0115-KDWT.4011.290.2026.2.JŁR

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

7 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełnił go Pan – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 10 sierpnia 2026 r. (data wpływu). Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskujący jest osobą fizyczną będącą polskim rezydentem podatkowym.

Wnioskujący (…) marca 2006 r. zawarł umowę refinansowanego kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF z bankiem X, którego następcą prawnym jest Y SA. Kwota udzielonego kredytu wynosiła 122 858,82 PLN. Kredyt był przeznaczony na cele mieszkaniowe (refinansowanie kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe w V SA, w kwocie 80 000 PLN) i cele konsumpcyjne w kwocie 40 000 PLN, a pozostała część kwoty w kwocie 2 858,82 zł stanowiła prowizję Banku oraz ubezpieczenie od ryzyka utraty pracy. Kredyt został spłacony w całości we wrześniu 2015 r.

W okresie od marca 2006 r. do września 2015 r. włącznie Wnioskujący tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiścił na rzecz Banku kwotę 61 771,44 PLN i 40 386,47 CHF.

Wnioskujący, za pośrednictwem kancelarii prawnej, w kwietniu 2024 r. wniósł pozew o zapłatę przeciwko Bankowi ze względu na niedozwolone zapisy umowy kredytowej skutkujące nieważnością umowy oczekując zwrotu od Banku na rzecz Wnioskującego kwoty uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych (dalej: Postępowanie).

W celu pełnego i ostatecznego uregulowania roszczeń pomiędzy Bankiem, a Wnioskującym, Bank zaproponował zawarcie ugody (dalej: Ugoda). Zgodnie z projektem Ugody przedstawionej przez Bank, jej celem jest zrzeczenie się przez Wnioskującego roszczeń wobec Banku w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy kredytu oraz zrzeczenie się przez Bank wszelkich dalszych roszczeń w związku z zawarciem i wykonywaniem umowy ponad kwotę uzgodnioną w Ugodzie.

Wartość proponowanej przez Bank kwoty Ugody wynosi 102 630,00 PLN przy czym Wnioskujący jest w trakcie negocjacji wartości Ugody. Wnioskujący zaproponował kwotę 125 000,00 PLN co stanowi różnicę pomiędzy udzielonym przez Bank kredytem oraz zapłaconych przez Wnioskującego rat kapitałowo-odsetkowych przeliczonych po kursie średnim NBP. Kwota Ugody będzie mieścić się w przedziale pomiędzy kwotą proponowaną przez Bank, a kwotą oczekiwaną przez Wnioskującego.

Wartość wypłaconego kredytu na rzecz Wnioskującego wynosi 122 858,82 PLN, a wartość wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych przez Wnioskującego do Banku, na dzień 2 czerwca 2026 r., przy zastosowaniu średniego kursu NBP dla waluty CHF (1 CHF = 4,6257) wynosi 248 587,13 PLN. Różnica wynosi 125 728,31 PLN. W wyniku Ugody nominalna wartość wypłacona Wnioskującemu (kredyt + wartość Ugody) będzie niższa niż wartość uiszczonych przez Wnioskującego na rzecz Banku rat kapitałowo-odsetkowych. Idąc dalej wartość Ugody będzie niższa niż różnica pomiędzy wszystkimi środkami wpłaconymi przez Wnioskującego do Banku, a kwotą kredytu jaką Bank wypłacił Wnioskującemu.

Ugoda nie precyzuje, że kwota zapłaty/zwrotu będzie wypłacona z tytułu nienależnie pobranych przez Bank należności lub zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, Bank nie zgodził się także na zmianę warunków Ugody w tym zakresie. Wartość Ugody zostanie wypłacona Wnioskującemu tytułem realizacji Ugody. Ponadto Bank informuje, że od kwoty Ugody nie będzie wystawiał PIT-11 Wnioskującemu powołując się na własną interpretację indywidualną z (...) 2023 r. wydaną przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej nr (...).

Ugoda mówi również o zwrocie kosztów związanych z Postępowaniem – zwrocie opłaty sądowej i kosztów zastępstwa procesowego Wnioskującemu. Opłata sądowa za wniesienie pozwu, w kwocie 1 000,00 PLN została poniesiona przez Wnioskującego, natomiast opłata za koszty zastępstwa procesowego w kwocie 10 800,00 PLN, zgodnie z umową, którą Wnioskujący podpisał z kancelarią prowadzącą sprawę sądową, zostanie przekazana do kancelarii po rozwiązaniu sporu między Bankiem, a Wnioskującym.

Kluczowe fragmenty Ugody (w treści Ugody Wnioskujący jest określany jako Klient):

(...)

Uzupełnienie wniosku

1.  Wnioskodawca planuje podpisać ugodę z Bankiem po otrzymaniu interpretacji indywidualnej w przedmiotowej sprawie, a przed datą planowanej rozprawy sądowej, tj. (…) listopada 2026 r.

2.  Opisana we wniosku ugoda będzie ugodą pozasądową.

3.  Na podstawie ugody Bank dokona wypłaty kwoty określonej w ugodzie, która będzie niższa niż suma środków, które Wnioskodawca wpłacił do Banku w związku z wykonywaniem umowy kredytowej.

W ocenie Wnioskodawcy wypłacona kwota będzie miała charakter zwrotu. Zwrot ten będzie stanowił część środków, które zostały wpłacone do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek i innych opłat w związku z wykonywaniem umowy kredytowej.

Ugoda określa sposób zakończenia sporu między stronami i przewiduje rozliczenie wynikające z uzgodnionych postanowień.

4.  Bank wypłacił kwotę 120.000,02 PLN. Kwota 122 858,82 PLN to kwota kredytu udzielonego przez Bank, na którą składa się kwota wypłacona w wysokości 120.000,02 PLN i kwota 2 858,80 PLN stanowiąca prowizję banku za udzielenie kredytu i ubezpieczenie od ryzyka utraty pracy, które Bank pobrał automatycznie z kwoty kredytu, bez przelewania ich na konto bankowe Wnioskodawcy.

5.  Sąd może zwrócić całość lub część wniesionej opłaty za pozew. Jest to decyzja sądu. Wnioskodawca uiścił kwotę 1000 PLN za pozew.

Pytania

1.  Czy w przypadku zawarcia Ugody, która nie wskazuje wprost na zwrot nienależnie pobranych należności, kwota wypłacona przez Bank będzie stanowić dla Wnioskującego przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2.  Czy otrzymana przez Wnioskującego na podstawie Ugody kwota zwrotu poniesionych kosztów sądowych (koszty zastępstwa procesowego i opłata sądowa) w kwocie 11 800,00 PLN stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko w sprawie

Pana stanowisko do pytania oznaczonego we wniosku nr 1

Zdaniem Wnioskującego, w przypadku zawarcia Ugody, kwota wypłacona przez Bank nie będzie stanowić dla Niego przychodu, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21,52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego. Zwrot nienależnego świadczenia nie powoduje przysporzenia majątkowego, tylko przywraca dotychczasowy stan majątku. Sama spłata bądź otrzymanie kredytu są neutralne podatkowo. Tym samym, zwrot części dokonanych spłat kredytu nie powinien stanowić przychodu podatkowego, gdyż taki zwrot nie skutkuje przysporzeniem majątkowym po stronie kredytobiorcy.

Zwrot nadpłaconych rat kredytowych nie jest przychodem, gdyż nie stanowi faktycznego przyrostu majątku, lecz jedynie przywrócenie stanu sprzed nienależnego pobrania.

Jak stanowi m.in. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 4 kwietnia 2025 r. 0115- KDIT1.4011.97.2025.2.MK: ,,Mając zatem na uwadze zwrotny charakter kosztów wygranego procesu sądowego, zwrot ten nie powoduje obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez Panią wydatków. Koszty te zostały bowiem sfinansowane z Pani własnych środków a następnie na podstawie wyroku zostały zwrócone. W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów - nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego jest obojętna podatkowo”.

Zgodnie z Ugodą Bank ma wypłacić na rzecz Wnioskującego kwotę 102 630,00 PLN (lub maksymalnie 125 000,00 PLN w przypadku udanych, toczących się negocjacji między Stronami). Każda z tych kwot jest niższa niż spłacone przez Wnioskującego raty kapitałowo-odsetkowe, które wyniosły kwotę 61.771,44 PLN i 40.386,47 CHF. Przyczyną zawarcia Ugody jest ryzyko stwierdzenia przez Sąd nieważności umowy kredytu, co skutkowałoby obowiązkiem zapłaty przez Bank kwoty wyższej niż kwota proponowana w Ugodzie.

W ocenie Wnioskującego istota ekonomiczna świadczenia Banku w ramach Ugody to zwrot części świadczenia, które zostało przez Wnioskującego spełnione nienależnie z uwagi na postanowienia umowy kredytu.

W ocenie Wnioskującego, kwota, która miałaby być wypłacona przez Bank w ramach Ugody, stanowi w istocie zwrot części środków pieniężnych, które Wnioskujący nadpłacił na rzecz Banku. Kwota ta nie stanowi odsetek za opóźnienie, odszkodowania, zadośćuczynienia ani żadnej innej formy gratyfikacji lecz jest zwrotem nienależnie pobranego przez Bank świadczenia (zwrotem własnych środków Wnioskującego).

Skoro:

1)  roszczenie Wnioskującego dotyczy zwrotu wpłaconej kwoty z uwagi na zarzut nienależnego świadczenia,

2)  zwrot takiej kwoty nie stanowiłby przychodu,

3)  Bank w ramach ugody zgadza się zwrócić część żądanej kwoty,

to ekonomicznym sensem tej czynności jest w rzeczywistości dobrowolne spełnienie części świadczenia żądanego przez Wnioskującego od Banku, a nie wynagrodzenie za odstąpienie od dochodzenia roszczeń od Banku. Sformułowania ugody, zgodnie z którymi Wnioskujący uznaje uprawnienie Banku do otrzymania zapłaconych rat kapitałowo odsetkowych i nie zgłaszają żadnych roszczeń względem tych kwot, nie może mieć w tym przypadku wpływu na tę kwalifikację.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Ugodę zalicza się do kategorii umów ustalających i następczych, tj. mających na celu nadanie już istniejącemu stosunkowi prawnemu cechy pewności i bezsporności. Ugoda może zmierzać do potwierdzenia treści już istniejącego stosunku prawnego, jak i zmieniać bądź rozwiązywać ten stosunek. Natomiast nie może ona kreować nowego stosunku prawnego (K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), Kodeks cywilny. Komentarz. Wyd. 30, Warszawa 2022).

Takie stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 4 lutego 2004 r., sygn. akt I CK 178/03, w którym Sąd wskazał, że: ,,Literalne brzmienie przepisu, w którym zawarto legalną definicję ugody, jednoznacznie uzasadnia wniosek, iż o ugodzie można mówić jedynie w sytuacji, gdy reguluje ona prawa i obowiązki stron (w celu usunięcia wątpliwości lub sporu) – przy czynieniu wzajemnych ustępstw - w ramach istniejącego już stosunku prawnego. Ugoda nie może natomiast kreować nowego stosunku prawnego między stronami”.

Obecnie banki zawierają liczne ugody dotyczące kredytów walutowych. Gdyby nie fakt licznych sporów sądowych, które były/są prowadzone w odniesieniu do kredytów walutowych w związku z istnieniem klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, Bank nie wdrażałby środków zaradczych w postaci zawarcia Ugody w przedmiotowym zakresie (co potwierdza tekst Ugody, gdzie Bank powołuje wyroki sądowe dotyczące tego zagadnienia).

W świetle powyższego, mając na uwadze elementy konstrukcyjne instytucji ugody, tj. w szczególności fakt, że ugoda nie kreuje nowego stosunku prawnego i jest zawierana niejako „na tle” pierwotnego stosunku prawnego, rozliczenia z tytułu Ugody dla celów PIT nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od rozliczeń dokonywanych pomiędzy Bankiem a Kredytobiorcami na podstawie Umowy kredytu.

Ugoda nie wskazuje wprost, że wypłacana kwota stanowi zwrot nienależnych środków, jednak zdaniem Wnioskującego nie oznacza to, że nie powinna być w ten sposób traktowana.

Jak wskazano w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 27 stycznia 2025 r., 0115- KDIT1.4011.790.2024.1.DB: ,,kwota, która zostanie wypłacona przez bank nie stanowi przychodu do opodatkowania w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Rozliczając się z kredytobiorcą – w wyniku ugody – bank zdecydował dobrowolnie bez dalszego prowadzenia procesu sądowego dokonać zwrotu części nadpłaty kredytu. To pozwoli zakończyć spór. Pomimo tego sformułowanie użyte przez bank, które nie podlega negocjacjom, może budzić wątpliwości i wskazywać, że bank wypłaci kredytobiorcom dodatkową kwotę, podczas gdy faktycznie jest to zwrot części rat odsetkowych wpłaconych przez kredytobiorcę do banku. Dlatego do tej sytuacji należy stosować takie same zasady jak do kwot zasądzanych przez sąd i zwracanych kredytobiorcom, bowiem kwota 54 803,42 zł w rzeczywistości stanowi zwrot wpłaconego przez kredytobiorcę kapitału i nie stanowi ona przychodu oraz nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Otrzymana kwota nie przysporzy w efekcie majątku dla podatnika. Podatnik wpłacił bowiem wcześniej do banku kwotę dużo wyższą niż otrzymał w ramach umowy kredytu i na mocy zawieranej ugody z bankiem otrzymuje część nadpłaty tytułem nienależnie pobranego świadczenia przez bank.”

Podobnie interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 listopada 2025 r., 0112-KDWL.4011.132.2025.1.WS: ,,Zgodnie z § 2 ust. 4 Ugody „Kredytobiorca oświadcza, iż godzi się na zawarcie Ugody w celu: (i) potwierdzenia dotychczasowego związania postanowieniami Umowy, o których mowa w§ 2 ust. 3 pkt 1), oraz (ii) wyrażenia zgody na zastąpienie tych postanowień Umowy postanowieniami Ugody w zakresie zmiany waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej, i potwierdza, że rozumie, iż czynności te są dokonywane w celu dalszego niepowoływania się na ewentualnie niedozwolony charakter postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zawarcia Ugody i niedochodzenia roszczeń z tego tytułu.(...) W niniejszej sprawie niewątpliwie powstała nadpłata tytułem zwrotu kwot, które nienależnie od Wnioskodawczyni i jej męża zostały pobrane. W związku z postanowieniami zawartymi w ugodzie z bankiem bank dokona wypłaty kwoty dodatkowej. Wypłaconą kwotą dodatkową objęte zostały środki pieniężne wpłacone wcześniej przez Wnioskodawczynię i jej męża do banku w celu wypełnienia wiążącej Wnioskodawczynię i jej męża z bankiem umowy kredytowej. Wypłata kwoty dodatkowej stanowiącej element rozliczeń pomiędzy Wnioskodawczynią i jej mężem a bankiem, mający na celu zwrot uprzednio wpłaconych do banku kwot, mieści się w kwocie kapitału wpłaconej przez Wnioskodawczynię i jej męża podczas spłaty kredytu hipotecznego.

Zatem, otrzymanie od banku – w ramach rozliczenia kredytu – kwoty dodatkowej, w związku z zawarciem ugody z bankiem, nie spowoduje po stronie Wnioskodawczyni dodatkowego przysporzenia majątkowego. Wypłata ta będzie neutralna podatkowo. W analizowanej sprawie wypłata przez bank kwoty dodatkowej nie spowoduje powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie będzie więc obowiązku zapłaty podatku od wypłaconej przez bank kwoty dodatkowej.”

Mając na uwadze powyższe, kwota wypłacona przez Bank na podstawie Ugody nie będzie stanowić dla Wnioskującego przychodu, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Pana stanowisko do pytania oznaczonego we wniosku nr 2

Otrzymana na podstawie Ugody kwota zwrotu poniesionych kosztów sądowych 11 800,00 PLN nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473): Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego: Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych. Zwrot ten nie powoduje więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.

Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że (…) marca 2006 r. zawarł Pan umowę refinansowanego kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF z bankiem X, którego następcą prawnym jest Y SA. Kredyt był przeznaczony na cele mieszkaniowe (refinansowanie kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe w V SA), cele konsumpcyjne, prowizję Banku oraz ubezpieczenie od ryzyka utraty pracy. Kredyt został spłacony w całości we wrześniu 2015 r. W kwietniu 2024 r. ze względu na niedozwolone zapisy umowy kredytowej skutkujące nieważnością umowy wniósł Pan do Sądu pozew przeciwko Bankowi oczekując zwrotu od Banku na Pana rzecz kwoty uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych. Bank zaproponował Panu zawarcie ugody. Nominalna wartość wypłaconych Panu środków (kredyt + wartość Ugody) w wyniku Ugody będzie niższa niż wartość uiszczonych przez Pana na rzecz Banku rat kapitałowo-odsetkowych. Wartość Ugody będzie niższa niż różnica pomiędzy wszystkimi środkami wpłaconymi przez Pana do Banku, a kwotą kredytu jaką Bank wypłacił Panu. Ugoda nie precyzuje, że kwota zapłaty/zwrotu będzie wypłacona z tytułu nienależnie pobranych przez Bank należności lub zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych. Zamierza Pan podpisać ugodę z Bankiem przed (…) listopada 2026 r.

Zatem – jak wynika z powyższego – kwota wypłacona przez Bank będzie miała w istocie charakter zwrotu świadczeń pieniężnych uprzednio spełnionych przez Pana na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu (rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych należności wynikających z umowy).

Zwrot wpłaconych wcześniej środków pieniężnych nie zwiększa majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on zwrot własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu. Taka wypłata jest więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstaje przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższego, skoro kwota, którą otrzyma Pan od Banku w wyniku ugody, będzie stanowić w istocie zwrot wpłaconych wcześniej środków pieniężnych, jej otrzymanie nie spowoduje po Pana stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. Wypłata ta będzie dla Pana neutralna podatkowo.

Dlatego stwierdzam, że wypłacona przez Bank kwota, nie będzie stanowić dla Pana przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec braku przychodu do opodatkowania, nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconej kwoty ani do wykazania tej kwoty w zeznaniu rocznym.

Jak wynika z ugody, Bank zwróci Panu również koszty związane z postępowaniem sądowym, tj. opłatę sądową za wniesienie pozwu i koszty zastępstwa procesowego.

Odnosząc się do opodatkowania zwrotu przez Bank kosztów procesu należy przywołać przepisy ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 poz. 468).

Stosownie do art. 98 § 2 tej ustawy ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak niewyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 ww. ustawy:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego i opłaty od wniesionego pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu ww. kosztów nie przewyższa faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Skutki podatkowe związane ze zwrotem kosztów procesu należy odnosić bezpośrednio do kredytobiorcy, niezależnie od dalszych rozliczeń pomiędzy kredytobiorcą, a pełnomocnikiem reprezentującym kredytobiorcę. Nie ma zatem znaczenia, czy „technicznie” zwrot kosztów dokonywany jest na konto kredytobiorcy, czy od razu na konto pełnomocnika prowadzącego sprawę.

Jeżeli zatem, jak wskazał Pan we wniosku, kwota otrzymana przez Pana tytułem zwrotu kosztów procesu nie będzie przewyższała wysokości kosztów faktycznie poniesionych przez Pana w związku z prowadzonym postępowaniem, to nie będzie stanowiła dla Pana rzeczywistego przysporzenia majątkowego. Tym samym zwrócone koszty procesu do wysokości wydatku faktycznie poniesionego (niezwrócone przez Sąd) nie będą stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zastrzec jednak należy, że jeżeli kwota otrzymana przez Pana tytułem zwrotu kosztów procesu będzie przewyższała wysokość faktycznie poniesionych przez Pana wydatków (z uwzględnieniem ewentualnego zwrotu dokonanego przez Sąd), to w tej części w jakiej otrzymana kwota będzie przekraczać wysokość rzeczywiście poniesionych wydatków, po Pana stronie dojdzie do powstania realnego przysporzenia majątkowego. Powstała w ten sposób nadwyżka będzie zatem stanowiła przychód w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przychód ten będzie kwalifikowany do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, a w konsekwencji będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do powołanych przez Pana wyroków sądów i interpretacji indywidualnych wskazuję, że dotyczą one indywidualnych spraw i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

Ponadto, wydając interpretację indywidualną nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Niniejszą interpretację wydano w oparciu o opis zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.