0115-KDWT.4011.263.2026.2.DS

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

21 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 7 sierpnia 2026 r.– w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będąca stroną postępowania:

A.C.

(...)

2.  Zainteresowana niebędący stroną postępowania:

B.C.

(...)

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu (…) 2008 roku (…) S.A. (dalej: „Bank") oraz Pan A.C. (dalej: „Kredytobiorca") zawarli umowę kredytu nr (...) (dalej: „Umowa Kredytu”), na podstawie, której Bank udzielił Kredytobiorcy kredyt w kwocie (…) CHF. Kredyt został zaciągnięty na okres 30 lat.

Zgodnie z postanowieniami Umowy Kredytu, celem udzielonego finansowania było nabycie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) (dalej: „Lokal mieszkalny”) wraz z miejscem postojowym znajdującym się w tym samym budynku (dalej: „Miejsce postojowe”). Ponadto środki z kredytu zostały przeznaczone na sfinansowanie prac wykończeniowych Lokalu mieszkalnego.

Celem, który przyświecał Kredytobiorcy przy zakupie Lokalu mieszkalnego było zaspokojenie na początku własnych potrzeb mieszkaniowych, a w późniejszym okresie również jego rodziny.

Spłata kredytu była zabezpieczona hipoteką ustanowioną na Lokalu mieszkalnym. Lokal mieszkalny oraz Miejsce postojowe były objęte odrębnymi księgami wieczystymi.

W dniu (…) 2015 roku stroną Umowy Kredytu stała się Pani B.C. (dalej: „Kredytobiorczyni”, a łącznie z Kredytobiorcą: „Kredytobiorcy”), która przystąpiła do Kredytu na mocy Aneksu nr 4 do Umowy Kredytu. Na tej podstawie Kredytobiorczyni zobowiązała się do solidarnej spłaty zadłużenia wynikającego z Umowy Kredytu wraz z Kredytobiorcą. Kredytobiorców łączy wspólność majątkowa.

Na przełomie 2015 i 2016 r. Kredytobiorcy zbyli Lokal mieszkalny oraz Miejsce postojowe. W związku z tym zabezpieczenie ustanowione na potrzeby Umowy Kredytu zostało przeniesione na inną nieruchomość. Za środki uzyskane ze sprzedaży Lokalu mieszkalnego Kredytobiorcy nabyli inną nieruchomość, którą wykorzystują do celów mieszkalnych.

Kredytobiorcy wnieśli pozew, w którym zakwestionowali między innymi ważność Umowy Kredytu.

Sprawa jest obecnie rozpoznawana przez Sąd Okręgowy (...) pod sygn. akt (...). W odpowiedzi na pozew Bank wniósł o oddalenie powództwa Kredytobiorców w całości.

W związku z wszczęciem postępowania sądowego Bank zaproponował Kredytobiorcom polubowne zakończenie sporu poprzez zawarcie ugody (dalej: „Ugoda”). Zgodnie z przedstawioną propozycją Ugody Bank zobowiązał się do:

1)  umorzenia pozostałego do spłaty zadłużenia Kredytobiorców wynikającego z Umowy Kredytu w kwocie (…) CHF;

2)  zwrotu na rzecz Kredytobiorców części uiszczonych przez Kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych w kwocie X zł;

3)  zwrotu kwoty Y zł tytułem kosztów procesu, w tym (…) zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu oraz (…) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zwrot ma zostać dokonany bezpośrednio na rachunek bankowy pełnomocnika Kredytobiorców.

Na dzień sporządzenia niniejszego wniosku Ugoda nie została jeszcze zawarta. Wnioskodawcy zamierzają podpisać Ugodę dopiero po uzyskaniu pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.

W związku z zawarciem Ugody Bank umorzy część zobowiązania Kredytobiorców wynikającego z Umowy Kredytu w kwocie (…) CHF. Ponadto Bank dokona na rzecz Kredytobiorców wypłaty kwoty X zł tytułem zwrotu części wcześniej uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych.

Kwota X zł, którą Kredytobiorcy mają otrzymać od Banku, stanowić będzie częściowy zwrot środków pieniężnych uprzednio przekazanych przez nich na rzecz Banku w wykonaniu Umowy Kredytu. Świadczenie to nie będzie stanowiło odszkodowania ani zadośćuczynienia wypłacanego przez Bank.

Jednocześnie kwota ta nie będzie stanowiła wynagrodzenia za zaniechanie dochodzenia roszczeń wobec Banku ani za odstąpienie od dochodzenia takich roszczeń na drodze sądowej. Zwrot środków wynika bowiem z ugodowego uregulowania wzajemnych rozliczeń stron związanych z wykonywaniem Umowy Kredytu i ma charakter restytucyjny.

Ponadto Bank zobowiązał się do zwrotu kosztów procesu poniesionych w kwocie Y, które Bank zapłaci bezpośrednio na rachunek pełnomocnika procesowego Kredytobiorców. Kwota ta nie będzie stanowiła przysporzenia majątkowego Kredytobiorców. Zaznaczyć bowiem należy, że będzie to jedynie częściowy zwrot kosztów pełnomocnika procesowego.

Środki pieniężne otrzymane przez Kredytobiorców na podstawie Ugody nie będą stanowiły świadczenia z tytułu ujemnego oprocentowania kredytu mieszkaniowego ani żadnego innego świadczenia o charakterze odszkodowawczym lub kompensacyjnym niezwiązanego z rozliczeniami wynikającymi z Umowy Kredytu.

W związku z zawarciem Ugody strony zobowiążą się do definitywnego zakończenia sporu dotyczącego Umowy Kredytu oraz wzajemnych roszczeń wynikających z jej zawarcia i wykonywania.

W kontekście treści Rozporządzenia MF Kredytobiorcy wskazują, że:

1)  Kredyt objęty Ugodą został udzielony przez (…) S.A., tj. bank prowadzący działalność na podstawie przepisów prawa bankowego, którego działalność podlegała nadzorowi właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym. Kredyt został udzielony przed 15 stycznia 2015 r.

2)  Kredytobiorcy odpowiadają za zobowiązania wynikające z Umowy Kredytu solidarnie.

3)  Kredyt został zabezpieczony hipoteką.

4)  Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 Ustawy o PIT. Celem kredytu było nabycie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) wraz z miejscem postojowym znajdującym się w tym samym budynku oraz sfinansowanie prac wykończeniowych tego lokalu.

5)  Nieruchomość, której dotyczył kredyt, była położona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

6)  Kredyt został przeznaczony wyłącznie na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

7)  Środki uzyskane z kredytu zostały wykorzystane zgodnie z celem określonym w Umowie Kredytu.

8)  Kredyt został zaciągnięty w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

9)  Umorzenie przewidziane Ugodą dotyczy wszystkich Kredytobiorców i skutkuje całkowitym wygaśnięciem zobowiązania wobec Banku.

10)  Kredytobiorcy nie korzystali wcześniej z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego objętego zakresem rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.

Jednocześnie Kredytobiorcy wskazują, że przedmiotem niniejszego wniosku jest potwierdzenie skutków podatkowych w zakresie możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych do dochodu powstałego w związku z umorzeniem kredytu w części przypadającej na finansowanie nabycia lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenia.

Kredyt udzielony na podstawie Umowy Kredytu został przeznaczony zarówno na nabycie lokalu mieszkalnego wraz z jego wykończeniem, jak również na nabycie miejsca postojowego objętego odrębną księgą wieczystą. Część kredytu przeznaczona na nabycie lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenie stanowiła około 93% kwoty udzielonego kredytu, natomiast część przeznaczona na nabycie miejsca postojowego stanowiła około 7% kwoty kredytu.

Kredytobiorcy mają świadomość, że miejsce postojowe stanowiące odrębny przedmiot własności i objęte odrębną księgą wieczystą nie mieści się w zakresie wydatków na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT.

W konsekwencji Kredytobiorcy nie wnoszą o potwierdzenie możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku do tej części umorzonej wierzytelności, która przypada na finansowanie nabycia miejsca postojowego. Przedmiotem niniejszego wniosku jest wyłącznie część umorzonego zobowiązania odpowiadająca finansowaniu nabycia lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenia, tj. około 93% kwoty kredytu.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

W związku z wezwaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17 lipca 2026 r. do usunięcia braków wniosku, Wnioskodawca wyjaśnił, że Zainteresowani planują zawrzeć ugodę pozasądową, a treść ugody nie zawiera wprost stwierdzenia dotyczącego nieważności umowy. Należy zatem uznać, że umowa kredytu pozostaje ważna. Zgodnie z treścią Ugody:

§ 1 ust. 6 – Strony oświadczają, że są zainteresowane ugodowym zakończeniem sporu sądowego (tj. Postępowania z powództwa Kredytobiorcy), co pozwoli Stronom ostatecznie usunąć stan niepewności prawnej związanej z Umową Kredytu i dokonać ostatecznego rozliczenia wzajemnych wierzytelności. Strony są zainteresowane również zwolnieniem zabezpieczeń kredytu.

§ 3 ust. 7 – Bank oświadcza, iż z dniem zawarcia Ugody, wszystkie prawa i roszczenia Banku z tytułu Umowy Kredytu lub związane z Umową Kredytu (w tym roszczenia związane z niewykonaniem, nieistnieniem czy nieważnością Umowy Kredytu, nienależnym świadczeniem, bezpodstawnym wzbogaceniem i nienależytym wykonaniem Umowy Kredytu) zostaną zaspokojone, a gdyby jakiekolwiek roszczenia i prawa istniały, Bank nieodwołanie się ich zrzeka w najpełniejszym możliwym zakresie i oświadcza, że nie będzie ich dochodzić w przyszłości na drodze sądowej.

Wnioskodawca wyjaśnił także, że Pani B.C. nie była właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości, na którą został pierwotnie zaciągnięty opisany we wniosku kredyt. Nieruchomość ta została nabyta przez Wnioskodawcę przed zawarciem związku małżeńskiego i stanowiła jego majątek odrębny. Pani B.C. nigdy nie została dopisana jako współwłaścicielka tej nieruchomości.

W dniu (…) 2015 roku Pani B.C. (dalej: „Kredytobiorczyni”, a łącznie z Kredytobiorcą: „Kredytobiorcy”) przystąpiła do Kredytu na mocy Aneksu nr 4 do Umowy Kredytu. Na tej podstawie Kredytobiorczyni zobowiązała się do solidarnej spłaty zadłużenia wynikającego z Umowy Kredytu wraz z Kredytobiorcą. Przystąpienie do kredytu nastąpiło w związku z przeniesieniem zabezpieczenia kredytu na inną nieruchomość, której Kredytobiorczyni była współwłaścicielem.

Ugoda nie przewiduje przewalutowania kredytu. Treść ugody nie zawiera zapisów dotyczących zmiany waluty kredytu ani rozliczenia kredytu w taki sposób, jakby od początku był kredytem złotówkowym. Ugoda nie przewiduje przewalutowania rat kapitałowo-odsetkowych, które zostały spłacone przez Kredytobiorców.

Na kwotę wierzytelności, która ma zostać umorzona, składają się: kapitał główny oraz odsetki od udzielonego kapitału.

Wnioskodawca wskazał także, że kwota X zł została ustalona przez Bank w ramach rozliczeń wynikających z zawartej ugody i stanowi częściowy zwrot środków uprzednio wpłaconych przez Kredytobiorców na rzecz Banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. Kwota ta odpowiada części nadpłat powstałych w wyniku ponownego przeliczenia wzajemnych rozliczeń stron zgodnie z zasadami określonymi w ugodzie. Potwierdził też, że kwota X zł stanowi zwrot środków, które zostały uprzednio wpłacone przez Kredytobiorców do Banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych zgodnie z zasadami przyjętymi w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu i/lub odsetek, tj. za środki wpłacone ponad wartość świadczeń należnych Bankowi z tytułu obowiązującej umowy kredytu. Wnioskodawca wskazał, że kwota X zł mieści się w kwocie środków uprzednio przekazanych przez Kredytobiorców na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikających z zawartej umowy kredytu. Nie stanowi ona dodatkowego świadczenia ze strony Banku, lecz częściowy zwrot wcześniej uiszczonych rat. Potwierdził, że kwota X zł stanowi zwrot środków wpłaconych przez Kredytobiorców do Banku, które w wyniku rozliczeń dokonanych na podstawie ugody zostały uznane za nienależnie pobrane przez Bank w części odpowiadającej nadpłatom rat kapitałowo-odsetkowych. Kwota ta ma na celu wyrównanie roszczeń Kredytobiorców wynikających z nadpłat dokonanych na rzecz Banku z tytułu kapitału oraz odsetek i mieści się w różnicy pomiędzy sumą spłaconych rat a kwotą należną Bankowi po dokonaniu przeliczeń zgodnie z postanowieniami ugody.

Wnioskodawca wyjaśnił, że koszty procesu w kwocie Y zł ponieśli Kredytobiorcy (Powodowie), tj. A.C. i B.C.

Ugoda zostanie podpisana przed 31 grudnia 2026 r.

Pytania (ostatecznie sprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)

1)  Czy dochód (przychód) Kredytobiorców powstały w związku z umorzeniem przez Bank części wierzytelności wynikającej z Umowy Kredytu będzie objęty zaniechaniem poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie Rozporządzenia MF, w części odpowiadającej kwocie kredytu przeznaczonej na nabycie lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenie?

2)  Czy kwota X zł otrzymana przez Kredytobiorców od Banku na podstawie Ugody, stanowiąca częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych uprzednio uiszczonych przez Kredytobiorców na rzecz Banku, będzie stanowiła dla Kredytobiorców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

3)  Czy kwota Y zł wypłacona przez Bank tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, przekazana bezpośrednio na rachunek pełnomocnika procesowego Kredytobiorców, będzie stanowiła dla Kredytobiorców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Państwa stanowisko w sprawie (ostatecznie sprecyzowane w uzupełnieniu wniosku)

Stanowisko Wnioskodawców w zakresie Pytania 1:

Zdaniem Wnioskodawców, dochód (przychód) powstały w związku z umorzeniem przez Bank części wierzytelności wynikającej z Umowy Kredytu będzie objęty zaniechaniem poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie Rozporządzenia MF w części odpowiadającej finansowaniu nabycia lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenia.

Stanowisko Wnioskodawców w zakresie Pytania 2:

Zdaniem Wnioskodawców, kwota X zł otrzymana od Banku na podstawie Ugody nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Stanowisko Wnioskodawców w zakresie Pytania 3:

Zdaniem Wnioskodawców, kwota Y zł stanowiąca zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, nie stanowi dla nich przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zwrot ten ma charakter kompensacyjny i służy jedynie częściowemu wyrównaniu wydatków poniesionych przez Kredytobiorców w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym. Ponadto kwota ta zostanie przekazana bezpośrednio na rachunek pełnomocnika procesowego Kredytobiorców, a więc nie będzie stanowiła rzeczywistego przysporzenia majątkowego po stronie Wnioskodawców.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców w zakresie Pytania 1:

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Jednocześnie, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, źródłem przychodów są inne źródła. Natomiast stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności różnego rodzaju świadczenia i przysporzenia majątkowe niezaliczane do pozostałych źródeł przychodów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz utrwalonej praktyce interpretacyjnej organów podatkowych przyjmuje się, że umorzenie zobowiązania powoduje powstanie po stronie dłużnika wymiernej korzyści majątkowej polegającej na zwolnieniu z obowiązku spełnienia świadczenia. W konsekwencji wartość umorzonego zobowiązania stanowi co do zasady przychód podatkowy kwalifikowany do przychodów z innych źródeł.

Jednakże w analizowanym przypadku zastosowanie znajdzie Rozporządzenie MF.

Zgodnie z § 1 Rozporządzenia MF:

1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 Ustawy o PIT zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit.b.

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 Ustawy o PIT:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

–    położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

W ocenie Kredytodawców wszystkie te przesłanki zostały spełnione, ponieważ:

1.  Kredyt został udzielony przez (…) S.A., tj. bank podlegający nadzorowi właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw.

2.  Umowa Kredytu została zawarta w dniu (…) 2008 r., a więc przed dniem 15 stycznia 2015 r.

3.  Kredyt był zabezpieczony hipotecznie.

4.  Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

5.  Celem kredytu było nabycie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) oraz sfinansowanie prac wykończeniowych tego lokalu.

6.  Kredyt służył zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

7.  Kredytobiorcy nie korzystali wcześniej z zaniechania poboru podatku przewidzianego w Rozporządzeniu MF.

W związku z powyższym uznać należy, że Wnioskodawcy spełniają wszystkie warunki określone w Rozporządzeniu MF., uprawniające do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

W konsekwencji, zdaniem Kredytobiorców, dochód (przychód) powstały wskutek umorzenia wierzytelności kredytowej będzie korzystał z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie § 1 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 1 ust. 3 Rozporządzenia MF w zakresie, w jakim umorzona wierzytelność odpowiada części kredytu przeznaczonej na nabycie lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenie.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców w zakresie Pytania 2 i Pytania 3

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 Ustawy o PIT:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) - mają definitywny, a nie zwrotny charakter.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też w wyniku określonego zdarzenia, które powoduje zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Odrębnym źródłem przychodów są m.in. określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 "inne źródła".

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności" wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter - nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe, które można przypisać do tego źródła.

W tym miejscu należy również odwołać się do art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.):

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Sam fakt zawarcia umowy kredytu nie generuje po stronie podatnika przychodu, albowiem dopiero umorzenie kredytu, jego części lub odsetek odnosiłoby takowy skutek jako definitywne i realne przysporzenie po stronie podatnika.

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm., dalej jako: k.c.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Zatem, Ugoda stanowi porozumienie pomiędzy Kredytobiorcami a Bankiem bazujące na wzajemnych ustępstwach stron. Ugoda nie kreuje nowego stosunku prawnego, a odnosi się do już istniejącego, który to powstał na mocy zawartej Umowy kredytu.

Wobec powyższego, skoro kwota X zł, którą Kredytobiorcy otrzymają od Banku w wyniku zawartej Ugody, stanowi zwrot części środków pieniężnych, które wcześniej zostały wpłacone przez Kredytobiorców do Banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, jej otrzymanie nie spowoduje po stronie Kredytobiorców dodatkowego przysporzenia majątkowego. Kwota ta stanowi bowiem jedynie częściowy zwrot środków uprzednio przekazanych przez Kredytobiorców na rzecz Banku w wykonaniu Umowy Kredytu.

Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, wypłata przez Bank kwoty X zł ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do zwiększenia majątku Kredytobiorców ponad wartość środków wcześniej przekazanych przez nich na rzecz Banku. Kwota zwrotu mieści się bowiem w wartości świadczeń spełnionych przez Kredytobiorców w wykonaniu Umowy Kredytu.

W konsekwencji pieniądze te nie będą stanowiły dla Kredytobiorców przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT, a ich otrzymanie nie będzie skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

W konsekwencji po stronie Kredytobiorców nie powstanie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT, a co za tym idzie Kredytobiorcy nie będą zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od kwoty X zł wypłaconej przez Bank na podstawie Ugody.

W kwestii zwrotu kosztów procesu należy wskazać, że koszty te mają charakter niezbędnych wydatków poniesionych przez Kredytobiorców w związku z dochodzeniem ochrony swoich praw.

W myśl art. 98 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego:

„Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony”.

Zwrócone przez Bank koszty procesu, obejmujące kwotę (…) zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu oraz kwotę (…) zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, nie będą stanowiły realnego i definitywnego przysporzenia majątkowego po stronie Kredytobiorców. Kwota Y zł zostanie przekazana bezpośrednio na rachunek pełnomocnika procesowego Kredytobiorców. Tym samym środki te nie wejdą do majątku Kredytobiorców.

W konsekwencji zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, nie będzie skutkował powstaniem po stronie Kredytobiorców przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że na podstawie art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT:

a)  kwota X zł wypłacona przez Bank tytułem częściowego zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych,

b)  kwota Y zł wypłacona przez Bank tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

nie będą stanowiły przychodu w rozumieniu Ustawy o PIT po stronie Kredytobiorców, a tym samym nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnej praktyce interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, m.in. w:

–    interpretacji indywidualnej z 26 marca 2025 r., znak: 0112-KDIL2-1.4011.89.2025.1.AK;

–    interpretacji indywidualnej z 3 marca 2025 r., znak: 0112-KDIL2-1.4011.62.2025.1.KF;

–    interpretacji indywidualnej z 19 marca 2025 r., znak: 0112-KDIL2-1.4011.57.2025.1.AK;

–    interpretacji indywidualnej z 20 lutego 2025 r., znak: 0112-KDIL2-1.4011.988.2024.2.KF;

–    interpretacji indywidualnej z 3 grudnia 2024 r., znak: 0115-KDIT1.4011.656.2024.1.JG.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z jego treścią:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „niewymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że katalog przychodów z innych źródeł ma otwarty charakter – nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną wartość finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Umorzenie wierzytelności

Przystępując zatem do oceny skutków podatkowych umorzenia wierzytelności z tytułu opisanego we wniosku kredytu hipotecznego wyjaśnić należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Tym samym, umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Prawodawca przewidział przy tym szczególne rozwiązanie dla określonych sytuacji umorzeń kredytów mieszkaniowych. Umożliwił zaniechanie poboru podatku od dochodów z tytułu takich umorzeń – na zasadach, które określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia:

1.  Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2.  Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5.  Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6.  Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7.  W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast w § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia wskazano, że:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

–    położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Zaniechanie poboru podatku znajduje zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy hipotecznego kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z § 3 rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, zaniechanie poboru podatku od umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajduje zastosowanie, jeżeli są spełnione łącznie następujące przesłanki:

1)  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2)  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3)  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4)  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie;

5)  kwota wierzytelności obejmuje kwotę kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje, opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Dodać należy, że przychody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Z treści wniosku wynika, że:

a)  kredyt został udzielony Panu A.C. (…) 2008 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów,

b)  kredyt był zabezpieczony hipotecznie,

c)  Pani B.C. przystąpiła do kredytu (…) 2015 roku, zobowiązując się do solidarnej spłaty zadłużenia wynikającego z Umowy Kredytu wraz z mężem,

d)  zgodnie z zawartą ugodą pozasądową, bank umorzy Państwu pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorców wynikającego z Umowy Kredytu w kwocie (…) CHF, a na kwotę wierzytelności, która ma zostać umorzona, składają się: kapitał główny oraz odsetki od udzielonego kapitału,

e)  nie korzystali Państwo z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej;

f)   kredyt został przeznaczony na nabycie lokalu mieszkalnego, sfinansowanie prac wykończeniowych w tym lokalu oraz nabycie miejsca postojowego znajdującego się w tym samym budynku co ww. lokal.

Należy zatem zauważyć, że w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Cytowany powyżej katalog wydatków, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym, jest katalogiem zamkniętym i wyczerpującym. Ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał cele mieszkaniowe. Zakup opisanego we wniosku miejsca postojowego nie stanowi wydatku określonego w art. 21 ust. 25 pkt 1 ww. ustawy.

Wskazali jednak Państwo, że wątpliwości będące przedmiotem niniejszego wniosku dotyczą wyłącznie części umorzonego zobowiązania odpowiadającej finansowaniu nabycia lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenia, tj. około 93% kwoty kredytu (nie dotyczą części umorzonego zobowiązania odpowiadającej finansowaniu nabycia miejsca postojowego).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zostały przez Państwa spełnione warunki do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. - w odniesieniu do umorzonej kwoty wierzytelności w części przypadającej na zakup lokalu mieszkalnego oraz sfinansowanie prac wykończeniowych w tym lokalu. Tym samym do tej części uzyskanego przez Państwa przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu, znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego. Zatem w tym zakresie nie będą Państwo zobowiązani do opodatkowania osiągniętego przychodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skutki podatkowe zwrotu przez Bank nadpłaconych rat kredytu

W opisie sprawy wskazali Państwo także, że Bank dodatkowo dokona na Państwa rzecz zwrotu części uiszczonych przez Kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych w kwocie X zł.

Wyjaśnili Państwo, że kwota X zł mieści się w kwocie środków uprzednio przekazanych przez Państwa na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikających z zawartej umowy kredytu. Kwota ta nie stanowi dodatkowego świadczenia ze strony Banku, lecz częściowy zwrot wcześniej uiszczonych rat i ma na celu wyrównanie roszczeń Kredytobiorców wynikających z nadpłat dokonanych na rzecz Banku z tytułu kapitału oraz odsetek. Mieści się w różnicy pomiędzy sumą spłaconych rat a kwotą należną Bankowi po dokonaniu przeliczeń zgodnie z postanowieniami ugody.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych – co już wcześniej zauważono – można mówić w sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro zatem, jak wynika z opisu sprawy, w wyniku ugody otrzymają Państwo zwrot wcześniej uiszczonych rat, przyjąć należy, że nie uzyskają Państwo w tym zakresie faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Państwa majątku.

Tym samym należy stwierdzić, że w związku z planowaną wypłatą przez Bank kwoty nadpłaty rat nie powstanie po Państwa stronie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

W opisie sprawy wskazali Państwo, że Bank zobowiązał się do zwrotu kwoty Y zł tytułem poniesionych przez Państwa kosztów procesu, w tym (…) zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu oraz (…) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zwrot ma zostać dokonany bezpośrednio na rachunek bankowy Państwa pełnomocnika.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak niewyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego i opłaty od wniesionego pozwu) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę. W związku z planowanym zwrotem tych kosztów nie nastąpi więc po Państwa stronie realne przysporzenie majątkowe. Zatem należy stwierdzić, że zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od wniesionego pozwu przez Bank na Państwa rzecz w ramach planowanej ugody, nie będzie skutkował dla Państwa powstaniem przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Nie ma przy tym znaczenia, czy „technicznie” zwrot kosztów zostanie przelany na Państwa konto, czy od razu na konto pełnomocnika (Kancelarii) prowadzącego Państwa sprawę. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od wniesionego pozwu będzie obojętna podatkowo.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji należy zauważyć, że były one wydawane w indywidualnych sprawach podatników w odniesieniu do konkretnych stanów faktycznych. Tym samym nie mają one mocy prawa powszechnie obowiązującego i należy je traktować indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.C. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.