0115-KDWT.4011.124.2026.2.DS

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

–    nieprawidłowe w części dotyczącej możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do wartości umorzonej wierzytelności w części przypadającej na zakup udziału w drodze dojazdowej,

–    prawidłowe w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczył skutków podatkowych zawarcia przez Panią (jako spadkobiercę) ugody z bankiem. W odpowiedzi na wezwanie uzupełniła go Pani 18 maja 2026 roku.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego wraz z uzupełnieniem

W dniu (...) 2008 r. pierwotni kredytobiorcy zawarli z X. (obecnie Y.) umowę kredytu mieszkaniowego. Kredyt został przeznaczony na zakup oraz remont nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym położonej w miejscowości A (działka nr 1/1), a następnie – na podstawie aneksu z dnia (...) 2008 r. – również na zakup udziału w niezabudowanej działce nr 1/2 stanowiącej drogę dojazdową do tej nieruchomości.

Kredyt został udzielony przed dniem (…) 2015 r. i był zabezpieczony hipoteką. W dniu (...) 2022 r. zmarł jeden z kredytobiorców. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia (…) 2022 r. nabyła Pani udział w prawach i obowiązkach wynikających z umowy kredytu w wysokości 1/3.

W dniu (...) 2026 r. wraz z pozostałymi kredytobiorcami zawarła Pani z Y. aneks oraz ugodę dotyczącą kredytu.

Zgodnie z ugodą bank:

–    ustalił wysokość zadłużenia na kwotę (…) CHF (…) PLN),

–    dokonał umorzenia zobowiązania w tej kwocie,

–    zobowiązał się do wypłaty (…) zł jako nadpłaty kredytu,

–    zobowiązał się do wypłaty (…) zł tytułem zwrotu kosztów prawnych.

Nieruchomość była wykorzystywana wyłącznie na cele mieszkaniowe. Działka nr 1/2 stanowi drogę dojazdową i jest funkcjonalnie związana z nieruchomością. Nie korzystała Pani wcześniej z zaniechania poboru podatku.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że celem kredytu wskazanym w umowie kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia (...) 2008 r. było finansowanie zakupu i remontu nieruchomości położonej w miejscowości A, gmina (...), na działce nr 1/1, dla której Sąd Rejonowy w (...) prowadził księgę wieczystą nr KW (...). Z umowy wynikało, że kredyt został udzielony na cele mieszkaniowe. Następnie aneksem nr 1 z dnia (...) 2008 r. cel kredytu został doprecyzowany/rozszerzony o nabycie udziału w działce nr 1/2, stanowiącej drogę dojazdową do nieruchomości mieszkalnej. Działka ta była funkcjonalnie związana z nieruchomością mieszkalną i służyła zapewnieniu dostępu do niej.

Wskazała Pani, że kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Inwestycja ta polegała na zakupie i remoncie nieruchomości mieszkalnej położonej w miejscowości A, gmina (...), na działce nr 1/1, wraz z udziałem w działce nr 1/2 stanowiącej drogę dojazdową.

Działka nr 1/2 nie była nabywana jako odrębna inwestycja ani w celach inwestycyjnych, rekreacyjnych czy gospodarczych. Była związana z nieruchomością mieszkalną i umożliwiała korzystanie z niej zgodnie z jej przeznaczeniem mieszkaniowym.

W konsekwencji zarówno nieruchomość mieszkalna, jak i udział w działce stanowiącej drogę dojazdową, składały się na jedną inwestycję mieszkaniową.

Wyjaśniła Pani, że pierwotni kredytobiorcy występowali do sądu z pozwem przeciwko bankowi w związku z umową kredytu zawartą (...) 2008 r. Z pozwem wystąpili pierwotni kredytobiorcy: A.A, B.A, C.A, D.A. Po śmierci A.A w jego prawa i obowiązki wstąpili spadkobiercy, w tym Pani. Pozew został wniesiony w dniu (...) 2017 r. Pozew dotyczył umowy kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia (...) 2008 r., indeksowanej/waloryzowanej do CHF. Powodowie domagali się przede wszystkim ustalenia nieważności umowy kredytu oraz zapłaty kwot wynikających z rozliczenia nieważnej umowy. Ewentualnie zgłaszane były również żądania związane z uznaniem określonych postanowień umowy za bezskuteczne wobec kredytobiorców oraz zwrotem zawyżonych rat.

Postępowanie sądowe było prowadzone przeciwko Y, jako następcy prawnemu X. W toku postępowania, w dniu (...) 2022 r., zmarł jeden z pierwotnych kredytobiorców – A.A. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia (…) 2022 r. Pani, jako jedna ze spadkobierczyń, wstąpiła w prawa i obowiązki związane z umową kredytową oraz postępowaniem sądowym.

Po śmierci ojca nabyła Pani udział w spadku, w tym udział w prawach i obowiązkach związanych z kredytem hipotecznym. Następnie doszło do zniesienia współwłasności nieruchomości, w ramach którego przeniosła Pani przysługujący jej udział w nieruchomości na rzecz matki – B.A.

Czynność ta dotyczyła jednak wyłącznie prawa własności nieruchomości. Nie została Pani zwolniona z długu wobec banku i nadal pozostawała osobą odpowiedzialną za zobowiązanie wynikające z umowy kredytowej.

W toku postępowania, postanowieniem Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia (...) 2024 r., sygn. akt I (...), udzielono zabezpieczenia poprzez wstrzymanie obowiązku płatności rat kredytu na czas trwania postępowania.

Wyrokiem z dnia (...) 2024 r. Sąd Okręgowy w (...) ustalił, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia (...) 2008 r. jest nieważna.

Wyrok został wydany przez Sąd Okręgowy w (...) w dniu (...) 2024 r.

Sąd ustalił, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia (...) 2008 r. jest nieważna. Po wydaniu wyroku strony prowadziły dalsze czynności procesowe zmierzające do zakończenia sporu. Ostatecznie spór został zakończony ugodą zawartą z bankiem. Jako spadkobierczyni po zmarłym A.A, wstąpiła Pani w prawa i obowiązki związane z umową kredytową. Mimo że po śmierci ojca doszło do zniesienia współwłasności nieruchomości i przeniesienia Pani udziału w nieruchomości na rzecz matki – B.A – czynność ta dotyczyła wyłącznie prawa własności nieruchomości. Nie została Pani zwolniona z długu wobec banku. Nadal pozostawała osobą odpowiedzialną za zobowiązanie wynikające z umowy kredytowej oraz była stroną ugody zawartej z Y. Odpowiadała Pani więc wobec banku za zobowiązanie objęte ugodą.

Wyjaśniła Pani, że w ugodzie nie stwierdzono, że umowa kredytowa z dnia (...) 2008 r. była ważna w sensie rozstrzygnięcia sądowego wiążącego strony. Przeciwnie, przed zawarciem ugody Sąd Okręgowy w (...) wyrokiem z dnia (...) 2024 r. ustalił nieważność tej umowy kredytowej. Ugoda została zawarta po wydaniu tego wyroku i miała na celu kompleksowe zakończenie sporu oraz rozliczenie stron w związku z umową kredytową. Jednocześnie w treści ugody bank przedstawił swoje stanowisko, zgodnie z którym umowa w ocenie banku pozostawała ważna i skuteczna. Było to jednak stanowisko banku, a nie rozstrzygnięcie sądu. Sąd wcześniej ustalił nieważność umowy. Przedmiotem ugody zawartej z Y. było kompleksowe zakończenie sporu dotyczącego umowy kredytu hipotecznego indeksowanego/waloryzowanego do CHF oraz wzajemne rozliczenie stron.

Na podstawie ugody:

-     bank ustalił wysokość zadłużenia na kwotę (…) CHF, co po przeliczeniu według kursu średniego NBP stanowiło (…) zł,

-     bank dokonał umorzenia tego zobowiązania,

-     bank zobowiązał się do wypłaty kwoty (…) zł jako nadpłaty kredytu,

-     bank zobowiązał się do wypłaty kwoty (…) zł tytułem zwrotu kosztów prawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego,

-     kredytobiorcy zobowiązali się do cofnięcia pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczenia,

-     strony zobowiązały się do niedochodzenia dalszych roszczeń objętych ugodą,

-     bank zobowiązał się do przekazania zgody na wykreślenie hipoteki po rozliczeniu kredytu.

Ugoda miała zatem na celu zakończenie wzajemnych rozliczeń stron wynikających z umowy kredytu i toczącego się sporu sądowego. Kwota objęta umorzeniem wynikała z rozliczenia zobowiązań wynikających z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego/waloryzowanego do CHF zawartej w dniu (...) 2008 r. Zgodnie z ugodą bank ustalił wysokość pozostałego zadłużenia na kwotę (…) CHF, tj. (…) zł, oraz dokonał umorzenia tego zobowiązania.

Z tabeli zawartej w ugodzie wynika, że na kwotę zadłużenia składały się:

-     kapitał do spłaty: (…) CHF, tj. (…) zł,

-     odsetki: (…) CHF, tj. (…) zł,

-     koszty i opłaty: 0 CHF, tj. 0 zł.

Umorzenie dotyczyło zatem kapitału oraz odsetek wynikających z umowy kredytowej.

Z ugody nie wynikało, aby kwota umorzenia obejmowała prowizje, opłaty, koszty usług dodatkowych, ubezpieczenia, odsetki karne lub inne należności uboczne poza kapitałem i odsetkami wskazanymi w tabeli zadłużenia.

Jednocześnie ugoda przewidywała odrębnie:

-     wypłatę kwoty (…) zł określonej jako nadpłata kredytu,

-     wypłatę kwoty (…) zł tytułem zwrotu kosztów prawnych.

Wyjaśniła Pani, że zgodnie z ugodą umorzenie kredytu hipotecznego przez bank dotyczyło wszystkich współkredytobiorców będących stronami ugody. Ugoda prowadziła do rozliczenia zobowiązania wynikającego z umowy kredytowej oraz do wygaśnięcia zobowiązania wobec banku w zakresie objętym ugodą po stronie wszystkich osób odpowiedzialnych za dług. Ugoda obejmowała również Panią, ponieważ mimo wcześniejszego zniesienia współwłasności nieruchomości nie została Pani zwolniona z długu wobec banku i pozostawała stroną ugody.

Doprecyzowała Pani, że umorzenia dokonał Y, czyli bank krajowy prowadzący działalność bankową na podstawie przepisów prawa bankowego i podlegający nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.

Wyjaśniła Pani, że jako spadkobierczyni po zmarłym A.A, wstąpiła Pani w prawa i obowiązki związane z umową kredytową. Po śmierci ojca doszło do zniesienia współwłasności nieruchomości, w ramach którego przeniosła Pani przysługujący udział w nieruchomości na rzecz matki – B.A. Zniesienie współwłasności dotyczyło jednak wyłącznie prawa własności nieruchomości i nie skutkowało zwolnieniem Pani z długu wobec banku. Nadal pozostawała Pani osobą odpowiedzialną za zobowiązanie wynikające z umowy kredytowej oraz stroną ugody zawartej z Y. Faktyczne spłaty rat kredytu były dokonywane głównie przez innych współkredytobiorców, w szczególności przez Pani matkę. Z Pani rachunku bankowego nie były dokonywane regularne przelewy tytułem spłaty rat kredytu. Następnie, w toku postępowania sądowego, Sąd Apelacyjny w (...) postanowieniem z dnia (...) 2024 r., sygn. akt I (...), udzielił zabezpieczenia roszczenia powodów poprzez wstrzymanie obowiązku płatności rat kredytu na czas trwania postępowania. Ugoda zawarta z bankiem obejmowała również Panią i prowadziła do rozliczenia oraz wygaśnięcia zobowiązania także wobec Pani.

Kwota (…) zł została określona w ugodzie jako nadpłata kredytu uprzednio uiszczona na rzecz banku. Kwota ta została wypłacona łącznie na rzecz stron ugody / współkredytobiorców. Następnie, w ramach wewnętrznego rozliczenia pomiędzy stronami ugody, otrzymała Pani od C.A w dniu (…) 2026 r. kwotę (…) zł tytułem przypadającej Pani części nadpłaty kredytu.

Nie ponosiła Pani bezpośrednio kosztów prawnych związanych z prowadzeniem sprawy przeciwko bankowi, tj. koszty te nie były regulowane bezpośrednio z Pani rachunku bankowego. Koszty prawne były ponoszone w ramach wspólnego sporu kredytobiorców z bankiem przez innych współkredytobiorców / członków Pani rodziny. Jednocześnie była Pani stroną postępowania oraz stroną ugody, a kwota (…) zł została określona w ugodzie jako zwrot kosztów prawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, dotyczących wspólnej sprawy kredytobiorców. Kwota (…) zł została określona w ugodzie jako zwrot kosztów prawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Kwota ta została wypłacona łącznie na rzecz stron ugody / współkredytobiorców. Następnie, w ramach wewnętrznego rozliczenia pomiędzy stronami ugody, otrzymała Pani od C.A w dniu (…) 2026 r. kwotę (…) zł tytułem przypadającej Pani części zwrotu kosztów prawnych.

Łącznie w dniu (…) 2026 r. otrzymała Pani od C.A przelew w wysokości (…) zł, obejmujący przypadającą Pani część nadpłaty kredytu oraz przypadającą Pani część zwrotu kosztów prawnych.

Pytania

1. Czy umorzenie kredytu w kwocie (…) zł korzysta z zaniechania poboru podatku – w całości lub w części?

2. Czy przeznaczenie części kredytu na zakup udziału w działce stanowiącej drogę dojazdową wyklucza zastosowanie tego rozporządzenia?

3. Czy kwota (…) zł stanowi przychód podatkowy?

4. Czy kwota (…) zł stanowi przychód podatkowy?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, umorzenie zobowiązania wynikającego z ugody zawartej z Y korzysta w całości z zaniechania poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Kredyt został udzielony na cele mieszkaniowe. Został zaciągnięty na zakup i remont nieruchomości mieszkalnej położonej w miejscowości A, gmina (...), na działce nr 1/1.

Udział w działce nr 1/2, stanowiącej drogę dojazdową, był funkcjonalnie i nierozerwalnie związany z nieruchomością mieszkalną. Droga dojazdowa umożliwiała korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem mieszkaniowym i nie stanowiła odrębnej inwestycji.

W konsekwencji kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a część dotycząca udziału w działce drogowej również pozostaje elementem tej inwestycji mieszkaniowej.

Mimo późniejszego zniesienia współwłasności nieruchomości i przeniesienia udziału na matkę, nie została Pani zwolniona z długu wobec banku i pozostawała stroną ugody. Ugoda obejmowała zatem również jej zobowiązanie wynikające z umowy kredytowej.

W Pani ocenie całość umorzonego zobowiązania objętego ugodą korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego.

Kwota (…) zł określona w ugodzie jako nadpłata kredytu nie stanowi dla Pani przychodu podatkowego. Środki te stanowią element rozliczenia nadpłaty kredytu dokonanej w ramach ugody zawartej przez strony i nie mają charakteru dodatkowego wynagrodzenia, odszkodowania ani świadczenia oderwanego od rozliczenia umowy kredytowej.

W ramach wewnętrznego rozliczenia stron ugody otrzymała Pani kwotę (…) zł tytułem przypadającej jej części kwoty określonej w ugodzie jako nadpłata kredytu. Kwota ta nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ pozostaje elementem rozliczenia umowy kredytowej i nie stanowi dodatkowego świadczenia niezależnego od tej ugody.

Kwota (…) zł została określona w ugodzie jako zwrot kosztów prawnych związanych ze wspólnym postępowaniem sądowym dotyczącym umowy kredytowej. Nie ponosiła Pani tych kosztów bezpośrednio ze swojego rachunku bankowego, jednak była stroną postępowania i ugody, a otrzymana przez nią kwota (…) zł stanowiła przypadającą Pani część rozliczenia kosztów prawnych w ramach wspólnej ugody kredytobiorców.

W Pani ocenie kwota (…) zł nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, ponieważ nie była świadczeniem dodatkowym ani wynagrodzeniem, lecz elementem rozliczenia wspólnego sporu sądowego dotyczącego umowy kredytowej.

W związku z powyższym stoi Pani na stanowisku, że: całość umorzonego zobowiązania korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego, kwota (…) zł otrzymana tytułem przypadającej Pani części nadpłaty kredytu nie stanowi przychodu podatkowego, kwota (…) zł otrzymana tytułem przypadającej Pani części rozliczenia kosztów prawnych nie stanowi przychodu podatkowego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

•      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

•      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że:

1.  W (...) 2008 r. pierwotni kredytobiorcy zawarli umowę kredytu mieszkaniowego zabezpieczonego hipoteką na zakup oraz remont nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym;

2.  Aneksem z (...) 2008 r. cel kredytu został doprecyzowany/rozszerzony o nabycie udziału w działce nr 1/2, stanowiącej drogę dojazdową do nieruchomości mieszkalnej;

3.  Pierwotni kredytobiorcy wystąpili do sądu z pozwem przeciwko bankowi w związku z umową kredytu;

4.  W dniu (...) 2022 r., zmarł jeden z pierwotnych kredytobiorców – A.A. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia (…) 2022 r., jako jedna ze spadkobierczyń, wstąpiła Pani w prawa i obowiązki związane z umową kredytową oraz postępowaniem sądowym.

5.  Wyrokiem z dnia (...) 2024 r. Sąd Okręgowy w (...) ustalił, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) nr (...) z dnia (...) 2008 r. jest nieważna.

6.  Po wydaniu wyroku strony prowadziły dalsze czynności procesowe zmierzające do zakończenia sporu. Ostatecznie spór został zakończony ugodą zawartą z bankiem.

7.  Ugoda miała na celu zakończenie wzajemnych rozliczeń stron wynikających z umowy kredytu i toczącego się sporu sądowego.

8.  Na podstawie ugody bank dokonał umorzenia zobowiązania, zobowiązał się do wypłaty kwoty (…) zł jako nadpłaty kredytu, zobowiązał się do wypłaty kwoty (…) zł tytułem zwrotu kosztów prawnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a kredytobiorcy zobowiązali się m.in. do cofnięcia pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczenia.

Powzięła Pani wątpliwość, jakie będą dla Pani skutki podatkowe powyższych czynności.

Zgodnie z art. 922 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.

§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.

W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego:

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Stosownie do art. 925 ww. Kodeksu:

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej.

Na mocy art. 1012 Kodeksu cywilnego:

Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:

Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

W myśl art. 1030 ww. Kodeksu:

Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.

Zgodnie natomiast z art. 1031 Kodeksu cywilnego:

§ 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

§ 2. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W przedstawionych przez Panią okolicznościach sprawy, zmiana dłużnika nastąpiła z mocy prawa, gdyż z chwilą otwarcia spadku - w drodze sukcesji - wstąpiła Pani we wszelkie prawa majątkowe spadkodawcy (swojego ojca) przysługujące Mu w chwili śmierci, a zatem również te wynikające z umowy kredytowej.

Odnosząc się zatem do umorzenia części niespłaconego zobowiązania kredytowego wskazuję, że umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmuje, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy - Kodeks cywilny:

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie wystarcza do zwolnienia z długu.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że przyjął on (dłużnik) zwolnienie z długu.

Konsekwencją charakteru umowy o zwolnienie z długu jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Na skuteczne zwolnienie z długu, w myśl art. 508 Kodeksu cywilnego, składają się dwa elementy:

1) oświadczenie woli wierzyciela o umorzeniu zobowiązania,

2) akceptacja tego oświadczenia przez dłużnika.

Przy czym wskazuje się, że zwolnienie z długu może odnosić się do wierzytelności istniejących. Dopuszczalne jest także zwolnienie z długu przyszłego.

Z art. 373 ww. ustawy - Kodeks cywilny wynika również, że:

Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników.

Z zacytowanych przepisów wynika, że w przypadku zobowiązań solidarnych zwolnienie z długu jednego z dłużników nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania. Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma więc skutku względem współdłużników. Regulacja ta oznacza, że mimo iż zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności odnoszą skutek wobec dłużnika, którego dotyczą, współdłużnicy ponoszą nadal solidarną odpowiedzialność wobec wierzyciela za cały dług, a dłużnik zwolniony z długu lub wobec którego wierzyciel zrzekł się solidarności jest nadal zobowiązany do pokrycia przypadającego nań udziału w długu wobec współdłużnika, który spełnił świadczenie. Z powyższego wynika więc, że zobowiązanie solidarne trwa nadal, z tą tylko różnicą, że wierzyciel nie może domagać się jego wykonania od podmiotu, który został z tego zobowiązania zwolniony. Nie oznacza to jednak, że zobowiązanie takie nie może zostać wykonane. Stosunek zobowiązaniowy trwa bowiem nadal.

Wobec powyższego, gdy zwolnienie z długu dotyczy wszystkich współkredytobiorców i skutkuje wygaśnięciem zobowiązania wobec banku w całości po stronie każdego ze współkredytobiorów odpowiadających solidarnie za dług, w tym współkredytobiorcy, który nie nabywa przedmiotu kredytowania, dochodzi do uzyskania korzyści majątkowej, gdyż zostaje on zwolniony z obowiązku zapłaty wynikającego z umowy kredytowej zobowiązania, przez co nie dochodzi do uszczuplenia jego majątku.

Skoro jako dłużnik banku podpisała Pani ugodę, na mocy której bank umorzył część niespłaconego zobowiązania, to umorzoną Pani kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672):

1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.3)), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1) jednego gospodarstwa domowego albo

2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).

6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1.  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2.  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3.  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4.  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionych przez Panią informacji wynika, że:

·      nie korzystała Pani wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe i zabezpieczonego hipotecznie,

·      kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw,

·      kredyt był zabezpieczony hipotecznie,

·      kredyt został zaciągnięty na zakup i remont nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz zakup udziału w niezabudowanej działce nr 1/2 stanowiącej drogę dojazdową do tej nieruchomości.

Należy zauważyć, że w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Podkreślenia wymaga, że prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo, należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.

Cytowany powyżej katalog wydatków, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym, jest katalogiem zamkniętym i wyczerpującym. Ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazał cele mieszkaniowe. Zakup udziału w działce stanowiącej drogę dojazdową nie stanowi wydatku określonego w art. 21 ust. 25 pkt 1 ww. ustawy i w konsekwencji umorzona wierzytelność kredytowa w części w jakiej kredyt był przeznaczony na pokrycie tego wydatku nie może korzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

W Pani przypadku zostały spełnione warunki do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w odniesieniu do umorzonej Pani kwoty wierzytelności w części przypadającej na zakup i remont nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Tym samym do uzyskanego przez Panią przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup i remont nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku dochodowego. W tym zakresie nie będzie Pani zobowiązana do opodatkowania tego przychodu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych będzie natomiast podlegać przypadająca na Panią wartość umorzonej wierzytelności w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na zakup udziału w działce stanowiącej drogę dojazdową, pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu.

Pani stanowisko w tej części należało więc uznać za nieprawidłowe.

Zwrot dodatkowych kwot

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ponadto, w odniesieniu do zwrotu kosztów prawnych - w tym kosztów zastępstwa procesowego -należy wskazać na przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.).

Stosownie do art. 98 § 2 ww. Kodeksu:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak niewyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Jak wynika z powyższych przepisów zwrot kosztów prawnych (w tym kosztów zastępstwa procesowego,) ma charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda/powodów. Taki zwrot nie stanowi więc przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższa faktycznie poniesionych przez powoda/powodów wydatków.

Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank

Jak wynika z opisu sprawy, otrzymała Pani przelew w wysokości (…) zł, obejmujący przypadającą Pani część nadpłaty kredytu oraz przypadającą Pani część zwrotu kosztów prawnych.

Taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem bank zwrócił nadpłacone środki. Taka wypłata jest więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymała Pani przypadającą na Panią część nadpłaty oraz zwrot kosztów prawnych, to otrzymana przez Panią kwota – jako zwrot wydatków - nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym - nie będzie na Pani ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

W tej kwestii Pani stanowisko należało więc uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie Zainteresowanego. Niniejsza interpretacja została wydana wyłącznie dla Pani. Pozostali kredytobiorcy chcąc uzyskać interpretację indywidualną powinni wystąpić z odrębnym wnioskiem o jej udzielenie i uiścić stosowną opłatę.

Nadmieniam, że w zakresie udzielanych odpowiedzi nie dokonuję wyliczeń matematycznych ani nie potwierdzam wyliczeń dokonanych przez podatników. Prawidłowość przedstawionych w opisie sprawy kwot i wyliczeń podlega weryfikacji przez właściwy organ podatkowy w toku, np. postępowania kontrolnego, postępowania podatkowego, czy też czynności sprawdzających.

Dodatkowo informuję, że rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego, stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. W toku wydawania interpretacji Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania właściwy organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie pełniła funkcji ochronnej.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.