0115-KDWT.4011.66.2026.2.MJ
Preferencyjne rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dzieci.
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
· nieprawidłowe – w części dotyczącej możliwości preferencyjnego rozliczenia za rok 2023 oraz uprawnienia do złożenia korekty zeznania podatkowego za ten rok,
· prawidłowe – w pozostałej części.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
25 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 20 kwietnia 2026 r. (data wpływu). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Pracuje Pani od 30 lat w Polsce. Jest Pani (…), nie prowadzi Pani działalności gospodarczej ani rolniczej. Ma Pani dwóch synów, z którymi Pani mieszka i których wychowuje.
Istotne daty:
· (…) czerwca 2024 r. zapadł wyrok rozwodowy, kończący Pani małżeństwo z ojcem dzieci. Wyrok uprawomocnił się (…) czerwca 2024 r. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim wówczas młodszym synem zostało powierzone obojgu rodzicom, ojciec został zobowiązany do płacenia alimentów. Syn pozostał przy Pani. Drugi starszy syn był już wtedy pełnoletni, także pozostał przy Pani.
· (…) 2025 r. zapadł wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową z dniem (…) 2023 r. (z datą wsteczną) – zgodnie z Pani wnioskiem. Orzeczenie prawomocne z dniem (…) 2025 r.
· (…) 2024 r. sąd wydał postanowienie, którym udzielił dla Pani na czas trwania postępowania rozwodowego zabezpieczenia płatnego od ojca dzieci, począwszy od (…) 2023 r. (koniec z wyrokiem rozwodowym).
· (…) 2024 r., działając jako przedstawiciel ustawowy starszego syna, złożyła Pani pozew o alimenty od ojca, wnioskując o zasądzenie alimentów od (…) 2023 r. (z datą wsteczną) – postępowanie w toku.
· (…) 2024 r., działając jako przedstawiciel ustawowy młodszego syna (wtedy już pełnoletniego), złożyła Pani pozew o podwyższenie alimentów od ojca – postępowanie w toku.
· (…) 2025 r. sąd wydał postanowienie dot. udzielenia starszemu synowi zabezpieczenia na czas trwania postępowania od ojca, począwszy od (…) 2024 r. Postanowienie prawomocne (…) 2025 r.
Opis sytuacji:
Ojciec nie zajmował się dziećmi, a od dnia wyprowadzki, która nastąpiła po wyroku rozwodowym, w lipcu 2024 r. w ogóle się z dziećmi nie widział. Wcześniej, wbrew rodzinie, zamieszkiwał pod jednym adresem, czyniąc Państwa życie nieznośnym. Miał faktyczną możliwość wyprowadzki w postaci innego mieszkania. Wielokrotnie był wzywany do wyprowadzki, także oficjalnie za pośrednictwem reprezentujących Państwa pełnomocników. Dawno przed orzeczeniem rozwodu prowadził już drugie życie. Nawet w trakcie wspólnego zamieszkiwania nie miał kontaktu z dziećmi, nie zajmował się nimi, ani ich sprawami, nie dbał o ich zdrowie. Przez wszystkie te lata nie nawiązał z dziećmi relacji, co dziś skutkuje brakiem kontaktu, o co ojciec nawet nie zabiega. Jego rola ogranicza się wyłącznie do przekazania zasądzonych przez sąd kwot i to tylko w tych wysokościach. Nie ma żadnych dodatkowych zasileń, mimo, że otrzymywane kwoty są daleko niewystarczające. Nie zabiera dzieci na wakacje, nie płaci za obozy, nie organizuje świąt, nie przekazuje prezentów z okazji urodzin itd. Na utrzymanie starszego syna przez 2 lata nie przekazał żadnej kwoty, od (…) 2023 r. do czasu wydania przez sąd postanowienia o zabezpieczeniu alimentacyjnym w (…) 2025 r.
Mieszkają Państwo w trójkę. Synowie lubią wybrane przez siebie kierunki studiów, są zaangażowani w to co robią, poświęcają nauce bardzo dużo czasu. Dzięki temu osiągają dobre i bardzo dobre wyniki. Nie są w stanie pracować w wymiarze umożliwiającym im usamodzielnienie. Utrzymują się Państwo głównie z Pani zarobków. Synowie w niewielkim zakresie podejmowali się pracy dorywczej, celem zdobycia dodatkowych środków na swoje potrzeby. Główny ciężar utrzymania synów spadł na Panią, przy niewielkim udziale alimentów – wielokrotnie zdarzało się, że kwota otrzymywana od ojca np. nie pokrywała nawet kosztów leczenia. Alimenty na młodszego syna nadal wpływają na Pani konto, zgodnie z wyrokiem rozwodowym, zabezpieczenie na czas trwania postępowania dla starszego syna – na jego konto, ale przeznaczone są na jego potrzeby. Oprócz utrzymania zapewnia Pani synom spokojny, pełen wsparcia i akceptacji dom, którego do niedawna jeszcze nie mieli. Dzięki temu w końcu mogą kształcić się i rozwijać prawidłowo. Starszy syn miał przerwy w nauce spowodowane (...). Od lat jest (…). Na początku 2023 r. uczęszczał do szkoły policealnej, a następnie w październiku rozpoczął studia (...). Trudna sytuacja w domu uniemożliwiła mu skuteczną naukę i w (…) 2024 r. zrezygnował ze studiów. Po wyprowadzce ojca, gdy sytuacja zaczęła się stabilizować, w październiku 2024 r. ponownie rozpoczął studia (...) na tej samej uczelni, co z powodzeniem kontynuuje do dziś. Obecnie ma 22 lata i jest na (…) semestrze studiów stacjonarnych. Młodszy syn ukończył technikum i od razu rozpoczął studia na (...). Obecnie ma 20 lat i jest na (…) semestrze studiów stacjonarnych.
Uzupełnienie wniosku
Starszy syn A. A urodził się (…) 2004 r., młodszy B. A (…) 2006 r.
W odpowiedzi na pytanie czy w latach, których dotyczy wniosek samotnie (bez udziału drugiego rodzica) wychowywała Pani i sprawowała opiekę nad młodszym synem (w okresie, w którym był małoletni), wskazała Pani, że w 2023 r. i kolejnych jedynie Pani wychowywała syna B. A i sprawowała nad nim opiekę. Jedynie od Pani syn otrzymywał pomoc, rozmowę i wsparcie w swoich sprawach – m.in.: zdrowie (umawianie wizyt lekarskich, uczestniczenie w nich, zakupy leków, opieka nad chorym dzieckiem), posiłki (przygotowywanie, spożywanie wspólnie, jeśli tylko była taka możliwość), nauka i życie szkolne (zakupy zeszytów, podręczników, mundurka, uczestniczenie w zebraniach rodzicielskich, udział w „trójce klasowej”), zakupy żywności, kosmetyków, ubrań i innych niezbędnych rzeczy, organizacja świąt czy uroczystości np. z okazji urodzin, zakup prezentów, opłacenie obozów sportowych i niezbędne zakupy np. butów, koszulek czy kąpielówek, zawiezienie i odebranie z miejsca zbiórki, wyjazdy do Pani rodziny (kilka razy w roku, także na prośbę B. A), wyjścia do kina i na spacery i wiele innych codziennych spraw.
Ojciec się w te kwestie nie angażował, nie spędzał czasu z B. A, nie traktował poważnie i z uwagą jego spraw, nie dbał o niego, nie starał się go zrozumieć i go nie zna. Nie nawiązał relacji z synem. Pewnie dlatego B. A w trakcie wizyty kuratora (…) 2022 r. w związku ze sprawą rozwodową jednoznacznie określił, że chce zostać z mamą. A w trakcie wywiadu kuratorskiego w związku z założoną „niebieską kartą” (…) 2024 r. zeznał, że relacje z ojcem zawsze były „chłodne”. Ojciec nie wiedział nawet, że B. A (…). Z czasem ich cały kontakt ograniczał się do komunikatów ze strony B. A np. że wychodzi do kolegi.
W tym czasie ojciec prał jedynie swoje rzeczy, nigdy B. A ani wspólnych. Kupował jedzenie i stawiał na wydzielonej półce w lodówce. Posiłki przygotowywał tylko dla siebie. Sprzątał jedynie zajmowany przez siebie pokój, nie części użytkowane przez wszystkich, także przez niego – łazienka, kuchnia. Zakupione meble i artykuły gospodarstwa domowego przeznaczał do innego mieszkania niż wspólnie zajmowane. Za to np. (...).
Te zaniedbania stały się powodem złożenia przez Panią, obok pozwu o rozwód, najpierw (…) 2023 r. wniosku o zabezpieczenie bytu rodzinie, a następnie (…) 2024 r. pozwu o rozdzielność majątkową z datą wsteczną. Wielokrotnie też w tym czasie wzywała Pani męża do wyprowadzki z zajmowanej wspólnie nieruchomości, także oficjalnym wezwaniem skierowanym do jego pełnomocnika w (…) 2023 r. Niestety wyprowadził się dopiero po wyroku rozwodowym.
A. A i B. A od osiągnięcia przez młodszego pełnoletniości (…) 2024 r. i wyprowadzce ojca (…) 2024 r. pozostają niezmiennie przy Pani, w Pani mieszkaniu, na Pani utrzymaniu. Nieprzerwanie też wykonuje Pani wobec nich obowiązek alimentacyjny, zarówno przez pracę własną, osobiste zaangażowanie, jak i realizację ich potrzeb materialnych, daleko ponad kwoty orzeczone wobec ich ojca (kwota (…) zł, jaką otrzymuje A. A, często nie wystarcza na jego leczenie). Nie jest Pani do tego potrzebne rozstrzygnięcie sądu.
Dzieci nie pozostają na utrzymaniu ojca od jego wyprowadzki z domu i osiągnięcia przez B. A pełnoletności. Ojciec realizuje tylko i wyłącznie zobowiązania nałożone na niego przez sąd – nic ponadto, nie widział się z nimi od dnia wyprowadzki, nie ma kontaktu z dziećmi i o ten kontakt nie zabiega. Rozstrzygnięcia sądu, które realizował w analizowanym czasie ojciec dzieci:
a) A. A – postanowienie Sądu Okręgowego (...) z (…) 2025 r. dot. udzielenia A. A zabezpieczenia na czas trwania postępowania w wysokości (...) zł, począwszy od (…) 2024 r. (od (…) 2023 r. do (…) 2025 r. ojciec w ogóle nie partycypował w kosztach utrzymania syna).
b) B. A:
· od (…) 2023 r. zabezpieczenie bytu rodzinie w kwocie (…) zł, obejmujące jedynie B. A (postanowienie Sądu Okręgowego (...) z (…) 2024 r.)
· od (…) 2024 r. alimenty na B. A w wysokości (…) zł (wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego (...) z (…) czerwca 2024 r.)
Nie została orzeczona przez sąd opieka naprzemienna nad młodszym synem, w okresie, gdy był małoletni.
Świadczenie wychowawcze na dzieci „800+” było ustalone na Panią. Tak samo świadczenie „dobry start”.
Pani synowie nigdy nie zostali, na podstawie orzeczenia sądu, umieszczeni w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Pani synowie nie wstąpili w związki małżeńskie.
Od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego nie zawarła Pani kolejnego związku małżeńskiego, pozostaje Pani rozwódką.
Nigdy nie orzeczono wobec Pani separacji formalnej, ani nie była Pani osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywał karę pozbawienia wolności.
Pani synowie nigdy nie otrzymywali zasiłku (dodatku) pielęgnacyjnego ani renty socjalnej.
Na pytanie:
Czy w latach, których dotyczy wniosek Pani synowie uzyskali:
· dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub
· przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152 tej ustawy
− w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego?
W grudniu 2023 r. renta socjalna wynosiła 1.588,44 zł, jej dwunastokrotność to 19.061,28 zł.
W grudniu 2024 r. renta socjalna wynosiła 1.780,96 zł, jej dwunastokrotność to 21.371,52 zł.
W grudniu 2025 r. renta socjalna wynosiła 1.878,91 zł, jej dwunastokrotność to 22.546,92 zł.
odpowiedziała Pani, że w latach 2023-2025 ani A. A, ani B. A nie uzyskali dochodów i przychodów, o których mowa w wezwaniu we wskazanych kwotach.
W latach 2023-2025 ani Pani, ani Pani dzieci nie prowadzili działalności gospodarczej, ani produkcji rolnej. Nie byli Państwo przedsiębiorcami żeglugowymi, ani okrętowymi. Pani dochody pochodzą ze (…), ew. zarobkowanie dzieci w tym okresie miało miejsce na podstawie umów zlecenia.
Pytanie
Czy w opisanej sytuacji spełnia Pani warunki rodzica samotnie wychowującego dzieci i w związku z tym w ten sposób może rozliczyć rok 2025 i złożyć korektę za lata 2023-2024?
Pani stanowisko w sprawie
Opiekę nad dziećmi sprawuje Pani samodzielnie od lat, bez wsparcia i zaangażowania ze strony ich ojca. Niemniej jednak formalnie Państwa małżeństwo zostało rozwiązane wyrokiem rozwodowym z (…) czerwca 2024 r. i dopiero po nim ojciec wyprowadził się z domu. Dzieci uczą się, młodszy syn nieprzerwanie, starszy syn miał przerwy, spowodowane kłopotami zdrowotnymi, ale obecnie od dwóch lat studiuje. Oznacza to w Pani opinii, że 2025 rok może Pani rozliczyć jako rodzic samotnie wychowujący dzieci i złożyć korektę za rok 2024. Podobnie wg Pani korektę może Pani złożyć za 2023 rok, gdy nastąpiło faktyczne rozdzielenie spraw majątkowych małżeńskich – rozdzielność majątkowa z datą wsteczną, bo od (…) 2023 r., a ojciec faktycznie już od (…) 2023 r. zaprzestał łożenia na utrzymanie starszego syna. Właśnie m.in. niewłaściwe partycypowanie w kosztach utrzymania rodziny, a tym bardziej brak w ogóle udziału w utrzymaniu starszego syna stanowił przyczynę złożenia pozwu o rozdzielność z datą wsteczną ((…) 2023 r. – wyrok zgodny z Pani wnioskiem jest prawomocny) oraz pozwu o alimenty dla starszego syna z datą wsteczną ((…) 2023 r. – sprawa w toku). Ostatni raz złożyli Państwo wspólne rozliczenie za rok 2022.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku, jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Z jego treści wynika, że:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Stosownie do art. 6 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Według art. 6 ust. 4e ustawy:
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2194), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
W świetle zaś art. 6 ust. 4f powoływanej ustawy:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576).
W myśl art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Z powyższego wynika, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:
· posiadania przez rodzica lub opiekuna prawnego statusu osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci);
· wychowywania przez rodzica lub opiekuna prawnego samotnie w roku podatkowym dziecka (dzieci);
· nieuzyskiwania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem najmu prywatnego – w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
· niepodlegania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych;
· nieuzyskiwania przez pełnoletnie dziecko przychodów/dochodów (z wyjątkiem przewidzianym ustawą) w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej, określonej w ustawie z 27 czerwca 2003 r. o rencie, w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje – dla potrzeb jej wykładni i stosowania – samotnego wychowywania, ani nie odsyła w tym zakresie do odrębnych regulacji.
Dla ustalenia znaczenia „samotnie” oraz „wychowywać” należy zatem odwołać się w pierwszej kolejności do językowych reguł interpretacyjnych.
Zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN „wychować — wychowywać” to: (1) «zapewnić dziecku opiekę i doprowadzić je do samodzielności», (2) «przygotować kogoś do pracy w jakiejś dziedzinie». Zatem, „wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.
Natomiast, „samotny” to: (1) «żyjący sam, bez rodziny, przyjaciół», (2) «znajdujący się w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sam», (3) «spędzany, odbywany w pojedynkę, bez towarzystwa», (4) «znajdujący się na odludziu».
Przez osobę samotnie wychowującą dzieci, o której mowa w przytoczonych na wstępie przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy więc rozumieć osobę, która faktycznie w pojedynkę w pełni lub w przeważającej mierze wychowuje dzieci bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym, stale, na co dzień troszcząc się nie tylko o byt materialny, ale także rozwój emocjonalny dziecka. W przypadku orzeczonej opieki naprzemiennej, osobą samotnie wychowującą dziecko jest również rodzic (opiekun prawny), który sprawuje nad dziećmi wyłączną opiekę w przypadających na niego okresach wykonywania opieki naprzemiennej. Jeżeli jednak opieka naprzemienna nie jest przez rodziców wykonywana, dzieci zamieszkują wraz z jednym rodzicem, pozostając pod jego stałą opieką, a drugi rodzic jest zobowiązany do płacenia alimentów lub zajmowania się dziećmi doraźnie, bądź w trakcie ustalonych kontaktów, status samotnego rodzica ma ten, przy którym dzieci zamieszkują i który wykonuje wszystkie obowiązki, dzięki którym dzieci będą wychowywane w sposób zapewniający ich prawidłowy rozwój.
Na skutek dorastania i usamodzielniania się dzieci, ich wychowanie z czasem zmienia swój charakter. Samotne wychowywanie pełnoletniego dziecka może przyjąć więc inną formę niż wychowanie dziecka małoletniego. Pełnoletnie dziecko może być na tyle dojrzałe i ukształtowane, że nie będzie wymagało stałej opieki swojego rodzica lub opiekuna prawnego. W takim przypadku samotne wychowanie sprowadzić może się do wykonywania obowiązku alimentacyjnego, tj. troszczenia się o byt materialny oraz okresowego lub doraźnego wspierania emocjonalnego, pomocy w podejmowaniu trudnych decyzji, służenia radą czy dbania o interesy dziecka.
Obowiązek alimentacyjny względem dzieci pełnoletnich wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
Zgodnie z art. 128 ww. ustawy:
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Jak stanowi art. 133 § 1 i § 3 ww. ustawy:
§ 1. Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
§ 3. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.
Jednocześnie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Panią z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2023 r. w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, podkreślić należy, że wszystkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania.
Odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Oznacza to, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej. Stąd też, aby skorzystać z preferencji podatkowej, w tym tej przewidzianej w art. 6 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania. Preferencja skierowana do rodziców samotnie wychowujących dzieci obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jak wynika z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do kręgu osób samotnie wychowujących dzieci ustawodawca zaliczył zarówno osoby, które nigdy nie zawierały związku małżeńskiego (panna, kawaler), jak i osoby, których związek małżeński ustał wskutek śmierci współmałżonka (wdowa, wdowiec) lub został rozwiązany poprzez prawomocne orzeczenie rozwodu (rozwódka, rozwodnik). Samotnie wychowującą dzieci jest również osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, jak też osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Powyższe stanowisko potwierdza prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 289/24, w którym Sąd stwierdził, że:
Z powołanych uregulowań prawnych jednoznacznie wynikają przesłanki podmiotowe warunkujące skorzystanie z preferencji podatkowej dla osób samotnie wychowujących dzieci. Nie może budzić wątpliwości, że skorzystać z rzeczonej ulgi mogą jedynie osoby tam enumeratywnie wymienione, tj. samotnie wychowująca dzieci osoba będąca panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci.
Wobec powyższego słuszne jest stanowisko organu, że skoro omawiana preferencja uzależniona jest również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), to wnioskująca nie może niej skorzystać, gdyż w latach 2021-2023 była mężatką. Samo złożenie pozwu o rozwód nie jest wystarczające dla uznania danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa. Zatem nie będąc w okresie od 2021-2023 roku panną, wdową, rozwódką, ani osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, ani też osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności – nie można wnioskodawczyni przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”. Wskazywana przez skarżącą okoliczność pozostawania w faktycznej separacji z mężem nie może wpływać na dokonaną przez organ ocenę. Separacja prawna i separacja faktyczna to dwa różne pojęcia. Pierwsze z nich odnosi się do faktu drugie do prawa. Separacja faktyczna nie ma znaczenia prawnego w tym sensie, że nie powoduje, iż małżonkowie w świetle przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozostają w separacji o której mowa w Dziale V Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Separacja faktyczna, rozumiana jako zupełny rozkład pożycia małżonków, może stanowić podstawę do żądania orzeczenia separacji przez sąd (art. 611 § 1k.r. i op.). Oceny tej nie zmienia także zaangażowanie jedynie skarżącej w proces wychowawczy córek.
W prawomocnym wyroku z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1180/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w odniesieniu do art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stwierdził, że:
W ocenie sądu, organ interpretacyjny prawidłowo wskazał, że powołany przepis wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osoby samotnie wychowującej dzieci. Zgodzić się też należy z Dyrektorem KIS, że przepis odwołuje się do statusu cywilnoprawnego takich osób, jak i faktu samotnego wychowywania dzieci/dziecka.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 grudnia 2021 roku w sprawie sygn. akt II FSK 775/19 wyjaśnił, że ustawodawca zaliczył (ze względu na stan cywilny) do kręgu osób samotnie wychowujących dzieci dwa rodzaje podmiotów: (1) osobę, która nie pozostaje w związku małżeńskim (będącą panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację); lub (2) osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności. Jednakże obie kategorie podmiotów, aby mogły skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów, muszą spełnić warunek samotnego wychowywania dziecka w roku podatkowym (…).
(…) Jednakże sama ta okoliczność – faktycznego samotnego wychowywania dziecka - nie jest wystarczająca dla rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.
Z treści powołanego przepisu art. 6 ust. 4 ustawy o PIT, wynika, że obok faktycznego samotnego wychowywania dziecka, skarżący winien spełniać jeszcze jedno kryterium odnoszące się do stanu cywilnego. Mianowicie w roku podatkowym 2020, skarżący powinien mieć status osoby nie pozostającej w związku małżeńskim, bądź osoby pozostającej w związku małżeńskim, ale równocześnie w takiej sytuacji, że małżonek został pozbawiony prawa rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności (…).
(…) Wskazać należy, że pozbawienie władzy rodzicielskiej i ograniczenie władzy rodzicielskiej są dwoma odrębnymi instytucjami, które przewiduje kodeks rodzinny i opiekuńczy. Uregulowane odpowiednio w art. 111 i art. 107 instrumenty ingerencji we władzę rodzicielską, są przewidziane do stosowania przy zaistnieniu różnych przesłanek, powodują także odmienne skutki. Wbrew stanowisku skarżącego, nie ma podstaw do stosowania analogii legis pomiędzy osobą całkowicie pozbawioną władzy rodzicielskiej będącą w związku małżeńskim, a osobą, która ma ograniczoną władzę rodzicielską „niemal do zera” – jak się wyraził skarżący. O ile można zgodzić się ze skarżącym, że tak silne ograniczenie władzy rodzicielskiej w praktyce równa się jej pozbawieniu, o tyle nie można uznać, że uprawnia do skorzystania przez skarżącego ze sposobu opodatkowania przewidzianego w art. 6 ust. 4 ustawy o PIT.
Z opisu sprawy wynika, że ma Pani dwóch synów, z którymi Pani mieszka i których wychowuje. Starszy syn urodził się (…) 2004 r., młodszy (…) 2006 r. Wyrok rozwodowy, kończący Pani małżeństwo z ojcem dzieci zapadł (…) czerwca 2024 r., uprawomocnił się (…) czerwca 2024 r. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim wówczas młodszym synem zostało powierzone obojgu rodzicom, ojciec został zobowiązany do płacenia alimentów. Syn pozostał przy Pani. Drugi starszy syn był już wtedy pełnoletni, także pozostał przy Pani. Ojciec nie zajmował się dziećmi, a od dnia wyprowadzki, która nastąpiła po wyroku rozwodowym, w lipcu 2024 r. w ogóle się z dziećmi nie widział. W 2023 r. i kolejnych latach jedynie Pani wychowywała młodszego syna i sprawowała nad nim opiekę. Jedynie od Pani syn otrzymywał pomoc, rozmowę i wsparcie w swoich sprawach. (…) 2025 r. zapadł wyrok ustanawiający rozdzielność majątkową z dniem (…) 2023 r. (z datą wsteczną) – zgodnie z Pani wnioskiem. Orzeczenie stało się prawomocne z dniem (…) 2025 r. Nigdy nie orzeczono wobec Pani separacji formalnej, ani nie była Pani osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywał karę pozbawienia wolności.
Mając na uwadze zacytowane przepisy prawa oraz opis sprawy stwierdzam, że na gruncie przedstawionego stanu faktycznego nie została spełniona ustawowa przesłanka pozwalająca na uznanie Pani za osobę samotnie wychowującą dziecko w 2023 r. W tym okresie nie należała Pani do żadnej z kategorii osób wymienionych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowiącym zamknięty katalog osób uznanych przez ustawodawcę za osobę samotnie wychowującą dzieci. W 2023 r. nie była bowiem Pani panną, wdową, rozwódką albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, ani osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywał karę pozbawienia wolności. Przez cały 2023 r. była Pani mężatką. Jak sama Pani poinformowała we wniosku, nie orzeczono wobec Pani separacji formalnej, a ojciec dziecka nie został pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywał kary pozbawienia wolności.
Podkreślić należy, że separacja faktyczna (zerwanie więzi między stronami), która nie pociąga za sobą skutków prawnych w postaci prawomocnego orzeczenia sądu, nie pozwala na uznanie danej osoby za samotnie wychowującą dziecko, ponieważ to wyłącznie do separacji orzekanej przez sąd odnosi się przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dla możliwości skorzystania z preferencyjnego rozliczenia dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko bez znaczenia pozostaje także fakt ustanowienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwalające na skorzystanie z ww. preferencji podatkowej nie różnicują rodziców dziecka na tych, którzy posiadają wspólność majątkową, czy rozdzielność majątkową. Rozdzielność majątkowa odnosi się do ustroju małżeńskiego i nie świadczy o separacji między małżonkami, którą orzeka sąd na podstawie odrębnych przepisów.
Wskazane we wniosku okoliczności, że ojciec nie miał kontaktu z dziećmi, nie zajmował się nimi, ani ich sprawami, nie dbał o ich zdrowie – nie pozwalają na uznanie Pani za osobę samotnie wychowującą dzieci, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie należała Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę w tym przepisie.
W związku z powyższym, skoro w 2023 r. była Pani mężatką, nie została orzeczona w stosunku do Pani separacja oraz ojciec dziecka nie został pozbawiony praw rodzicielskich, ani nie odbywał kary pozbawienia wolności, to za ten rok nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia się w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci.
Dlatego, Pani stanowisko, zgodnie z którym spełnia Pani warunki do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci za 2023 r. uznałem za nieprawidłowe.
Przechodząc do kwestii możliwości skorzystania przez Panią z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko za 2024 i 2025 r. wskazać należy, że w ww. latach wykonywała Pani obowiązek alimentacyjny wobec dzieci pełnoletnich. Pani młodszy syn osiągnął pełnoletność (…) 2024 r., natomiast (…) czerwca 2024 r. uprawomocnił się wyrok rozwodowy, zaś w lipcu 2024 r. ojciec wyprowadził się z lokalu, który wcześniej zamieszkiwał razem z Panią i dziećmi. Jak wynika, ze złożonego wniosku o wydanie interpretacji – w 2024 i 2025 r. Pani synowie, jako osoby pełnoletnie, pozostawali niezmiennie przy Pani, w Pani mieszkaniu, na Pani utrzymaniu. Nieprzerwanie też wykonywała Pani wobec nich obowiązek alimentacyjny, zarówno przez pracę własną, osobiste zaangażowanie, jak i realizację ich potrzeb materialnych, daleko ponad kwoty orzeczone wobec ich ojca. Dzieci nie pozostają na utrzymaniu ojca od jego wyprowadzki z domu. Ojciec realizuje tylko i wyłącznie zobowiązania nałożone na niego przez sąd, nie widział się z nimi od dnia wyprowadzki, nie ma kontaktu z dziećmi i o ten kontakt nie zabiega. W 2024 r. i 2025 r. Pani synowie kontynuowali naukę na uczelniach. Nie wstąpili w związki małżeńskie. Nie uzyskali dochodów i przychodów, w łącznej wysokości przekraczającej dopuszczalną w danym roku kwotę. Zarobki osiągnęli jedynie na podstawie umów zlecenia. Pani dochody pochodzą ze (…). Od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego nie zawarła Pani kolejnego związku małżeńskiego, pozostaje Pani rozwódką.
Wobec powyższego, mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis zdarzenia stwierdzam, że ma Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia się za 2024 r. i 2025 r. jako osoba samotnie wychowująca dzieci, na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Spełniła Pani bowiem wymagane w ustawie warunki, a także nie miały do Pani zastosowania wyłączenia wskazane w art. 6 ust. 4f i art. 6 ust. 8 tej ustawy.
W konsekwencji, Pani stanowisko, zgodnie z którym spełnia Pani warunki do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci za lata 2024 i 2025 oceniłem jako prawidłowe.
Przechodząc z kolei do kwestii możliwości złożenia korekty zeznania podatkowego za lata podatkowe 2023 i 2024 wskazać należy, że zgodnie bowiem z art. 81 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622):
§ 1. Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.
§ 2. Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.
W myśl art. 3 pkt 5 ww. ustawy:
Ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach – rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci.
Natomiast stosownie do art. 81 § 3 ww. ustawy:
Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.
Korekta deklaracji może dotyczyć każdej jej pozycji, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Skorygowanie deklaracji polega na ponownym poprawnym wypełnieniu formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji.
Przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie określają szczególnych terminów, w których przysługuje powyższe uprawnienie. Należy więc powiązać tę możliwość z zobowiązaniem podatkowym, którego deklaracja (zeznanie) dotyczy. Prawo do korekty deklaracji (zeznania) istnieje tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie podatkowe, czyli 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa).
Z uwagi na fakt, że za rok 2023 nie mogła rozliczyć się Pani jako osoba samotnie wychowująca dziecko, na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to nie jest Pani uprawniona do złożenia korekty zeznania podatkowego za ten rok i zastosowania w tej korekcie preferencji podatkowej przewidzianej dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Natomiast, w związku ze spełnieniem warunków wymaganych do skorzystania z ww. preferencji w rozliczeniu za 2024 r., jest Pani uprawniona do złożenia korekty zeznania podatkowego złożonego za 2024 r.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. Wnioskodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.