0115-KDIT1.4011.128.2021.14.MK

Interpretacja indywidualna po wyroku sądu

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

1.  ponownie rozpatruję sprawę Państwa wniosku z 2 lutego 2021 r. o wydanie interpretacji indywidualnej – uwzględniam przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 27 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 756/21; i

2.  stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe w części dotyczącej pytania pierwszego i trzeciego oraz nieprawidłowe w części dotyczącej pytania drugiego.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 lutego 2021 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 2 lutego 2021 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 30 kwietnia 2021 r. – w odpowiedzi na wezwanie.

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.    Zainteresowany będący stroną postępowania: A.A,

2.    Zainteresowana niebędącą stroną postępowania: B.A, (...) – reprezentowana przez pełnomocnika, C.C.

Opis stanu faktycznego

Decyzją Starosty Powiatu (...) nr (...) z (...) 2015 roku ograniczono sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1, obręb (...), gmina (...), dla której Sąd Rejonowy dla (...), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...), poprzez udzielenie zezwolenia X na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia 9110 m² ( 0,9110 ha).

Z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe w wyniku wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości wystąpiły (...) 2016 r. X.

Zawiadomieniem z (...) 2016 r. organ powiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Starosta Powiatu (...), działając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1 i pkt 2, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 6, art. 133 pkt 2 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 49 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku X. w wydanej (...) 2020 roku decyzji administracyjnej orzekł:

1)  o ustaleniu odszkodowania w wysokości (...) zł za zmniejszenie wartości nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym (...), gmina (...), oznaczonej jako działka nr 1, powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości decyzją Starosty Powiatu (...) nr (...) z (...) 2015 r. na rzecz współwłaścicieli nieruchomości na prawach wspólności ustawowej – A.A i B.A,

2)  do wypłaty odszkodowania określonego w punkcie 1 zobowiązana została firma X. z siedzibą w A.

Odszkodowanie wypłacono 8 grudnia 2020 r.

Pytania

1.  Czy odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji Starosty, wypłacone przez X, stanowi przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych?

2.  Czy odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości decyzją Starosty stanowi świadczenie tożsame z wynagrodzeniem otrzymanym za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i jako takie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych?

3.  Czy Podatnicy, którzy otrzymali odszkodowanie na podstawie decyzji Starosty za zmniejszenie wartości nieruchomości powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości decyzją Starosty mają obowiązek wykazać przychód w związku z wypłatą tego odszkodowania w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w podatku dochodowym od osób fizycznych?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Zainteresowanych, odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie decyzji Starosty, wypłacone przez podmiot … S.A.:

1)  stanowi przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych,

2)  odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, przedstawione w powyższym opisie stanu faktycznego, stanowi świadczenie tożsame z wynagrodzeniem otrzymanym za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego i jako takie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych,

3)  wobec powyższego podatnicy, którzy otrzymali ww. odszkodowanie nie mają obowiązku wykazania przychodu z tego tytułu w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu składanym na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Interpretacja indywidualna

Rozpatrzyłem Państwa wniosek wspólny – 17 maja 2021 r. wydałem interpretację indywidualną znak 0115-KDIT1.4011.128.2021.2.MK, w której uznałem Państwa stanowisko za prawidłowe w zakresie kwalifikacji do źródła przychodu i nieprawidłowe w pozostałym zakresie.

Interpretację i jej odpis doręczono Państwu 25 maja 2021 r.

Skarga na interpretację indywidualną

23 czerwca 2021 r. wniósł Pan skargę na tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wniósł Pan o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił skarżoną interpretację – wyrokiem z 27 października 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 756/21.

Wniosłem skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny – wyrokiem z 9 grudnia 2025 r. sygn. akt II FSK 327/23 – oddalił skargę kasacyjną.

Wyrok, który uchylił interpretację indywidualną stał się prawomocny od 9 grudnia 2025 r.

Ponowne rozpatrzenie wniosku – wykonanie wyroku

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.):

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wykonuję obowiązek, który wynika z tego przepisu, tj.:

•      uwzględniam ocenę prawną i wskazania dotyczące postępowania, które wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyrokach;

•      ponownie rozpatruję Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej – stwierdzam, że stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z generalną zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Rodzaje źródeł przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie między innymi w pkt 9 wymieniono „inne źródła”.

Stosownie do treści art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użyty we wskazanym przepisie zwrot „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy bowiem mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Odszkodowanie stanowi co do zasady przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 11 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 i 1043), z wyjątkiem:

a)  określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b)  odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c)  odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d)  odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e)  odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f)   odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g)  odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe;

Powołany powyżej przepis wskazuje jednoznacznie, że nie wszystkie odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Nie jest przy tym wystarczające, aby w przepisach prawa określone były same tylko przesłanki powodujące powstanie roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, konieczne jest również wskazanie zasad ich ustalania.

Ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych korzystają jedynie te odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie oraz te odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na podstawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy.

Mając na względzie powyższe, wypłacone Państwu odszkodowanie nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.

Z kolei na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wolne od podatku dochodowego jest wynagrodzenie otrzymane za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

W myśl art. 305¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Stosownie do art. 305² § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem.

Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

W świetle powyższego służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od przedsiębiorcy na rzecz właściciela nieruchomości obciążonej.

W sprawie objętej treścią wniosku decyzją Starosty ograniczono sposób korzystania z nieruchomości. Na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Starosta w wydanej decyzji administracyjnej orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania. Zatem odszkodowanie to nie zostało ustalone i wypłacone na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, tylko na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Tym samym ww. odszkodowanie z tytułu obniżenia wartości nieruchomości stanowi świadczenie inne od wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu na podstawie przepisów prawa cywilnego i w związku z tym nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości decyzją Starosty nie stanowi świadczenia tożsamego z wynagrodzeniem otrzymanym za ustanowienie służebności przesyłu w rozumieniu przepisów prawa cywilnego (nawet pomimo tego że skutki finansowe mogą być podobne).

Natomiast w myśl art. 21 ust. 1 pkt 29 ww. ustawy:

Wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.

Jak wskazano we wniosku, Starosta, działając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1 i pkt 2, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2 i ust. 6, art. 133 pkt 2 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 49 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w wydanej 2 października 2020 roku decyzji administracyjnej orzekł o ustaleniu odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości.

Skoro odszkodowanie zostało Państwu wypłacone stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, to korzysta ono ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponieważ Państwo są uprawnieni do skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych to nie mają Państwo obowiązku wykazania opisanego w stanie faktycznym odszkodowania w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu składanym na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Pan A.A (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

•      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

•      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.