0114-KDIP4-3.4012.363.2026.2.JZ
Uznanie Wnioskodawców za podatników podatku VAT przy sprzedaży dzierżawionej nieruchomości, rezygnacja ze zwolnienia oraz obowiązek udokumentowania fakturą ww. czynności oraz określenie podstawy opodatkowania.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
3 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych sprzedaży udziałów w Nieruchomości. Uzupełnili go Państwo pismem z 8 lipca 2026 r. (wpływ 8 lipca 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie oraz pismem z 2 września 2026 r. (wpływ 2 września 2026 r.).
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowany będący stroną postępowania:
- A.A.
2) Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:
- B.B.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
A.A. [dalej: Wnioskodawca, Zbywca] prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) oraz jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Głównym przedmiotem prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej jest dzierżawa nieruchomości.
B.B. - Zainteresowany niebędący stroną postępowania [dalej: Małżonka] jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480; dalej: Prawo przedsiębiorców) oraz niebędącą czynnym podatnikiem VAT.
Wnioskodawca i Małżonka dalej łącznie: [Sprzedający].
Opis nieruchomości
Sprzedający są współwłaścicielami nieruchomości gruntowej położonej w (...) przy ul. (...) składającej się z dwóch działek tj.:
- działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 1, dla której Sąd Rejonowy w (...), Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) o powierzchni 0,6807 hektara, oraz
- działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 2, dla której Sąd Rejonowy w (...), Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) o powierzchni 0,9387 hektara
- [dalej łącznie: Grunt].
Grunt stanowi współwłasność czterech osób fizycznych: Wnioskodawcy i Małżonki oraz małżeństwa Państwa C.C. i D.D.. Sprzedający posiadają 1/2 udziału w Gruncie. Udział Sprzedających w Gruncie stanowi majątek prywatny Sprzedających w ramach istniejącej współwłasności majątkowej małżeńskiej.
Grunt stanowi nieruchomość zabudowaną budynkami i budowlami, w tym budynkami biurowymi i magazynowymi [dalej: Budynki].
Okoliczności nabycia Gruntu
Wnioskodawca dokonał nabycia Gruntu odpowiednio:
- w 2000 roku - działka gruntowa o numerze ewidencyjnym 1 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...) oraz
- w 2002 roku - działka gruntowa o numerze ewidencyjnym 2 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...).
Transakcja nabycia Gruntu nie podlegała opodatkowaniu VAT. Nabycie działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 1 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...) podlegało opłacie skarbowej 5%. Zaś nabycie działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 2 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...) podlegało PCC 2%.
W związku z pobraniem opłaty skarbowej i PCC transakcja zakupu działek nie była opodatkowana VAT.
Grunty zostały nabyte z zamiarem wykorzystania w prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu VAT.
Wykorzystanie Gruntu przez Sprzedających
Wnioskodawca wykorzystuje Grunt w celach prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej VAT. Grunt był oraz jest obecnie przedmiotem dzierżawy na rzecz A. spółka z o.o. [dalej: Dzierżawca, Spółka] na podstawie umowy dzierżawy zawartej dnia 7 listopada 2003 roku, następnie aneksowanej [dalej: Umowa Dzierżawy 2003], która została rozwiązana w grudniu 2024 r. i zastąpiona przez umowę dzierżawy z 1 grudnia 2024 r. [dalej: Umowa Dzierżawy]. Wspólnikami Spółki są Wnioskodawca wraz z Małżonką oraz pozostali współwłaściciele Gruntu - państwo C.C. i D.D.
Do odbierania należnego czynszu z tytułu dzierżawy oraz odprowadzania z tego tytułu podatków uprawnieni są wyłącznie Wnioskodawca oraz Pan D.D. Pozostali współwłaściciele Gruntu, tj. Pani C.C. oraz Pani B.B., zgodnie z aneksem nr 4 z dnia 30 października 2009 roku do Umowy Dzierżawy 2003, nie otrzymywali i obecnie nie otrzymują czynszu oraz nie uiszczali i obecnie nie uiszczają z tego tytułu należnych podatków.
W trakcie trwania Umowy Dzierżawy 2003, zgodnie z jej postanowieniami, Dzierżawca poczynił nakłady na Grunty wznosząc na nich Budynki.
Budynki zostały wybudowane w latach 2003-2009 i oddane do użytkowania odpowiednio w latach wskazanych poniżej:
- budynek biurowo-socjalny, budynek magazynowy (M1), budynek portierni - oddane do użytkowania na podstawie pozwolenia na użytkowanie nr (...) z dnia 30 września 2005 roku,
- budynek magazynowy (M2), budynek biurowo-magazynowy - oddane do użytkowania na podstawie pozwolenia na użytkowanie nr (...) wydanego 9 stycznia 2007 roku,
- budynek magazynowy (M3) - oddany do użytkowania na podstawie pozwolenia na użytkowanie nr (...) z dnia 5 maja 2009 roku.
Od momentu oddania Budynków do użytkowania Wnioskodawca nie ponosił żadnych nakładów z tytułu ich ulepszenia. Pewne nakłady na ich ulepszenie ponosiła Spółka, przy czym wydatki poniesione w tym celu, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, nie stanowiły 30% wartości początkowej.
Grunty wraz z Budynkami będą w dalszej części łącznie nazywane „Nieruchomością”.
Wnioskodawca oraz Spółka w grudniu 2024 roku dokonali wzajemnych rozliczeń nakładów związanych z wybudowaniem Budynków na podstawie zawartego pomiędzy Wspólnikami i Spółką porozumienia. Rozliczenie wzajemnych wierzytelności nastąpiło w formie potrącenia wzajemnych wierzytelności wynikających z wystawionych faktur przez Wnioskodawcę oraz przez Spółkę. Wnioskodawca miał prawo odliczenia VAT z faktury wystawionej przez Spółkę i z tego prawa skorzystał.
Planowana sprzedaż Nieruchomości oraz okoliczności towarzyszące transakcji
Wnioskodawca planuje dokonać sprzedaży swoich udziałów w Nieruchomości [dalej: Transakcja]. Sprzedaż udziałów w Nieruchomości jest dokonywana w ścisłym związku ze sprzedażą udziałów Wnioskodawcy w A. sp. z o.o. W konsekwencji nabywca udziałów w Nieruchomości będzie również właścicielem Dzierżawcy lub będzie kontrolował Dzierżawcę poprzez inne kontrolowane przez siebie podmioty (ostateczna struktura właścicielska nabywcy Nieruchomości nie jest jeszcze znana). Zatem Sprzedający nie podejmował żadnych działań marketingowych w celu sprzedaży Nieruchomości jako takiej - gdyż zakup Nieruchomości z perspektywy nabywcy jest elementem przejęcia przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. (poprzez nabycie udziałów w Spółce i Nieruchomości, na których Spółka prowadzi działalność gospodarczą).
W ramach realizacji planowanej Transakcji Wnioskodawca ma zamiar zrezygnować ze zwolnienia i wybrać opodatkowanie VAT Transakcji, zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy o VAT. Odpowiednie oświadczenie Wnioskodawcy oraz Nabywcy zostanie uwzględnione w treści aktu notarialnego dokumentującego sprzedaż udziałów w Nieruchomości.
Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
1. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania dokonała nabycia udziału w Gruncie razem z mężem w ramach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej:
- w 2000 roku - działka gruntowa o numerze ewidencyjnym 1 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...);
- w 2002 roku - działka gruntowa o numerze ewidencyjnym 2 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...).
W aktach notarialnych dokumentujących nabycie stroną umów był Wnioskodawca, natomiast nabycie nastąpiło do majątku objętego wspólnością ustawową majątkową małżeńską.
Grunty zostały nabyte z zamiarem wykorzystania ich w prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej podlegającej co do zasady opodatkowaniu VAT - dzierżawie nieruchomości. Jednakże w pierwszych latach działalności Zainteresowana i Wnioskodawca korzystali ze zwolnienia podmiotowego w VAT (z uwagi na nieprzekroczenie limitów zwolnienia podmiotowego).
2. Transakcja nabycia Gruntu nie podlegała opodatkowaniu VAT. Nabycie działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 1 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...) podlegało opłacie skarbowej 5%. Zaś nabycie działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 2 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...) podlegało PCC 2%. W związku z pobraniem opłaty skarbowej i PCC transakcja zakupu działek nie była opodatkowana VAT.
3. W związku z nabyciem udziału w Gruncie nie została wystawiona faktura dokumentująca transakcję opodatkowaną VAT.
Transakcje nabycia działek nie podlegały opodatkowaniu VAT, wobec czego nie wystąpił podatek naliczony.
W konsekwencji Zainteresowanej niebędącej stroną postępowania nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.
4. Od momentu nabycia działki składające się na Grunt były wykorzystywane do odpłatnej dzierżawy na rzecz A. sp. z o.o. na podstawie Umowy Dzierżawy 2003.
Zainteresowana niebędąca stroną postępowania była stroną Umowy Dzierżawy 2003.
Od listopada 2003 r. do sierpnia 2007 r. przypadający na Zainteresowaną czynsz z tytułu dzierżawy był rozliczany jako czynność zwolniona z VAT i dokumentowany rachunkami z uwagi na korzystanie przez Zainteresowaną ze zwolnienia podmiotowego w VAT.
W okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r., po rejestracji jako czynny podatnik VAT (z uwagi na przekroczenie limitu do zwolnienia przedmiotowego) Zainteresowana dokumentowała przypadający na nią czynsz z tytułu dzierżawy fakturami VAT z wykazanym podatkiem według podstawowej stawki VAT.
Od stycznia 2008 r. Zainteresowana, na podstawie złożonego oświadczenia, wskazała Wnioskodawcę jako osobę rozliczającą całość przychodów z tytułu dzierżawy Nieruchomości. Zainteresowana z końcem 2007 roku wyrejestrowała się z rejestru podatników VAT i nie rozliczała podatku VAT z tytułu dzierżawy Nieruchomości.
Następnie podpisany został aneks nr 4 z dnia 30 października 2009 r. do Umowy Dzierżawy 2003, zgodnie z którym Zainteresowana nie otrzymywała i obecnie nie otrzymuje czynszu z tytułu dzierżawy Nieruchomości. Od tego momentu czynsz z tytułu dzierżawy był i jest rozliczany wyłącznie przez Wnioskodawcę.
Obecnie Zainteresowana nie korzysta z przysługującego jej prawa współwłasności Nieruchomości w celach zarobkowych. Nieruchomość jest wykorzystywana przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej do czynności opodatkowanych VAT, tj. dzierżawy na rzecz A. sp. z o.o.
5. W przeszłości Nieruchomość była wykorzystywana przez Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania w działalności polegającej na odpłatnej dzierżawie Nieruchomości na rzecz A. sp. z o.o.
Nieruchomość była wykorzystywana w tej działalności poprzez oddanie Gruntu do odpłatnego używania na podstawie Umowy Dzierżawy 2003. Zainteresowana otrzymywała przypadającą na nią część czynszu dzierżawnego, który od listopada 2003 r. do sierpnia 2007 r. dokumentowała rachunkami, natomiast w okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r. - fakturami VAT.
3 stycznia 2008 r. Zainteresowana złożyła oświadczenie, zgodnie z którym całość przychodów z tytułu dzierżawy Nieruchomości była rozliczana przez Wnioskodawcę. W konsekwencji od tego momentu Zainteresowana nie rozliczała podatku VAT z tytułu dzierżawy Nieruchomości.
Ponadto Zainteresowana była zarejestrowana jako czynny podatnik VAT w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 22 stycznia 2021 r., jednak okoliczność ta nie wiązała się z wykorzystywaniem Nieruchomości do działalności gospodarczej. Rejestracja była związana z planowaną działalnością gospodarczą opodatkowaną VAT - która jednak nie została podjęta.
Obecnie Zainteresowana nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie wykorzystuje Nieruchomości do wykonywania czynności zarobkowych. Nieruchomość jest wykorzystywana przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej polegającej na dzierżawie na rzecz A. sp. z o.o.
6. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie poczyniła i nie zamierza przed planowaną Transakcją poczynić jakichkolwiek nakładów lub działań mających na celu zwiększenie wartości lub uatrakcyjnienie Nieruchomości.
Nakłady związane z zabudową Nieruchomości zostały poniesione przez A. sp. z o.o. jako dzierżawcę Nieruchomości. Jak wskazano we wniosku, w grudniu 2024 r. Wnioskodawca, Zainteresowana oraz A. sp. z o.o. dokonali wzajemnych rozliczeń nakładów związanych z wybudowaniem Budynków na podstawie zawartego porozumienia.
7. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania była zarejestrowana jako czynny podatnik VAT w okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r. z tytułu świadczenia usług dzierżawy Nieruchomości na rzecz A. sp. z o.o.
Ponadto Zainteresowana była zarejestrowana jako czynny podatnik VAT w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 22 stycznia 2021 r. w związku z planowanym rozpoczęciem działalności gospodarczej niezwiązanej z Nieruchomością. Ostatecznie działalność ta nie została podjęta, w związku z czym Zainteresowana została wyrejestrowana z rejestru podatników VAT czynnych.
Po dniu 22 stycznia 2021 r. Zainteresowana nie jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT.
Obecnie Zainteresowana nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
8. Nieruchomość była i jest wykorzystywana przez Wnioskodawcę wyłącznie na potrzeby odpłatnej dzierżawy na rzecz A. sp. z o.o.
Poza wskazaną dzierżawą Wnioskodawca nie wykorzystywał i nie wykorzystuje Nieruchomości w inny sposób.
Nieruchomość nie służyła i nie służy wykonywaniu innej działalności opodatkowanej podatkiem VAT niż działalność polegająca na jej dzierżawie na rzecz A. sp. z o.o.
9. Przed zawarciem aneksu nr 4 z dnia 30 października 2009 r. Pani B.B. była stroną Umowy Dzierżawy 2003 oraz otrzymywała przypadającą na nią część czynszu z tytułu dzierżawy Nieruchomości w okresie od listopada 2003 r. do końca 2007 r.
Od listopada 2003 r. do sierpnia 2007 r. Pani B.B. dokumentowała przypadający na nią czynsz z tytułu dzierżawy rachunkami.
W okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r., po rejestracji jako czynny podatnik VAT, B.B. dokumentowała przypadający na nią czynsz z tytułu dzierżawy fakturami VAT.
10. Działki składające się na Nieruchomość były i są udostępniane przez Wnioskodawcę oraz Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania na podstawie umowy dzierżawy zawartej z A. sp. z o.o.
Odpowiedź przedstawiona poniżej dotyczy każdej z działek składających się na Grunty, tj. zarówno działki nr 1, jak i działki nr 2.
Grunt (dotyczy to każdej z działek składającej się na Grunt) był oraz jest obecnie przedmiotem dzierżawy na rzecz A. spółka z o.o. na podstawie umowy dzierżawy zawartej dnia 7 listopada 2003 roku, następnie aneksowanej (Umowa Dzierżawy 2003) która została rozwiązana w grudniu 2024 r. i zastąpiona przez umowę dzierżawy z 1 grudnia 2024 r. (Umowa Dzierżawy).
Udostępnienie Gruntu (dotyczy to każdej z działek składająca się na Grunt) na podstawie wskazanych umów dzierżawy miało i ma charakter odpłatny. Przy czym Zainteresowana niebędąca stroną postępowania pobierała czynsz z tytułu dzierżawy jedynie w okresie do końca grudnia 2007 r.
Jak zostało wskazane wcześniej, jedynie w okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r. przypadająca na Zainteresowaną część czynszu była dokumentowana fakturami VAT (dotyczy to każdej z działek składającej się na Grunt).
11. Działki będące przedmiotem wniosku nie były, nie są i nie będą wykorzystywane przez Wnioskodawcę do działalności rolniczej, o której mowa w art. 2 pkt 15 ustawy o VAT.
W szczególności z działek nie były dokonywane zbiory płodów rolnych przeznaczonych do sprzedaży ani na własne potrzeby Wnioskodawcy.
Działki będące przedmiotem wniosku nie były, nie są i nie będą również wykorzystywane przez Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania do działalności rolniczej, o której mowa w art. 2 pkt 15 ustawy o VAT.
W szczególności z działek nie były dokonywane zbiory płodów rolnych przeznaczonych do sprzedaży ani na własne potrzeby Zainteresowanej niebędącej stroną postępowania.
12. Wnioskodawca oraz Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie udzielili i nie zamierzają udzielić podmiotowi trzeciemu pełnomocnictwa ani innego umocowania do działania w ich imieniu i na ich rzecz w związku z przygotowaniem Nieruchomości do sprzedaży.
W szczególności żaden podmiot trzeci nie został i nie zostanie upoważniony do podejmowania czynności faktycznych lub prawnych związanych z przygotowaniem Nieruchomości do planowanej Transakcji.
13. Planowana sprzedaż udziałów w Nieruchomości jest dokonywana w ścisłym związku ze sprzedażą udziałów Wnioskodawcy w A. sp. z o.o. W konsekwencji nabywca udziałów w Nieruchomości będzie również właścicielem Dzierżawcy lub będzie sprawował kontrolę nad Dzierżawcą za pośrednictwem innych kontrolowanych przez siebie podmiotów.
Z uwagi na powyższe Sprzedający nie podejmowali działań marketingowych mających na celu sprzedaż Nieruchomości. Nabycie Nieruchomości stanowi bowiem element transakcji przejęcia przedsiębiorstwa prowadzonego przez A. sp. z o.o. poprzez nabycie udziałów w Spółce oraz Nieruchomości wykorzystywanej przez Spółkę do prowadzenia działalności gospodarczej.
Nabywca Nieruchomości został pozyskany w związku z procesem nabycia udziałów w A. sp. z o.o., a nie w wyniku działań podejmowanych w celu sprzedaży samej Nieruchomości. W konsekwencji poszukiwanie nabywcy nie następowało poprzez działania marketingowe podejmowane przez Sprzedających. Natomiast nabycie samych udziałów w A. Sp. z o.o. będzie dokonane przez inwestora branżowego – i jako takie nie było również poprzedzone żadnymi działaniami marketingowymi.
14. Wnioskodawca pragnie doprecyzować, że na Gruncie znajdują się następujące Budynki:
- budynek biurowy – 433 m²,
- budynek magazynowy – 3745 m²,
- budynek niemieszkalny – 348 m²,
- budynek niemieszkalny – 21 m²,
- budynek magazynowy – 1864 m²,
- budynek niemieszkalny – 1627 m² (wszystkie łącznie jako: „Budynki”).
Poza Budynkami wskazanymi we wniosku na Nieruchomości znajdują się następujące obiekty:
- zbiornik retencyjny,
- plac manewrowy,
- wiata,
- zbiornik na gaz,
- zbiornik przeciwpożarowy.
Odpowiedź przedstawiona poniżej dotyczy każdego obiektu opisanego powyżej.
Zarówno Budynki wskazane we wniosku, jak i pozostałe obiekty (dotyczy to wszystkich obiektów znajdujących się na Gruncie) znajdujące się na Nieruchomości zostały wybudowane przez Dzierżawcę - A. sp. z o.o. w związku z realizacją inwestycji na Nieruchomości.
Obiekty te zostały wybudowane po nabyciu Gruntu przez Wnioskodawcę i Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania i nie znajdowały się na Nieruchomości w momencie jej nabycia.
Budynki oraz pozostałe obiekty znajdujące się na Gruncie (dotyczy to wszystkich obiektów znajdujących się na Gruncie) zostały wybudowane przez Dzierżawcę - A. sp. z o.o. W związku z tym Wnioskodawca ani Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie ponosili wydatków na ich wybudowanie.
W konsekwencji Wnioskodawcy ani Zainteresowanej niebędącej stroną postępowania nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w związku z budową tych obiektów.
Od momentu oddania Budynków i pozostałych obiektów do użytkowania (dotyczy to wszystkich obiektów znajdujących się na Gruncie) Wnioskodawca ani Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie ponosili wydatków na ich ulepszenie.
Pewne nakłady na ulepszenie Budynków ponosiła A. sp. z o.o., przy czym wydatki te, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, nie przekroczyły 30% wartości początkowej poszczególnych Budynków.
Wydatki na ulepszenie Budynków były ponoszone przez Dzierżawcę - A. Sp. z o.o. Nakłady te wraz z pozostałymi nakładami zostały rozliczone przez Dzierżawcę z Wnioskodawcą i Zainteresowaną na podstawie Umowy Rozliczeniowej zawartej w dniu 1 grudnia 2024 r. Po zawarciu tej umowy i przejściu nakładów na Wnioskodawcę i Zainteresowaną również 1 grudnia 2024 r. została zawarta nowa Umowa Dzierżawy z tym samym Dzierżawcą, z której podatek VAT był rozliczany w całości przez Wnioskodawcę. Nowy czynsz dzierżawny uwzględniał fakt, iż wszystkie nakłady poniesione przez Dzierżawcę (w tym Budynki) zostały przeniesione na Wnioskodawcę i Zainteresowaną pozostających w małżeńskiej wspólności majątkowej.
15. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie ponosiła i nie będzie ponosiła wydatków na ulepszenie Budynków wymienionych we wniosku ani ich części w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
16. Poniższa odpowiedź dotyczy każdego z Budynków wskazanych we wniosku. Sposób wykorzystania Budynków był taki sam w odniesieniu do każdego z tych obiektów.
Do 1 grudnia 2024 r. zarówno Wnioskodawca, jak i Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie wykorzystywali Budynków bezpośrednio w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.
Budynki zostały wybudowane przez Dzierżawcę - A. sp. z o.o. i od momentu ich wybudowania były wykorzystywane przez Dzierżawcę do prowadzenia działalności gospodarczej na Nieruchomości.
W grudniu 2024 r. nastąpiło rozliczenie nakładów poniesionych przez Dzierżawcę na Budynki. Następnie od dnia 1 grudnia 2024 r. Nieruchomość obejmująca zarówno Grunt, jak i Budynki jest przedmiotem dzierżawy na rzecz A. sp. z o.o. na podstawie Umowy Dzierżawy.
W konsekwencji od 1 grudnia 2024 r. Budynki są wykorzystywane przez Wnioskodawcę do świadczenia usług dzierżawy na rzecz A. sp. z o.o., Zainteresowana niebędącą stroną postępowania nie wykorzystuje tych Budynków, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej.
17. Grunty oraz znajdujące się na nich Budynki i inne obiekty (dotyczy to każdej z działek składającej się na Grunt i każdego z budynków i innych obiektów) nie były wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT przez cały okres ich posiadania ani przez Wnioskodawcę ani przez Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania. Takie wykorzystywanie miało miejsce w początkowym okresie dzierżawy, gdzie zarówno Wnioskodawca jak i Zainteresowana korzystali ze zwolnienia podmiotowego w VAT.
18. Na moment sporządzenia niniejszego uzupełnienia Wnioskodawca oraz Zainteresowana niebędąca stroną postępowania nie posiadają innych nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży i nie planują sprzedaży innych nieruchomości.
19. Poniżej w tabeli znajdują się informacje dot. sprzedawanych przez Wnioskodawcę i Zainteresowaną niebędącą stroną postepowania, nieruchomości w przeszłości:
|
Data aktu notarialnego |
Nieruchomość |
Sprzedający |
Opodatkowanie |
|
1 marca 1995 r. |
mieszkanie |
A.A. |
opłata skarbowa |
|
6 lutego 2002 r. |
mieszkanie |
A.A. i B.B. |
2% PCC |
|
22 listopada 1999 r. |
udział w działce niezabudowanej |
A.A. i B.B. |
opłata skarbowa |
|
24 października 2008 r. |
udział w działce niezabudowanej |
A.A. i B.B. |
2% PCC |
|
24 stycznia 2007 r. |
udział w działce niezabudowanej |
A.A. i B.B. |
2% PCC |
|
26 kwietnia 2010 r. |
udział w działce zabudowanej |
A.A. i B.B. |
2% PCC |
|
20 czerwca 2007 r. |
udział w działce niezabudowanej |
A.A. i B.B. |
wywłaszczenie pod autostradę bez VAT, bez PCC |
|
20 marca 2023 r. |
udział w działce niezabudowanej |
A.A. i B.B. |
wywłaszczenie pod drogę gminną, decyzja (...)/2023 odszkodowanie od Gminy Miasto (...) |
20. Wnioskodawca pragnie doprecyzować, że na Gruncie znajdują się następujące budynki:
- budynek biurowy - 433 m² (oddany 30 września 2005)
- budynek magazynowy - 3 745 m² (oddawany etapami: 30 września 2005, 9 stycznia 2007)
- budynek niemieszkalny - 348 m² (oddany 9 stycznia 2007)
- budynek niemieszkalny - 21 m² (oddany 30 września 2005)
- budynek magazynowy - 1 864 m² (oddany 5 maja 2009) (dalej łącznie jako „Budynki”).
Poza Budynkami wskazanymi we wniosku na Nieruchomości znajdują się następujące obiekty:
- zbiornik retencyjny (oddany w 2005 roku)
- plac manewrowy (oddawany etapami: 2005 r., 2007 r., 2009 r.)
- wiata - 1 627 m² (oddana 5 maja 2009)
- zbiornik na gaz (oddany w 2005 roku)
- zbiornik przeciwpożarowy (oddany w 2005 roku) (dalej łącznie jako „Budowle”).
Wszystkie z wyżej wymienionych Budowli stanowią budowle w rozumieniu ustawy Prawo budowlane.
Zarówno Budynki wskazane we wniosku, jak i pozostałe obiekty (dotyczy to wszystkich obiektów znajdujących się na Gruncie) znajdujące się na Nieruchomości zostały wybudowane przez Dzierżawcę - A. sp. z o.o. w związku z realizacją inwestycji na Nieruchomości.
Obiekty te zostały wybudowane po nabyciu Gruntu przez Wnioskodawcę i Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania i nie znajdowały się na Nieruchomości w momencie jej nabycia.
Ponadto Zainteresowani wskazują, iż w ostatniej odpowiedzi na wezwanie wskazano, iż na nieruchomości znajduje się budynek niemieszkalny o powierzchni 1 627 m², który po weryfikacji dokumentacji został jednak zakwalifikowany jako budowla.
Pytania
1) Czy planowana sprzedaż udziału w Nieruchomości będzie stanowiła dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT, z uwagi na to, że Wnioskodawca działa w ramach tej transakcji jako podatnik VAT oraz strony skutecznie zrezygnują ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, dokonując wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 tej ustawy? (pytanie ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu)
2) Czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wyłącznym podatnikiem VAT z tytułu dostawy Nieruchomości będzie Wnioskodawca, w związku z czym podstawę opodatkowania po jego stronie będzie stanowić cała cena sprzedaży Nieruchomości (100%), a Transakcja powinna zostać udokumentowana wyłącznie jedną fakturą VAT wystawioną przez Wnioskodawcę na całość wynagrodzenia, bez obowiązku wystawienia faktury VAT przez Małżonkę?
Państwa stanowisko w sprawie
1) Zdaniem Wnioskodawcy planowana sprzedaż udziału w Nieruchomości będzie stanowiła dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT, z uwagi na to, że Wnioskodawca działa w ramach tej transakcji jako podatnik VAT oraz strony skutecznie zrezygnują ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, dokonując wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 tej ustawy. (stanowisko ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu)
2) Zdaniem Wnioskodawcy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wyłącznym podatnikiem VAT z tytułu dostawy Nieruchomości będzie Wnioskodawca, w związku z czym podstawę opodatkowania po jego stronie będzie stanowić cała cena sprzedaży Nieruchomości (100%), a Transakcja powinna zostać udokumentowana wyłącznie jedną fakturą VAT wystawioną przez Wnioskodawcę na całość wynagrodzenia, bez obowiązku wystawienia faktury VAT przez Małżonkę.
Uzasadnienie
1. Uwagi ogólne
Przesłanki decydujące o opodatkowaniu danej czynności VAT
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast w świetle art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, pod pojęciem towarów rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. W myśl art. 2 pkt 22 Ustawy o VAT, przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.; dalej: Dyrektywa VAT) państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:
a. określone udziały w nieruchomości;
b. prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;
c. udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
Zatem zbycie udziału w nieruchomości (np. prawa współwłasności nieruchomości gruntowej) stanowi odpłatną dostawę towarów w rozumieniu ustawy o VAT.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie m.in. w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 24 października 2011 r., sygn. akt I FPS 2/11, gdzie wskazano cyt.: „Sprzedaż udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz udziału we współwłasności budynków stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) w związku z art. 2 pkt 6 tej ustawy.”
Uwzględniając zatem wskazane powyżej regulacje ustawy o VAT, Dyrektywy VAT oraz stanowisko NSA uznać należy, że sprzedaż udziału w prawie współwłasności nieruchomości gruntowej stanowi dostawę towarów, która co do zasady - jako czynność znajdująca się w katalogu czynności opodatkowanych VAT - podlega opodatkowaniu tym podatkiem.
Należy jednak wyraźnie podkreślić, że warunkiem decydującym o opodatkowaniu VAT danej czynności jest okoliczność, że wykonuje ją podmiot występujący w charakterze podatnika VAT. Zatem nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Innymi słowy, dostawa towarów wykonywana przez podmiot niewystępujący w charakterze podatnika VAT, nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza” na potrzeby VAT zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT.
W świetle art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Definicję podatnika i działalności gospodarczej regulują także przepisy unijne.
Na podstawie art. 9 ust. 1 Dyrektywy VAT „podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. „Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie o VAT oraz Dyrektywie VAT ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Za podatnika VAT może być uznana każda osoba, która okazjonalnie dokonuje czynności opodatkowanych, przy czym czynności te winny być związane z działalnością zdefiniowaną jako działalność gospodarcza.
W konsekwencji powyższego z grona podatników należy wykluczyć osoby fizyczne w przypadku, gdy dokonują sprzedaży towarów stanowiących część majątku prywatnego (osobistego) tj. majątku, który (i) nie został nabyty w celu jego odsprzedaży lub wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, ani też (ii) nie został wykorzystany w trakcie jego posiadania na cele prowadzonej działalności gospodarczej.
Podsumowując, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu VAT konieczne jest, aby spełnione zostały łącznie dwie poniższe przesłanki, tj.:
i. dana czynność zawarta jest w katalogu czynności opodatkowanych, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, oraz
ii. czynność ta została wykonana przez podmiot, który w odniesieniu do niej działa w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.
Podatnik VAT w przypadku czynności opodatkowanych wykonywanych na majątku wspólnym
W pierwszej kolejności należy odnieść się do Ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236; dalej: Kodeks rodzinny i opiekuńczy), która reguluje kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami.
Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Jak stanowi art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny. Natomiast zgodnie z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.
W świetle art. 36 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedmiotami majątkowymi służącymi małżonkowi do wykonywania zawodu lub prowadzenia działalności zarobkowej małżonek ten zarządza samodzielnie. W razie przemijającej przeszkody drugi małżonek może dokonywać niezbędnych bieżących czynności.
Niemniej w celu dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków, potrzebna jest zgoda drugiego z małżonków (art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Uwzględniając powyższe regulacje uznać należy, że istnienie wspólności majątkowej małżeńskiej powoduje, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej). Jednocześnie do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym są uprawnieni oboje małżonkowie, tzn. każdy z małżonków ma prawo do wykonywania czynności dotyczących przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego.
Podkreślić należy, że na gruncie VAT istotne jest kto jest podatnikiem tego podatku w świetle przepisów prawa regulujących zasady opodatkowania tym podatkiem, tj. ustawy o VAT, natomiast regulacje Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie wpływają na status podatnika VAT. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza bowiem możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników VAT.
Zatem zdaniem Wnioskodawcy, jeżeli każdy z małżonków uprawniony jest do wykonywania czynności prawnych, które dotyczą przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego i stanowią wspólność małżeńską, to podatnikiem VAT będzie ten z małżonków, który wykonuje daną czynność samodzielnie, we własnym imieniu i na własny rachunek (z zastrzeżeniem, że skuteczność czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga akceptacji drugiego małżonka).
Wskazać również należy, że regulacje ustawy o VAT nie wymieniają małżonków jako odrębnej kategorii podatników.
W świetle art. 15 ustawy o VAT podatnikami są bowiem osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Jednocześnie żaden z przepisów ustawy o VAT nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.
Uwzględniając zatem okoliczność, że małżonkowie nie są uznawani za jeden podmiot dla celów podatkowych na gruncie regulacji ustawy o VAT, status podatnika VAT może uzyskać jeden z małżonków, jak i oboje, tj. każde z osobna. Brak jest natomiast podstaw, aby traktować małżonków jako jeden podmiot podlegający obowiązkowi podatkowemu (tak m.in. NSA w wyroku z 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 143/12).
Podsumowując, w ocenie Wnioskodawcy w przypadku czynności opodatkowanej VAT dokonanej łącznie lub odrębnie przez współmałżonków w celu ustalenia kto występuje w roli podatnika VAT istotne jest ustalenie:
i. który z małżonków faktycznie dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu VAT oraz
ii. który z małżonków działa w charakterze podatnika VAT w odniesieniu do tej czynności.
Jednocześnie rozważając kwestię ustalenia podmiotu spełniającego definicję podatnika VAT w przypadku czynności dokonywanych na majątku wspólnym małżonków nie sposób pominąć tezy zawartej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE, Trybunał) w sprawie C-213/24 (Grzera) dotyczącym opodatkowania sprzedaży nieruchomości. Trybunał wskazał, że: „Art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że w ramach transakcji sprzedaży uznanej za działalność gospodarczą w rozumieniu tej dyrektywy przepis ten nie stoi na przeszkodzie uznaniu za podatnika prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą wspólności ustawowej istniejącej między małżonkami będącymi współwłaścicielami, jeżeli małżonkowie ci jawią się względem osób trzecich jako dokonujący razem stanowiącej działalność gospodarczą transakcji sprzedaży gruntów należących do tej wspólności, a rzeczona wspólność ponosi ryzyko gospodarcze związane z wykonywaniem tej działalności”.
TSUE wskazał, że małżonkowie mogą być traktowani jako jeden podatnik VAT, o ile spełnione są określone warunki:
i. przedmiotem dostawy jest aktywo z ich wspólnego majątku,
ii. w oczach osób trzecich (np. kupującego, organów publicznych) i osób z zewnątrz małżonkowie działają razem, a nie jako podmioty działające samodzielnie,
iii. wspólnie ponoszą ryzyko gospodarcze.
Zatem zdaniem Trybunału istnieje możliwość uznania małżonków pozostających we wspólności majątkowej za jednego podatnika VAT po spełnieniu wskazanych powyżej warunków.
Niemniej jednak regulacje ustawy o VAT w brzmieniu aktualnym nie przewidują możliwości, aby w roli jednego podatnika VAT występowały dwie osoby fizyczne pozostające we wspólnocie małżeńskiej.
Uwzględniając aktualne regulacje ustawy o VAT uznać należy, że podatnikiem VAT w odniesieniu do czynności podlegającej opodatkowaniu wykonywanej na majątku wspólnym będzie ten małżonek, który dokonał czynności prawnej we własnym imieniu i na własny rachunek.
Opodatkowanie VAT dostawy nieruchomości
Dostawa nieruchomości jako czynność podlegająca opodatkowaniu VAT może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania albo może być opodatkowana na zasadach ogólnych, tj. z zastosowaniem właściwej stawki podatku. Możliwość zastosowania zwolnienia z opodatkowania VAT dla dostaw nieruchomości zależy m.in. od okoliczności, czy nieruchomość stanowi teren niezabudowany, inny niż teren budowlany oraz kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie nieruchomości.
Jak wskazuje art. 2 pkt 33 ustawy o VAT przez tereny budowlane rozumie się grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o VAT przez pierwsze zasiedlenie rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT zwalnia się od podatku:
i. dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (pkt 2);
ii. dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane (pkt 9);
iii. dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a. dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b. pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata (pkt 10);
iv. dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:
a. w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b. dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów (pkt 10a).
Jednocześnie zgodnie z art. 43 ust 10 ustawy o VAT podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem, że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1. są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2. złożą:
a. przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b. w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
Jak stanowi art. 43 ust. 11 ustawy o VAT oświadczenie, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, musi również zawierać:
1. imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2. planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części - w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;
3. adres budynku, budowli lub ich części.
2. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1
W ocenie Wnioskodawcy dostawa Nieruchomości stanowi dostawę towarów opodatkowaną VAT, dla której nie znajdzie zastosowania żadne ze zwolnień z opodatkowania przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 2, 9, 10 i 10a ustawy o VAT.
Planowana Transakcja spełnia przesłanki dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT. Jednocześnie Wnioskodawca w odniesieniu do Transakcji występuje w roli podatnika VAT.
Zwolnienie z opodatkowania na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT
Nieruchomość jest obecnie przedmiotem dzierżawy na rzecz Spółki na podstawie Umowy Dzierżawy (a wcześniej Umowy Dzierżawy 2003). Wnioskodawca regularnie wystawiał faktury dokumentujące czynsz dzierżawny, wykazując na nich podatek należny, zarówno na podstawie Umowy Dzierżawy 2003, jak i za bieżący okres rozliczeniowy na podstawie obowiązującej Umowy Dzierżawy.
Wnioskodawca dokonuje odliczenia VAT z wydatków związanych z Nieruchomością, które są związane z prowadzoną działalnością opodatkowaną.
W konsekwencji, mając na uwadze, że Nieruchomość była i aktualnie jest wykorzystywana do wykonywania czynności opodatkowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawcy, planowana Transakcja nie będzie korzystać ze zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT.
Zwolnienie z opodatkowania na gruncie art. 43 ust 1 pkt 9 ustawy o VAT
Jak Wnioskodawca wskazuje w opisie zdarzenia przyszłego, Nieruchomość stanowi działkę gruntową zabudowaną Budynkami, stąd dla planowanej Transakcji nie znajdzie zastosowania zwolnienie z opodatkowania, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.
Zwolnienie z opodatkowania na gruncie art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy o VAT
Jak zostało wskazane w opisie zdarzenia przyszłego Nieruchomość stanowi działkę gruntową zabudowaną Budynkami.
Budynki zostały wybudowane w latach 2003-2009 i oddane do użytkowania odpowiednio w latach wskazanych poniżej:
- budynek biurowo-socjalny, budynek magazynowy (M1), budynek portierni - oddane do użytkowania na podstawie decyzji nr (...) z dnia 30 września 2005 roku,
- budynek magazynowy (M2), budynek biurowo-magazynowy - oddane do użytkowania na podstawie decyzji nr (...) wydanej 9 stycznia 2007 roku,
- budynek magazynowy (M3) - oddany do użytkowania na podstawie decyzji nr (...) z dnia 5 maja 2009 roku.
Od momentu oddania Budynków do użytkowania Wnioskodawca nie ponosił żadnych nakładów z tytułu ich ulepszenia. Pewne nakłady na ich ulepszenie ponosiła Spółka, przy czym wydatki poniesione w tym celu, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, nie stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej
W świetle powyższego należy wskazać, że planowana dostawa Nieruchomości co do zasady może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, ponieważ pomiędzy momentem jej pierwszego zasiedlenia a planowaną Transakcją upłynie okres dłuższy niż 2 lata.
Niemniej, Wnioskodawca zamierza zrezygnować ze zwolnienia i wybrać opodatkowanie VAT Transakcji, zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy o VAT. W ramach planowanej Transakcji Wnioskodawca zamierza złożyć oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania w akcie notarialnym. Na marginesie wskazać należy, że rezygnacja ze zwolnienia z opodatkowania dla planowanej Transakcji jest możliwa, ponieważ zarówno Wnioskodawca jak i Nabywca są i na dzień przeprowadzenia Transakcji będą czynnymi podatnikami VAT.
Końcowo Wnioskodawca wskazuje, że do planowanej Transakcji nie znajdzie zastosowania zwolnienie z opodatkowania przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, z uwagi na fakt, iż planowana Transakcja może co do zasady skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT oraz Wnioskodawcy przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony związany z wydatkami dotyczącymi Nieruchomości, z którego to prawa Wnioskodawca faktycznie korzystał i nadal korzysta.
W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy planowana sprzedaż udziału w Nieruchomości będzie stanowiła dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT według stawki 23%, z uwagi na to, że Wnioskodawca działa w ramach tej transakcji jako podatnik VAT oraz strony skutecznie zrezygnują ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, dokonując wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 tej ustawy.
3. Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2
Zdaniem Wnioskodawcy, w związku z planowaną sprzedażą Nieruchomości to Wnioskodawca występuje w charakterze podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podstawę opodatkowania po jego stronie będzie stanowić cała cena sprzedaży Nieruchomości (100%), a Transakcja powinna zostać udokumentowana wyłącznie jedną fakturą VAT wystawioną przez Wnioskodawcę na całość wynagrodzenia, pomimo, iż Nieruchomość stanowi współwłasność Wnioskodawcy i Małżonki w ramach istniejącej wspólności majątkowej.
W tym miejscu argumentując prawidłowość powyższego stanowiska wskazać należy okoliczności faktyczne tj.:
1) Prawo współwłasności Gruntu zostało nabyte przez Sprzedających w ramach trwającej wspólności małżeńskiej, niemniej było wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
2) Grunt był przedmiotem dzierżawy na rzecz Spółki, a wynagrodzenie należne Wnioskodawcy było dokumentowane w formie faktur przez niego wystawianych, na podstawie których wykazywana była kwota należnego VAT.
3) Wnioskodawca korzystał i aktualnie korzysta z prawa odliczenia VAT w odniesieniu do wydatków związanych z Nieruchomością ponoszonych w trakcie i w związku z prowadzoną działalnością opodatkowaną.
4) W trakcie dzierżawy Gruntu Wnioskodawca oraz Spółka dokonali wzajemnych rozliczeń nakładów związanych z wybudowaniem na nim Budynków, przy czym rozliczenie wzajemnych wierzytelności nastąpiło w formie potrącenia wzajemnych wierzytelności wynikających z wystawionych faktur przez Wnioskodawcę oraz przez Spółkę. Wnioskodawca miał prawo odliczenia VAT z faktury wystawionej przez Spółkę i z tego prawa skorzystał.
5) Małżonka nie prowadziła oraz nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, ani też nie korzystała i obecnie nie korzysta z posiadanego prawa współwłasności w Nieruchomości w celach zarobkowych.
6) Małżonka nie podejmowała żadnych czynności w celu dokonania sprzedaży Nieruchomości wykraczających poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem praw własności, tj. nie podejmowała samodzielnie żadnych działań marketingowych, nie ogłaszała zamiaru sprzedaży Nieruchomości w środkach masowego przekazu, w szczególności nie publikowała ogłoszenia sprzedaży w Internecie, prasie, radiu.
7) Udział Małżonki w zawieranej umowie sprzedaży wynika wyłącznie z cywilnoprawnego reżimu wspólności ustawowej i formalnego wymogu współdziałania małżonków przy rozporządzaniu majątkiem wspólnym. Okoliczność ta nie modyfikuje jednak faktu, że na gruncie autonomicznego prawa podatkowego jedynym zbywcą o charakterze ekonomicznym i jedynym podatnikiem VAT z tytułu sprzedaży 100% wartości Nieruchomości jest Wnioskodawca, który jako jedyny udokumentuje transakcję fakturą VAT wystawioną na pełną kwotę wynagrodzenia.
Zatem nie pozostawia wątpliwości fakt, że to Wnioskodawca prowadząc samodzielnie działalność gospodarczą, w ramach której wykorzystuje posiadane w ramach istniejącej wspólnoty małżeńskiej prawa współwłasności w Nieruchomości w sposób ciągły w celach zarobkowych spełnia definicję podatnika VAT.
Jednocześnie w świetle art. 106b ustawy o VAT podatnik jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Zatem stwierdzić należy, że planowana Transakcja powinna być udokumentowana za pomocą faktury wystawionej przez Wnioskodawcę, jako podmiotu występującego w odniesieniu do sprzedaży Nieruchomości jako podatnika VAT. Faktura powinna wskazywać jedynie dane Wnioskodawcy.
Powyższe wnioski są spójne ze stanowiskiem prezentowanym przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w wydawanych interpretacjach indywidualnych. W szczególności w najnowszej interpretacji indywidualnej z 11 maja 2026 r. sygn. 0114-KDIP4-1.4012.206.2026.1.PS:
„Małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w ww. art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe stwarza dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa. W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza bowiem możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług.
Jeżeli zatem przedmiotem dostawy jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) - jako podatnik VAT.
W przedmiotowej sprawie nie można uznać, że opisane we wniosku składniki majątkowe spełniają kryteria uznania ich za „majątek prywatny”, tj. taką część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej, a jest mieniem, wykorzystywanym dla zaspokojenia potrzeb własnych. Okoliczności sprawy wskazują, że sprzedaż udziału w Nieruchomości dotyczyła składników majątkowych wykorzystywanych przez Pana, czynnego podatnika podatku od towarów i usług, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Udział w Nieruchomości należący do Państwa stanowił składnik przedsiębiorstwa prowadzonego przez Pana. Budynki i budowle położone na Nieruchomości stanowiły środki trwałe w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej. Tym samym w związku ze sprzedażą udziału w Nieruchomości (działek wraz z budynkami i budowlami) był Pan podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, wykonującym działalności gospodarczą wskazaną w art. 15 ust. 2 ustawy.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że pomimo faktu, że nabycie udziału w Nieruchomości, nastąpiło w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej, to sprzedaż należało traktować jako transakcję opodatkowaną podatkiem od towarów i usług po Pana stronie. We wniosku wskazał Pan bowiem, że Nieruchomość była wykorzystywana przez Pana w prowadzonej działalności gospodarczej.
Zatem w przedmiotowej sprawie w związku ze sprzedażą udziału w Nieruchomości działał Pan jako podatnik podatku od towarów i usług w myśl art. 15 ust. 1 ustawy i dostawa ta stanowiła u Pana odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.”
Podobnie w interpretacji indywidualnej z 19 marca 2026 r. sygn. 0112-KDIL1-1.4012.965.2025.2.EK:
„1. W przedstawionym zdarzeniu przyszłym związanym ze sprzedażą Nieruchomości wyłącznym podatnikiem podatku od towarów i usług w odniesieniu do całej dostawy będzie Wnioskodawca, a w konsekwencji podstawą opodatkowania po stronie Wnioskodawcy będzie cała kwota należna z tytułu sprzedaży Nieruchomości (100% ceny sprzedaży).
2. Transakcja powinna zostać udokumentowana wyłącznie jedną fakturą VAT wystawioną przez Wnioskodawcę, obejmującą całą cenę sprzedaży Nieruchomości (100% wynagrodzenia), natomiast Zainteresowana - jako osoba niebędąca podatnikiem VAT w odniesieniu do tej dostawy - nie będzie zobowiązana do wystawienia faktury VAT dokumentującej tę dostawę.”
Podobnie również wskazano w interpretacji indywidualnej z 17 marca 2026 r. sygn. 0111-KDIB3-1.4012.14.2026.3.AB:
„W konsekwencji mając na uwadze, że Pani E.M. nie wykorzystywała przedmiotowej działki nr 1 jak również znajdujących się na niej zabudowań w jakikolwiek sposób a na Nieruchomości tej od momentu nabycia jest prowadzona działalność gospodarcza przez Pana R.M., Pani E.M. nie będzie podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy z tytułu transakcji sprzedaży Nieruchomości. Tym samym Pani E.M. nie będzie zobowiązana do dokonania rozliczenia podatku VAT w związku z jej sprzedażą.
Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1, w myśl którego sprzedaż Nieruchomości będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT i realizowana będzie przez podmioty działające w charakterze podatników VAT należało uznać za nieprawidłowe, gdyż owszem sprzedaż Nieruchomości będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, lecz podatnikiem podatku VAT z tytułu sprzedaży przedmiotowej Nieruchomości będzie tylko i wyłącznie Pan R.M., natomiast Pani E.M. nie będzie z tytułu tej dostawy podatnikiem podatku VAT.
[…] Jak wynika z rozstrzygnięcia na pytanie nr 1, podatnikiem podatku VAT z tytułu sprzedaży przedmiotowej Nieruchomości będzie tylko i wyłącznie Pan R.M., natomiast Pani E.M. nie będzie z tytułu tej dostawy podatnikiem podatku VAT. Zatem należy zauważyć, że tylko Pan R.M. powinien wystawić fakturę VAT dokumentującą dostawę Nieruchomości, przyjmując jako podstawę opodatkowania 100% uzgodnionego wynagrodzenia.”
Również w interpretacji indywidualnej z 16 lutego 2026 r. sygn. 0114-KDIP1-1.4012.1031.2025.2.EW Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał: „ (…) Nieruchomość, choć formalnie nabyta do majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską, od momentu nabycia była przeznaczona wyłącznie na cele prowadzonej przez Pana jednoosobowej działalności gospodarczej. Nieruchomość od momentu zakupu nie była wykorzystywana do celów prywatnych ani osobistych Pana ani Pana małżonki. (…) W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wyłącznie Pan będzie występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe wynika z faktu, że zamierzał Pan od momentu zakupu wykorzystywać Nieruchomość w prowadzonej działalności gospodarczej oraz wznieść na niej budynek przeznaczony na sprzedaż w ramach działalności. Jest Pan zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym. Uznać należy zatem, że Nieruchomość jest związana tylko i wyłącznie z Pana działalnością gospodarczą. Wobec powyższego, to po stronie Pana wystąpi obowiązek opodatkowania dostawy ww. Nieruchomości. Zatem, skoro nieruchomość została zadysponowana przez małżonków wyłącznie do Pana działalności gospodarczej, zaś Pana żona w żaden sposób nabytej Nieruchomości nie wykorzystywała, to w odniesieniu do całej transakcji sprzedaży Nieruchomości inwestycyjnej, w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, w myśl art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy, wystąpi wyłącznie Pan. W konsekwencji, sprzedaż Nieruchomości gruntowej inwestycyjnej w całości będzie podlegała po Pana stronie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.”
Podobnie stwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 30 grudnia 2025 r., sygn. 0112-KDIL1-3.4012.781.2025.2.ŁW: „ (…) skoro przedmiotowa nieruchomość została zakupiona z zamiarem wykorzystywania działek w Pana działalności gospodarczej, ww. działki znajdowały się w ewidencji środków trwałych w prowadzonej przez Pana firmie i odliczył Pan podatek VAT od zakupu tych działek oraz jednocześnie działki nie były wykorzystywane w Państwa majątku prywatnym, to tym samym tylko Pan dla całej transakcji występował w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy i jest zobowiązany do rozliczenia dostawy tej nieruchomości w zakresie podatku VAT.
W przedmiotowej sprawie bez znaczenia z punktu widzenia podatku od towarów i usług jest okoliczność, że jest Pan jednym ze współwłaścicieli nieruchomości. W sensie ekonomicznym to Pan dysponuje całą nieruchomością, a zatem to Pan rozporządza jak właściciel działkami nr A i nr B. W związku z tym, mimo że nie dysponuje Pan tytułem prawnym (prawem własności) do całej nieruchomości, to dysponuje Pan całymi działkami jak właściciel. Zatem w sprawie spełniona jest przesłanka do uznania, że dostawa przez Pana nieruchomości wykorzystywanej w całości w prowadzonej działalności gospodarczej, dokonana była w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.”
W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wyłącznym podatnikiem VAT z tytułu dostawy Nieruchomości będzie Wnioskodawca, w związku z czym podstawę opodatkowania po jego stronie będzie stanowić cała cena sprzedaży Nieruchomości (100%), a Transakcja powinna zostać udokumentowana wyłącznie jedną fakturą VAT wystawioną przez Wnioskodawcę na całość wynagrodzenia, bez obowiązku wystawienia faktury VAT przez Małżonkę.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Stosownie do art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Przy czym na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:
1) określone udziały w nieruchomości,
2) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
3) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
Zatem, w świetle powołanych powyżej przepisów zbycie nieruchomości (budynków, budowli, gruntów oraz udziałów w nich) traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, która to czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Zgodnie z art. 195 wyżej powołanej ustawy Kodeks cywilny:
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).
Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności.
Zgodnie z art. 196 § 1 ustawy Kodeks cywilny:
Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.
Na podstawie art. 196 § 2 ustawy Kodeks cywilny:
Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.
Przepis art. 198 ustawy Kodeks cywilny stanowi, że:
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Współwłaściciel ma względem swojego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.
Kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236), zwana dalej „Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym”.
Na mocy art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Zatem, istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).
Na podstawie art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.
Jak stanowi art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.
Jak wynika z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.
W myśl art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
W akcie notarialnym dokumentującym nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.
Ustawa o podatku od towarów i usług nie wymienia małżonków jako odrębnej kategorii podatników. Stwarza to dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.
W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokona czynności podlegającej opodatkowaniu.
Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy bądź świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu, ale tylko taka, która wykonana jest przez podmiot, który w związku z jej realizacją występuje w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zdefiniowane zostały w art. 15 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.
W świetle art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Jeżeli, przedmiotem dostawy jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) – jako podatnik VAT.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług, wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.
Jak wynika natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany za podatnika podatku od towarów i usług. Tym samym, wykorzystywanie majątku prywatnego przez osobę fizyczną stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Zatem, podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży, w tym przypadku nieruchomości, jest ustalenie, czy działanie to można uznać za wykorzystywanie towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności handlowej.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług w świetle powyższych przepisów jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Należy wskazać, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, czy też prowadzenia działalności, ani też w trakcie posiadania nie został wykorzystany do działalności gospodarczej.
W kontekście powyższych rozważań nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.
Z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10) wynika, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie mogą stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie - zdaniem Trybunału - okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast – jak wyjaśnił Trybunał – w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE Rady. Zatem za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem.
Pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92, które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny, to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.
Ze wskazanych powyżej orzeczeń wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania nieruchomości w ramach majątku osobistego.
Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych między podmiotami, w tym kwestie dotyczące przeniesienia własności nieruchomości, reguluje ww. ustawa Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
W myśl art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego:
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Z opisu sprawy wynika, że Pan A.A. (Zbywca, Wnioskodawca) prowadzi działalność gospodarczą oraz jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Głównym przedmiotem prowadzonej przez Niego działalności gospodarczej jest dzierżawa nieruchomości. Pani B.B. (Małżonka) jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców oraz niebędącą czynnym podatnikiem VAT. (łącznie - Sprzedający)
Są Państwo współwłaścicielami nieruchomości gruntowej (Grunt) położonej w (...) przy ul. (...) składającej się z dwóch działek tj.:
- działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 1,
- działki gruntowej o numerze ewidencyjnym 2.
Grunt stanowi współwłasność czterech osób fizycznych: Państwa oraz małżeństwa C.C. i D.D.. Posiadają Państwo 1/2 udziału w Gruncie.
Nabyli Państwo udziału w Gruncie w ramach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej:
- w 2000 roku - działka gruntowa o numerze ewidencyjnym 1 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...);
- w 2002 roku - działka gruntowa o numerze ewidencyjnym 2 na podstawie umowy sprzedaży Rep. (...).
Transakcja nabycia Gruntu nie podlegała opodatkowaniu VAT.
Grunty zostały nabyte z zamiarem wykorzystania ich w prowadzonej przez Pana A.A. działalności gospodarczej podlegającej co do zasady opodatkowaniu VAT - dzierżawie nieruchomości. Jednakże w pierwszych latach działalności korzystali Państwo ze zwolnienia podmiotowego z VAT (z uwagi na nieprzekroczenie limitów zwolnienia podmiotowego).
Grunt był oraz jest obecnie przedmiotem dzierżawy na rzecz A. spółka z o.o. (Dzierżawca, Spółka) na podstawie umowy dzierżawy zawartej 7 listopada 2003 roku, następnie aneksowanej (Umowa Dzierżawy 2003) która została rozwiązana w grudniu 2024 r. i zastąpiona przez umowę dzierżawy z 1 grudnia 2024 r. (Umowa Dzierżawy).
Pani B.B. była stroną Umowy Dzierżawy 2003. Od listopada 2003 r. do sierpnia 2007 r. przypadający na Nią czynsz z tytułu dzierżawy był rozliczany jako czynność zwolniona z VAT i dokumentowany rachunkami z uwagi na korzystanie przez Nią ze zwolnienia podmiotowego w VAT. W okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r., po rejestracji jako czynny podatnik VAT (z uwagi na przekroczenie limitu do zwolnienia przedmiotowego) Pani B.B. dokumentowała przypadający na nią czynsz z tytułu dzierżawy fakturami VAT z wykazanym podatkiem według podstawowej stawki VAT.
Od stycznia 2008 r. Pani B.B., na podstawie złożonego oświadczenia, wskazała Pana A.A. jako osobę rozliczającą całość przychodów z tytułu dzierżawy Nieruchomości. Z końcem 2007 roku Pani B.B. wyrejestrowała się z rejestru podatników VAT i nie rozliczała podatku VAT z tytułu dzierżawy Nieruchomości.
Następnie podpisany został aneks nr 4 z 30 października 2009 r. do Umowy Dzierżawy 2003, zgodnie z którym Pani B.B. nie otrzymywała i obecnie nie otrzymuje czynszu z tytułu dzierżawy Nieruchomości. Od tego momentu czynsz z tytułu dzierżawy był i jest rozliczany wyłącznie przez Pana A.A.
Nieruchomość była i jest wykorzystywana przez Pana A.A. wyłącznie na potrzeby odpłatnej dzierżawy na rzecz A. sp. z o.o. Poza wskazaną dzierżawą Pan A.A. nie wykorzystywał i nie wykorzystuje Nieruchomości w inny sposób. Na Gruncie znajdują się następujące Budynki i Budowle, które zostały wybudowane przez Dzierżawcę, w związku z realizacją inwestycji na Nieruchomości.
Zarówno Budynki wskazane we wniosku, jak i pozostałe obiekty (dotyczy to wszystkich obiektów znajdujących się na Gruncie) znajdujące się na Nieruchomości zostały wybudowane przez Dzierżawcę - A. sp. z o.o. w związku z realizacją inwestycji na Nieruchomości.
Do 1 grudnia 2024 r. Sprzedający nie wykorzystywali Budynków bezpośrednio w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Budynki zostały wybudowane przez Dzierżawcę i od momentu ich wybudowania były wykorzystywane przez Dzierżawcę do prowadzenia działalności gospodarczej na Nieruchomości. W grudniu nastąpiło rozliczenie nakładów poniesionych przez Dzierżawcę. Od 1 grudnia 2024 r. Budynki są wykorzystywane przez Pana A.A. do świadczenia usług dzierżawy, Pani B.B. nie wykorzystuje tych Budynków, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej.
Sprzedający nie podejmowali działań marketingowych mających na celu sprzedaż Nieruchomości. Nabycie Nieruchomości stanowi bowiem element transakcji przejęcia przedsiębiorstwa prowadzonego przez A. sp. z o.o. poprzez nabycie udziałów w Spółce oraz Nieruchomości wykorzystywanej przez Spółkę do prowadzenia działalności gospodarczej.
Sprzedający nie udzielili i nie zamierzają udzielić podmiotowi trzeciemu pełnomocnictwa ani innego umocowania do działania w ich imieniu i na ich rzecz w związku z przygotowaniem Nieruchomości do sprzedaży. W szczególności żaden podmiot trzeci nie został i nie zostanie upoważniony do podejmowania czynności faktycznych lub prawnych związanych z przygotowaniem Nieruchomości do planowanej Transakcji.
Państwa wątpliwości w tej sprawie dotyczą kwestii, czy planowana sprzedaż udziału w Nieruchomości będzie stanowiła dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT z uwagi na to, że Pan A.A. działa w ramach tej transakcji jako podatnik VAT oraz strony skutecznie zrezygnują ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, dokonując wyboru opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 tej ustawy, a także ustalenia, czy prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wyłącznym podatnikiem VAT z tytułu dostawy Nieruchomości będzie Pan A.A., w związku z czym podstawę opodatkowania po jego stronie będzie stanowić cała cena sprzedaży Nieruchomości (100%), a Transakcja powinna zostać udokumentowana wyłącznie jedną fakturą VAT wystawioną przez Niego na całość wynagrodzenia, bez obowiązku wystawienia faktury VAT przez Panią B.B.
Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.
Jak wyjaśniono wyżej - odwołując się zarówno do treści przepisów ustawy, jak i stanowiska judykatury - w przypadku osób fizycznych, które dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, należy szczególnie wnikliwie przeanalizować okoliczności, w jakich będzie realizowana transakcja. Co do zasady bowiem osoby fizyczne, które dokonują transakcji w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykluczone są z grona podatników VAT.
Analiza opisu sprawy przedstawionego we wniosku oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy pozwala stwierdzić, że w niniejszej sprawie występują okoliczności, które łącznie wskazują, że sprzedaż opisanych udziałów w Nieruchomości stanowi działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a oboje Sprzedający z tytułu tej transakcji występują w charakterze podatników podatku VAT zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie istotne jest to, że opisana Nieruchomość była i jest nadal przedmiotem umów dzierżawy.
Na mocy art. 693 § 1 ustawy Kodeks cywilny:
Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.
Tak więc dzierżawa stanowi umowę dwustronnie zobowiązującą i wzajemnie nakładającą na strony - zarówno wydzierżawiającego jak i dzierżawcę - określone przepisami obowiązki.
Istota umowy dzierżawy wskazuje, że na jej podstawie dochodzi do odpłatnego świadczenia usług przez właściciela na rzecz dzierżawcy. Dzierżawca za oddaną mu w dzierżawę rzecz płaci umówiony czynsz. Istnieje zatem bezpośredni związek między świadczoną usługą a przekazanym za nią wynagrodzeniem.
W kontekście niniejszej sprawy, należy zwrócić uwagę na treść zdania drugiego definicji pojęcia „działalność gospodarcza”, w której mówi się o wykorzystywaniu m.in. towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej. Takie wykorzystywanie towarów ma miejsce poprzez oddanie ich w stosunki obligacyjne (najem, dzierżawa, leasing itp.).
W konsekwencji dzierżawa nieruchomości stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i świadczone są w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a tym samym czynności te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W analizowanej sprawie, od listopada 2003 r. do sierpnia 2007 r. przypadający na Panią B.B. czynsz z tytułu dzierżawy był rozliczany jako czynność zwolniona z VAT i dokumentowany rachunkami z uwagi na korzystanie przez Nią ze zwolnienia podmiotowego w VAT. W okresie od sierpnia 2007 r. do grudnia 2007 r., po rejestracji jako czynny podatnik VAT (z uwagi na przekroczenie limitu do zwolnienia przedmiotowego) Pani B.B. dokumentowała przypadający na nią czynsz z tytułu dzierżawy fakturami VAT z wykazanym podatkiem według podstawowej stawki VAT. Od stycznia 2008 r. Pani B.B., na podstawie złożonego oświadczenia, wskazała Pana A.A. jako osobę rozliczającą całość przychodów z tytułu dzierżawy Nieruchomości.
Zatem Nieruchomość była wykorzystywana przez Panią B.B. do celów zarobkowych, co spowodowało, że Nieruchomość będąca przedmiotem sprzedaży nie była wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych w całym okresie jej posiadania.
Z przywołanych na wstępie uzasadnienia przepisów oraz orzecznictwa TSUE wynika, że nieruchomość wykorzystywana na cele działalności gospodarczej nie stanowi majątku osobistego wykorzystywanego do celów prywatnych.
W konsekwencji, odpłatna dostawa udziału w Nieruchomości nie będzie dokonywana w ramach zbycia majątku prywatnego (osobistego), ale w ramach działalności gospodarczej Pani B.B. Tym samym Pani B.B. wystąpi w niniejszej transakcji w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy.
W odniesieniu do sprzedaży udziału w Nieruchomości przez Pana A.A. należy zauważyć, że jest On zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, prowadzi działalność gospodarczą, której głównym przedmiotem jest dzierżawa nieruchomości. Pan A.A. wykorzystuje Grunt w celach prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej VAT. Grunt był oraz jest obecnie przedmiotem dzierżawy na rzecz A spółka z o.o. na podstawie umowy dzierżawy zawartej dnia 7 listopada 2003 roku, następnie aneksowanej, która została rozwiązana w grudniu 2024 r. i zastąpiona przez umowę dzierżawy z 1 grudnia 2024 r.
Zatem Nieruchomość była i jest wykorzystywana przez Pana A.A. do celów zarobkowych, co spowodowało, że Nieruchomość nie była wykorzystywana wyłącznie do celów prywatnych w całym okresie jej posiadania.
W konsekwencji, skoro w analizowanej sprawie, w zakresie zbycia udziałów w Nieruchomości wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do uznania Państwa - za podatników podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy prowadzących działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, to dostawa udziałów w tej Nieruchomości będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.
Wykorzystywanie przedmiotowej Nieruchomości w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dowodzi, że zostały wykonane czynności, które świadczą o tym, że sprzedaż udziałów w działkach nie może stanowić czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Zatem sprzedaż udziałów w Nieruchomości przez oboje Sprzedających będzie stanowić dostawę dokonywaną przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a więc przez podatników podatku od towarów i usług w rozumieniu ust. 1 tego przepisu.
Podkreślić należy, że dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może być opodatkowana właściwą stawką podatku, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
W art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy, ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku VAT dla dostawy nieruchomości zabudowanych lub ich części spełniających określone w tych przepisach warunki.
Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
1) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
2) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Z powołanego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest generalnie zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata. Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku, budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków czy budowli, jeżeli w stosunku do nich doszło do ich pierwszego zasiedlenia, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Prawo do zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, przysługuje wówczas, gdy w stosunku do obiektów, będących przedmiotem dostawy, nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ulepszenie tych obiektów, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Tak więc, aby dostawa budynków, budowli lub ich części mogła korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, muszą być spełnione łącznie dwa warunki występujące w tym artykule.
W tym miejscu należy również nadmienić, że dla dostawy nieruchomości, które nie spełniają przesłanek do objęcia ich zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów – zarówno nieruchomości, jak i ruchomości – przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych – niezależnie od okresu ich używania przez podatnika (kilka dni, miesięcy czy lat) – wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.
Dla zastosowania zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:
- towary muszą służyć wyłącznie działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania,
- przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów nie może przysługiwać dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Niespełnienie choćby jednego z powyższych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Z analizy powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy oraz art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy stanie się bezzasadne.
W tym miejscu należy wskazać, że kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki, budowle bądź ich części rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że co do zasady grunt będący przedmiotem zbycia podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki lub budowle bądź ich części na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku, również zbycie gruntu będzie korzystało ze zwolnienia od podatku.
Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku dostaw budynków, budowli lub ich części, prowadzi do konkluzji, że w odniesieniu do tych towarów może wystąpić jedna z kilku podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących dostawie ww. obiektów. Zauważyć bowiem należy, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie podatnik uprawniony będzie do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter świadczonych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
Wskazali Państwo, że Grunt stanowi nieruchomość zabudowaną budynkami i budowlami, w tym budynkami biurowymi i magazynowymi. W trakcie trwania Umowy Dzierżawy 2003, zgodnie z jej postanowieniami, Dzierżawca poczynił nakłady na Grunty wznosząc na nich Budynki.
Na Gruncie znajdują się następujące Budynki:
- budynek biurowy - 433 m² (oddany 30 września 2005 r.)
- budynek magazynowy - 3 745 m² (oddawany etapami: 30 września 2005 r., 9 stycznia 2007 r.)
- budynek niemieszkalny - 348 m² (oddany 9 stycznia 2007 r.)
- budynek niemieszkalny - 21 m² (oddany 30 września 2005 r.)
- budynek magazynowy - 1 864 m² (oddany 5 maja 2009 r.).
Ponadto na Nieruchomości znajdują się następujące obiekty (Budowle):
- zbiornik retencyjny (oddany w 2005 r.)
- plac manewrowy (oddawany etapami: 2005 r., 2007 r., 2009 r.)
- wiata - 1 627 m² (oddana 5 maja 2009 r.)
- zbiornik na gaz (oddany w 2005 r.)
- zbiornik przeciwpożarowy (oddany w 2005 r.).
Budynki i Budowle zostały wybudowane w latach 2003-2009. Od momentu oddania Budynków i pozostałych obiektów do użytkowania (dotyczy to wszystkich obiektów znajdujących się na Gruncie) Sprzedający nie ponosili wydatków na ich ulepszenie. Pewne nakłady na ulepszenie Budynków ponosiła A. sp. z o.o., przy czym wydatki te, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, nie przekroczyły 30% wartości początkowej.
Analizując przedstawione okoliczności sprawy w kontekście powołanych przepisów prawa wskazać należy, że w odniesieniu do dostawy Budynków i Budowli będą spełnione warunki do zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Jak wynika z okoliczności sprawy, dostawa Budynków i Budowli znajdujących się na Nieruchomości nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od tego momentu do dnia sprzedaży upłynie okres dłuższy niż dwa lata. Jak Państwo wskazali wszystkie Budynki i Budowle zostały wybudowane w latach 2003-2009 oddane do użytkowania w latach 2005-2009. Z okoliczności sprawy wynika również, że w ciągu ostatnich 2 lat nie były ponoszone wydatki na ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, które przekroczyłyby 30% wartości początkowej poszczególnych obiektów. W konsekwencji, w przypadku transakcji sprzedaży opisanych Budynków i Budowli będą spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Zatem, badanie przesłanek dla zastosowania zwolnienia od podatku VAT wynikających z art. 43 ust. 1 pkt 10a oraz art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest bezzasadne, gdyż zwolnienia te mają zastosowanie do dostawy budynków, budowli lub ich części nieobjętej zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Jak wskazano, grunt będący przedmiotem zbycia podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki, budowle bądź ich części na nim posadowione. W związku z powyższym - na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy - również zbycie gruntu, z którym związane są Budynki i Budowle będzie zwolnione od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że wymienione powyżej zwolnienie uregulowane w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy ma charakter zwolnienia fakultatywnego, gdyż zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2) złożą:
a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b) w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
Stosownie do art. 43 ust. 11 ustawy:
Oświadczenie, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, musi również zawierać:
1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części - w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;
3) adres budynku, budowli lub ich części.
Tak więc ustawodawca daje podatnikom, dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy - po spełnieniu określonych warunków - możliwość rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Podkreślić należy, że z uwagi na przywołane uregulowania, rezygnacji ze zwolnienia od podatku, o której mowa w art. 43 ust. 10 ustawy, można dokonać wyłącznie w odniesieniu do zwolnienia od podatku określonego na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Jak wynika opisu sprawy Pan A.A. ma zamiar zrezygnować ze zwolnienia i wybrać opodatkowanie VAT Transakcji, zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy o VAT. Odpowiednie oświadczenie Pana A.A. oraz Nabywcy zostanie uwzględnione w treści aktu notarialnego dokumentującego sprzedaż udziałów w Nieruchomości.
Przy spełnieniu warunków wynikających z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy, strony transakcji mają możliwość rezygnacji z niniejszego zwolnienia od podatku i wyboru opodatkowania planowanej dostawy udziałów w Nieruchomości. W tym momencie warto podkreślić, że prawo rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania ww. Transakcji będzie miał zarówno Pan A.A., jak i Pani B.B., z uwagi na to, że w zakresie zbycia udziałów w Nieruchomości wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do uznania obojga Sprzedających za podatników podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy prowadzących działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy - co wykazałem powyżej.
Tym samym, w sytuacji gdy Strony transakcji podejmą decyzję o rezygnacji ze zwolnienia od podatku, spełniając warunki z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy, to dostawa udziałów w Budynkach i Budowlach wraz z udziałem w Gruncie związanym z tymi Budynkami i Budowlami, będzie podlegać opodatkowaniu według właściwej stawki podatku VAT.
Odnosząc się do Państwa wątpliwości dotyczących kwestii ustalenia podstawy opodatkowania w przypadku opisanej transakcji należy wskazać, że na podstawie art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Przepis art. 29a ust. 1 ustawy jest odpowiednikiem art. 73 dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym:
W odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.
Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Natomiast, w myśl art. 29a ust. 8 ustawy:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
W prawodawstwie polskim obowiązuje zasada swobody umów, w ramach której strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach wyznaczonych przez prawo. Zasada ta ma również zastosowanie na gruncie prawa podatkowego. W związku z tym, przy ustalaniu wysokości należności ustawodawca nie ingeruje, poza wyjątkiem określonym w art. 32 ustawy, w sferę podejmowania decyzji, co do sposobu określenia należności (ceny - tj. jej wysokości oraz czy winna być ona uzgodniona w zawartej pomiędzy kontrahentami umowie jako wartość bez podatku VAT, tzw. cena netto, czy też wartość z podatkiem VAT, tzw. cena brutto) za sprzedawany towar. Ze wskazanych przepisów wynika natomiast, że podstawą opodatkowania jest wszystko co stanowi zapłatę (a więc kwota należna z tytułu sprzedaży, lecz pomniejszona o kwotę należnego podatku).
Z kolei, odnosząc się do kwestii dokumentowania należy wskazać, że zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art. 106a-106q ustawy.
Na podstawie art. 106b ust. 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Zgodnie z art. 106b ust. 2 ustawy:
Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.
Według art. 106b ust. 3 ustawy:
Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,
b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,
1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:
a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,
b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118
- jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.
Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:
Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów - co do zasady - podatnik VAT jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika, pełnią szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku od towarów i usług, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.
Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT. Niemniej jednak, stosownie do art. 106b ust. 3 ustawy, na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż zwolnioną, jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w przewidzianym przepisem terminie.
Przywołany wyżej przepis art. 106b ust. 1 ustawy wskazuje jednoznacznie, w jakich sytuacjach podatnik jest zobowiązany do wystawienia faktury. Obowiązek ten występuje w sytuacji dokonania sprzedaży, jak również innych czynności wskazanych w tym przepisie.
W tym miejscu należy również wskazać, że ustawa o podatku od towarów i usług nie reguluje sytuacji przeprowadzania transakcji przez małżonków, w odniesieniu do majątku stanowiącego wspólność małżeńską. Ustrój ten – jak wynika z powołanych przepisów prawa cywilnego - określa równe prawa majątkowe dla obojga małżonków.
W rozpatrywanej sprawie sprzedaż udziałów w Nieruchomości przez Sprzedających - jak wyżej wykazano - będzie stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwolnioną od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Jak wynika opisu sprawy Pan A.A. ma zamiar zrezygnować ze zwolnienia i wybrać opodatkowanie VAT Transakcji, zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy o VAT. Odpowiednie oświadczenie Pana A.A. oraz Nabywcy zostanie uwzględnione w treści aktu notarialnego dokumentującego sprzedaż udziałów w Nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy należy stwierdzić, że z tytułu sprzedaży udziałów w Nieruchomości nie tylko Pan A.A. będzie występował w roli podatnika podatku VAT, bowiem również Pani B.B. dla ww. czynności będzie występować w roli podatnika podatku VAT. Zatem będąc współwłaścicielami udziałów w Nieruchomości będą Państwo zobowiązani udokumentować ww. sprzedaż, wystawiając - każdy we własnym imieniu - fakturę na przypadającą każdemu z Państwa część udziału w ww. Nieruchomości, w przypadku gdy dokonają Państwo rezygnacji ze zwolnienia od podatku i wybiorą opodatkowanie planowanej transakcji zbycia udziałów w Nieruchomości.
W tej sytuacji, podstawą opodatkowania u Pana A.A. będzie nie całość, a połowa kwoty należnej z tytułu sprzedaży udziałów w Nieruchomości, zaś u Pani B.B., analogicznie jak u małżonka, podstawą opodatkowania będzie druga połowa kwoty należnej z tytułu sprzedaży udziałów w Nieruchomości.
Natomiast w przypadku, gdy skorzystają Państwo z przysługującego prawa do zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT przy sprzedaży udziałów w Nieruchomości, czyli zaistnieje jedna z przesłanek wynikająca z art. 106b ust. 2 ww. ustawy, wówczas będą Państwo zobowiązani do wystawienia, każdy we własnym imieniu, faktury na żądanie nabywcy, jeżeli żądanie jej wystawienia zostanie zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczony zostanie towar, bądź otrzymana zostanie całość lub część zapłaty.
Podsumowując, z uwagi na to, że zarówno Pan A.A. jak i Pani B.B. wykorzystywali Nieruchomość do celów zarobkowych, co spowodowało, że udział w Nieruchomości będący przedmiotem sprzedaży nie był wykorzystywany wyłącznie do celów prywatnych w całym okresie ich posiadania, uznano obje Państwa za podatników podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy prowadzących działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji dostawa udziałów w Nieruchomości będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.
Ponadto, dla transakcji sprzedaży udziałów w zabudowanej Nieruchomości będą spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, z którego mogą oboje Państwo zrezygnować, przy spełnieniu warunków wynikających z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy i wybrać opodatkowanie planowanej dostawy udziałów w Nieruchomości.
Wybierając opodatkowanie planowanej sprzedaży udziałów w Nieruchomości odpowiednią stawką, będąc współwłaścicielami udziałów w Nieruchomości będą Państwo zobowiązani udokumentować ich sprzedaż, wystawiając każdy we własnym imieniu fakturę, zaś podstawą opodatkowania będzie przypadająca na każdego z małżonków kwota należna z tytułu sprzedaży części udziału w Nieruchomości (pomniejszona o kwotę należnego podatku).
Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 oraz pytania nr 2, oceniane jako całość, jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych należy zauważyć, że interpretacje wydawane są w indywidualnych sprawach podatników w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa i stan faktyczny/zdarzenie przyszłe przedstawiony przez danego podatnika. Interpretacje nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa, więc zawartego w nich stanowiska organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Interpretacje wskazane przez Państwa są rozstrzygnięciami odnoszącymi się do indywidualnych spraw przedstawionych przez wnioskodawców i nie rozciągają swojego oddziaływania na inne, choćby podobne lub zbieżne sprawy. Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Państwa interpretacje indywidualne, choć stanowią element Państwa argumentacji, to nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Należy ponadto podkreślić, że zakres przedmiotowy wniosku wyznaczają zadane przez Państwa pytania. Wskazuję tym samym, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności kwestii stawki podatku VAT.
Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny bądź zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego bądź zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Jednocześnie podkreślam, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku i w jego uzupełnieniu opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów