0114-KDIP4-3.4012.408.2026.1.DG

Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

• ­prawidłowe w zakresie uznania, że czynności wykonywane przez A. na rzecz Spółki będą stanowić odpłatne świadczenie usług, które powinno być rozpoznane przez Spółkę jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy o VAT, oraz jest
• nieprawidłowe w zakresie uznania, że usługi świadczone przez A. na rzecz Spółki będą zwolnione od podatku VAT.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych transakcji zbycia wierzytelności. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

B. Sp. z o.o. (dalej: Wnioskodawca lub Spółka) jest osobą prawną, z siedzibą na terytorium Polski, podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: VAT).

Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na finansowaniu przedsiębiorstw w zakresie udostępnienia, m.in. maszyn i urządzeń, poprzez zawieranie (jako leasingodawca) umów leasingu finansowego i operacyjnego, a także umów najmu i umów pożyczek.

Spółka należy do międzynarodowej grupy kapitałowej X (dalej Grupa X). Członkami tej grupy są m.in.:

·      C. S.A., osoba prawna, z siedzibą (…) (dalej: C). C. jest podmiotem odpowiedzialnym za wdrażanie produktów finansowych przez poszczególne spółki należące do grupy. C nie ma siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski;

·      A., osoba prawna, z siedzibą w (…) (dalej: A). A. jest podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie podmiotów w grupie w zakresie prowadzonej przez te podmioty działalności. A. nie ma siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. ze zm.). A nie posiada w Polsce również zakładu w rozumieniu przepisów Konwencji między (…), a (…) w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 14 czerwca 1995 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 110 poz. 527 ze zm.), czyli stałej placówki, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona byłaby działalność A.

Członkowie Grupy X realizują różnego rodzaju programy, które służą finansowaniu produktów określonych marek, w tym produktów oferowanych przez Grupę Y.

Grupa Y. jest światowym liderem w zakresie sprzedaży maszyn budowlanych, przy czym prowadzi ona działalność gospodarczą także w Europie. W tym zakresie, podmiotem odpowiedzialnym za dystrybucję maszyn budowlanych do poszczególnych dystrybutorów, działających w poszczególnych państwach, jest D., osoba prawna, z siedzibą na terytorium (…) (dalej: D). Z kolei E., spółka z siedzibą w (…) (dalej: E.) jest podmiotem odpowiedzialnym za finasowanie sprzedaży maszyn budowlanych do poszczególnych dystrybutorów.

C., A., D. oraz E. zawarły na czas nieokreślony umowę o współpracy, (…) (dalej: Umowa), przewidującą wdrożenie produktów finansowych przez C w celu wsparcia sprzedaży produktów Y w poszczególnych krajach w Europie, w ramach programu adresowanego do dystrybutorów, (…) (dalej: Program). Umowa przewiduje, m.in. zasady udzielenia i używania licencji na znak towarowy i logo „Y” i „(…)”, zasady zarządzania Programem przez powołanie odpowiednich komitetów składających się z osób reprezentujących D oraz C (zarówno na poziomie międzynarodowym, jak i lokalnym), zasady raportowania w zakresie realizacji Programu, a także politykę zarządzania ryzykiem w zakresie produktów finansowych oferowanych przez C. Szczegółowe zasady realizacji Programu przewiduje załącznik do Umowy, który stanowi umowę wdrożenia Programu, zawartą pomiędzy D, (…) (dalej: Umowa P).

W celu realizacji Programu (w ramach kooperacji D i C), E. oraz A. zapewniają stosowne finansowanie tego Programu. W tym zakresie E finansuje A. Szczegółowe zasady finansowania A przez E reguluje Umowa oraz załącznik do Umowy - umowa finansowania zawarta pomiędzy E a A, (…) (dalej: Umowa F). Z kolei, A ma zapewnić stosowne finansowanie na rzecz C, w zakresie niezbędnym do realizacji przez C Programu. Zasady finansowania C przez A regulować będzie Umowa oraz dodatkowo, niezależna umowa finasowania, która zawarta zostanie między ww. stronami, (…) (dalej: Umowa K).

W związku z powyższym, Spółka realizować będzie czynności, które stanowić będą część Programu, w celu wsparcia D w zakresie sprzedaży maszyn budowlanych Y na terytorium Polski, tj. Spółka oferować będzie klientom docelowym finansowanie zakupu tychże maszyn w drodze umów leasingu bądź pożyczki (w zależności od preferencji klienta). Jednocześnie, w celu realizacji Programu na terytorium Polski, Spółka otrzyma finansowanie od A. Wdrożenie, realizacja i finansowanie Programu będzie przebiegać według zasad przewidzianych w Umowie, Umowie P, Umowie F i Umowie K (dalej łącznie: Umowa PL).

W szczególności, w celu wdrożenia Programu, Spółka, m.in. zawrze umowę z autoryzowanym dealerem Y w Polsce. W ramach realizacji Programu, Spółka będzie nabywać bezpośrednio od D lub od autoryzowanego dealera Y w Polsce produkty Y i będzie udostępniać je użytkownikom w ramach zawieranych umów leasingu operacyjnego (o którym mowa w art. 17b ustawy o CIT) i finansowego (o którym mowa w art. 17f ustawy o CIT), jak również w ramach umów najmu i pożyczki (przy czym, w sytuacji umowy pożyczki - maszyna zostanie bezpośrednia nabyta przez klienta); (dalej łącznie: Produkty Finansowe).

W celu pozyskania finansowania od A na potrzeby realizacji Programu, Spółka dokonywać będzie na rzecz A sprzedaży wierzytelności należnych (ale jeszcze nie wymagalnych, w tym wierzytelności przyszłych), wynikających z zawieranych przez Spółkę z jej klientami umów leasingu, umów pożyczki, a także najmu, zawartych w ramach Programu.

Z perspektywy Spółki opisana transakcja służyć będzie pozyskaniu finansowania poprzez mechanizm odpłatnego zbycia wierzytelności pieniężnych przysługujących Spółce od leasingobiorców, najemców czy pożyczkobiorców [dalej: Wierzytelności i odpowiednio: korzystający]. Wierzytelności te obejmować będą przyszłe, niewymagalne raty kapitałowo-odsetkowe wynikające z harmonogramów spłat umów leasingu bądź pożyczki zawartych między Spółką jako finansującym (wynajmującym lub pożyczkodawcą) a leasingobiorcą (bądź, odpowiednio, najemcą lub pożyczkobiorcą) oraz ewentualne inne opłaty należne na podstawie zawartych umów.

Finansowanie Programu w drodze sprzedaży przez Spółkę Wierzytelności znajdzie swoje odzwierciedlenie w postanowieniach Umowy K, która przewidywać będzie szczegółowe zasady finansowania Spółki przez A. W szczególności, planowana pomiędzy Wnioskodawcą a A transakcja charakteryzować się będzie następującymi, istotnymi dla oceny podatkowej, cechami:

1)  Przelew Wierzytelności przez Spółkę na rzecz A. będzie miał charakter tzw. cesji cichej, gdyż Strony postanowiły, że ani Spółka, ani A., nie zawiadomią korzystających (dłużników) o dokonanej cesji Wierzytelności. W konsekwencji dla korzystającego (bądź pożyczkobiorcy) jedynym widocznym kontrahentem i wierzycielem pozostanie dalej Spółka. Dłużnik nie będzie miał wiedzy, że jego wierzytelność została zbyta i nadal dokonywał będzie płatności na rachunek Spółki, która następnie będzie przekazywać te kwoty na rachunek A. A. nie będzie miał żadnego kontaktu z korzystającymi, nie będzie do nich wysyłać pism, wezwań ani powiadomień, żądań zapłaty, etc. A., mimo iż z cywilnoprawnego punktu widzenia stanie się wierzycielem, pozostanie podmiotem całkowicie niewidocznym dla korzystającego.

2)  Spółka nadal wystawiać będzie faktury za raty leasingowe na rzecz korzystających we własnym imieniu, co jest bezpośrednim skutkiem braku przeniesienia własności przedmiotu umowy leasingu pomiędzy Spółką a A. Przedmiotem transakcji będzie bowiem cesja Wierzytelności, zaś właścicielem przedmiotu leasingu pozostanie Spółka.

3)  Spółka monitorować będzie spływ należności od korzystających, a po ich otrzymaniu przekazywać będzie kwoty netto spłaconych Wierzytelności na rachunek bankowy wskazany przez A.

4)  Spółka prowadzić będzie ewentualne działania upominawcze i windykacyjne we własnym imieniu, ale na rachunek wierzyciela (tj. A).

5)  Rola A. w ramach tej transakcji ograniczać się będzie wyłącznie do zapłaty ceny za sprzedawane przez Spółkę Wierzytelności. W szczególności, A nie będzie wykonywać na rzecz Spółki żadnych czynności administracyjnych, zarządczych, windykacyjnych czy usług monitoringu dłużników. Rola A. ograniczać się będzie do nabywania pakietów Wierzytelności oraz transferu środków pieniężnych (ceny Wierzytelności) na rachunek Spółki.

Dodatkowo należy podkreślić, że cesja Wierzytelności przez Spółkę nastąpi w formule bez regresu, co oznacza, że z momentem zapłaty ceny A. przejmuje na siebie ekonomiczne ryzyko niewypłacalności korzystających. Tym samym, jeżeli korzystający zaprzestanie spłat Wierzytelności, A. nie może żądać zwrotu ceny tych Wierzytelności od Spółki. Z tych względów, Spółka zobowiązała się, że w odniesieniu do cedowanych Wierzytelności Wnioskodawca podejmować będzie takie działania, jakie podejmowałaby w odniesieniu do wierzytelności własnych. W szczególności, Spółka będzie monitorować terminowość spłat rat leasingowych przez klientów i na bieżąco informować A o potencjalnych zaległościach ze strony klientów, a także podejmować działania windykacyjne wobec korzystających. W przypadkach, gdy zidentyfikowane zostałoby ryzyko, że Wierzytelności wynikające z danej umowy leasingu nie zostaną spłacone, Spółka wypowie umowę leasingu i kontynuować będzie działania zmierzające do odzyskania Wierzytelności. Niemniej, biorąc pod uwagę, że wraz z prawem do Wierzytelności na A. przejdą również wszelkie zabezpieczenia złożone przez korzystających - w celu ściągnięcia Wierzytelności A dysponować będzie możliwością skorzystania z przedmiotowych zabezpieczeń (np. weksli in blanco, gwarancji udzielonych korzystającym przez podmioty trzecie, etc).

Podsumowując, strony przewidują szczegółowe zasady finansowania Spółki przez A., zgodnie z którymi:

1)  A, zobowiązuje się do przekazania Wnioskodawcy określonych kwot z tytułu zawartych skutecznie przez Spółkę umów o Produkty Finansowe w zamian za przeniesienie przez Spółkę na A praw do Wierzytelności. Wysokość otrzymanego przez Spółkę finansowania będzie odpowiadać wartości Wierzytelności netto wynikających z zawartych przez Spółkę umów o Produkty Finansowe, pomniejszonej o dyskonto uwzględniające koszt pieniądza oraz stosowną marżę A (wartości obliczone zostaną w oparciu o przyjęte przez strony wskaźniki). W celu otrzymania finansowania, Spółka będzie w ustalonym okresie przedstawiać A. listę zawartych w ramach Programu umów o Produkty Finansowe. Na tej podstawie, A będzie nabywać od Spółki pakiety Wierzytelności, zapewniając w ten sposób finansowanie dla Produktów Finansowych, oferowanych w ramach Programu przez Spółkę.

2)  W zamian za wypłaconą na rzecz Spółki kwotę z tytułu cesji Wierzytelności, A. nabędzie pełne prawo do wszystkich nabywanych przez siebie Wierzytelności wynikających z zawartych przez Spółkę z docelowymi klientami Produktów Finansowych. Wskutek nabycia Wierzytelności A. uzyska przede wszystkim prawo do kwot należnych na podstawie umowy dotyczącej danego Produktu Finansowego. Kwoty te - z uwagi na fakt, iż cesja nie będzie ujawniana korzystającym - klienci (korzystający, pożyczkobiorcy) spłacać będą na rachunek Spółki, ta zaś, po ich otrzymaniu przekazywać je będzie na rachunek bankowy wskazany przez A. Przekazanie przez Spółkę środków finansowych na rzecz A. uzależnione będzie od faktycznego uzyskania środków przez Wnioskodawcę od klienta. Spółka będzie zobowiązana do przekazywania na rzecz A. wszystkich płatności wynikających z umowy dotyczącej danego Produktu Finansowego, z wyłączeniem podatku VAT należnego od rat leasingowych lub innych płatności. Tym samym, A. bierze na siebie ryzyko ewentualnego braku spłaty przez klienta na rzecz Wnioskodawcy należności wynikającej z umowy dotyczącej danego Produktu Finansowego (w tym, w wyniku ogłoszenia upadłości przez klienta).

3)  Przedmiotem transakcji będzie każdorazowo pakiet Wierzytelności, na który składać się będą głównie Wierzytelności wynikające z umów leasingu zawartych przez Spółkę z korzystającymi, ale też pakiety te mogą obejmować Wierzytelności wynikające z umów pożyczek zawartych przez Spółkę z pożyczkobiorcami. Przy czym, wszystkie obowiązki związane z windykacją i ewentualnym dochodzeniem należności od klientów pozostaną po stronie Spółki.

Zgodnie więc z Umową K, A. po nabyciu danego pakietu Wierzytelności będzie uzyskiwał w istocie prawo do przyszłych spłat dokonywanych na podstawie umów leasingu/pożyczki (Produkty Finansowe) przez klientów Spółki, które to kwoty Spółka przekazywać będzie dalej do A.

Jak już wskazano, na A. nie zostanie przeniesiona własność przedmiotów, których dotyczyć będą Produkty Finansowe. W szczególności Spółka nie przeniesie na A własności leasingowanych w ramach Programu środków trwałych. Konsekwentnie, w związku z przeniesieniem przez Spółkę praw do Wierzytelności, umowy o Produkty Finansowe nie wygasną pomiędzy ich dotychczasowymi stronami - ich stronami pozostaną Wnioskodawca jako finansujący oraz klienci Spółki jako korzystający, najemcy bądź pożyczkobiorcy. Tym samym, Spółka będzie w dalszym ciągu świadczyć na rzecz klientów usługi leasingu, najmu bądź pożyczki. W tym zakresie, Wnioskodawca będzie odpowiedzialny m.in. za ustalanie harmonogramu spłat, wystawianie faktur dokumentujących należności, pobór należności od klientów, wysyłanie przypomnień w przypadku opóźnień w spłatach należności, ewentualną windykację należności, w tym dochodzenie roszczeń przed ubezpieczycielem, czy w ramach postępowania sądowego. Wyłącznie na potrzeby potencjalnego dochodzenia roszczeń od korzystających na drodze sądowej, Spółka i A. przewidują, że A. może zwrotnie przenieść wierzytelność na Spółkę, przy czym działanie takie nie wpłynie na fakt, iż wszelkie ryzyka i pożytki wynikające z takiej wierzytelności nadal przynależeć będą A.

Pytanie

Czy opisane w zdarzeniu przyszłym usługi świadczone przez A. na rzecz Spółki stanowić będą usługi finansowe bądź usługi w zakresie długów, zwolnione od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 lub pkt 40 ustawy o VAT, a podatnikiem z tego tytułu będzie Wnioskodawca (tj. czy po stronie Spółki wystąpi import usług zwolnionych z VAT)?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, w odniesieniu do opisanego przez Spółkę zdarzenia przyszłego, czynności wykonywane przez A. na rzecz Spółki stanowić będą odpłatne świadczenie usług, które jednocześnie korzystać będą ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 i/lub pkt 40 ustawy o VAT. Podatnikiem z tego tytułu będzie Wnioskodawca, w efekcie czego po stronie Spółki wystąpi tzw. import usług zwolnionych z VAT.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku VAT usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę. Natomiast zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, od podatku zwalnia się usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.

Jednocześnie, na podstawie art. 43 ust. 15 zwolnienie z VAT nie dotyczy:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Zatem aby odpowiedzieć na pytanie, czy usługi świadczone przez A na rzecz Spółki będą mogą korzystać ze wskazanego zwolnienia od VAT, czy też podlegać będą opodatkowaniu VAT, trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy są to usługi finansowe, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 lub w pkt 40 ustawy o VAT, czy też usługi w zakresie ściągania długów, w tym faktoringu, wymienione w art. 43 ust. 15 ustawy o VAT.

W relacji opisanej we wniosku kluczowe jest, że Umowa PL, a w szczególności Umowa K, wprost nakładać będzie wszystkie obowiązki administracyjne na Spółkę. A nie będzie zarządzać wierzytelnościami, nie będzie kontaktować się z dłużnikami, nie będzie prowadzić windykacji wierzytelności i nie będzie udostępniać żadnej infrastruktury. Zatem nie można przyjąć, że A świadczy na rzecz Spółki usługę zarządzania wierzytelnościami, skoro czynności te nadal wykonywać będzie Spółka, a rola A sprowadza się do odpłatnego udostępnienia Spółce kapitału w zamian za cedowane Wierzytelności. Współpraca pomiędzy Spółką a A sprowadzać się będzie do tego, że:

• A. udzieli Spółce finansowania w formie zapłaty ceny Wierzytelności, która będzie niższa niż wartość nominalna tych Wierzytelności, dzięki czemu Spółka odzyska kapitał zaangażowany w związku z zawarciem umowy Produktu Finansowego, ale także zrealizuje należną jej marżę,
• zaś Spółka przekazywać będzie na rzecz A. w ratach to, co Spółka otrzymuje od korzystających/pożyczkobiorców.

Z powyższych względów opisanej w treści wniosku relacji nie można utożsamiać z umową ściągania długów, faktoringu lub podobną, jako że żadnej z tych czynności nie można przypisać A. Wykonywać je będzie nadal Spółka, czyli zbywca Wierzytelności.

Tym samym, w ocenie Spółki, cesja Wierzytelności o charakterze czysto finansowym, bez zobowiązania ze strony nabywcy wierzytelności do podejmowania działań, które w jakimkolwiek zakresie polegałyby na obsłudze operacyjnej długów bądź ich windykacji, nie może być traktowana jako równoważna z usługą w zakresie ściągania długów, w tym faktoringiem. W ocenie Spółki, brak innych działań ze strony A niż nabycie Wierzytelności w celu udzielenia Spółce finansowania oznacza, że czynności wykonywane przez A powinny być traktowane jako usługi finansowe bądź w zakresie długów, zwolnione od VAT.

Stanowisko Spółki w tym zakresie potwierdza szerokie orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące bezpośrednio analogicznych stanów faktycznych, w tym w wyrokach o sygnaturach: I FSK 2518/21, I FSK 1114/23, I FSK 1229/20, I FSK 1895/21, I FSK 1813/21 czy I FSK 338/21.

W wyrokach tych NSA przyznał rację podatnikom stwierdzając w szczególności, że nie można mówić o ściąganiu długów, gdy nabywca wierzytelności nie podejmuje żadnych czynności faktycznych wobec dłużników, a w szczególności czynności windykacyjnych. Sądy wskazały, że usługa polegająca na odpłatnym nabyciu wierzytelności, która ma na celu finansowanie zbywcy, mieści się w zakresie zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. W ocenie sądów, wyłączenie z art. 43 ust. 15 ustawy o VAT nie ma zastosowania, gdy nabywca wierzytelności nie wykonuje czynności, które obejmowałyby odzyskiwanie długu. Jednocześnie, jak wynika z powyższego orzecznictwa, kluczowy jest cel transakcji i jeśli celem jest uwolnienie przez zbywcę wierzytelności środków finansowych zamrożonych w tych wierzytelnościach, nie zaś ich ściąganie od dłużników, działania ze strony nabywcy wierzytelności nie można utożsamiać z usługami ściągania długów czy factoringu. Tym samym, transakcje, w których podmiot finansujący przekazuje zbywcy wierzytelności środki pieniężne w zamian za przyszłe przepływy z wierzytelności, jako usługi dotyczące długów, ale niepolegające na ich ściąganiu, objęte są zwolnieniem od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT.

Przykładowo, w wyroku NSA z 27 czerwca 2024 r. (sygn. I FSK 1229/20) Sąd wskazał, że skoro bank ma nabywać tzw. dobre (niewymagalne) wierzytelności za cenę odpowiadającą ich wartości nominalnej, a w dodatku bez regresu, a ewentualne dochodzenie zapłaty ma pozostawać domeną kontrahenta banku, to trudno mówić o dokonywaniu przez bank czynności ściągania długów, w tym factoringu. W wyroku tym NSA wyjaśnił również, że brak przejęcia czynności windykacyjnych przez cesjonariusza przesądza o kwalifikacji transakcji jako zwolnionej od VAT usługi finansowej, nie zaś faktoringu: skoro bank ma nabywać tzw. dobre (niewymagalne) wierzytelności za cenę odpowiadającą ich wartości nominalnej (a nie niższą), a w dodatku bez regresu, a ewentualne dochodzenie zapłaty ma pozostawać domeną kontrahenta banku, to trudno mówić o dokonywaniu przez bank czynności ściągania długów, w tym faktoringu. W tym samym wyroku NSA wskazał również jakie elementy musiałyby wystąpić, by transakcja mogła być uznana za faktoring: gdyby celem Umowy było przetransferowanie konieczności windykowania długów na (nabywcę), to celem takiej Umowy musiałoby być egzekwowanie długu, co znajdowałoby także bezpośrednie odzwierciedlenie w sposobie kalkulacji wynagrodzenia z tytułu nabycia wierzytelności, ponieważ z praktyki obrotu wierzytelnościami wynika, że gdy celem umowy jest wyłącznie odzyskanie długu (spłata wierzytelności) wówczas, co do zasady, wynagrodzenie nabywcy jest uzależnione od wartości windykowanego (odzyskanego portfela), a dodatkowo nabywcy przysługuje prawo „zwrotu”, tj. odsprzedaży wierzytelności, co do których widziałby brak możliwości ich odzyskania.

Żaden z wymienionych elementów nie charakteryzuje Umowy PL, w szczególności wynagrodzenie A z tytułu udzielonego finansowania nie jest uzależnione od wartości odzyskanych Wierzytelności. Co do zasady, cesja Wierzytelności na rzecz A dokonywana jest bez regresu. Wyłącznie w celu umożliwienia odzyskania Wierzytelności na drodze sądowej strony przewidują możliwość zwrotnej cesji Wierzytelności na rzecz Spółki, przy czym zastrzegają, że wszelkie ryzyka i pożytki wynikające z takiej Wierzytelności pozostaną należne A.

W wyroku z 25 października 2024 r. (sygn. I FSK 1813/21) NSA potwierdził analogiczne stanowisko w kontekście cesji wierzytelności z umów kredytowych: nabycie wierzytelności nie powinno być uznane za usługę ściągania długów, w tym faktoringu, (...) z uwagi na brak więzi prawnych w odniesieniu do danej wierzytelności między nabywcą a zbywcą, po dokonaniu nabycia wierzytelności. (...) (Nabywca) nabyte wierzytelności będzie mógł egzekwować, ale we własnym imieniu i na własną rzecz, jeżeli zajdzie taka potrzeba; jak wskazano we wniosku w momencie nabycia wierzytelności potrzeb windykacyjnych nie ma. Nie ma pokrycia (...) twierdzenie organu, że celem usług jest „uwolnienie” sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności, bo na zbywcy wierzytelności, na moment dokonywania transakcji, taki ciężar nie spoczywa; nabywane wierzytelności są pewne i niewymagalne.

Kolejnym argumentem jest to, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zastosowaniem tzw. cesji cichej. W stanach faktycznych będących przedmiotem korzystnych orzeczeń NSA i WSA, dłużnicy często byli zawiadamiani o cesji (cesja jawna), wiedzieli o zmianie wierzyciela i często kontaktowali się z nabywcą długu. Taka wiedza dłużnika i potencjalny kontakt z nowym wierzycielem mogłyby teoretycznie sugerować przejęcie obsługi długu przez nabywcę wierzytelności i wyręczenie zbywcy w relacjach z klientem (dłużnikiem) - w ocenie sądów nie wpływało to jednak na zasadność uznania transakcji za zwolnioną od VAT. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją o wiele dalej idącą w kierunku pasywności A. - z tzw. cesją cichą. Dłużnik (korzystający/pożyczkobiorca) nie będzie miał świadomości, że jego zobowiązania wobec Spółki zostały scedowane na A, korzystający/pożyczkobiorca nie otrzyma w tym zakresie żadnych zawiadomień i nie będzie mieć z A. żadnego kontaktu. Skoro więc zwolnieniem od VAT objęta jest usługa, w ramach której dłużnik jest informowany o nowym wierzycielu, to tym bardziej za zwolnioną od VAT należy uznać transakcję, w której dłużnik nie jest o takim „cichym” wierzycielu informowany. W modelu cesji cichej fizycznie, logicznie i operacyjnie niemożliwe jest świadczenie przez A. usługi „ściągania długów” od dłużnika, skoro dłużnik nie będzie świadomy istnienia A i nadal realizować będzie płatności na rachunek Wnioskodawcy.

Kolejnym argumentem jest właśnie podział ról pomiędzy Spółkę i A. Skoro to Wnioskodawcę obciążać będzie wyłączny obowiązek administrowania Wierzytelnościami, monitorowania płatności, prowadzenia księgowości analitycznej oraz prowadzenia ewentualnej windykacji, w tym windykacji sądowej, to nie można jednocześnie uznać, że to A. świadczy te usługi na rzecz Wnioskodawcy. Nie można bowiem świadczyć usługi „ściągania długów” lub „wyręczania w obsłudze” na rzecz podmiotu (tu: Wnioskodawcy), który sam te długi ściąga i jest do tego zobowiązany na gruncie umownym.

Dodatkowo należy wskazać na aspekt funkcjonalny transakcji - przeniesienie przez Wnioskodawcę Wierzytelności na rzecz A. pełni w istocie funkcję zabezpieczenia interesów i „odzyskania” kapitału (z zyskiem za jego udostępnienie) przez A. Równie dobrze Strony mogłyby przyjąć inny sposób zabezpieczeń, nie przenosząc własności wierzytelności, lecz np. ustanawiając na rzecz A ograniczone prawa rzeczowe lub inne formy zabezpieczeń przewidziane prawem cywilnym, osiągając ten sam efekt ekonomiczny. Przykładowo, Wnioskodawca mógłby ustanowić zastaw rejestrowy na wierzytelnościach, bądź też przedstawić gwarancje bankowe lub poręczenia osób trzecich. W każdym z tych przypadków, niezależnie od ustalonej między stronami formy zabezpieczenia, usługa świadczona przez A polegałaby na udostępnieniu kapitału, więc byłaby bezsprzecznie klasyfikowana jako usługa finansowa (udzielenie pożyczki/kredytu), zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. Wobec tego fakt, że strony wybrały cesję przyszłych wierzytelności jako formę zabezpieczenia, nie zmienia istoty świadczenia, którą jest udzielenie przez A finansowania na rzecz Spółki.

Zgodnie z fundamentalną dla systemu VAT zasadą neutralności podatkowej oraz utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. sprawy C- 259/10 The Rank Group, C-453/05 Volker Ludwig), towary i usługi podobne, które są względem siebie konkurencyjne i zaspokajają te same potrzeby, muszą być traktowane tak samo pod względem podatku VAT. Wybór przez Strony cesji wierzytelności jako formy prawnego zabezpieczenia i mechanizmu spłaty finansowania (zamiast np. zastawu czy hipoteki) jest decyzją o charakterze biznesowym, podyktowaną swobodą umów i chęcią wyboru najefektywniejszego, najszybszego instrumentu prawnego. Fakt, że Strony wybrały cesję, nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami podatkowymi w postaci opodatkowania transakcji stawką 23% VAT, podczas gdy alternatywne formy zabezpieczenia tego samego finansowania nie wpływałyby na zastosowanie zwolnienia od VAT. Naruszałoby to zasadę równej konkurencji podmiotów na rynku usług finansowych.

Kwalifikowanie usług A jako usług faktoringu (opodatkowanych VAT wg zasad ogólnych) wyłącznie ze względu na formę przyjętego przez strony zabezpieczenia (przelew wierzytelności), w sytuacji, gdy ekonomicznym sensem transakcji jest udzielenie finansowania, stanowiłoby naruszenie zasady konkurencyjności usług. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego w świetle prawa unijnego sztucznego różnicowania sytuacji podatkowej podmiotów w zależności od doboru formy zabezpieczenia, a nie od rzeczywistej treści ekonomicznej świadczenia.

Analizując opisane zdarzenie przyszłe należy również wskazać, iż zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z 27 lutego 2023 r. (sygn. III SA/Wa 2533/22), utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z 18 marca 2026 r. (sygn. I FSK 1077/23): nie każda usługa dotycząca długów zawiera w sobie element, czynność ich ściągalności. (...) Kluczowym jest „jakość” długów będących przedmiotem usługi, tj. czy w momencie wyświadczenia usługi dotyczącej długu istnieje jako zauważalny, dominujący element, potrzeba ich ściągalności. Potrzeba ściągalności długów istnieje, gdy długi są „złe”, trudne i wedle ich prawnej charakterystyki prawdopodobnym sposobem ich odzyskania będzie windykacja a nie oczekiwanie na dobrowolną spłatę. W analizowanej sytuacji przedmiotem cesji będą wierzytelności przyszłe wynikające z umów nowo zawartych przez Wnioskodawcę, których zawarcie poprzedzone zostało analizą zdolności klienta do spłaty zaciąganych zobowiązań finansowych. Na moment cesji oraz w przewidywalnej przyszłości wierzytelności te w ogóle nie wymagają podejmowania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, zaś wyłącznym celem Spółki jest szybsze pozyskanie finansowania, a celem A jest udzielenie tego finansowania, nie zaś windykacja długów, w tym zwłaszcza „trudnych”. W wyroku tym WSA podkreślił również decydujące znaczenie celu transakcji: W przypadku, w którym transakcja zakupu wierzytelności nie jest dokonywana w celu świadczenia usług ściągania długów, w tym faktoringu, w stosunku do takiej transakcji nie będzie miał zastosowania art. 43 ust. 15 u.p.t.u. (...) Bank przejmuje na siebie ryzyko ewentualnej niewypłacalności (dłużnika), ale nie oznacza to automatycznie, że celem, istotą spornej transakcji - w chwili jej dokonania - jest wyręczenie [cedenta] z czynności zmierzających do ściągnięcia długu. (…) Nie ma też mowy o wynagrodzeniu prowizyjnym lub premii za ściągnięcie wierzytelności. (...) zasadniczym celem świadczenia nie jest ściąganie długu.

W tym samym wyroku Sąd przytoczył i zaaprobował stanowisko wyrażone przez WSA w Warszawie w wyroku z 21 stycznia 2020 r. (sygn. III SA/Wa 1579/19): nabycie dobrych wierzytelności przez bank nie stanowi faktoringu, gdyż poza nabyciem wierzytelności bank nie wykonuje żadnych dodatkowych czynności o charakterze administracyjnym, ani też nie posiada wobec (cedenta) dodatkowych obowiązków związanych z nabytą wierzytelnością. (...) udzielenie finansowania poprzez nabycie wierzytelności jest jedyną czynnością wiążącą bank z (cedentem), a po nabyciu wierzytelności bank nie świadczy na rzecz (cedenta) żadnych dodatkowych usług.” WSA wyjaśnił dalej, że przepis art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT nie może być pozbawiony normatywnej treści: Gdyby rozumieć tę kwestię inaczej można by dojść do (błędnego) wniosku, że art. 43 ust. 1 pkt 40 u.p.t.u. jest normatywnie pusty w zakresie w jakim odnosi się do długów, bo skoro długi się spłaca, a w razie braku takiej spłaty - ściąga, to zawsze, systemowo usługi dotyczące długów są wyłączone z zakresu zwolnienia. Teza taka pojawiła się również w przywołanym już prawomocnym wyroku WSA w Warszawie (sygn. III SA/Wa 2533/22), w którym Sąd wskazał, że pojęcie „usługi w zakresie długów”, objęte zwolnieniem od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, jest pojęciem szerszym od „usługi ściągania długów” i obejmuje również nabycie wierzytelności w celu uzyskania dobrowolnego świadczenia od dłużnika, a nie ich windykacji. Jak wskazał WSA: Z zestawienia art. 43 ust. 1 pkt 40 oraz ust. 15 pkt 1 u.p.t.u. wynika, że muszą istnieć takie usługi, które dotyczą długów (zwolnione), które jednak nie zawierają w sobie elementów ściągania długów, bo wtedy wykraczałyby poza zakres zwolnienia. A zatem nie każda usługa dotycząca długów zawiera w sobie elementy ściągania długów. (...) Pojęcie „usługi w zakresie długów” jest pojęciem szerszym od „usługi ściągania długów”. Sąd wskazał również, że faktoring wymaga dodatkowych usług poza nabyciem wierzytelności: Przedmiotem spornej Umowy jest cesja wierzytelności. Umowa nie reguluje żadnych innych aspektów współpracy Stron, w tym kwestii windykacji. (...) Świadczenia realizowane w ramach Umowy Serwisowej są faktycznie wykonywane przez [zbywcę wierzytelności] na rzecz [nabywcy], a więc odwrotnie niż miałoby to miejsce w przypadku umowy o faktoring, gdzie to faktor realizowałby takie świadczenia na rzecz podmiotu, od którego nabywa wierzytelności.

Również NSA w wyroku z 2 lipca 2024 r. (sygn. I FSK 1114/23) doprecyzował definicję usługi ściągania długów: usługa ściągania długów zakłada (...) istnienie dwóch podmiotów, które zawarły transakcję. Usługodawca zobowiązuje się do ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie. Konsumentem usługi (usługobiorcą) jest ten podmiot, który korzysta z usługi wykonywanej przez kontrahenta, co oznacza, że usługodawca ściąga dług dla usługobiorcy, a nie dla siebie. (…) usługą wyłączoną ze zwolnienia określonego w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 40 u.p.t.u. na podstawie art. 43 ust. 15 pkt 1 u.p.t.u. jest usługa dotycząca długów, której zasadniczym celem jest wydobycie długu w interesie usługobiorcy. Samo nabycie wierzytelności (cesja wierzytelności) nie stanowi o wykonaniu usługi w zakresie ściągania długów.

Tożsame stanowisko NSA zajął w wyroku z 25 października 2024 r. (sygn. I FSK 1813/21), stwierdzając, że transakcje zbycia praw i obowiązków z umów kredytowych oraz wierzytelności mogą korzystać ze zwolnienia od VAT jako usługi w zakresie długów, jeśli ich celem nie jest windykacja należności. Takie zdanie NSA zawarł również w wyroku z 2 lipca 2024 r. (sygn. I FSK 1114/23), w którym wskazał: usługą wyłączoną ze zwolnienia określonego w przepisie art. 43 ust. 1 pkt 40 u.p.t.u. na podstawie art. 43 ust. 15 pkt 1 u.p.t.u. jest usługa dotycząca długów, której zasadniczym celem jest wydobycie długu w interesie usługobiorcy (…) samo nabycie wierzytelności (cesja wierzytelności) nie stanowi o wykonaniu usługi w zakresie ściągania długów.

Z kolei w wyroku z 25 października 2024 r. (sygn. I FSK 1813/21) NSA szczegółowo wyjaśnił przesłanki kwalifikacji transakcji jako faktoringu, wskazując elementy, których brak wyklucza taką kwalifikację: faktoring jest umową o charakterze złożonym i kompleksowym, a usługami factoringu są jedynie te usługi obrotu wierzytelnościami, które wyróżniają się stałymi, ciągłymi powiązaniami prawnymi pomiędzy faktorantem (przedsiębiorcą - zbywcą wierzytelności) a faktorem, co wynika z umów o charakterze długoterminowym między tymi podmiotami, które najczęściej nakładają na faktora dodatkowe obowiązki w stosunku do faktoranta, oprócz nabycia wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży. W ramach usług faktoringu, następuje nabycie przez faktora określonych wierzytelności przysługujących przedsiębiorcy z tytułu sprzedaży, w zamian za określoną kwotę odpowiadającą wierzytelności pomniejszoną o prowizję/wynagrodzenie faktora, gdzie faktor zobowiązuje się również do świadczenia szeregu czynności dodatkowych (takich jak prowadzenie rozliczeń, monitoring płatności). NSA w tym samym wyroku wskazał również na cechę odróżniającą zwolnione od VAT udzielenie finansowania od nabycia wierzytelności w ramach usług faktoringu: nabycie wierzytelności nie powinno być uznane za usługę ściągania długów, w tym faktoringu, (...) z uwagi na brak więzi prawnych w odniesieniu do danej wierzytelności między nabywcą a zbywcą, po dokonaniu nabycia wierzytelności. (...) Zasadniczym celem świadczenia nie jest ściąganie długu. Nie występuje jakiekolwiek wynagrodzenie prowizyjne lub premiowanie (przez zbywcę) za obsługę nabytej wierzytelności.

Analogicznie stwierdził NSA w wyroku z 29 listopada 2024 r. (sygn. I FSK 2518/21): istotą cesji wierzytelności nie jest odzyskiwanie cudzego długu. Nie każda czynność nabycia wierzytelności automatycznie stanowi więc świadczenie usługi ściągania długów, czy factoringu. Aby móc uznać daną cesję wierzytelności za czynność ściągania długów, w tym factoringu, obok przeniesienia wierzytelności muszą natomiast dać się w niej zauważyć dodatkowe cechy wskazujące, że dana cesja wierzytelności, w danych okolicznościach faktycznych stanowi element czynności ściągania długów, w tym factoringu (świadczenie przez cesjonariusza na rzecz cedenta dodatkowych usług, nakierowanych na odzyskiwanie zadłużenia).

Również najnowsze orzecznictwo NSA pozostaje spójne z powyższym, przykładowo w wyroku NSA z 18 marca 2026 r. (sygn. I FSK 1077/23) NSA wskazał, że w przypadku umowy cesji wierzytelności, która nie reguluje żadnych innych aspektów współpracy stron, w tym kwestii windykacji, a świadczenia realizowane w ramach umowy serwisowej są faktycznie wykonywane przez kredytodawcę (zbywcę wierzytelności) na rzecz banku (nabywcy wierzytelności), a więc odwrotnie niż miałoby to miejsce w przypadku umowy o faktoring, to nabycie pakietów wierzytelności stanowi usługę w zakresie długów, nie zawierającą jednak czynności ściągania długów, w tym faktoringu, a więc taka usługa jest objęta zwolnieniem na art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT oraz nie mieści się w zakresie art. art. 43 ust. 1 pkt 15 ustawy o VAT.

Analogicznie, w wyroku z 5 maja 2026 r. (sygn. I FSK 1315/23) NSA potwierdził, że w sytuacji, w której podatnik (bank) nie dokonuje żadnej dodatkowej czynności poza nabyciem wierzytelności od swoich kontrahentów (cedentów), nie świadczy żadnych dodatkowych usług na rzecz cedentów, lecz działa na swoją rzecz i na własne ryzyko, to nie mamy do czynienia ani z usługami ściągania długu ani usługami faktoringu. W konsekwencji do danej usługi nabycia wierzytelności nie znajdzie zastosowania wyłączenie ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT z art. 43 ust. 1 pkt 15 ustawy o VAT. Usługa taka podlega zatem zwolnieniu od VAT na podstawie art. 43 ust.1 pkt 40 ustawy o VAT. Co więcej, NSA w wyroku tym określił zasady ustalenia podstawy opodatkowania takiej usługi zwolnionej od VAT, wskazując, iż w przypadku:

• nabycia wierzytelności w wartości nominalnej (tj. w wartości równej wierzytelności jaką posiada cedent względem dłużnika na moment jej przeniesienia na rzecz banku) - podstawa ta wynosi zero;
• w przypadku wystąpienia dyskonta (tj. w przypadku nabycia wierzytelności poniżej wartości nominalnej) - równa jest wartości tego dyskonta;
• w przypadku wystąpienia premii (tj. w przypadku nabycia powyżej wartości nominalnej) - wynosi zero.

Ponownie odnosząc powyższe orzecznictwo do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego, wskazać należy, iż rola A. w sposób fundamentalny różni się od roli faktora, który w typowej relacji factoringu wykonuje na rzecz faktoranta szereg czynności dodatkowych, obejmujących przykładowo administrowanie wierzytelnościami, prowadzenie ewidencji analitycznej należności, wysyłanie monitów do dłużników, badanie ich wiarygodności kredytowej, ubezpieczanie ryzyka kredytowego, raportowanie stanu wierzytelności, prowadzenie windykacji, udostępnianie platform IT, prowadzenie korespondencji z dłużnikami, audyt portfela. Natomiast A. nie będzie wykonywać:

a)  czynności windykacyjnych ani upominawczych wobec dłużników (klientów Spółki) - A. pozostaje wobec nich podmiotem całkowicie niewidocznym; ewentualne działania windykacyjne, gdy zaistnieje taka potrzeba, podejmuje wyłącznie Spółka we własnym imieniu, na podstawie zawartych z korzystającymi umów;

b)  czynności administracyjnych dotyczących obsługi umów leasingu lub pożyczki - wystawianie faktur za raty leasingowe oraz ewentualne inne opłaty należne na podstawie zawartych umów, monitoring spłat, księgowanie wpłat, prowadzenie ewidencji wierzytelności, korespondencja z korzystającymi bądź pożyczkobiorcami w sprawach umowy, obsługa wniosków o zmianę warunków umowy - wszystkie te czynności wykonuje wyłącznie Spółka;

c)  doradztwa - A. nie świadczy na rzecz Spółki ani na rzecz korzystających usług doradczych, analitycznych ani konsultingowych;

d)  usług badania zdolności kredytowej korzystających bądź pożyczkobiorców - decyzje o udzieleniu finansowania korzystającym (bądź pożyczkobiorcom) podejmuje wyłącznie Spółka, zgodnie z własnymi procedurami, przed zawarciem umowy leasingu lub pożyczki, a więc niezależnie od planowanej cesji Wierzytelności;

e)  usług prowadzenia rachunków bankowych korzystających ani obsługi płatności w ich imieniu - korzystający dokonywać będą wpłat na rachunki bankowe Spółki, która następnie przekazywać będzie odpowiednie kwoty na wskazany przez A. rachunek bankowy;

f)   udostępniania platform informatycznych, systemów zarządzania należnościami ani innej infrastruktury technicznej.

Tym samym, A. nie będzie wykonywać żadnej z czynności, które cechują działania faktora w umowie factoringu. Pasywność roli A wzmacniana jest również mechanizmem cesji cichej przyjętego w przez Spółkę i A. - korzystający ani pożyczkobiorcy nie będą zawiadamiani o cesji, w konsekwencji nie będzie istnieć pomiędzy nimi a A. żadna relacja prawna ani faktyczna umożliwiająca świadczenie jakichkolwiek czynności związanych z potencjalnym ściąganiem długu na rzecz Spółki. Skoro korzystający bądź pożyczkobiorcy nie będą świadomi istnienia A(jako podmiotu udzielającego finansowania na rzecz Spółki) i nadal realizować będą płatności na rzecz Spółki, A pozostanie „niewidzialnym inwestorem”, co potwierdza brak elementu usługowego (windykacyjnego) w jego działaniach. Wszelkie czynności, które będą ukierunkowane na potencjalne ściąganie długów nadal wykonywać będzie Spółka, a rola A sprowadzi się do odpłatnego udostępnienia Spółce kapitału.

Podsumowując powyższe, w ocenie Wnioskodawcy czynności wykonywane przez A. na rzecz Spółki stanowić będą odpłatne świadczenie usług, które jednocześnie korzystać będzie ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 (jako usługi związane z długami) bądź jako usługi, których wyłącznym celem jest udzielenie finansowania (art. 43 ust. 1 pkt 38) ustawy o VAT.

Należy również dodać, że zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej (z pewnymi wyjątkami wskazanymi w ustawie o VAT). Jednocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT, podatnikiem z tytułu wyświadczonej usługi jest nabywca, w przypadku, gdy usługodawca nie prowadzi działalności bądź nie posiada stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium Polski (przy czym zasada ta ma zastosowanie również w razie posiadania stałego miejsca działalności na terytorium Polski przez podmiot zagraniczny, o ile nie uczestniczy ono w świadczeniu przedmiotowych usług). Z perspektywy VAT, wystąpi w takiej sytuacji import usług, tj. przypadek świadczenia usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca (art. 2 pkt 9 ustawy o VAT).

Spółka jest czynnym podatkiem VAT w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zatem, w analizowanej sytuacji, miejscem świadczenia usługi przez A., będzie siedziba usługobiorcy - a więc terytorium Polski. Jednocześnie, Spółka będzie podatnikiem z tytułu wyświadczonej usługi (jako jej nabywca), ponieważ A. nie prowadzi działalności gospodarczej ani nie ma stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium Polski.

Konsekwentnie, usługi świadczone przez A. na rzecz Spółki będą stanowić import usług zwolnionych od VAT na gruncie ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Z powyższego przepisu wynika tzw. zasada terytorialności, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia (określanym na podstawie przepisów ustawy) jest terytorium kraju.

W myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy:

Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przy czym na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Pod pojęciem usługi należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy. Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przy czym z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

• istnieje związek prawny między dostawcą i odbiorcą bądź między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez dostawcę/usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za dokonywane dostawy bądź świadczone usługi na rzecz odbiorcy,
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
• odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
• istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Wobec powyższego, dostawa towarów lub świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Wskazać należy, że nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usługi w rozumieniu art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy,

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy,

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo (Spółka) zarejestrowani jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. Posiadają Państwo siedzibę na terytorium Polski i podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Prowadzą Państwo działalność gospodarczą polegającą na finansowaniu przedsiębiorstw w zakresie udostępnienia, m.in. maszyn i urządzeń, poprzez zawieranie (jako leasingodawca) umów leasingu finansowego i operacyjnego, a także umów najmu i umów pożyczek.

Należą Państwo do międzynarodowej grupy kapitałowej X (Grupa X), której członkami są m.in.:

• C., osoba prawna, z siedzibą (…), która jest podmiotem odpowiedzialnym za wdrażanie produktów finansowych przez poszczególne spółki należące do grupy. C nie ma siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski;
• A, osoba prawna, z siedzibą w (…), która jest podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie podmiotów w grupie w zakresie prowadzonej przez te podmioty działalności. A nie ma siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski w rozumieniu Dyrektywy 2006/112/WE, nie posiada w Polsce również zakładu w rozumieniu przepisów Konwencji między (…) a (…) w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (…), czyli stałej placówki, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona byłaby działalność A.

Członkowie Grupy X realizują różnego rodzaju programy, które służą finansowaniu produktów określonych marek, w tym produktów oferowanych przez Grup Y., która jest światowym liderem w zakresie sprzedaży maszyn budowlanych. Podmiotem odpowiedzialnym za dystrybucję maszyn budowlanych do poszczególnych dystrybutorów, działających w poszczególnych państwach, jest D., osoba prawna, z siedzibą na terytorium (…). Z kolei E., spółka z siedzibą w (…) jest podmiotem odpowiedzialnym za finasowanie sprzedaży maszyn budowlanych do poszczególnych dystrybutorów.

C., A., D. oraz E. zawarły na czas nieokreślony umowę o współpracy (Umowa), przewidującą wdrożenie produktów finansowych przez C. w celu wsparcia sprzedaży produktów Y. w poszczególnych krajach w Europie, w ramach programu adresowanego do dystrybutorów (Program). Państwo będą realizować czynności, które stanowić będą część Programu, w celu wsparcia D. w zakresie sprzedaży maszyn budowlanych Y na terytorium Polski, tj. będą Państwo oferować klientom docelowym finansowanie zakupu tychże maszyn w drodze umów leasingu bądź pożyczki. Jednocześnie, w celu realizacji Programu na terytorium Polski, otrzymają Państwo finansowanie od A. Wdrożenie, realizacja i finansowanie Programu będzie przebiegać według zasad przewidzianych w ww. Umowach.

W celu wdrożenia Programu, zamierzają Państwo zawrzeć m.in. umowę z autoryzowanym dealerem Y w Polsce. W ramach realizacji Programu, będą Państwo nabywać bezpośrednio od D lub od autoryzowanego dealera Y w Polsce produkty Y i będą je Państwo udostępniać użytkownikom w ramach zawieranych umów leasingu operacyjnego i finansowego, jak również w ramach umów najmu i pożyczki.

W celu pozyskania finansowania od A. na potrzeby realizacji Programu, dokonywać będą Państwo na rzecz A sprzedaży wierzytelności należnych (ale jeszcze niewymagalnych, w tym wierzytelności przyszłych), wynikających z zawieranych przez Państwa ze swoimi klientami umów leasingu, umów pożyczki, a także najmu, zawartych w ramach Programu. Opisana transakcja służyć będzie pozyskaniu finansowania poprzez mechanizm odpłatnego zbycia wierzytelności pieniężnych przysługujących Państwu od leasingobiorców, najemców czy pożyczkobiorców. Wierzytelności te obejmować będą przyszłe, niewymagalne raty kapitałowo-odsetkowe wynikające z harmonogramów spłat umów leasingu bądź pożyczki zawartych między Państwem jako finansującym (wynajmującym lub pożyczkodawcą) a leasingobiorcą (bądź, odpowiednio, najemcą lub pożyczkobiorcą) oraz ewentualne inne opłaty należne na podstawie zawartych umów.

Transakcja zbycia przez Państwa wierzytelności na rzecz A. charakteryzować się będzie następującymi cechami:

1)  Przelew Wierzytelności przez Państwa na rzecz A. będzie miał charakter tzw. cesji cichej, gdyż Strony postanowiły, że ani Państwo, ani A, nie zawiadomią korzystających (dłużników) o dokonanej cesji Wierzytelności. W konsekwencji dla korzystającego (bądź pożyczkobiorcy) jedynym widocznym kontrahentem i wierzycielem pozostaną dalej Państwo. Dłużnik nie będzie miał wiedzy, że jego wierzytelność została zbyta i nadal dokonywał będzie płatności na Państwa rachunek, a Państwo następnie będą przekazywać te kwoty na rachunek A. A. nie będzie miał żadnego kontaktu z korzystającymi, nie będzie do nich wysyłać pism, wezwań ani powiadomień, żądań zapłaty, etc. A., mimo iż z cywilnoprawnego punktu widzenia stanie się wierzycielem, pozostanie podmiotem całkowicie niewidocznym dla korzystającego.

2)  Państwo nadal będą wystawiać faktury za raty leasingowe na rzecz korzystających we własnym imieniu, co jest bezpośrednim skutkiem braku przeniesienia własności przedmiotu umowy leasingu pomiędzy Państwem a A. Przedmiotem transakcji będzie bowiem cesja Wierzytelności, zaś właścicielem przedmiotu leasingu pozostaną Państwo.

3)  Państwo będą monitorować spływ należności od korzystających, a po ich otrzymaniu przekazywać będą kwoty netto spłaconych Wierzytelności na rachunek bankowy wskazany przez A.

4)  Państwo prowadzić będą ewentualne działania upominawcze i windykacyjne we własnym imieniu, ale na rachunek wierzyciela (tj. A).

5)  Rola A. w ramach tej transakcji ograniczać się będzie wyłącznie do zapłaty ceny za sprzedawane przez Państwa Wierzytelności. W szczególności, A. nie będzie wykonywać na rzecz Państwa żadnych czynności administracyjnych, zarządczych, windykacyjnych czy usług monitoringu dłużników. Rola A. ograniczać się będzie do nabywania pakietów Wierzytelności oraz transferu środków pieniężnych (ceny Wierzytelności) na Państwa rachunek.

Cesja Wierzytelności przez Państwa nastąpi w formule bez regresu, co oznacza, że z momentem zapłaty ceny A. przejmuje na siebie ekonomiczne ryzyko niewypłacalności korzystających. Tym samym, jeżeli korzystający zaprzestanie spłat Wierzytelności, A. nie może żądać zwrotu ceny tych Wierzytelności od Państwa. Z tych względów, zobowiązali się Państwo, że w odniesieniu do cedowanych Wierzytelności będą podejmować takie działania, jakie podejmowaliby w odniesieniu do wierzytelności własnych. W szczególności, będą Państwo monitorować terminowość spłat rat leasingowych przez klientów i na bieżąco informować A. o potencjalnych zaległościach ze strony klientów, a także podejmować działania windykacyjne wobec korzystających. W przypadkach, gdy zidentyfikowane zostałoby ryzyko, że Wierzytelności wynikające z danej umowy leasingu nie zostaną spłacone, wypowiedzą Państwo umowę leasingu i kontynuować będą działania zmierzające do odzyskania Wierzytelności. Wraz z prawem do Wierzytelności na A przejdą również wszelkie zabezpieczenia złożone przez korzystających - w celu ściągnięcia Wierzytelności A dysponować będzie możliwością skorzystania z przedmiotowych zabezpieczeń (np. weksli in blanco, gwarancji udzielonych korzystającym przez podmioty trzecie, etc).

Finansowanie Państwa przez A będzie odbywać się według zasad:

1)  A., zobowiązuje się do przekazania Państwu określonych kwot z tytułu zawartych przez Państwa umów o Produkty Finansowe w zamian za przeniesienie przez Państwa na A praw do Wierzytelności. Wysokość otrzymanego przez Państwa finansowania będzie odpowiadać wartości Wierzytelności netto wynikających z zawartych przez Państwa umów o Produkty Finansowe, pomniejszonej o dyskonto uwzględniające koszt pieniądza oraz stosowną marżę C. W celu otrzymania finansowania, będą Państwo w ustalonym okresie przedstawiać A listę zawartych w ramach Programu umów o Produkty Finansowe. Na tej podstawie, A będzie nabywać od Państwa pakiety Wierzytelności, zapewniając w ten sposób finansowanie dla Produktów Finansowych, oferowanych przez Państwa w ramach Programu.

2)  W zamian za wypłaconą na Państwa rzecz kwotę z tytułu cesji Wierzytelności, A nabędzie pełne prawo do wszystkich nabywanych przez siebie Wierzytelności wynikających z zawartych przez Państwa z docelowymi klientami Produktów Finansowych. Wskutek nabycia Wierzytelności A uzyska przede wszystkim prawo do kwot należnych na podstawie umowy dotyczącej danego Produktu Finansowego. Kwoty te - z uwagi na fakt, iż cesja nie będzie ujawniana korzystającym - klienci (korzystający, pożyczkobiorcy) spłacać będą na Państwa rachunek, a po ich otrzymaniu przekazywać je będą Państwo na rachunek bankowy wskazany przez A. Przekazanie przez Państwa środków finansowych na rzecz A uzależnione będzie od faktycznego uzyskania środków przez Państwa od klienta. Państwo będą zobowiązani do przekazywania na rzecz A wszystkich płatności wynikających z umowy dotyczącej danego Produktu Finansowego, z wyłączeniem podatku VAT należnego od rat leasingowych lub innych płatności. Tym samym, A bierze na siebie ryzyko ewentualnego braku spłaty przez klienta na Państwa rzecz, należności wynikającej z umowy dotyczącej danego Produktu Finansowego (w tym, w wyniku ogłoszenia upadłości przez klienta).

3)  Przedmiotem transakcji będzie każdorazowo pakiet Wierzytelności, na który składać się będą głównie Wierzytelności wynikające z umów leasingu zawartych przez Państwa z korzystającymi, ale też pakiety te mogą obejmować Wierzytelności wynikające z umów pożyczek zawartych przez Państwa z pożyczkobiorcami. Przy czym, wszystkie obowiązki związane z windykacją i ewentualnym dochodzeniem należności od klientów pozostaną po Państwa stronie.

Zgodnie z Umową K, A po nabyciu danego pakietu Wierzytelności będzie uzyskiwał prawo do przyszłych spłat dokonywanych na podstawie umów leasingu/pożyczki przez Państwa klientów, które to kwoty przekazywać będą Państwo dalej do A.

Na A. nie zostanie przeniesiona własność przedmiotów, których dotyczyć będą Produkty Finansowe. W szczególności nie przeniosą Państwo na A. własności leasingowanych w ramach Programu środków trwałych. W związku z przeniesieniem przez Państwa praw do Wierzytelności, umowy o Produkty Finansowe nie wygasną pomiędzy ich dotychczasowymi stronami - ich stronami pozostaną Państwo jako finansujący oraz Państwa klienci jako korzystający, najemcy bądź pożyczkobiorcy. Państwo będą w dalszym ciągu świadczyć na rzecz klientów usługi leasingu, najmu bądź pożyczki. Państwo będą również odpowiedzialni m.in. za ustalanie harmonogramu spłat, wystawianie faktur dokumentujących należności, pobór należności od klientów, wysyłanie przypomnień w przypadku opóźnień w spłatach należności, ewentualną windykację należności, w tym dochodzenie roszczeń przed ubezpieczycielem, czy w ramach postępowania sądowego. Na potrzeby potencjalnego dochodzenia roszczeń od korzystających na drodze sądowej, A. może zwrotnie przenieść wierzytelność na Spółkę, przy czym działanie takie nie wpłynie na fakt, iż wszelkie ryzyka i pożytki wynikające z takiej wierzytelności nadal przynależeć będą A.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy usługi świadczone przez A. na Państwa rzecz będą zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 lub pkt 40 ustawy o VAT oraz czy Państwo będą podatnikiem w odniesieniu do usługi świadczonej przez A. w związku z nabyciem Wierzytelności, zobowiązanym do wykazania tej transakcji jako importu usług.

W tym miejscu wskazać należy, że wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego. Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

Stosownie do treści art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego:

Na podstawie art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 510 § 1 Kodeksu cywilnego:

Zatem wierzytelność jest prawem jednego podmiotu do żądania od drugiego podmiotu pewnego zachowania się zwanego świadczeniem (wyrażalnym pieniężnie). Wierzytelność jest więc prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Przeniesienie wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku nabywcy wierzytelności jest skutkiem rozporządzenia tą wierzytelnością przez dotychczasowego wierzyciela i stanowi wykonanie przez niego przysługującego mu prawa własności.

W świetle powyższych przepisów stwierdzić należy, że czynności polegającej na zbyciu wierzytelności nie można uznać za dostawę towaru, gdyż wierzytelność stanowi prawo majątkowe, które nie mieści się w dyspozycji art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług. Zbycie wierzytelności nie stanowi również świadczenia usługi, ponieważ jest ono jedynie przejawem wykonania prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu (dostawy towaru lub świadczenia usługi).

Przelew wierzytelności jest swoistą konstrukcją prawną, przewidzianą w ogólnych zasadach zobowiązań prowadzącą do zmiany osoby wierzyciela, podczas gdy przedmiot zobowiązania pozostaje ten sam. Umowy cesji wierzytelności należą do czynności prawnych rozporządzających o skutkach zbliżonych do umowy przenoszącej własność. Dodać należy, że cesja nie ma formy samoistnej umowy, dlatego też dla jej realizacji musi być dokonana czynność cywilnoprawna, na podstawie której nastąpi przeniesienie wierzytelności.

Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na podstawie której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności, przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie. W zamian za nabywaną wierzytelność cesjonariusz (nabywca) zobowiązuje się do spełnienia określonego świadczenia na rzecz cedenta. Spełnienie świadczenia, wynikającego z umowy przelewu nastąpi, gdy cedent przeniesie wierzytelność na cesjonariusza, a on zapłaci mu cenę za cedowaną wierzytelność (w sytuacji, kiedy cesja będzie miała charakter odpłatny).

Umowa cesji wierzytelności wypełnia znamiona określone w art. 8 ust. 1 ustawy, polega bowiem na przeniesieniu prawa do wartości niematerialnych i prawnych, w związku z tym stanowi świadczenie usług w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Z punktu widzenia nabywcy wierzytelności do świadczenia usług dochodzi już w momencie samego nabycia wierzytelności, obojętnie czy nabycie zostało dokonane w celu windykacji tej wierzytelności przez samego nabywcę, czy też innego jej wykorzystania do celów prawno-gospodarczych. Celem nabycia cudzej wierzytelności nie musi być jej odsprzedaż, ale także inne wykorzystanie do celów prawno-gospodarczych przez nabywcę. Sposób wykorzystania nabytej wierzytelności może decydować o charakterze usługi nie zaś o istocie czynności prawnej, jaką jest nabycie cudzej wierzytelności. Zatem usługą na rzecz cedenta jest nabycie wierzytelności danego podmiotu w celu jej wykorzystania do operacji prawno-podatkowych.

Zatem zakup wierzytelności stanowi usługę polegającą na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Oznacza to, że w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Jednakże jak wskazano na wstępie ww. usługa podlega opodatkowaniu wówczas, gdy jest świadczona odpłatnie.

Powyższe rozumienie przelewu wierzytelności jako usługi znajduje potwierdzenie w wyrokach polskich sądów administracyjnych. Przykładowo w orzeczeniu z 6 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Po 628/09 WSA w Poznaniu stwierdził:

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy należy podkreślić, że stosunek cywilnoprawny pomiędzy zbywcą i nabywcą wierzytelności kończy się po dokonaniu tej czynności prawnej. Po zbyciu wierzytelności, zbywca nie ma wpływu na dalszy byt wierzytelności i nie jest zainteresowany dalszym postępowaniem nabywcy w tym względzie.

Natomiast w kwestii nabycia wierzytelności trudnych po cenie niższej od ich wartości nominalnej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG. W powyższym orzeczeniu TSUE wskazał, że:

W pkt 25 ww. orzeczenia, Trybunał wskazał, że:

Podkreślić należy, że ww. wyrok TSUE odwołuje się do wierzytelności „trudnych”, tj. wymagalnych, o wątpliwej perspektywie spłaty. Jak natomiast wskazano we wniosku, przedmiotem cesji wierzytelności będą wierzytelności niewymagalne (takie, których termin wymagalności nie upłynął, a także przyszłe). Przedmiotem sprzedaży na rzecz A będą zatem wierzytelności „zdrowe”, tj. niewykazujące na dzień transakcji cech nieściągalności, których termin zapłaty jeszcze nie upłynął (tzw. wierzytelności trudne nie będą podlegały sprzedaży). Zatem w opisanych okolicznościach nie będzie dochodzić do nabycia przez A. wierzytelności tzw. „trudnych”.

Wysokość otrzymanego przez Państwa finansowania będzie odpowiadać wartości Wierzytelności netto wynikających z zawartych przez Państwa umów o Produkty Finansowe, pomniejszonej o dyskonto uwzgledniające koszt pieniądza oraz stosowna marżę A.

Wobec powyższego, mając na uwadze przedstawiony stan prawny oraz charakter opisanych czynności należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie spełnione będą przesłanki do uznania tych czynności za świadczenie usług. W przedmiotowej sprawie beneficjentem świadczenia są Państwo, od których A. (kupujący) zobowiązuje się na podstawie umowy sprzedaży Wierzytelności nabyć Wierzytelności w celu zapewnienia Państwu finansowania przed otrzymaniem przez Państwa płatności z faktur wystawionych na klientów.

Zatem pomiędzy stronami zaistnieje stosunek prawny - zawierana będzie Umowa, a czynności wykonywane na podstawie ww. umowy będą dokonane odpłatnie.

W konsekwencji, przelewy Wierzytelności przez Państwa do A. będą dokonane w ramach usługi świadczonej przez A. na Państwa rzecz, gdyż w jej rezultacie uzyskają Państwo od A finansowanie potrzebne do prowadzonej działalności gospodarczej. Nabycie Wierzytelności przez A. w okolicznościach przedstawionych we wniosku stanowić będzie usługę, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem przelewy (sprzedaż) Wierzytelności przez Państwa do A. będą wykonane w ramach świadczonej przez A. na Państwa rzecz usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o VAT.

Przy czym przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku.

Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług świadczenia usług zostały określone w art. 43 ustawy.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy:

Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy:

Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 135 ust. 1 lit. b i d Dyrektywy 2006/112/WE,

Przytoczone przepisy Dyrektywy 2006/112/WE dotyczą tylko ściśle wymienionych rodzajów czynności, których charakter pozwala na zakwalifikowanie ich do kategorii usług związanych z obrotem bankowym i finansami. W związku z tym, należy uznać, że wszelkie inne czynności niewymienione w tym przepisie, nawet jeśli mają charakter czynności bankowych, bądź finansowych lub zakres ich jest zbliżony do tego typu usług, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie tego przepisu. Powyższe zwolnienia obejmują w praktyce większość typowych transakcji dokonywanych na rynkach finansowych, a w szczególności usługi świadczone przez banki, biura maklerskie, fundusze inwestycyjne i powiernicze itp.

Z kolei jak stanowi art. 43 ust. 15 ustawy:

Z powołanych przepisów wynika, że usługi w zakresie długów, co do zasady, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy. Jednakże w odniesieniu do usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy, tj. m.in. w odniesieniu do usług ściągania długów, w tym faktoringu, nie stosuje się zwolnienia od podatku.

Sprecyzowanie przepisów regulujących zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług finansowych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tego zwolnienia w odniesieniu do rynku wspólnotowego, jak również zapewnienie spójności przepisów dotyczących podatku od towarów i usług z przepisami krajowymi regulującymi funkcjonowanie rynku finansowego.

Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy, zwolnieniu od podatku VAT podlegają usługi w zakresie długów (niestanowiące ściągania długów ani faktoringu). Każda transakcja mająca za cel windykację należności jest wyłączona ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Zatem, dla ustalenia opodatkowania, bądź też zastosowania zwolnienia od podatku w niniejszej sprawie, niezbędnym jest dokonanie analizy wykonywanych przez A. czynności na Państwa rzecz, z uwzględnieniem charakteru prawnego usług ściągania długów oraz faktoringu.

Usługi ściągania długów i faktoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Co do zasady, przez faktoring rozumie się nabywanie przez faktora określonych wierzytelności, przysługujących przedsiębiorcy z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności, pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. Ponadto, dokonując nabycia wierzytelności faktor zobowiązuje się dodatkowo do świadczenia na rzecz faktoranta (przedsiębiorcy) różnorodnych czynności, które przykładowo mogą obejmować: przejmowanie ryzyka wypłacalności dłużników (przy faktoringu właściwym), inkasowanie wierzytelności, finansowanie przez dyskonto, udzielanie pożyczek, księgowanie wierzytelności itp. Usługa tego typu polega więc na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu. W pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się zatem m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na „wyręczeniu” klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia.

Ustawa nie uzależnia opodatkowania usług faktoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ faktoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast istota rozróżnienia usług obrotu wierzytelnościami oraz faktoringu sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) - usługę tę należy opodatkować, także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego. W pojęciu usług ściągania długów mieści się m.in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odsprzedaży.

W tym miejscu warto też przywołać orzeczenia TSUE dot. przedmiotowej kwestii.

I tak, w wyroku z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01 Finanzamt Groß-Gerau przeciwko MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring GmbH, Sąd podkreślił, że działalność gospodarcza, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelność, podejmując ryzyko niewywiązywania się dłużnika ze zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskiwanie długów w rozumieniu art. 13B (d) (3) tej dyrektywy i dlatego działalność ta wyłączona jest ze zwolnienia określonego w jej przepisie. Wskazany wyrok odnosi się nie tylko do faktoringu, ale również do czynności ściągania długów, które to pojęcie obejmuje szerszy zakres czynności niż faktoring. Jak wskazano w pkt 77 tego wyroku faktoring należy postrzegać jako jedynie odmianę ogólniejszego pojęcia windykacji długów, niezależnie od sposobu, w jaki jest realizowany. Z orzeczenia tego wynika, że faktoring właściwy to usługa polegająca na uwolnieniu klienta z konieczności egzekwowania należności, a także od ponoszenia ryzyka związanego z niespłaceniem należności.

Natomiast w wyroku z 28 października 2010 r. w sprawie C-175/09 Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs przeciwko AXA UK plc. znajdują się następujące uwagi:

W analizowanej sprawie A zamierza nabywać od Państwa wierzytelności wynikające z zawieranych przez Państwa umów leasingu, umów pożyczki, a także najmu. Jak Państwo wskazali - cesja Wierzytelności przez Spółkę nastąpi w formule bez regresu, co oznacza, że z momentem zapłaty ceny A przejmuje na siebie ekonomiczne ryzyko niewypłacalności korzystających - tym samym, jeżeli korzystający zaprzestanie spłat Wierzytelności, A. nie może żądać zwrotu ceny tych Wierzytelności od Państwa. Zatem ryzyko niespłacenia Wierzytelności przez korzystających zostanie przeniesione na A. Niewątpliwie więc A będzie „uwalniał” Państwa od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Takie transakcje spełniają kryteria czynności odzyskiwania długów wyłączonych ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Koncepcja odzyskiwania długów nie zależy bowiem od sposobu, w jaki odzyskiwanie się odbywa, od tego na czyją rzecz dług zostaje ściągnięty, ani od tego w jaki sposób zostaną pozyskane środki na finansowanie nabycia wierzytelności. Pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskanie zapłaty za zbycie wierzytelności.

Mając na uwadze to, że w pojęciu usług ściągania długów i faktoringu mieści się m.in. kwestia, że ryzyko niespłacenia wierzytelności przez dłużników zostanie przeniesione na kupującego, a Państwo nie będą ponosić solidarnej odpowiedzialności za spłatę wierzytelności przez dłużników (brak regresu), to w konsekwencji na kupującego - A przejdą ciężary i ryzyko związane z przelewanymi Wierzytelnościami. Stwierdzić zatem należy, że będą tu spełnione przesłanki wynikające z art. 43 ust. 15 pkt 1 ustawy o VAT. To stanowi zaś podstawę do wyłączenia z możliwości zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy do świadczonych przez kupującego - A. (podmiot z siedzibą w …) usług polegających na nabyciu Wierzytelności.

W konsekwencji, wskazane we wniosku usługi finansowe polegające na nabyciu Wierzytelności, świadczone przez kupującego - A. (podmiot z siedzibą w …) na rzecz Państwa nie będą korzystały ze zwolnienia od podatku lecz będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT przy zastosowaniu właściwej stawki.

W tym miejscu zauważyć należy, że z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy, regulującego zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynika, iż dla opodatkowania danej transakcji rozstrzygające znaczenie ma ustalenie miejsca świadczenia danej usługi.

Wskazać należy, że miejsce świadczenia to nic innego jak miejsce opodatkowania danej czynności. Zatem, jego określenie ma istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia państwa, w którym powstanie obowiązek podatkowy z tytułu danej czynności.

Stosownie do art. 28a ustawy:

Wskazany art. 28a ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy, która ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy:

Jak stanowi art. 28b ust. 2 ustawy:

Według art. 28b ust. 3 ustawy

Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku braku siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - miejscem świadczenia usług, jest stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług.

Do powołanej w art. 28b ust. 1 ustawy zasady ogólnej, ustawodawca przewidział szereg zastrzeżeń, wskazując szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania.

W myśl art. 2 pkt 9 ustawy:

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy:

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy:

Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazuje na sytuację, w której podatnikiem staje się nabywca usługi, jeśli dokonał on nabycia usługi od usługodawcy spoza terytorium kraju. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę. Powiązanie tego mechanizmu z regulacjami w zakresie określenia miejsca świadczenia usług ma na celu, z jednej strony opodatkowanie usług w miejscu ich konsumpcji, a z drugiej strony, zaoszczędzenie usługodawcy obowiązków związanych z rejestracją oraz rozliczeniem podatku.

W opisanej sytuacji warunki wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy dotyczące usługodawcy jak i usługobiorcy będą spełnione. Państwo (usługobiorca) są osobą prawną posiadającą siedzibę działalności na terytorium Polski i podlegają Państwo w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Są Państwo również zarejestrowani jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. Jednocześnie usługodawca - A. - posiada siedzibę w Luksemburgu, natomiast nie posiada siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski.

Mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy i przywołane wyżej przepisy należy stwierdzić, że usługa świadczona na Państwa rzecz na podstawie Umowy przez A. będzie podlegać opodatkowaniu w miejscu siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy, tj. Państwa, czyli zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy jest to terytorium Polski.

Zatem nabywając usługę od kontrahenta - A. - posiadającego siedzibę działalności gospodarczej w Luksemburgu, Państwo będą podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia w Polsce podatku VAT z tytułu importu usług, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy, i to Państwo będą zobowiązani, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, opodatkować ww. usługę stosownie do art. 28a ust. 1 ustawy, na terytorium Polski.

Zatem Państwa stanowisko w przedmiotowej sprawie jest:

• ­prawidłowe w zakresie uznania, że czynności wykonywane przez A. na rzecz Spółki będą stanowić odpłatne świadczenie usług, które powinno być rozpoznane przez Spółkę jako import usług w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy o VAT,

oraz jest

• nieprawidłowe w zakresie uznania, że usługi świadczone przez A. na rzecz Spółki będą zwolnione od podatku VAT.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ponadto informuję, że interpretacja wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko dla Państwa tj. Wnioskodawcy, który wystąpił z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, wydana interpretacja nie wywołuje więc skutków prawnopodatkowych dla innych podmiotów, w tym dla A.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym albo opisem zdarzenia przyszłego. Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Ponadto, w odniesieniu do powołanych przez Państwa wyroków sądów administracyjnych wskazuję, że wyroki sądów administracyjnych są rozstrzygnięciami odnoszącymi się do indywidualnych spraw i co do zasady wiążą one strony postępowania w tych konkretnych, indywidualnych sprawach, nie rozciągając swojego oddziaływania na inne, choćby podobne lub zbieżne sprawy. Zatem powołane przez Państwa orzecznictwo potraktowałem jako element argumentacji strony, nie miało ono natomiast mocy wiążącej w analizowanej sprawie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.