0115-KDIT3.4011.284.2026.4.AD

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe oraz w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:

·      w zakresie pytania pierwszego oraz drugiego - jest nieprawidłowe,

·      w zakresie pytania trzeciego – jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

25 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 22 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismami z 7 kwietnia 2026 r., z 24 kwietnia 2026 r. oraz pismem z 25 maja 2026 r. – w odpowiedzi na wezwania.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.B., (...)

2.  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

C.B., (...)

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawcy (małżonkowie objęci wspólnością majątkową małżeńską, rozliczający podatek dochodowy wspólnie jako osoby fizyczne nieprowadzące pozarolniczej działalności gospodarczej, pobierający świadczenia emerytalne) na początku lat 90 XX wieku wznieśli z wyłącznych środków własnych zupełnie nowy obiekt budowlany w postaci pawilonu handlowego (dalej: Pawilon/Sklep) na gruncie dzierżawionym od Urzędu Miasta w T., a następnie od Wspólnoty Mieszkaniowej (dalej: Wspólnota).

Pawilon handlowy powstał jako nowy, samodzielny obiekt budowlany wzniesiony od podstaw wyłącznie ze środków finansowych Wnioskodawców. W miejscu jego wybudowania nie istniała żadna budowla.

Pawilon był w całości nowym obiektem budowlanym, a nie ulepszeniem czy przebudową czegokolwiek istniejącego wcześniej. Wartość odpowiadająca temu obiektowi to wyłącznie koszt jego wytworzenia poniesiony przez Wnioskodawców.

Na mocy zasady superficies solo cedit (art. 46 §1 w zw. z art. 47 §1-72 Kodeksu cywilnego) Pawilon jako część składowa gruntu stał się z mocy prawa własnością właściciela gruntu (Wspólnoty) z chwilą jego wybudowania. Wnioskodawcy nie stali się zatem nigdy właścicielami Pawilonu jako nieruchomości. Pawilon od chwili wybudowania stanowił własność właściciela gruntu.

Wnioskodawcy posiadali jedynie prawo do korzystania z gruntu na podstawie umowy dzierżawy oraz faktyczne władztwo nad zbudowanym przez siebie obiektem.

Wnioskodawcy przez ponad 30 lat użytkowali Pawilon na podstawie kolejnych umów dzierżawy gruntu zawieranych ze Wspólnotą, prowadząc w nim działalność handlową. W całym tym okresie Wnioskodawcy nie odliczali kosztu wytworzenia Pawilonu od jakiegokolwiek przychodu podatkowego. Koszt ten nie został ujęty w żadnej deklaracji podatkowej Wnioskodawców jako koszt uzyskania przychodu. Nie dokonywali również odpisów amortyzacyjnych od wartości Pawilonu.

Po upływie ponad 30 lat Wspólnota nie przedłużyła umowy dzierżawy i wezwała Wnioskodawców do wydania nieruchomości. Wnioskodawcy wydali Pawilon pod warunkiem zwrotu kwoty odpowiadającej realnej wartości kosztów poniesionych przez nich na wytworzenie obiektu.

Wysokość tej kwoty została ustalona przez strony przy uwzględnieniu obiektywnych kryteriów ekonomicznych, z pomocniczym wykorzystaniem niezależnych opinii specjalistycznych. Kwota ustalona pomiędzy stronami odpowiada realnej wartości kosztów poniesionych przez Wnioskodawców na wytworzenie pawilonu handlowego na początku lat 90 XX wieku, uwzględniającej zmianę siły nabywczej pieniądza w czasie, w tym denominację PLN z 1995 r. oraz długookresową inflację. Kwota ta nie przewyższa ekonomicznego ciężaru poniesionych wydatków, a zatem stanowi wyłącznie ekwiwalent uprzednio poniesionych kosztów i nie prowadzi do powstania jakiegokolwiek realnego przysporzenia majątkowego po stronie Wnioskodawców.

Strony zawarły ugodę cywilnoprawną (dalej: „Ugoda"), przy czym podpisy stron zostały poświadczone notarialnie. Celem Ugody jest rozliczenie kosztów poniesionych przez Wnioskodawców.

Na jej podstawie Wspólnota zobowiązała się zwrócić Wnioskodawcom kwotę stanowiącą ekwiwalent poniesionych przez nich kosztów wytworzenia Pawilonu handlowego, płatną w trzech ratach rocznych.

Ugoda nie przewiduje żadnego wynagrodzenia za korzystanie z obiektu - jej jedynym przedmiotem jest zwrot poniesionych wydatków, prowadzący wyłącznie do przywrócenia sytuacji majątkowej Wnioskodawców, bez powstania jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego.

Według Wnioskodawców świadczenie Wspólnoty ma charakter wyłącznie restytucyjny. Jego jedynym celem jest przywrócenie stanu majątkowego Wnioskodawców do poziomu sprzed poniesienia kosztu wytworzenia Pawilonu.

Uzupełnienie wniosku

W uzupełnieniu wniosku z 7 kwietnia 2026 r. Wnioskodawcy podali, że:

·      Kwota określona w Ugodzie stanowi rozliczenie kosztów poniesionych na wytworzenie Pawilonu i nie obejmuje żadnych innych świadczeń. Wnioskodawcy nie uzyskali w przeszłości żadnych korzyści podatkowych związanych z tymi kosztami. Wnioskodawcy posiadają inne środki dowodowe potwierdzające poniesienie kosztów.

·      Data Umowy dzierżawy z Urzędem miasta T.- od 1 kwietnia 1992 r. do 1 kwietnia 1995 r., stroną Umowy był A.B. i Urząd Miasta. Z zawartej umowy wynikało, że przedmiotem dzierżawy był grunt stanowiący własność publiczną o powierzchni ok. 40 m², położony w T. przy ul. [...], stanowiący część działki o numerze [...}. Wydzierżawiający oddał ten grunt Dzierżawcy do używania oraz pobierania pożytków, przy czym zgodnie z umową przeznaczenie przedmiotu dzierżawy zostało jednoznacznie określone jako zabudowa gruntu obiektem handlowym (sklepem), realizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem architektonicznym.

·      Umowa dzierżawy z UM była czasowa - po tym okresie jak przyszło do podpisania kolejnej Umowy to UM odesłał ich do Wspólnoty Mieszkaniowej, gdyż w tym czasie powstały w Polsce Wspólnoty Mieszkaniowe i grunt pod Sklepem został już gruntem Wspólnoty.

·      Umowa ze wspólnotą została zawarta i zaczęła obowiązywać od 1 kwietnia 1995 r., umowy były na okres 10 lat przedłużane co 10 lat. Umowa zawarta ze wspólnotą była zawarta z C. i A.B. Zgodnie z zapisem umowy:

·      Wynajmujący oddaje w najem Najemcy grunt o powierzchni 34,57 m² stanowiącej część, tj. działki o powierzchni położonej w T. przy ul zapisaną w księdze wieczystej KW. Grunt ten jest zabudowany lokalem handlowo- usługowym wybudowanym ze środków własnych Najemcy na podstawie pozwolenia na budowę znak PA- wydanego przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta T.

·      Data i miesiąc oddania do użytku opisanego we wniosku pawilonu handlowego: czerwiec 1993 r.

·      Działalność gospodarczą w sklepie prowadziła żona C.B. od czerwca 1993 r. do maja 2006 r. Rzemiosło na karcie podatkowej (...).

·      Data zakończenia umowy dzierżawy ze Wspólnotą Mieszkaniową: 31 kwietnia 2025 r.

·      Data wydania pawilonu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej 30 czerwca 2025 r.

·      Data zawarcia Ugody ze wspólnotą: 30 czerwca 2025 r.

·      Strony Ugody: C. i A.B. oraz Zarząd Wspólnoty.

·      Podstawa prawna na jakiej zawarta została Ugoda: Uchwała Właścicieli Lokali nr (...) z 22 czerwca 2025 r.

·      W zawartej Ugodzie zostały określone 3 raty wpłaty oraz daty wpłaty: 1 rata 3 lipca 2025 r.; 2 rata 1 czerwca 2026 r.; 3 rata 1 czerwca 2027 r.

·      Płatność pierwszej raty miała już miejsce zgodnie z terminem (1 lipca 2025 r.)

Z kolei w uzupełnieniu wniosku z 24 kwietnia 2026 r. Wnioskodawcy wskazali, że:

·      Z zawartej ugody wynikało, że:

Cytuję: „Strony ugody zgodnie oświadczają, że wartość odtworzeniowa nakładów poniesionych przez Wnioskodawcę na nieruchomość wynosiła XYZ PLN....”

Cytuję „Wspólnota Mieszkaniowa zobowiązuje się zwrócić Wnioskodawcy wartość poniesionych nakładów w wysokości XYZ PLN w trzech równych ratach”.

Cytuję: „Strony zgodnie oświadczają, że postanowienia tej ugody wyczerpują wszelkie roszczenia — zarówno dotychczasowe, jak i przyszłe - związane z rozwiązaniem umowy najmu gruntu, w tym roszczenia związane z rozliczeniem nakładów poniesionych na wskazanym gruncie. Strony oświadczają również Że nie są względem siebie zobowiązane do innych spłat ani dopłat oraz nie będą miały wobec siebie w przyszłości żadnych roszczeń z tego tytułu”.

Dodatkowo, strony ugody uzgodniły, że wysokość kwoty rozliczenia została ustalona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego posiadającego stosowne uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, wybranego przez Wspólnotę Mieszkaniową, a określona w tym operacie wartość odtworzeniowa nakładów stanowiła podstawę ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że przedmiotem ugody było rozliczenie nakładów poniesionych przez Wnioskodawców na cudzym gruncie, świadczenie Wspólnoty polega wyłącznie na zwrocie wartości tych nakładów, kwota została określona jako wartość odtworzeniowa nakładów, ugoda ma charakter rozliczeniowy i definitywnie zamyka wzajemne roszczenia stron, nie kreując żadnego nowego świadczenia o charakterze wynagrodzeniowym. Ugoda nie przewiduje żadnego wynagrodzenia za przeniesienie jakiegokolwiek prawa ani odpłatnego zbycia składnika majątkowego, lecz wyłącznie zwrot wartości uprzednio poniesionych nakładów.

·      Strony ugody uzgodniły, że wysokość kwoty rozliczenia została ustalona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego posiadającego stosowne uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, wybranego przez Wspólnotę Mieszkaniową, a określona w tym operacie wartość odtworzeniowa nakładów stanowiła podstawę ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi.

Cytuję: „Cel Wyceny: Celem niniejszy wyceny jest określenie wartości odtworzeniowej nakładów poczynionych na przedmiotowej części nieruchomości dla potrzeb rozliczenia między dzierżawą a Wspólnotą mieszkaniową”.

Rozliczenie przyjęte w ugodzie odpowiada zasadom wynikającym z przepisów Kodeks cywilny regulujących rozliczenie nakładów na cudzej rzeczy (art. 226-231 k.c.), zgodnie z którymi podmiot, który poniósł nakłady zwiększające wartość rzeczy, jest uprawniony do uzyskania ich rozliczenia oraz art. 405 k.c. (bezpodstawne wzbogacenie), zgodnie z którym kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, zobowiązany jest do jej zwrotu.

·      Ich stanowisko do pytania 2 i 3 pozostaje bez zmian.

Natomiast w uzupełnieniu z 25 maja 2025 r. Wnioskodawcy wskazali, że:

·      Od 1972 r. prowadzili rzemiosło (...) na karcie podatkowej początkowo w mieszkaniu następnie w pawilonie w dzielnicy (...), potem w centrum miasta w budynku prywatnym zarządzanym przez Urząd Miasta. Po zmianach w 1990 roku właściciele budynków odzyskali lokale użytkowe i wypowiedzieli Wnioskodawcom najem.

·      W 1992 r. Wnioskodawca wystąpił do Urzędu Miasta o dzierżawę gruntu na działce KW (...), z której to jego ojciec był wywłaszczony w ciągu 3 dni niezgodnie z ówczesnym prawem. Na tej podstawie otrzymał dzierżawę gruntu i zaczął się starać o pozwolenie na budowę. Wnioskodawca uzyskał informację, że po wybudowaniu pawilonu dostanie dzierżawę wieczystą gruntu. Następnie polecono Wnioskodawcy zrobić plan zagospodarowania na cały teren wolny a możliwy do zabudowy, tzn. jego sklep i dwa sklepy obok po wykupie 2 mieszkań na parterze.

·      Wnioskodawca otrzymałem w 1992 r. pozwolenie na budowę. W 1993 r. zakończył budowę i od czerwca 1993 r. Wnioskodawcy prowadziliśmy (...) do 2004 r.

·      W 1994 r. powstały Wspólnoty Mieszkaniowe i Urząd Miasta oświadczył, że nie może Wnioskodawcom dać dzierżawy Wieczystej. Kazano im podpisać dzierżawę ze Wspólnotą Mieszkaniową.

·      Następnie od 2004 r. Wnioskodawcy przeszli na emerytury, a lokal wynajmowali na działalność handlową obcym osobom (tzw. najem prywatny). Od wynajmu płacili ryczałt Pit 28. Lokal musieli przerobić tzn. powiększyć część handlową, zlikwidować pracownię kapeluszy, przenieść łazienkę.

·      Ponadto, Wnioskodawca przeprowadził kilka razy remonty w sklepie, a mianowicie: początkowo było ogrzewanie elektryczne (piece akumulacyjne), następnie centralne ogrzewanie elektryczne, a po paru latach doprowadził gaz i zrobił ogrzewanie za pomocą pieca gazowego 2 funkcyjnego. W dalszej kolejności około 2018 r. podłączył się do sieci miejskiej centralnego ogrzewania.

·      W 2010 r. inny inwestor po wykupie 2 mieszkań, wybudował 2 sklepy obok Wnioskodawcy, co wiązało się z przesunięciem drzwi wejściowych do jego sklepu z boku na przód witryny i wymiany szyb zbrojonych, bo przez lata zaczęły się doszczelniać i parować.

·      Wnioskodawca od 2004 r. do 2025 r. zrobił parę poważnych remontów i nie zbierał na nie rachunków, bo za wynajem płacił ryczałt i nie mógł niczego odliczać - PIT 28.

·      Po zakończeniu najmu gruntu maj 2025 r., Wspólnota Mieszkaniowa, aby przejąć sklep podniosła Wnioskodawcy dzierżawę gruntu na 4 tysiące zł (cztery tysiące złotych) miesięcznie, a on za dzierżawę sklepu brał 3 800 zł (trzy tysiące osiemset złotych) miesięcznie.

·      Wnioskodawca chciał kupić ułamkową część gruntu, ale Wspólnota się nie zgodziła, bo lokal o powierzchni 50 m² w centrum miasta T. jest wart 900 000 zł (dziewięćset tysięcy złotych), a Wspólnota, ma zapłacić Wnioskodawcy na raty łącznie 300 000 zł (trzysta tysięcy złotych).

·      Kuriozalne jest, że Wnioskodawca jako spadkobierca wywłaszczonego ojca nie mógł kupić ułamkowej części gruntu za cenę wolno rynkową ani od Miasta ani od Wspólnoty, a Wspólnota Mieszkaniowa kupiła grunt od Miasta za 10% (dziesięć procent) wartości.

·      Wnioskodawca wydał na budowę i remonty około 500 - 600 tys. zł (pięćset - sześćset tysięcy złotych) część rachunków jakie posiada opiewają na sumę na sumę 420 milionów (czterysta dwadzieścia milionów) złotych przed denominacją. Rachunków nie zbierał, bo był na karcie podatkowej, a przy wynajmie lokalu na ryczałcie i nie mógł niczego odliczać.

·      Jasno z powyższego wynika, że Wnioskodawca nie miał dochodu z tej transakcji tylko Wspólnota Mieszkaniowa. Wnioskodawca i jego żona mają dostać ekwiwalent za wybudowanie sklepu.

·      Od 2004 r. Wnioskodawca i jego żona nie prowadzili żadnej działalności gospodarczej, a w okresie 2004 r. do czerwca 2025 r. wynajmowaliśmy lokal najem prywatny (obcej osobie), płacili ryczałt od przychodów, czyli także od tego co płacili do Wspólnoty za dzierżawę gruntu.

·      Stroną umowy najmu był Wnioskodawca i jego żona oraz wynajmujący D.E., który również ma umowę najmu z Wspólnotą Mieszkaniową i dalej prowadzi tam działalność gospodarczą firma (...).

·      Wyjaśnienie rozbieżności złożonych we wniosku, a udzielonymi informacjami w uzupełnieniu wniosku:

·      Data i miesiąc odebrania do użytku pawilonu handlowego: czerwiec 1993 r.

·      Działalność gospodarczą rzemiosło prowadziła od czerwca 1993 r. do 2004 r. żona Wnioskodawcy Pani C.B. jako (...), a Wnioskodawca oficjalnie był zarejestrowany jako tzw. osoba współpracująca. W 1995 r. Wnioskodawca otrzymał rentę (zawał serca), a po uzyskaniu wieku emerytalnego, emeryturę.

·      Data zakończenia umowy dzierżawy ze Wspólnotą Mieszkaniową 31 kwietnia 2025 r.

·      Wydanie pawilonu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej 30 czerwca 2025 r.

·      Za okres 2 miesięcy od 31 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. Wspólnota Mieszkaniowa policzyła Wnioskodawcy czynsz 4 000 zł miesięcznie za bezumowne korzystanie z gruntu.

Pytania

W uzupełnieniu wniosku z 7 kwietnia Wnioskodawcy sformułowali następujące pytania.

1)  Czy kwota otrzymana przez Wnioskodawców od Wspólnoty Mieszkaniowej na podstawie Ugody, stanowiąca zwrot wartości odpowiadającej poniesionym kosztom wytworzenia Pawilonu handlowego wzniesionego na cudzym gruncie, stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, a w konsekwencji podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? Pytanie to dotyczy wykładni art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zw. z art. 9 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 tej ustawy, w zakresie ustalenia, czy otrzymane świadczenie stanowi przychód podatkowy podlegający opodatkowaniu.

2)  Czy w przypadku uznania, że wskazana kwota stanowi przychód, przy ustalaniu dochodu Wnioskodawcy są uprawnieni do uwzględnienia kosztów wytworzenia Pawilonu poniesionych w 1992 r. w wartości odpowiadającej ich rzeczywistemu wymiarowi ekonomicznemu, tj. uwzględniającej zmianę siły nabywczej pieniądza w czasie (waloryzację kosztów)? Pytanie to dotyczy wykładni przepisów art. 9 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o PIT, w kontekście ustalenia rzeczywistego dochodu podatkowego, przy uwzględnieniu konstytucyjnych zasad wynikających z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.

3)  Czy w przypadku uznania, że wskazana kwota stanowi przychód, obowiązek podatkowy powstaje odrębnie w każdym roku podatkowym, w którym Wnioskodawcy faktycznie otrzymują poszczególne raty świadczenia, czy też w roku zawarcia Ugody? Pytanie to dotyczy wykładni art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zakresie momentu powstania przychodu podatkowego zgodnie z zasadą kasową, tj. w chwili faktycznego otrzymania lub postawienia środków do dyspozycji podatnika.

Stanowisko Wnioskodawców w sprawie

Przedstawiając własne stanowisko w uzupełnieniu wniosku z 7 kwietnia Wnioskodawcy oświadczają, że:

·      W zakresie pytania pierwszego – ich zdaniem, kwota otrzymana od Wspólnoty Mieszkaniowej na podstawie Ugody, stanowiąca ekwiwalent kosztów poniesionych na wytworzenie Pawilonu handlowego na cudzym gruncie, nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodem są otrzymane pieniądze, jednak w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że warunkiem uznania danego świadczenia za przychód jest jego definitywny, trwały i bezzwrotny charakter prowadzący do przysporzenia majątkowego podatnika (m.in. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. II FSK 614/11).W przedstawionym stanie faktycznym otrzymana kwota ma charakter wyłącznie restytucyjny, gdyż stanowi zwrot wartości odpowiadającej kosztom poniesionym przez Wnioskodawców na wytworzenie obiektu, który od momentu powstania - zgodnie z art. 46 § 1 w zw. z art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego (zasada superficies solo cedit) - stanowił własność właściciela gruntu. W konsekwencji Wnioskodawcy nie uzyskują żadnego przysporzenia majątkowego - dochodzi jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed poniesienia wydatku.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 maja 2025 r., nr 0112-KDIL2- 1.4011.339.2025.1.KF, w której wskazano, że zwrot nakładów nie stanowi przychodu podatkowego, jeżeli odpowiada poniesionym wydatkom i nie prowadzi do wzrostu majątku podatnika.

W konsekwencji należy uznać, że w przedstawionym stanie faktycznym nie powstaje przychód podatkowy, a otrzymana kwota nie podlega opodatkowaniu PIT.

Dodatkowo w uzupełnieniu z 30 kwietnia 2026 r. Wnioskodawcy oświadczają, że tak jak wcześniej wskazali ich zdaniem, kwota otrzymana od Wspólnoty Mieszkaniowej na podstawie Ugody, stanowiąca ekwiwalent kosztów poniesionych na wytworzenie Pawilonu handlowego na cudzym gruncie, nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodem są otrzymane pieniądze, jednak w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że warunkiem uznania danego świadczenia za przychód jest jego definitywny, trwały i bezzwrotny charakter prowadzący do przysporzenia majątkowego podatnika (m.in. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. II FSK 614/11).

W przedstawionym stanie faktycznym otrzymana kwota ma charakter wyłącznie restytucyjny, gdyż stanowi zwrot wartości odpowiadającej kosztom poniesionym przez Wnioskodawców na wytworzenie obiektu, który od momentu powstania - zgodnie z art. 46 §1 w zw. z art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego (zasada superficies solo cedit) - stanowił własność właściciela gruntu. W konsekwencji, Wnioskodawcy nie uzyskują żadnego przysporzenia majątkowego — dochodzi jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed poniesienia wy datku. Stan o wis ko to znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 26 maja 2025 r., nr 0112-KDIL2- 1.4011.339.2025.1.KF, w której wskazano, że zwrot nakładów nie stanowi przychodu podatkowego, jeżeli odpowiada poniesionym wydatkom i nie prowadzi do wzrostu majątku podatnika. W konsekwencji należy uznać, że w przedstawionym stanie faktycznym nie powstaje przychód podatkowy, a otrzymana kwota nie podlega opodatkowaniu PIT.

Obowiązek zwrotu wynika z zasad prawa cywilnego, w szczególności z przepisów Kodeks cywilny:

•     art. 405 k.c. - bezpodstawne wzbogacenie,

•     art. 226 - 231 k.c. - rozliczenie nakładów na cudzej rzeczy.

Świadczenie to stanowi konsekwencję obowiązku rozliczenia nakładów poniesionych przez Wnioskodawców, a nie rezultat ustalenia nowego przysporzenia między stronami.

Należy przy tym podkreślić, że nakłady poniesione przez Wnioskodawców miały charakter inwestycyjny i polegały na wytworzeniu od podstaw nowego obiektu budowlanego na cudzym gruncie, a nie jedynie na jego ulepszeniu lub modernizacji.

W konsekwencji, zwrot ich wartości stanowi ekonomicznie zwrot kosztów wytworzenia tego obiektu, co dodatkowo potwierdza restytucyjny charakter świadczenia. Charakter ten znajduje również potwierdzenie w sposobie ustalenia wysokości świadczenia - kwota została określona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego, którego celem było określenie wartości odtworzeniowej nakładów.

Oznacza to, że przyjęta kwota odpowiada wartości ekonomicznej poniesionych nakładów, nie zawiera elementu przyrostu majątkowego, lecz stanowi ich odtworzenie, nie ma charakteru dowolnego ani negocjacyjnego w sensie wynagrodzenia lecz stanowi ekwiwalent ekonomiczny poniesionych nakładów, ustalony w sposób obiektywny.

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodem jest definitywne przysporzenie majątkowe (art. 11 ust. 1). W ich przypadku nie uzyskali nowego przysporzenia, lecz odzyskują równowartość wcześniej poniesionych nakładów, a ich sytuacja majątkowa nie ulega trwałemu zwiększeniu, a w konsekwencji otrzymana kwota nie stanowi przychodu podatkowego, gdyż ma charakter wyłącznie restytucyjny.

Fakt, że kwota została określona jako wartość odtworzeniowa nakładów, potwierdza, że nie obejmuje ona elementu dochodowego, nie stanowi nadwyżki ponad poniesione nakłady, odzwierciedla rzeczywisty ciężar ekonomiczny poniesionych wydatków. Ugoda nie kreuje nowego źródła przysporzenia majątkowego, stanowi instrument rozliczenia istniejących roszczeń związanych z nakładami, potwierdza obowiązek ich zwrotu i zamyka wzajemne rozliczenia stron.

W ocenie Wnioskodawców kwota otrzymana na podstawie ugody stanowi zwrot wartości odtworzeniowej poniesionych nakładów, ma charakter restytucyjny, wynika z przepisów prawa cywilnego, nie powoduje powstania przychodu podatkowego w rozumieniu ustawy o PIT.

·      W zakresie pytania drugiego – ich zdaniem, w przypadku uznania - wbrew powyższemu stanowisku - że otrzymana kwota stanowi przychód, Wnioskodawcy są uprawnieni do uwzględnienia kosztów wytworzenia Pawilonu w wartości odpowiadającej ich rzeczywistemu wymiarowi ekonomicznemu, tj. uwzględniającej zmianę siły nabywczej pieniądza w czasie. Koszt wytworzenia został poniesiony w 1992 r., tj. przed denominacją złotego (ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego), a następnie przez ponad 30 lat następowała istotna zmiana wartości pieniądza. Przyjęcie kosztów w wartości nominalnej prowadziłoby do wykazania dochodu fikcyjnego (pozornego), który nie odpowiada rzeczywistemu przyrostowi majątku podatnika.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT opodatkowaniu podlega dochód, rozumiany jako realny przyrost majątkowy. W konsekwencji przy ustalaniu podstawy opodatkowania konieczne jest uwzględnienie kosztów w sposób odzwierciedlający ich rzeczywistą wartość ekonomiczną.

Stanowisko to znajduje również oparcie w zasadach konstytucyjnych wynikających z:

•     art. 84 Konstytucji RP - nakaz ponoszenia ciężarów publicznych zgodnie z ustawą,

•     art. 217 Konstytucji RP - zasada ustawowego określenia elementów konstrukcyjnych podatku.

Opodatkowanie dochodu pozornego byłoby sprzeczne z tymi zasadami.

W konsekwencji należy uznać, że w przypadku uznania powstania przychodu, koszty uzyskania przychodu powinny zostać ustalone w wartości odpowiadającej ich realnemu wymiarowi ekonomicznemu, co w praktyce eliminuje dochód do opodatkowania.

•     W zakresie pytania trzeciego – ich zdaniem, w przypadku uznania, że otrzymana kwota stanowi przychód, obowiązek podatkowy powstaje odrębnie w każdym roku podatkowym, w którym faktycznie otrzymana zostaje dana rata świadczenia, a nie w roku zawarcia Ugody.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodem są środki:

•     otrzymane lub

•     postawione do dyspozycji podatnika w danym roku podatkowym.

W przedstawionym stanie faktycznym wypłata następuje w trzech ratach w kolejnych latach, co oznacza, że każda z rat stanowi odrębne zdarzenie podatkowe.

W konsekwencji należy uznać, że obowiązek podatkowy powstaje sukcesywnie - w dacie otrzymania każdej z rat, zgodnie z zasadą kasową wynikającą z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które Wnioskodawcy przedstawili we wniosku jest w części prawidłowe oraz w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zasady opodatkowania

Zasady opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych określają przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592).

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 tej ustawy:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powyższe wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź od których zaniechano poboru podatku.

Źródła przychodów

Art. 10 ust. 1 cytowanej na wstępie ustawy wymienia źródła przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Koszty uzyskania przychodów

Zgodnie z art. 22 ust. 1 z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

Wniosek Wnioskodawców

Z treści wniosku oraz z jego uzupełnienia wynika m.in., że:

·      Wnioskodawcy na podstawie umowy dzierżawy w okresie od 1 kwietnia 1992 r. do 31 kwietnia 2025 r. dzierżawili grunt, na którym wybudowali pawilon handlowy.

·      Pawilon handlowy został oddany do użytku w czerwcu 1993 r. W Pawilonie prowadzona była działalność gospodarcza w zakresie (...) przez Panią C.B. Działalność opodatkowana była zryczałtowanym podatkiem dochodowym w formie karty podatkowej. Prowadzona była do 2004 r.

·      Od 2004 r. do 2025 r. pawilon był przedmiotem tzw. najmu prywatnego na rzecz osób trzecich. Przychody z tego tytułu opodatkowane były zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

·      31 kwietnia 2025 r. nastąpiło rozwiązanie umowy dzierżawy gruntu z dzierżawcą, w wyniku której 30 czerwca 2025 r. doszło do wydania pawilonu na rzecz dzierżawcy.

·      30 czerwca 2025 r. w zw. z rozwiązaniem umowy dzierżawy doszło do podpisania ugody z dzierżawcą, na podstawie, której dzierżawca zobowiązał się zwrócić Wnioskodawcom wartość poniesionych przez nich nakładów na wybudowanie pawilonu w trzech równych ratach. Wypłata pierwszej raty nastąpiła 1 lipca 2025 r. Pozostałe dwie raty zostaną wypłacone 1 czerwca 2026 r. oraz 1 czerwca 2027 r.

·      Zgodnie z treścią ugody wysokość kwoty rozliczenia została ustalona w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego wybranego przez dzierżawcę, a określona w tym operacie wartość odtworzeniowa nakładów stanowiła podstawę ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi.

Wątpliwości Wnioskodawców budzi kwestia czy w sytuacji opisanej we wniosku:

·      czy kwota otrzymana przez nich od Wspólnoty Mieszkaniowej na podstawie ugody, stanowiąca zwrot wartości odpowiadającej poniesionym kosztom wytworzenia Pawilonu handlowego stanowi przychód.

·      Czy w przypadku uznania, że wskazana kwota stanowi przychód, przy ustalaniu dochodu są uprawnieni do uwzględnienia kosztów wytworzenia Pawilonu poniesionych w 1992 r. w wartości odpowiadającej ich rzeczywistemu wymiarowi ekonomicznemu, tj. uwzględniającej zmianę siły nabywczej pieniądza w czasie (waloryzację kosztów).

·      Czy w przypadku uznania, że wskazana kwota stanowi przychód, obowiązek podatkowy powstaje odrębnie w każdym roku podatkowym, w którym Wnioskodawcy faktycznie otrzymują poszczególne raty świadczenia, czy też w roku zawarcia ugody.

Użycie w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w tym przepisie.

Tym samym zgodnie z jego treścią o przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega zatem dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie, których mamy do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym mającym konkretny wymiar finansowy. Tak więc podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł mogą być tylko takie czynności, w wyniku których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe.

Do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym nie zalicza się natomiast kwot uzyskanych z tytułu różnego rodzaju zwrotów własnych nakładów poczynionych za inny podmiot, pod warunkiem, że ów zwrot rzeczywiście odpowiada kwocie uprzednio poniesionych kosztów.

Powyższe potwierdza również orzecznictwo, np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 sierpnia 2017 r. sygn. II FSK 2253/15 oraz w wyroku z 31 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 2076/15 stwierdził, że przychód nie występuje, gdy podatnik uzyskuje zwrot poniesionych nakładów. Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym. W przypadku zwrotu już poniesionego wydatku nie dochodzi do zwiększenia aktywów (podatnik odzyskuje aktywa, które wcześniej posiadał). Nie ma więc przedmiotu opodatkowania.

Z treści wniosku wynika, że zgodnie z treścią ugody wysokość kwoty rozliczenia została ustalona w oparciu o operat szacunkowy, a określona w tym operacie wartość odtworzeniowa nakładów stanowiła podstawę ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi.

W świetle powyższego nie mogę zgodzić się ze stanowiskiem Wnioskodawców, w myśl którego cała kwota zwrotu nakładów ustalona na podstawie ugody stanowi ekwiwalent kosztów poniesionych na wytworzenie pawilonu handlowego, a tym samym nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wartość bowiem ustalona w operacie szacunkowym to nie to samo, co nakłady faktycznie poniesione. Operat określa aktualną wartość rynkową (lub inną wymaganą prawem) nieruchomości po ulepszeniach, a nie sumę wydanych na ten cel pieniędzy.

Tym samym po stronie Wnioskodawców przysporzenia majątkowego, a zarazem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych nie stanowi wyłącznie otrzymana przez nich kwota, która odpowiada kosztom faktycznie przez nich poniesionym na opisaną we wniosku nieruchomość.

Natomiast różnica pomiędzy kwotą poniesionych przez Wnioskodawców nakładów, a otrzymanymi środkami finansowymi od Wspólnoty Mieszkaniowej (świadczenie finansowe przekraczające równowartość zwrotu poniesionych nakładów na nieruchomość, o której mowa we wniosku) stanowi przysporzenie majątkowe po ich stronie, które stanowi przychód zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się natomiast do kwestii kosztów uzyskania przychodów mając na uwadze art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy przyjąć, że aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:

·      został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku musi on zostać pokryty z zasobów majątkowych podatnika (nie stanowią kosztu uzyskania przychodu podatnika wydatki, które zostały poniesione na działalność podatnika przez osoby inne niż podatnik),

·      jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,

·      pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,

·      poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,

·      został właściwie udokumentowany,

·      nie może znajdować się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 23 ust. 1 ww. ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.

Mając zatem na uwadze treść art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie mogę zgodzić się ze stanowiskiem Wnioskodawców, w myśl którego w przypadku powstania przychodu są uprawnieni do uwzględnienia w kosztach uzyskania przychodów poniesionych wydatków na opisaną we wniosku nieruchomość.

Skoro bowiem - jak wskazałem powyżej - zwrot przez Wspólnotę Mieszkaniową kwoty nakładów w wysokości nieprzekraczającej kwoty wydatków faktycznie poniesionych przez Wnioskodawców nie stanowi dla nich przychodu – to w konsekwencji kwota poniesionych przez Wnioskodawców faktycznych wydatków w tej części nie może zostać uznana za koszt uzyskania przychodu.

Wydatki, o których mowa we wniosku zostały bowiem Wnioskodawcom zwrócone. Tym samym nie został spełniony warunek definitywnego/rzeczywistego ich poniesienia, a który to powoduje możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Przyjęcie odmiennej wykładni art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowiłoby wykładnię contra legem, naruszającą zasady określone w art. 84 i art. 217 Konstytucji.

Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem Wnioskodawców w zakresie momentu powstania przychodu.

Z treści art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika bowiem, że przychodem są środki otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w danym roku podatkowym. Co oznacza, że nie wystarczy samo uzyskanie prawa do środków, jeśli faktycznie do ich otrzymania bądź postawienia do dyspozycji nie doszło.

Zatem w przypadku, gdy podatnik otrzymuje płatność w ratach należy uznać, że obowiązek podatkowy powstaje sukcesywnie - w dacie otrzymania każdej z rat, zgodnie z zasadą kasową wynikającą z dyspozycji zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym w przypadku Wnioskodawców z momentem, kiedy suma otrzymanych rat przekroczy wartość poniesionych przez nich nakładów, powstanie po stronie Wnioskodawców przychód podatkowy. Także kolejne raty będą przychodami Wnioskodawców w momencie ich otrzymania.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawców i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

W odniesieniu do powołanych we wniosku orzeczeń sądowych oraz powołanych interpretacji indywidualnych, informuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania, ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego, czy też zdarzenia przyszłego. Niemniej jednak, wydając niniejszą interpretację miałem na względzie wskazane przez Wnioskodawców rozstrzygnięcia.

Jednocześnie informuję, że przy wydawaniu interpretacji dokonałem wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Załączone do wniosku dokumenty nie mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy. W postępowaniu o udzielenie pisemnej interpretacji nie przeprowadzam dowodów w rozumieniu art. 180 i następnych Ordynacji podatkowej i nie oceniam ich w myśl art. 191 ustawy, gdyż nie jest to postępowanie podatkowe.

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.B. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.