaczynają księgować się niemal sami; uwaga księgowej zostaje tam, gdzie jest naprawdę potrzebna.

Ważne: to nie jest osobna, „sztuczna" księgowość. Asystent uruchamia mechanizmy TaxMachine — te same rozpoznawanie stawek, kolumny księgi, schematy i rejestry VAT — więc dokument powstaje identyczny jak przy pracy ręcznej i tak samo wchodzi do JPK i deklaracji.

Jak to działa

asystent AI  ⇄  serwer MCP (usługa Windows na Twoim komputerze)  ⇄  baza TaxMachine

Serwer jest usługą Windows, uruchamianą raz i działającą w tle. Nasłuchuje wyłącznie na tym komputerze (localhost) — nie wystawia bazy do sieci ani do internetu, więc nie wymaga otwierania portów w zaporze ani zgody administratora sieci.

Serwer stawia się na stanowisku, nie na serwerze biura. Każda księgowa, która ma pracować z asystentem, instaluje go u siebie — wtedy asystent na jej komputerze rozmawia z jej instancją. Same bazy danych mogą przy tym leżeć centralnie na wspólnym serwerze MariaDB; usługa łączy się z nimi tak samo jak program.

Rozmowa z asystentem może się z serwerem łączyć na dwa sposoby, w zależności od tego, jakiego programu używasz:

przez HTTP — instancja ma własny adres w rodzaju http://localhost:8095/mcp i token dostępu; tak działa m.in. Claude Code;
przez konsolę (stdio) — dla programów, które nie potrafią wołać serwera po adresie. Ten sam plik serwera uruchomiony w trybie mostu przekazuje komunikaty ze standardowego wejścia do instancji HTTP i z powrotem. Most nie dotyka bazy ani konfiguracji — to czysty przekaźnik, bez potrzeby instalowania Node.js czy innych dodatków na komputerze księgowej.

Konfigurację obu wariantów program wpisuje sam — nie trzeba edytować plików konfiguracyjnych ręcznie.

Warto rozumieć podział ról: dane pozostają w bazie na Twoim komputerze lub serwerze biura, ale to, o co asystent zapyta i co mu serwer odpowie, trafia do rozmowy — czyli do dostawcy modelu. Zakres tego, co asystent może zobaczyć i zmienić, wyznaczają narzędzia serwera, a nie swobodny dostęp do bazy.

Z jakimi programami działa

MCP (Model Context Protocol) to otwarty standard, więc podłączyć się może każdy program, który go obsługuje. Dwa są obsłużone od ręki — program sam dopisuje do nich wpisy i sam je usuwa przy deinstalacji:

Claude Code — asystent w wierszu poleceń; instancje rejestrowane są jako wpisy użytkownika i widać je we wszystkich projektach.
Aplikacja Claude na komputer (sesje Cowork) — korzysta z osobnego pliku konfiguracyjnego i przyjmuje wyłącznie połączenie przez konsolę, dlatego program rejestruje tam serwer przez most stdio. Przed zmianą powstaje kopia zapasowa tego pliku.

Opisy w tej sekcji powstały i są sprawdzane na Claude, bo z nim serwer jest testowany.

Instancje a bazy danych

Zasada jest prosta: jedna baza danych = jedna usługa = jeden port.

Lista instancji do wyboru pochodzi wprost z listy baz zdefiniowanych w TaxMachine — tej samej, którą widzisz przy wyborze połączenia. Bazy plikowe SQLite są z niej pomijane, bo serwer ich nie obsługuje.
Każda instancja ma własny katalog konfiguracji z ustawieniami, tokenem i własnym dziennikiem zdarzeń, oraz własny port (program proponuje kolejne wolne i pilnuje, żeby się nie dublowały).
Instancje są niezależne: asystent podłączony do bazy jednego biura nie widzi danych z drugiej.
Rejestr instancji jest właściwością komputera, a nie bazy — dlatego stan odczytywany jest z dysku i z listy usług Windows. Dzięki temu ustawienia jednego stanowiska nie „przenoszą się" na pozostałe, gdzie serwera może w ogóle nie być.

Plik konfiguracyjny instancji zawiera hasło do bazy zapisane tekstem — dokładnie tak, jak trzyma je sam program. Katalog dziedziczy uprawnienia systemowe; nie należy go udostępniać ani kopiować poza stanowisko.

Co potrafi

Serwer udostępnia blisko sto narzędzi. Najważniejsze grupy:

Księgowanie e-faktur — obie księgowości. W księgach rachunkowych powstaje dekret według schematu przypisanego do faktury (dziennik, konta Wn/Ma, zapisy w rejestrach VAT). W KPiR i ryczałcie — dokument księgi wraz z rejestrami VAT, z rozpoznaną kolumną albo stawką ryczałtu. W obu przypadkach asystent uruchamia ten sam mechanizm, co okno księgowania w programie, więc dokument powstaje taki sam jak przy pracy ręcznej. Domyślnie pokazuje podgląd; księguje dopiero na wyraźne polecenie i pomija faktury już zaksięgowane.
Wyciągi bankowe — import plików, dopasowanie przelewów do faktur, uzupełnianie dat zapłaty, księgowanie operacji według reguł, uzgodnienie salda.
Struktura ksiąg rachunkowych — zakładanie planu kont na rok, dzienników i schematów księgowania, parametrów dokumentów, kopiowanie układu z firmy wzorcowej.
Sprawdzanie przed zapisem — kontrola dekretu na sucho: czy miesiąc otwarty, czy konta istnieją, czy strony Wn i Ma się bilansują.
Raporty i statusy — obroty i salda, wynik finansowy, statusy JPK_V7, VAT-UE, PIT, ZUS, terminy, limity, firmy z otwartym miesiącem.
Profil firmy — pamięć asystenta o tym, jak księgować danego klienta: zasady odliczeń, stawki, własne reguły oraz dziennik korekt, dzięki któremu raz wyjaśniona zasada działa w kolejnych miesiącach.

Operacje zapisujące pokazują podgląd tego, co powstanie, i wymagają potwierdzenia. Każde wywołanie jest zapisywane w dzienniku serwera, więc widać, co i kiedy zrobił asystent.

Wymagania

Licencja profesjonalna lub dla biur rachunkowych. Konfiguracja i instalacja serwerów MCP jest dostępna od wersji Pro w górę.
Baza MariaDB lub MySQL. Serwer MCP nie obsługuje baz plikowych SQLite — bazy SQLite nie pojawiają się na liście do instalacji. Jeśli pracujesz na pliku, przenieś bazę na MariaDB (program ma do tego kreator konwersji).
Windows z prawami administratora do jednorazowej instalacji usługi.

Nic poza tym nie trzeba ustawiać — program przygotowuje konfigurację instancji sam. Jeśli instancja pochodzi ze starszej wersji programu i asystent odmawia zapisu do KPiR lub ryczałtu (księgi rachunkowe działają niezależnie od tego), wystarczy w oknie serwerów kliknąć „Zainstaluj / aktualizuj zaznaczone" — konfiguracja zostanie odświeżona, a usługa zrestartowana. Asystent w takiej sytuacji nie księguje po cichu byle jak: wykonuje podgląd i wprost mówi, czego brakuje.

Konfiguracja

Serwery MCP konfiguruje się w oknie Usługi (zakładka Konfiguracja na wstążce), w sekcji „Serwer MCP". Okno „Serwery MCP dla wielu baz danych" pozwala wskazać bazy, nadać instancjom porty, wygenerować tokeny oraz zainstalować, uruchomić i zatrzymać usługi. Pliki serwera program pobiera sam i informuje o dostępnych aktualizacjach.

Ustawienia usług należą do komputera, a nie do bazy księgowej — dlatego są w osobnym oknie, obok konfiguracji portalu akceptacji e-faktur.

Po instalacji lub aktualizacji usługi zamknij i uruchom ponownie program asystenta. Połączenie z usługą zestawiane jest przy jego starcie i nie jest nawiązywane ponownie samo z siebie, więc dopóki asystent działa na starej sesji, narzędzia TaxMachine mogą być u niego niewidoczne — mimo że usługa działa poprawnie. To samo dotyczy sytuacji, w której usługa została w międzyczasie zatrzymana i uruchomiona. Program przypomina o tym w komunikacie po instalacji.