0115-KDST2-1.4011.283.2026.3.RH

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

-     prawidłowe – w części dotyczącej możliwości skorzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaconych przez bank odsetek za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

-     nieprawidłowe – w pozostałej części.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwania – pismami z 11 maja oraz 3 i 12 czerwca 2026 r. (daty wpływu). Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Jest Pani w trakcie procesu w Sądzie Okręgowym (...) z bankiem X o kredyt bankowy frankowy z powodu wadliwej umowy. Bank proponuje ugodę przed sądem i zwrot w wysokości ok. 34 tys. na Pani konto. Wzięła Pani ten kredyt hipoteczny z zamiarem kupna mieszkania u dewelopera w A. Deweloper jednak nie wybudował go i został skazany prawomocnym wyrokiem karnym z obowiązkiem naprawienia szkody, czego nie uczynił. Kredyt spłaca Pani od 2008 r. Nie ma Pani obiecanego mieszkania – brak wpisu do hipoteki. Obecnie mieszka Pani w mieszkaniu własnościowym odziedziczonym po zmarłym mężu. Jest Pani podatnikiem w pierwszym progu podatkowym. Umowa z bankiem została zawarta w 2008 r. i bank wypłacił na konto dewelopera pierwszą transzę ok. 28 tys. oraz część na Pani konto. W ugodzie zawarto, że bank ma Pani zwrócić wpłacone kwoty. Ewentualna ugoda ma być zawarta przed Sądem Okręgowym (...).

Ponadto w ugodzie Bank zrzeka się dochodzenia dalszych roszczeń wynikających z umowy.

Uzupełnienie z 11 maja 2026 r.

30 czerwca 2008 r. zawarła Pani umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. W umowie cel został oznaczony jako: budownictwo mieszkaniowe:

§ 1 ust. 1 umowy: Cel kredytu: budownictwo mieszkaniowe.

ust. 1a: Przeznaczenie środków z Kredytu: finansowanie przedpłat na poczet budowy i nabycia od dewelopera lokalu mieszkalnego numer (...) wraz z miejscem postojowym numer 1, położonych w B. gmina (...), refinansowanie nakładów poniesionych na poczet nabycia przedmiotowej nieruchomości, sfinansowanie kosztów jednorazowej składki określonej w § 1 ust. ID [ubezpieczenie spłaty kredytu] oraz opłat około kredytowych [inne składki ubezpieczeniowe wymienione w umowie].

Umowę zawarła Pani z X S.A. (wcześniej Y S.A.) i jest to podmiot podlegający nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów.

Kredyt został udzielony w polskich złotych, waloryzowany (indeksowany) do CHF.

Kredyt był udzielony na 226 700,00 zł, faktycznie wypłacona została tylko pierwsza transza w kwocie 51.446,35 zł. (wobec bankructwa dewelopera budowa została wstrzymana i ostatecznie nie została ukończona, z jednej strony bank kolejnych transz nie wypłacił, ale z drugiej nigdy nie doszło do przeniesienia własności na Pani rzecz).

Jest to kredyt zaciągnięty za cele mieszkaniowe.

Umowa została zawarta 30 czerwca 2008 r., na 360 miesięcy do 15.06.2038 r.

Ugoda nie została jeszcze podpisana. Planowana orientacyjna data podpisania: lipiec 2026 r. Planowane jest podpisanie ugody sądowej, pomiędzy bankiem (X S.A.), a Panią.

Podstawa prawna nie będzie wpisana w ugodzie, natomiast będzie nią uznanie umowy za nieważną, a zatem podstawą będą art. 223 kpc, w zw. z art. 58 § 1-2 kc, art. 385¹ § 1 kc, 405 i 410 kc.

W związku z zawartą umową spłaciła Pani kwotę przewyższającą wypłacony kapitał, w wyniku ugody strony uznają, że kapitał został spłacony w całości, a ponadto:

i)    bank zwróci odsetki umowne – kapitałowe do tej pory zapłacone na podstawie umowy,

ii)   zwróci do tej pory zapłacone składki ubezpieczeniowe,

iii) bank umorzy dalsze odsetki umowne, które by się należały, gdyby umowa była ważna.

Kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

Celem kredytu był zakup mieszkania z miejscem postojowym, które miało zaspokoić potrzeby jednego gospodarstwa domowego.

Kredyt miał zostać zabezpieczony hipoteką, jednak wobec bankructwa dewelopera, faktu, że budynek nie został wybudowany i w konsekwencji nie doszło do sprzedaży mieszkania, to zabezpieczenie nigdy nie zostało ustanowione.

W przeszłości nie korzystała Pani z umorzenia wierzytelności z tytułu innego kredytu zabezpieczonego hipotecznie i zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).

W ugodzie znajdą się zapisy zgodnie, z którymi:

a)  Bank zwróci Pani kwotę 40.012,68 zł i zostanie zapisane, że ta zapłata wyczerpuje wszystkie roszczenia stron wynikające w umowy, (tym samym Bank nie będzie dochodzić od Pani zapłaty jakichkolwiek kwot),

b)  łącznie wpłaciła Pani 85 216,62 zł (w tym 70 245,23 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i 14 971,39 zł tytułem różnych składek ubezpieczeniowych wynikających wprost z umowy),

c)  bank zwróci odsetki umowne (kapitałowe) i składki ubezpieczeniowe (łącznie 33 770,26 zł), nie zwróci kapitału, bank zatrzymuje kapitał w kwocie jaką Pani wypłacił tj. 51 446,36 zł,

d)  zwracana kwota będzie zwrotem odsetek umownych (kapitałowych, karnych) i składek ubezpieczeniowych, a także w zakresie kwoty 6 242,42 zł zapłatą części odsetek za opóźnienie od kwoty, której zwrotu Pani się domaga.

Uzupełnienie z 3 czerwca 2026 r.

W zawartej ugodzie nie będzie mowy o konkretnej kwocie, jaka zostanie umorzona. Będzie mowa o tym, że zapłata na Pani rzecz „ugodzonej” kwoty wyczerpuje wszelkie roszczenia obu stron wynikające z umowy kredytu i strony nie będą dochodzić od siebie żadnych dalszych roszczeń wynikających z umowy kredytu.

„W związku z zawarciem i wykonaniem Ugody, Strony zgodnie oświadczają, że nie będą występować w przyszłości względem siebie z żadnymi roszczeniami wywodzonymi z treści postanowień Umowy, w tym związanymi z zawarciem lub wykonywaniem Umowy, a Ugoda w całości wyczerpuje ich wszelkie roszczenia, w tym dochodzone przez klienta indywidualnie przeciwko Bankowi przed sądem oraz z powództwa Banku w sprawie o zapłatę kapitału.”

Z uzgodnień tych poniekąd wynika, że Bank umorzy wszystkie odsetki wynikające z umowy, czyli na pewno kwotę odsetek do tej pory zapłaconą, która wynosi 27 247,45 zł. W praktyce Bank uzna, że kredyt został zwrócony w całości przed terminem, wobec czego więcej odsetek nie będzie się domagać i nie będzie naliczać.

Pytania (sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 11 maja 2026 r.)

1)  Czy umorzona przez bank kwota wierzytelności z tytułu zaciągniętego w 2008 r. kredytu stanowić będzie przychód w rozumieniu z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592) i będzie korzystać z zaniechania poboru na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1672)?

2)  Czy zwrócone przez Bank kwoty będą stanowić przychód w rozumieniu z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1, art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592) i będą korzystać z zaniechania poboru na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1672)?

3)  Czy zwrócone składki na ubezpieczenie, które były elementem obligatoryjnym umowy, bowiem zastępowały prowizję bankową od umowy, będą wydatkami w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592) i będą korzystać z zaniechania poboru na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1672)?

4)  Czy odsetki za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, od których zaniechano poboru podatku, wypłacone przez Bank będą stanowić kwotę wolną od podatku dochodowego w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 95b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592)?

W piśmie z 12 czerwca 2026 r. cofnęła Pani pytanie nr 1, a zatem ograniczyła swoje żądanie do uzyskania interpretacji indywidualnej w zakresie pytań nr 2, 3 i 4.

Pani stanowisko w sprawie (odnoszące się do zakresu wniosku wynikającego z uzupełnień wniosku, a więc pytań oznaczonych nr 2, 3 i 4)

Kwota, którą Bank zwróci (tak w zakresie odsetek kapitałowych, jak i zwrotu składek ubezpieczeniowych) stanowi przychód podatnika, ale jednocześnie również korzysta z zaniechania poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Składki ubezpieczeniowe były pobierane na podstawie samej umowy, były jej elementem obligatoryjnym. Przystąpienie do 3 różnych ubezpieczeń było de facto prowizją za udzielenie kredytu, bowiem teoretycznie prowizja za udzielenie kredytu wynosiła 0 zł, ale z drugiej strony bez przystąpienia do 3 różnych ubezpieczeń, podatnik nie mógłby kredytu wziąć. Pierwsze z ubezpieczeń to ubezpieczenie spłaty kredytu, kolejne grupowe ubezpieczenie na życie i całkowitej niezdolności do pracy, a także ubezpieczenie w zakresie poważnego zachorowania oraz pobytu w szpitalu w wyniku choroby i nieszczęśliwego wypadku. Ubezpieczenia te zastępowały prowizję banku za udzielenie kredytu, bowiem prowizji jako takiej bank nie pobrał.

Z tego względu, że kwota, którą Bank zwróci nie podlega opodatkowaniu (obowiązuje zaniechanie poboru podatku), to również odsetki za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty tej należności stanowić będą kwotę wolną od podatku dochodowego w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 95b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z jego treścią:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Ustawodawca przyjął zasadę, że przychodami są:

1)  pieniądze i wartości pieniężne, które:

·      zostały otrzymane przez podatnika – czyli takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      zostały postawione do dyspozycji podatnika – czyli takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

2)  wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń – czyli takie przysporzenia majątkowe, które mają postać:

·      świadczeń w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa);

·      nieodpłatnych świadczeń innych niż świadczenia w naturze (np. otrzymane usługi).

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Z uwagi na wyróżnienie przez ustawodawcę przychodów o charakterze niepieniężnym, uznaje się, że przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie przez podatnika nowych aktywów, ale także zmniejszenie jego pasywów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawierają definicji pojęcia „nieodpłatnego świadczenia”. Dokonując zatem wykładni gramatycznej, za „nieodpłatne świadczenie” uznać należy świadczenia „nie wymagające opłaty, takie, za które się nie płaci, bezpłatne”. Zatem należy przyjąć, że nieodpłatnym świadczeniem jest takie zdarzenie, którego skutkiem (następstwem) jest nieodpłatne przysporzenie majątku jednej osobie kosztem majątku innej osoby, innego podmiotu. Nieodpłatne świadczenie w znaczeniu prawa podatkowego obejmuje nie tylko świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (działanie lub zaniechanie na rzecz innej strony), ale w jego zakres wchodzą także wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Przepis art. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog źródeł przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy:

Źródłami przychodów są:

-  inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Jak dowodzi użycie sformułowania „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Stosownie natomiast do treści art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę w przytoczonym już wcześniej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Natomiast w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672) została uregulowana kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Podkreślić w tym miejscu należy, że aby można było mówić o zaniechaniu poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe musimy mieć do czynienia z powstaniem przychodu z tytułu umorzenia wierzytelności kredytu hipotecznego, a więc przysporzenia majątkowego po stronie podatnika.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że zawarła Pani w dniu 30 czerwca 2008 r. z bankiem umowę kredytu hipotecznego w złotych polskich waloryzowanego (indeksowanego) do franka szwajcarskiego (CHF). Wzięła Pani ten kredyt hipoteczny z zamiarem kupna mieszkania u dewelopera w A.. Deweloper jednak nie wybudował go i został skazany prawomocnym wyrokiem karnym z obowiązkiem naprawienia szkody, czego nie uczynił. Kredyt był udzielony na 226.700,00 zł, faktycznie wypłacona została tylko pierwsza transza w kwocie 51.446,35 zł. (wobec bankructwa dewelopera budowa została wstrzymana i ostatecznie nie została ukończona, z jednej strony bank kolejnych transz nie wypłacił, ale z drugiej nigdy nie doszło do przeniesienia własności mieszkania na Pani rzecz).

Bank zaproponował Pani zawarcie ugody sądowej w wyniku, której strony uznają, że kapitał został spłacony w całości. Łącznie wpłaciła Pani 85 216,62 zł (w tym 70 245,23 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych i 14 971,39 zł tytułem różnych składek ubezpieczeniowych wynikających wprost z umowy). Bank zwróci Pani kwotę 40.012,68 zł, która obejmuje zwrot odsetek umownych (kapitałowych) i składek ubezpieczeniowych (łącznie 33 770,26 zł) oraz zapłatę części odsetek za opóźnienie od kwoty, której zwrotu Pani się domaga (6 242,42 zł).

W ugodzie zostanie zapisane, że ta zapłata wyczerpuje wszystkie roszczenia stron wynikające w umowy (tym samym Bank nie będzie dochodzić od Pani zapłaty jakichkolwiek kwot).

Pani wątpliwości objęte wnioskiem (pyt. oznaczone nr 2 i 3) dotyczą rozstrzygnięcia, czy zwrócone przez Bank kwoty, na które składają się zapłacone odsetki umowne (kapitałowe) oraz składki ubezpieczeniowe, w łącznej wysokości 33 770,26 zł, będą stanowić przychód w rozumieniu z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1, art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i czy będą korzystać z zaniechania poboru na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe

Odnosząc się do powyższego jeszcze raz podkreślić należy, że z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Zatem, jeśli faktycznie na podstawie opisanej ugody dotyczącej kredytu mieszkaniowego udzielonego w PLN waloryzowanego (indeksowanego) do CHF otrzyma Pani zwrot środków wpłaconych wcześniej do Banku w celu wypełnienia obowiązku spłaty kredytu (zwrot różnicy pomiędzy wypłaconym Pani kapitałem kredytu, a dokonanymi wpłatami), a tym samym kwota zwrotu – jak wynika z przedstawionych okoliczności – mieścić się będzie w kwocie wpłacanej podczas spłaty wypłaconej transzy kredytu (z uwzględnieniem wartości udostępnionej transzy kredytu), to uznać trzeba, że nie uzyska Pani faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pani majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym, w związku ze zwrotem nadpłaconej kwoty kredytu, tj. odsetek umownych oraz składek na ubezpieczenie, po Pani stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Wyjaśnić należy przy tym, że w opisanych okolicznościach, w odniesieniu do zwróconej przez bank kwoty, nie znajdzie zastosowania wskazane przez Panią we wniosku rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielanym na cele mieszkaniowe, gdyż rozporządzenie to dotyczy wyłącznie sytuacji, w której powstaje przychód z tytułu umorzonych wierzytelności związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, a nie sytuacji zwrotu wpłaconych wcześniej kwot.

Z tego też względu Pani stanowisko odnoszące się do pytań nr 2 i 3 uznano za nieprawidłowe.

Pani wątpliwości dotyczą również rozstrzygnięcia, czy odsetki za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wypłacone przez Bank będą stanowić „kwotę wolną” od podatku dochodowego w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 95b) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Jak już wcześniej wskazano, z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota otrzymanych odsetek stanowi przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.

Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia zatem z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W przedstawionych okolicznościach w przypadku, gdy faktycznie otrzyma Pani odsetki za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty należności, o których mowa w art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, stanowić będą one przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwalifikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który będzie zwolniony od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skoro bowiem wypłata nienależnie pobranych świadczeń z tytułu zawartej ugody – jak wcześniej rozstrzygnięto – nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty należności będą wolne od podatku na podstawie ww. przepisu. W tej sytuacji nie będzie Pani zatem zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego.

Zatem, w tym zakresie Pani stanowisko uznano za prawidłowe, jednak w oparciu o odmienną argumentację.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Należy zastrzec, że interpretacja indywidualna dotyczy wyłącznie sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście sformułowanych pytań interpretacyjnych oraz własnego stanowiska, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii opisanych we wniosku.

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli w toku ewentualnego postępowania organ uzna, że zdarzenie opisane we wniosku różni się od zdarzenia występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

‒    w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

‒    w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.