taxmachine.pl

0115-KDIT2.4011.272.2026.3.MD

Interpretacja indywidualna2026-06-05Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Skutki podatkowe odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego w drodze sprzedaży i domu w drodze zamiany, ze sposobem ustalania przychodu, oraz możliwość skorzystania z ulgi na cele mieszkaniowe, z wydatkowaniem kwoty ze zbycia tych nieruchomości na budowę domu w Polsce i zakup udziału w domu w Niemczech, i zakupem działki pod tę budowę przed uzyskaniem ww. przychodu.

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:

·      jest prawidłowe w zakresie pytań 1-2;

·      jest nieprawidłowe w zakresie pytań 3-4.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

31 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych odpłatnego zbycia nieruchomości i możliwości skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwania – pismami z 5 i 29 maja 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

19 kwietnia 2019 r., umową darowizny, otrzymała Pani od rodziców dom o wartości przedmiotu 500.000 zł.

23 sierpnia 2022 r., umową sprzedaży, zakupiła Pani niezabudowaną działkę gruntu za łączną kwotę 260.000 zł. Uważa Pani, że istotnym faktem jest to, że aktualnie na tej działce buduje Pani swój dom.

22 maja 2024 r., umową zamiany oraz oświadczeniem o ustanowieniu hipoteki, sprzedała Pani dom, który otrzymała Pani w darowiźnie w 2019 r. Wartość rynkowa domu została określona na 1.660.000 zł z tym, że na konto bankowe otrzymała Pani 1.100.000 zł, oraz otrzymała Pani w rozliczeniu mieszkanie o wartości ustalonej na 560.000 zł.

28 lipca 2025 r., umową sprzedaży, sprzedała Pani mieszkanie (które otrzymała Pani w rozliczeniu za 560.000 zł) za kwotę 610.000 zł.

26 września 2025 r., umową sprzedaży/Kaufvertrag, zakupiła Pani dom w zabudowie szeregowej w Niemczech za kwotę 240.000 EUR z czego 80% udziału przysługuje Pani – 192.000 EUR (kurs z dnia umowy 811.392 zł), oraz 20% udziału, tj. 48.000 EUR, Pani mamie.

Mimo wyżej wymienionych dokumentów cały czas od rozpoczęcia budowy w Polsce zbiera Pani wszystkie faktury za wydatkowanie pieniędzy przeznaczonych na budowę, oraz wykończenie.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego

Nie prowadziła Pani i nie prowadzi działalności związanej z obrotem nieruchomościami lub najmem nieruchomości.

Odpłatne zbycie – 22 maja 2024 r. domu, który nabyła Pani 19 kwietnia 2019 r. w drodze darowizny oraz 28 lipca 2025 r. mieszkania, które nabyła Pani 22 maja 2024 r. w drodze umowy zamiany – nie nastąpiło w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu przepisu art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przychód z ww. odpłatnych zbyć zostanie w całości wydatkowany na cele mieszkaniowe, tj. zakup domu szeregowego w Niemczech (zakupionego 26 września 2025 r.), oraz budowę domu w Polsce na działce zakupionej w 2022 r.

Przychód uzyskany z odpłatnego zbycia ww. domu i mieszkania na ww. cele wydatkowała Pani lub zamierza Pani wydatkować w całości – w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie tych nieruchomości.

Mieszkanie, które nabyła Pani 22 maja 2024 r. w drodze zamiany, znajduje się w Polsce, w A. Otrzymała Pani prawo własności tego lokalu mieszkalnego. Mieszkanie było wykorzystywane we własnych celach mieszkaniowych. Tylko Pani wraz z mężem i dziećmi korzystała z niego, ponieważ w A przebywali Pani dziadkowie, a tata w B.

Dom w zabudowie szeregowej w Niemczech, udział w którym nabyła Pani na podstawie umowy sprzedaży z 26 września 2025 r., jest budynkiem mieszkalnym. Dom ten nie jest przeznaczony na cele rekreacyjne. Celem nabycia przez Panią udziału w tym domu było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych.

Nabycie udziału w tym domu nastąpiło z zamiarem realizowania przez Panią w tej nieruchomości własnych potrzeb mieszkaniowych, rozumianych jako faktyczne mieszkanie, tj. zajmowanie jej jako miejsce swojego stałego pobytu. Do lipca 2023 r. wraz z mężem wynajmowała Pani mieszkanie w Niemczech, a sprzedaż domu w 2024 r. umożliwiła Pani zakup domu w Niemczech. Nie zamierza Pani sprzedać tego domu.

Tryb pracy, oraz wiek małoletnich dzieci pozwalają Państwu na częste podróże. W 2011 r. Pani mama wyjechała do Niemiec i Pani, będąc jeszcze osobą nieletnią, jeździła tam w każdej wolnej chwili i jest tak do dzisiaj.

Nie ma Pani pracy stacjonarnej, dlatego przebywanie przez dłuższy czas w domu w Niemczech nie sprawia problemu. Prowadzą Państwo taki tryb życia od wielu lat między wcześniej wynajmowanym mieszkaniem w Niemczech a Polską. Dzięki przeprowadzce do C ze sprzedanego domu w 2024 r., może Pani częściej i szybciej podróżować do Niemiec.

Jest Pani właścicielem niezabudowanej działki gruntu, którą nabyła Pani na podstawie umowy sprzedaży z 23 sierpnia 2022 r. Ta działka znajduje się w Polsce, w D obok C. Działka z wybudowanym na niej domem nie jest i nie będzie przeznaczona na cele rekreacyjne. Zakup tej działki i budowa na niej domu był w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Działka ta znajduje się na obszarach określonych jako przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową służącą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Wniosek o wydanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości z budową domu, o którym mowa we wniosku, został złożony przez Panią w 2024 r. Decyzja została wydana przez Starostę (...) w 2024 r., zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został wydany w 2000 r. przez Radę Gminy (...). Trwają już końcowe prace budowlane. Dom zostanie ukończony i odebrany w 2026 r. Będzie budynkiem mieszkalnym, nierozerwalnie połączonym z gruntem za pomocą fundamentów, przystosowanym do całorocznego zamieszkania.

Własne cele mieszkaniowe będzie Pani realizowała w wybudowanym domu w D (na działce zakupionej w 2022 r.), oraz w weekendy i dni wolne od szkoły w domu w Niemczech.

Pytania

1)  Czy przeznaczenie uzyskanego przez Panią 22 maja 2024 r. przychodu z odpłatnego zbycia domu, który nabyła Pani 19 kwietnia 2019 r. w drodze darowizny w części na zakup budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej w Niemczech, oraz na budowę domu mieszkalnego na działce zakupionej w 2022 r., korzysta ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, natomiast w pozostałej części dochód, który nie znajdzie pokrycia w tych wydatkach, będzie podlegał opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym?

2)  Czy przeznaczenie uzyskanego przez Panią 28 lipca 2025 r. przychodu z odpłatnego zbycia mieszkania, które nabyła Pani 22 maja 2024 r. w drodze umowy zamiany w części na zakup budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej w Niemczech, oraz na budowę domu mieszkalnego na działce zakupionej w 2022 r. korzysta ze zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, natomiast w pozostałej części dochód, który nie znajdzie pokrycia w tych wydatkach, będzie podlegał opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym?

3)  Czy uzyskany przez Panią 22 maja 2024 r. przychód z odpłatnego zbycia domu to kwota jaką otrzymała Pani tylko na konto bankowe (tj. 1.100.000 zł), czy również wartość mieszkania oszacowana na 560.000 zł?

4)  Czy działka zakupiona z myślą budowy domu na własne cele mieszkaniowe dnia 23 sierpnia 2022 r. znajduje pokrycie w uzyskanym przychodzie z odpłatnego zbycia domu 22 maja 2024 r. oraz odpłatnego zbycia mieszkania 28 lipca 2025 r.?

Pani stanowisko w sprawie

1)  Wydatkowanie przychodu ze sprzedaży domu z dnia 22 maja 2024 r. na zakup domu szeregowego w Niemczech, oraz budowę domu mieszkalnego w Polsce zwalnia z opodatkowania. Opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym podlega tylko różnica, która nie znajdzie pokrycia w wydatkach.

2)  Wydatkowanie przychodu ze sprzedaży mieszkania z dnia 28 lipca 2025 r. na zakup domu szeregowego w Niemczech, oraz budowę domu mieszkalnego w Polsce zwalnia z opodatkowania. Opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym podlega tylko różnica, która nie znajdzie pokrycia w wydatkach.

3)  Opodatkowaniu podlega tylko część przychodu ze sprzedaży domu, która wpłynęła na konto bankowe. Mieszkanie przyjęte w rozliczeniu nie podlega opodatkowaniu.

4)  Działka zakupiona 23 sierpnia 2022 r. znajduje pokrycie w uzyskanym przychodzie z odpłatnego zbycia domu 22 maja 2024 r. oraz odpłatnego zbycia mieszkania 28 lipca 2025 r.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które Pani przedstawiła we wniosku, jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:

a)  nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,

b)  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,

c)  prawa wieczystego użytkowania gruntów,

d)  innych rzeczy,

-     jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c – przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy – przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany.

Powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ww. praw następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonaniu działalności gospodarczej – stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z informacji przedstawionych we wniosku w szczególności wynika, że 19 kwietnia 2019 r., umową darowizny, otrzymała Pani od rodziców dom. 23 sierpnia 2022 r. zakupiła Pani w D obok C własność niezabudowanej działki gruntu, znajdującej się na obszarach określonych jako przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową, służącą zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. W 2024 r. na Pani wniosek Starosta (...) wydał decyzję z pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego na tej działce i zaczęła Pani budować na niej dom oraz zbierać faktury. Dom zostanie ukończony i odebrany w 2026 r. Będzie budynkiem mieszkalnym, nierozerwalnie połączonym z gruntem za pomocą fundamentów, przystosowanym do całorocznego zamieszkania. 22 maja 2024 r., umową zamiany zbyła Pani dom, który otrzymała Pani w darowiźnie za który otrzymała Pani środki pieniężne oraz własność mieszkania w Polsce. 28 lipca 2025 r., sprzedała Pani to mieszkanie. Odpłatne zbycia ww. domu i mieszkania nie nastąpiły w wykonywaniu działalności gospodarczej w rozumieniu przepisu art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód z ww. odpłatnych zbyć zostanie w całości wydatkowany na cele mieszkaniowe, tj. zakup domu szeregowego w Niemczech oraz budowę domu w Polsce na zakupionej działce w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, w okresie trzech lat od końca lat podatkowych, w których one nastąpiły. 26 września 2025 r. zakupiła Pani wraz z mamą udziały w domu w zabudowie szeregowej w Niemczech, będącym budynkiem mieszkalnym, aby zaspokoić własne potrzeby mieszkaniowe. Pani mama wyjechała do Niemiec, nie ma Pani pracy stacjonarnej, a wcześniej wynajmowała Pani mieszkanie w Niemczech. Dzięki przeprowadzce do C może Pani częściej i szybciej podróżować do Niemiec. Własne cele mieszkaniowe będzie Pani realizowała w wybudowanym domu w D oraz w domu w Niemczech – w weekendy i dni wolne od szkoły. Nie prowadziła Pani i nie prowadzi działalności związanej z obrotem nieruchomościami lub najmem nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że użyte w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcie „odpłatne zbycie” oznacza przeniesienie prawa własności lub innych praw rzeczowych w zamian za korzyść majątkową. Aby dana czynność miała charakter odpłatnej nie musi jej jednak towarzyszyć świadczenie pieniężne i przepływ gotówkowy. Termin odpłatne zbycie obejmuje zatem szeroki zakres umów, w tym umowy sprzedaży i zamiany, z którymi do czynienia mamy w niniejszej sprawie.

W związku z tym, zarówno zbycie domu w drodze zamiany z dopłatą z 22 maja 2024 r., jak i sprzedaż mieszkania z dnia 28 lipca 2025 r., jako dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie, stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stosownie do art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.

Na mocy art. 30e ust. 2 powołanej ustawy:

Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.

Z art. 30e ust. 3 cytowanej ustawy wynika, że:

W przypadku odpłatnego zbycia w drodze zamiany nieruchomości lub praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c dochód ustala się u każdej ze stron umowy na zasadach, o których mowa w ust. 2.

Na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

Art. 19 ust. 2 przytoczonej ustawy stanowi, że:

Przychodem z odpłatnego zbycia w drodze zamiany nieruchomości lub praw majątkowych, a także innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, u każdej ze stron umowy przenoszącej własność jest wartość nieruchomości, rzeczy lub prawa zbywanego w drodze zamiany. Przepisy ust. 1, 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Na podstawie art. 19 ust. 3 wskazanej ustawy:

Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Wedle art. 19 ust. 4 omawianej ustawy:

Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.

Z powołanych powyżej przepisów wynika, że w niniejszej sprawie przychodem z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego, stosownie do art. 19 ust. 1 cytowanej ustawy, jest jego wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.

Natomiast przychodem z odpłatnego zbycia w drodze zamiany domu, według art. 19 ust. 2 wskazanej ustawy, jest wartość zbywanej nieruchomości w drodze zamiany, pomniejszona o poniesione przez Panią koszty odpłatnego zbycia, tj. oszacowana wartość lokalu mieszkalnego, który Pani nabyła, jak również kwota dopłaty, którą Pani otrzymała w ramach tej transakcji, pomniejszone o koszty, które były konieczne, aby mogło ono dojść do skutku.

Art. 22 ust. 6c cytowanej ustawy stanowi, że:

Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.

Stosownie do art. 22 ust. 6d przywołanej ustawy:

Za koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c , nabytych w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób, uważa się udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania oraz kwotę zapłaconego podatku od spadków i darowizn w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub prawa przyjęta do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych przyjętej do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Do kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c , nabytych w drodze spadku zalicza się również udokumentowane koszty nabycia lub wytworzenia poniesione przez spadkodawcę oraz przypadające na podatnika ciężary spadkowe, w takiej części, w jakiej wartość zbywanej rzeczy lub zbywanego prawa odpowiada łącznej wartości rzeczy i praw majątkowych nabytych przez podatnika. Przez ciężary spadkowe, o których mowa w zdaniu drugim, rozumie się spłacone przez podatnika długi spadkowe, zaspokojone roszczenia o zachowek oraz wykonane zapisy zwykłe i polecenia, również w przypadku, gdy podatnik spłacił długi spadkowe, zaspokoił roszczenia o zachowek lub wykonał zapisy zwykłe i polecenia po dokonaniu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c.

Z art. 22 ust. 6e komentowanej ustawy wynika, że:

Wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.

W świetle art. 30e ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:

1)  dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub

2)  dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.

Na gruncie art. 30 ust. 6 przytoczonej ustawy:

Przepisy ust. 1-4 nie mają zastosowania, jeżeli:

1)  budowa i sprzedaż budynków mieszkalnych lub lokali mieszkalnych oraz sprzedaż gruntów i prawa wieczystego użytkowania gruntów są przedmiotem działalności gospodarczej podatnika;

2)  przychód ze sprzedaży nieruchomości i praw stanowi przychód z działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 1.

Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 131 omawianej ustawy:

Wolne od podatku są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Stosownie zaś do art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się:

1)  wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

-     położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej;

2)  wydatki poniesione na:

a)  spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, na cele określone w pkt 1,

b)  spłatę kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, na spłatę kredytu (pożyczki), o którym mowa w lit. a,

c)  spłatę każdego kolejnego kredytu (pożyczki) oraz odsetek od tego kredytu (pożyczki) zaciągniętego przez podatnika przed dniem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, na spłatę kredytu (pożyczki), o których mowa w lit. a lub b

-     w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, mających siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej, z zastrzeżeniem ust. 29 i 30.

3)  wartość otrzymanego w ramach odpłatnego zbycia w drodze zamiany znajdującego się w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej:

a)  budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, lub

b)  spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, lub udziału w tych prawach, lub

c)  gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie przeznaczonych pod budowę budynku mieszkalnego, w tym również gruntu lub udziału w gruncie albo prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, lub

d)  gruntu, udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z budynkiem lub lokalem wymienionym w lit. a.

Z art. 21 ust. 25a przywołanej ustawy wynika, że:

Wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, uznaje się za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe, jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, nastąpiło nabycie własności rzeczy lub praw wymienionych w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, w związku z którymi podatnik ponosił wydatki na nabycie.

Na mocy art. 21 ust. 26 omawianej ustawy:

Przez własny budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się budynek, lokal lub pomieszczenie stanowiące własność lub współwłasność podatnika lub do którego podatnikowi przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach. Przez własne budynek, lokal lub pomieszczenie, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. d i e, rozumie się również niestanowiące własności lub współwłasności podatnika budynek, lokal lub pomieszczenie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, podatnik nabędzie ich własność lub współwłasność albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udział w takich prawach, jeżeli uprzednio prawo takie mu nie przysługiwało.

W świetle art. 21 ust. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W przypadku ponoszenia wydatków na cele mieszkaniowe w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, na którego terytorium podatnik ponosi wydatki na cele mieszkaniowe.

Ponadto, w świetle art. 21 ust. 28 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na:

1)  nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku, lub

2)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części

-     przeznaczonych na cele rekreacyjne.

W tym miejscu wskazać należy, że wszelkiego rodzaju ulgi czy zwolnienia są odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, w sposób szczegółowy uregulowanymi w przepisach materialnego prawa podatkowego. Są one przywilejami, z których podatnik ma prawo, a nie obowiązek skorzystania. Zatem oceniając ciążące na nim obowiązki wynikające z zastosowania danej ulgi czy zwolnienia podatkowego należy dokonać ścisłej, literalnej wykładni przepisu regulującego daną ulgę czy zwolnienie.

Z istoty rozwiązania zawartego w zacytowanym art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawową okolicznością decydującą o możliwości skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest przeznaczenie przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym zostało ono dokonane, na wskazane w art. 21 ust. 25 tej ustawy własne cele mieszkaniowe.

Katalog wydatków stanowiących własne cele mieszkaniowe zawarty w powołanym art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma charakter zamknięty – jest to wyliczenie enumeratywne. Ustawodawca formułując przedmiotowe zwolnienie w sposób jednoznaczny wskazał cele mieszkaniowe, których realizacja pozwala na zwolnienie z opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia.

Do celów mieszkaniowych wymienionych w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a i d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania z analizowanego zwolnienia, ustawodawca zakwalifikował m.in. nabycie budynku mieszkalnego oraz budowę budynku mieszkalnego, położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej. Jednak wyjaśnić należy, że w przypadku ponoszenia wydatków na cele mieszkaniowe w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej prawo do zwolnienia ustawodawca uzależnił od istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, na którego terytorium podatnik ponosi wydatki na cele mieszkaniowe.

Warunek ten – przewidziany w art. 21 ust. 27 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – zostanie spełniony w przypadku nabycia nieruchomości na terytorium Niemiec. W myśl bowiem art. 27 ust. 1 zdanie pierwsze umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisaną w Belinie dnia 14 maja 2003 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90):

Właściwe organy Umawiających się Państw będą wymieniały informacje, które są niezbędne do stosowania niniejszej umowy, oraz informacje dotyczące ustawodawstwa wewnętrznego Umawiających się Państw w odniesieniu do podatków bez względu na ich rodzaj i nazwę, które pobierane są na rzecz Umawiających się Państw lub ich jednostek terytorialnych w zakresie, w jakim opodatkowanie przewidziane w tym ustawodawstwie nie jest sprzeczne z umową.

W związku z tym, przeznaczenie przez Panią przychodu uzyskanego z zamiany w 2024 r. domu i ze sprzedaży w 2025 r. mieszkania, począwszy od dnia odpłatnego zbycia, jednakże nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiły odpłatne zbycia ww. nieruchomości, na nabycie w Niemczech domu w zabudowie szeregowej, w którym realizować będzie Pani własny cel mieszkaniowy – stanowi wydatek na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 25 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i może zostać uwzględniony przy ustaleniu dochodu zwolnionego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 powołanej ustawy.

Ponadto, poniesiony przez Panią z ww. przychodu wydatek na budowę domu w D, który planuje Pani przeznaczyć na własne cele mieszkaniowe, również stanowi wydatek, który uprawnia do zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaznaczyć przy tym należy, że ww. zwolnienie obejmie taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia jaka proporcjonalnie odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe, wymienione w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przychodzie osiągniętym z odpłatnego zbycia.

Zwrócić też należy uwagę, że samo poniesienie wydatku nie świadczy jeszcze o tym, że została spełniona przesłanka do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania. Podstawowym warunkiem zwolnienia podatkowego jest wydatkowanie przez podatnika przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe.

Choć ustawodawca nie mówi o zaspokojeniu własnych celów mieszkaniowych konkretnie za środki finansowe otrzymane z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, stanowi jednak o przeznaczeniu na preferowany cel przychodu rozumianego zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc umówionej wartości odpłatnie zbywanej przez podatnika nieruchomości.

Ponadto wprawdzie z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika, aby dla skorzystania ze zwolnienia musiała zaistnieć chronologia zdarzeń – najpierw odpłatne zbycie, a następnie poniesienie wydatków na własne cele mieszkaniowe, to istotnym jest jednak, czy w momencie dokonywania wydatków na własne cele mieszkaniowe podatnik dysponuje/uzyskał już przychód z odpłatnego zbycia.

Stanowisko to potwierdza orzecznictwo, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 22 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Sz 529/24, w którym Sąd wyjaśnił, że „zwolnienie podatkowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. uwarunkowane jest bowiem wydatkowaniem przychodu, w okresie trzech lat od zbycia nieruchomości, na własne cele mieszkaniowe. Ustawodawca jednoznacznie zatem wskazuje, że źródłem finansowania wydatków na cele mieszkaniowe ma być przychód osiągnięty ze zbycia nieruchomości „... przychód uzyskany ze zbycia nieruchomości .... został wydatkowany.” Oznacza to, w ocenie Sądu, że wydatkowanie na cele wskazane przez ustawodawcę kwot, których wartość odpowiada wprawdzie wartości przyszłego, planowanego dopiero przez podatnika przychodu ze zbycia (brak nie tylko umowy sprzedaży ale i umowy przedwstępnej), ale źródło ich pochodzenia jest tym samym inne niż zbycie nieruchomości nie daje podstawy do zastosowania zwolnienia. Podatnik musi zatem na dzień czynienia wydatków dysponować środkami ze zbycia nieruchomości, nawet jeżeli formalny aspekt tego zbycia nastąpił dopiero po poczynieniu przez podatnika wydatków na własne cele mieszkaniowe. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wskazuje, że chodzi w nim o wydatkowanie dochodu, który został uzyskany z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, bowiem jego treść odnosi się jednoznacznie do tego źródła przychodu. Jeżeli zatem podatnik na dzień dokonywania wskazanych przez ustawodawcę wydatków na własne cele mieszkaniowe nie dysponuje jakimkolwiek przychodem ze zbycia nieruchomości, ani też wierzytelnością z tego tytułu, bo sprzedaż tą planuje dopiero w przyszłości a wysokość przychodu z tego tytułu jest również w sferze planów i pokrywa je środkami z innego źródła to, w ocenie Sądu, nie zostają spełnione przesłanki spornego zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.”

W konsekwencji, zakupu 23 sierpnia 2022 r. niezabudowanej działki gruntu nie można uznać za wydatek na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wydatkowanie przez Panią środków finansowych na ten cel nastąpiło bowiem przed powstaniem przychodu z odpłatnego zbycia domu z 22 maja 2024 r. i przychodu z odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego z 28 lipca 2025 r., dlatego też nie uprawnia Pani do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w tym przepisie.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W interpretacji organ ograniczył się wyłącznie do udzielenia informacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego w okolicznościach podanego przez Panią zdarzenia. W związku z powyższym tut. organ nie analizował i nie odnosił się do dokonywanych przez Panią wyliczeń.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.