0114-KDIP4-3.4012.353.2026.1.JZ

Interpretacja indywidualna2026-09-02Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Czynność potrącenia wzajemnych roszczeń nie stanowi dla Spółki odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy, a zatem pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT.

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych rozliczenia poniesionych przez Państwa nakładów. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

A. Spółka Akcyjna z siedzibą w miejscowości (...), dalej zwana również „Spółką”, jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Głównym przedmiotem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jest działalność produkcyjna opodatkowana podatkiem od towarów i usług.

Spółka użytkuje działki stanowiące własność Skarbu Państwa, oznaczone numerami ewidencyjnymi: 1, 2, 3, 4, 5 i 6, dalej łącznie zwane „Nieruchomością”. Na niektórych z tych działek posadowione są budynki i budowle przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę, wybudowane przez poprzedników prawnych Spółki przed 1961 r. Obiekty te co najmniej od roku 1961 nieprzerwanie pozostają w dyspozycji i władaniu Spółki lub jej poprzedników prawnych.

12 maja 2026 r. Spółka zawarła ze Skarbem Państwa, reprezentowanym przez Starostę (...), umowę w formie aktu notarialnego zatytułowaną: Umowa o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, umowa sprzedaży, oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego oraz oświadczenie o zmianie treści ograniczonego prawa rzeczowego”, dalej zwaną „Umową”. Na mocy Umowy Spółka m.in. zrzekła się prawa użytkowania przedmiotowej Nieruchomości, a Nieruchomość ta została oddana Spółce w użytkowanie wieczyste do 5 grudnia 2089 r.

Równocześnie, w wykonaniu dyspozycji przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399), Strony uregulowały w Umowie kwestię sprzedaży na rzecz Spółki prawa własności budynków, budowli i urządzeń wybudowanych przez poprzedników prawnych Spółki na Nieruchomości, a także wzajemnych rozliczeń z tego tytułu.

W wykonaniu Umowy nie doszło do wydania naniesień, tj. obiektów posadowionych na Nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ani jakiegokolwiek innego podmiotu trzeciego.

W związku z powyższym Spółka jest zainteresowana uzyskaniem potwierdzenia, że w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego, w związku ze sprzedażą prawa własności budynków, budowli i urządzeń na rzecz Spółki w ramach oddania jej Nieruchomości w użytkowanie wieczyste, Spółka nie wykonała czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT.

Spółka wskazuje, że przed oddaniem Nieruchomości w użytkowanie wieczyste Spółka była użytkownikiem przedmiotowej Nieruchomości. Prawo użytkowania Nieruchomości z przeznaczeniem gruntu na (...)  zostało ustanowione na jej rzecz 3 lutego 1995 r.

Przed 1 stycznia 1961 r. poprzednik prawny Spółki - (...) pod nazwą B- własnym kosztem i staraniem zrealizował inwestycje budowlane na przedmiotowej Nieruchomości, odpowiednio w postaci:

a) na działce nr 1:

- zbiornika kopanego na wody opadowe o powierzchni 2.800,00 m2,

- ogrodzenia trwałego pasów wartowniczych;

b) na działce nr 2:

- budynku magazynowego o powierzchni zabudowy 341,00 m2,

- toru kolejowego,

- drogi,

- ogrodzenia trwałego pasów wartowniczych;

c) na działce nr 4:

- zbiornika przeciwpożarowego o powierzchni 200,00 m2,

- budynku gospodarczego betonowego o powierzchni zabudowy 16,00 m2,

- drogi.

Ponadto na działce nr 2 ujawniono budynek klasyfikowany jako przemysłowy, o powierzchni 341 m2.

Ostanie nakłady na ww. działki zostały poniesione przez Spółkę i przyjęte przez nią do używania w roku 2025. Pozostałe działki o numerach ewidencyjnych 3, 5 i 6 są niezabudowane.

Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2026 r. Wojewoda (...) wyraził zgodę na zbycie z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa przedmiotowej Nieruchomości poprzez oddanie jej w użytkowanie wieczyste w drodze bezprzetargowej na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości przyległej, tj. na rzecz Spółki. W zarządzeniu wskazano również, że zgodnie z art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń.

W następstwie ww. zarządzenia, na mocy Umowy z 12 maja 2026 r.:

1) działki składające się na Nieruchomość zostały oddane Spółce w użytkowanie wieczyste do 5 grudnia 2089 r., z tytułu czego Spółka zobowiązała się zapłacić pierwszą opłatę stanowiącą 15% wartości Nieruchomości oraz płacić opłaty roczne;

2) prawo własności budynków, budowli i urządzeń wybudowanych przez Spółkę zostało sprzedane na rzecz Spółki za cenę X zł. Cena ta odpowiada wartości przedmiotowych obiektów określonej w operacie szacunkowym.

Umowa zawiera m.in. oświadczenie Stron, zgodnie z którym oddanie Nieruchomości w użytkowanie wieczyste oraz sprzedaż prawa własności budynków, budowli i urządzeń następuje w trybie bezprzetargowym, w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na poprawę zagospodarowania nieruchomości przyległej, tj. działki nr 7. Jednocześnie wskazano, że Nieruchomość oddawana w użytkowanie wieczyste oraz znajdujące się na niej budynki, budowle i urządzenia nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości.

Ponadto, w odniesieniu do budynków, budowli i urządzeń będących przedmiotem niniejszego wniosku, postanowienia pkt VI.3 Umowy stanowią, że:

„6) niniejsza dostawa budynków, budowli i urządzeń jest zwolniona od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.);

7) spółce pod firmą: A Spółka Akcyjna z siedzibą w miejscowości (...) przysługuje wobec Skarbu Państwa wymagalna i nieprzedawniona wierzytelność w kwocie X zł z tytułu poniesionych na ww. nieruchomości nakładów;

8) dokonują potrącenia wierzytelności przysługującej Skarbowi Państwa wobec spółki pod firmą: A Spółka Akcyjna z siedzibą w miejscowości (...) w kwocie X zł z tytułu ceny za ww. budynki, budowle i urządzenia z wierzytelnością przysługującą spółce pod firmą: A Spółka Akcyjna z siedzibą w miejscowości (...) przysługuje wobec Skarbu Państwa w kwocie X zł z tytułu poniesionych na ww. nieruchomości nakładów. W związku z powyższym wierzytelności zostały umorzone w całości.”

W opisanych okolicznościach, mając na uwadze, że:

  • budynki i budowle wraz z urządzeniami wzniesione na Nieruchomości od chwili ich wybudowania nieprzerwanie pozostawały we władaniu Spółki lub jej poprzedników prawnych,
  • nie doszło do faktycznego ani formalnego wydania przedmiotowych obiektów przez Spółkę na rzecz Skarbu Państwa,
  • ww. obiekty stanowiły i stanowią składniki majątku Spółki wykorzystywane w działalności gospodarczej oraz są ujęte w prowadzonej przez Spółkę ewidencji środków trwałych, a poprzednio były ujęte w ewidencji środków trwałych prowadzonej przez poprzedników prawnych Spółki,
  • Spółka nie zawarła ze Skarbem Państwa, jako właścicielem Nieruchomości, umowy ani porozumienia o odpłatnym rozliczeniu nakładów i takie rozliczenie nie miało miejsca,
  • model przeniesienia własności budynków, budowli i urządzeń położonych na nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste na rzecz użytkownika wieczystego w formie ich sprzedaży jest ustawowym elementem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami,

Spółka nie dokonywała rozliczeń VAT z powyższego tytułu, w szczególności nie wystawiła faktury na rzecz Skarbu Państwa z tytułu rozliczenia poniesionych nakładów na przedmiotowej Nieruchomości.

Faktury z tytułu sprzedaży prawa własności budynków, budowli i urządzeń nie wystawił również Skarb Państwa.

Spółka ubocznie wskazuje, że w zakresie niebędącym przedmiotem niniejszego wniosku, tj. w odniesieniu do samego oddania Nieruchomości w użytkowanie wieczyste Spółce, Skarb Państwa wystawił fakturę potwierdzającą pierwszą opłatę.

Pytanie

Czy w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego Spółka wykonała czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, z tytułu której jest zobowiązana rozliczyć należny podatek od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Spółki, w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego Spółka nie wykonała czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, z tytułu której byłaby zobowiązana rozliczyć należny podatek od towarów i usług, gdyż w ramach oddania Nieruchomości w użytkowanie wieczyste na jej rzecz, wraz ze sprzedażą prawa własności budynków, budowli i urządzeń w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, Spółka nie wykonała czynności spełniających definicję odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT.

Uzasadnienie

W ocenie Wnioskodawcy, w przedstawionym stanie faktycznym nie dochodzi do dwóch następujących po sobie czynności opodatkowanych VAT, tj. najpierw do odpłatnego świadczenia usług przez Spółkę na rzecz Skarbu Państwa polegającego na „przekazaniu” lub „rozliczeniu” nakładów, a następnie do dostawy towarów przez Skarb Państwa na rzecz Spółki w postaci sprzedaży budynków, budowli i urządzeń. Taka kwalifikacja abstrahowałaby od ekonomicznego sensu transakcji, od autonomicznego rozumienia pojęć „dostawa towarów” i „świadczenie usług” na gruncie VAT, a także od szczególnego, ustawowego charakteru mechanizmu przewidzianego w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Ustawodawca posługuje się zatem dwoma zasadniczymi kategoriami czynności opodatkowanych: dostawą towarów oraz świadczeniem usług, przy czym w obu przypadkach zasadą jest wymóg odpłatności. Jednocześnie art. 2 pkt 6 ustawy o VAT stanowi, że przez towary rozumie się „rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii”.

Budynki, budowle i urządzenia jako obiekty materialne mogą więc co do zasady stanowić towary w rozumieniu ustawy o VAT, jednak samo cywilnoprawne przeniesienie tytułu prawnego do takich obiektów nie przesądza jeszcze o wystąpieniu dostawy towarów w rozumieniu VAT.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel”. W tym samym przepisie ustawodawca wyraźnie wskazał, że dostawą towarów jest również „oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste” oraz „zbycie praw”, o których mowa m.in. w odniesieniu do użytkowania wieczystego. Oznacza to, że samo ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu przez Skarb Państwa może być czynnością podlegającą VAT jako dostawa towarów. Nie przesądza to jednak automatycznie, że w ramach tej samej czynności dochodzi również do dostawy budynków, budowli i urządzeń, jeżeli użytkownik już wcześniej posiadał ekonomiczne władztwo nad tymi obiektami.

Z kolei art. 8 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, że przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz określonego podmiotu, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności albo sytuacji, a także świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub z mocy prawa. Przepis ten ma charakter dopełniający względem definicji dostawy towarów, ale nie oznacza, że każde zdarzenie gospodarcze lub każda zmiana stanu prawnego automatycznie stanowi usługę. Dla opodatkowania usługi konieczne jest istnienie świadczenia na rzecz konkretnego odbiorcy, świadczenia realizowanego w oparciu o istniejący stosunek prawny oraz odpłatności pozostającej w bezpośrednim związku z tym świadczeniem.

Istotne znaczenie ma również art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy albo osoby trzeciej. Skoro w opisanym stanie faktycznym Spółka nie zawarła ze Skarbem Państwa umowy ani porozumienia o odpłatnym rozliczeniu nakładów, nie wystąpiła zapłata należna Spółce ani nie doszło do faktycznego lub formalnego wydania obiektów Skarbowi Państwa, to brak jest elementów konstytutywnych odpłatnego świadczenia usług po stronie Spółki.

Na gruncie prawa cywilnego należy oczywiście uwzględnić zasadę superficies solo cedit. Zgodnie z art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych, natomiast art. 48 Kodeksu cywilnego stanowi, że — z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych — do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Jednocześnie art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje szczególne zasady dla urządzeń przesyłowych, które nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Regulacje te mają znaczenie dla określenia cywilnoprawnego statusu naniesień, nie mogą jednak samodzielnie przesądzać o kwalifikacji VAT.

Szczególne znaczenie mają przepisy dotyczące użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 235 § 1 Kodeksu cywilnego budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa albo gruncie jednostki samorządu terytorialnego przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budynków i innych urządzeń, które użytkownik wieczysty nabył zgodnie z właściwymi przepisami przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Z art. 235 § 2 Kodeksu cywilnego wynika natomiast, że własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym.

Na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca przewidział szczególny model ustanawiania użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej. Art. 31 tej ustawy stanowi wprost, że „oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń”. Oznacza to, że sprzedaż budynków i urządzeń jest ustawowo powiązana z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego gruntu. Jest to jednak regulacja o charakterze rzeczowym i cywilnoprawnym, służąca ukształtowaniu praw użytkownika wieczystego do obiektów znajdujących się na gruncie, a nie regulacja przesądzająca o istnieniu dostawy towarów w autonomicznym rozumieniu ustawy o VAT.

W realiach historycznego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorstwa lub ich następców prawnych istotne mogą być także art. 207–208 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Przykładowo art. 208 ust. 2 przewiduje, że osobom prawnym, które na gruntach Skarbu Państwa albo gminy do 5 grudnia 1990 r. wybudowały same albo przez swoich poprzedników prawnych z własnych środków budynki, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz o nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na nich budynków. Przepis ten potwierdza, że w takich przypadkach ustanowienie użytkowania wieczystego i przeniesienie własności budynków może mieć charakter ustawowego uporządkowania stanu prawnego odpowiadającego długoletniemu władaniu i poniesieniu nakładów przez posiadacza albo jego poprzedników prawnych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przepisy te służą swoistemu „uwłaszczeniu” podmiotów, które spełniają ustawowe warunki posiadania nieruchomości oraz wybudowania budynków ze środków własnych. W uchwale z 18 lutego 2021 r., III CZP 15/20, Sąd Najwyższy wskazał, że art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyznaje określonym posiadaczom roszczenie o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i przeniesienie własności budynków, a jeżeli budynki zostały wzniesione ze środków własnych posiadacza, ich nabycie następuje nieodpłatnie. Jest to argumentacja potwierdzająca, że ustawowe przeniesienie własności takich obiektów nie jest ekonomicznie tożsame z odpłatnym nabyciem cudzych budynków od właściciela gruntu.

Dla celów VAT rozstrzygające znaczenie ma jednak nie formalnoprawna kwalifikacja czynności, lecz przeniesienie ekonomicznego władztwa nad rzeczą. W interpretacjach indywidualnych organy podatkowe konsekwentnie wskazują, że art. 7 ust. 1 ustawy o VAT „nie odwołuje się do cywilistycznych pojęć sprzedaży, czy też przeniesienia prawa własności”, a pojęcie przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel odnosi się przede wszystkim do faktycznej możliwości dysponowania rzeczą.

Stanowisko to odpowiada orzecznictwu TSUE oraz NSA. W praktyce interpretacyjnej przywołuje się m.in. wyrok TSUE w sprawie C-320/88 Shipping and Forwarding Safe, w którym Trybunał wskazał, że dostawa towarów oznacza przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym. Jednocześnie Trybunał zastrzegł, że każdorazowo należy badać konkretny stan faktyczny. Na ten sam kierunek wskazuje przywoływany wyrok NSA w sprawie I FSK 310/12.

W interpretacji indywidualnej z 23 maja 2023 r., sygn. 0112-KDIL1-3.4012.125.2023.3.JK, Dyrektor KIS wskazał, że jeżeli budynek został wybudowany przez dzierżawcę, na rzecz którego następuje następnie dostawa nieruchomości, a przed sprzedażą nie rozliczono nakładów poniesionych przez dzierżawcę, to nie można uznać, że nakłady te w aspekcie ekonomicznym stanowią własność sprzedającego. Organ stwierdził, że w takim przypadku nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania nakładami jak właściciel, ponieważ stanowią one odrębną ekonomiczną własność dotychczasowego posiadacza.

Analogiczne stanowisko wynika z interpretacji indywidualnej z 2 lutego 2025 r., sygn. 0114-KDIP4-1.4012.591.2024.1.AK. Organ podkreślił w niej, że przy sprzedaży gruntu albo prawa użytkowania wieczystego na rzecz właściciela nakładów należy badać nie skutki cywilnoprawne, lecz skutki istotne z perspektywy VAT. Wprost wskazano, że nawet jeżeli cywilnoprawnie zbycie gruntu powoduje przejście własności budynków lub budowli, to nie jest oczywiste, że dochodzi do dostawy tych obiektów jako towarów w rozumieniu VAT. Jeżeli obiekt nie znajduje się w ekonomicznym władztwie zbywcy, przedmiotem dostawy pozostaje sam grunt albo prawo użytkowania wieczystego.

Powyższe stanowiska należy odpowiednio odnieść do przedstawionego stanu faktycznego. Budynki, budowle i urządzenia zostały wzniesione przez poprzedników prawnych Spółki, od chwili wybudowania nieprzerwanie pozostawały we władaniu Spółki, były wykorzystywane w jej działalności gospodarczej i były ujęte w jej ewidencji środków trwałych. Nie doszło do faktycznego ani formalnego wydania tych obiektów Skarbowi Państwa. Skarb Państwa nie wszedł zatem w ekonomiczne władztwo nad tymi obiektami, które mógłby następnie przenieść na Spółkę jako dostawca towarów.

Nie można również uznać, że Spółka wykonała na rzecz Skarbu Państwa odpłatne świadczenie usług polegające na przeniesieniu nakładów. Po pierwsze, Spółka nie zawarła ze Skarbem Państwa umowy ani porozumienia o odpłatnym rozliczeniu nakładów. Po drugie, Skarb Państwa nie wypłacił Spółce wynagrodzenia za nakłady. Po trzecie, nie doszło do czynności faktycznej polegającej na przekazaniu Skarbowi Państwa budynków, budowli lub urządzeń. Po czwarte, sama ustawowa konstrukcja wynikająca z przepisów o gospodarce nieruchomościami nie tworzy po stronie Spółki odrębnego świadczenia wzajemnego na rzecz Skarbu Państwa.

W konsekwencji nie występuje tutaj stosunek zobowiązaniowy, w ramach którego Spółka byłaby usługodawcą, Skarb Państwa usługobiorcą, a ekwiwalentem usługi byłoby wynagrodzenie należne Spółce. Brak jest zatem podstaw do zastosowania art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Nie można bowiem utożsamiać ustawowego uporządkowania stanu prawnego naniesień z odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu VAT.

Odmienne wnioski mogłyby być rozważane w stanach faktycznych, w których posiadacz, najemca albo dzierżawca dokonuje odrębnego, odpłatnego rozliczenia nakładów z właścicielem gruntu, w szczególności w związku ze zwrotem nieruchomości albo zawarciem porozumienia przewidującego zapłatę za nakłady. W najnowszym orzecznictwie NSA pojawia się stanowisko, że odpłatny zwrot nakładów w postaci budynku może być kwalifikowany jako dostawa towarów, a nie usługa. Dotyczy to jednak innych stanów faktycznych, w których występuje rzeczywiste rozliczenie nakładów oraz przekazanie ekonomicznej korzyści właścicielowi gruntu za wynagrodzeniem. W analizowanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Spółka nie przenosi na Skarb Państwa ekonomicznego władztwa nad obiektami, ponieważ Skarb Państwa nigdy takiego władztwa faktycznie nie uzyskuje.

Następuje jedynie formalnoprawne ukształtowanie prawa użytkowania wieczystego oraz praw związanych z budynkami, budowlami i urządzeniami, odpowiadające wieloletniemu stanowi ekonomicznemu, w którym to Spółka korzystała z tych obiektów, ponosiła ciężary ich utrzymania i wykorzystywała je w działalności gospodarczej.

Dla kwalifikacji analizowanego zdarzenia decydujące znaczenie ma to, że pojęcia „dostawa towarów” oraz „świadczenie usług” mają na gruncie VAT charakter autonomiczny. Nie mogą być utożsamiane ani z potocznym rozumieniem sprzedaży, świadczenia, rozliczenia czy przekazania nakładów, ani z cywilnoprawnym rozumieniem przeniesienia własności, części składowych rzeczy, nakładów na cudzym gruncie lub skutków ustanowienia użytkowania wieczystego. Ocena skutków VAT wymaga ustalenia, czy doszło do przeniesienia ekonomicznego władztwa nad rzeczą albo do wykonania identyfikowalnego świadczenia za wynagrodzeniem.

Podstawowe znaczenie ma wyrok TSUE z 8 lutego 1990 r. w sprawie C-320/88, Shipping and Forwarding Enterprise Safe BV. Trybunał stwierdził w nim, że „dostawa towarów” w rozumieniu Szóstej Dyrektywy VAT oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności w sensie prawnym. Jednocześnie TSUE wskazał, że w każdym konkretnym przypadku sąd krajowy powinien ustalić, na podstawie faktów sprawy, czy takie przeniesienie rzeczywiście nastąpiło.

Znaczenie tego orzeczenia dla analizowanej sprawy jest zasadnicze. Skoro dla VAT nie jest rozstrzygające formalne przeniesienie własności, lecz przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, to sama ustawowa formuła „sprzedaży” budynków, budowli i urządzeń przy oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, wynikająca z art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie przesądza jeszcze o wystąpieniu dostawy towarów na gruncie VAT. Dla potrzeb VAT należy zbadać, kto przed i po tej czynności wykonywał ekonomiczne władztwo nad obiektami.

W niniejszej sprawie budynki, budowle i urządzenia od chwili ich wybudowania pozostawały nieprzerwanie we władaniu Spółki lub jej poprzedników prawnych, były wykorzystywane w działalności gospodarczej Spółki i były ujęte w jej ewidencji środków trwałych. Nie doszło do faktycznego ani formalnego wydania tych obiektów Skarbowi Państwa. Oznacza to, że Skarb Państwa, mimo cywilnoprawnego statusu właściciela gruntu oraz ustawowego mechanizmu sprzedaży naniesień przy ustanowieniu użytkowania wieczystego, nie uzyskał ekonomicznego władztwa nad tymi obiektami, które mógłby następnie przenieść na Spółkę jako dostawca towarów.

W konsekwencji w świetle orzeczenia TSUE w sprawie C-320/88 nie można automatycznie przyjąć, że Skarb Państwa dokonuje dostawy budynków, budowli i urządzeń na rzecz Spółki tylko dlatego, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami posługują się formułą ich sprzedaży. W ujęciu VAT dochodzi tu raczej do formalnoprawnego przeniesienia własności i uporządkowania stanu, w którym Spółka już wcześniej dysponowała tymi obiektami jak właściciel w sensie ekonomicznym.

W rezultacie należy przyjąć, że:

- Spółka nie wykonuje na rzecz Skarbu Państwa odpłatnego świadczenia usług opodatkowanego VAT, ponieważ brak jest świadczenia wzajemnego, wynagrodzenia, odrębnego stosunku zobowiązaniowego oraz faktycznego przekazania nakładów;

- Skarb Państwa nie dokonuje na rzecz Spółki dostawy budynków, budowli i urządzeń w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ nie przenosi na Spółkę prawa do rozporządzania tymi obiektami jak właściciel — Spółka już wcześniej wykonywała takie ekonomiczne władztwo;

- Ustawowa „sprzedaż” budynków i innych urządzeń przewidziana w art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma w tym przypadku znaczenie cywilnoprawne i rzeczowe, ale nie przesądza o wystąpieniu dostawy tych obiektów na gruncie VAT.

Ustanowienie na rzecz Spółki prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z ustawowym przeniesieniem własności położonych na niej budynków, budowli i urządzeń nie powoduje po stronie Spółki obowiązku rozpoznania odpłatnego świadczenia usług na rzecz Skarbu Państwa.

Jednocześnie, mimo że na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami dochodzi do równoczesnej sprzedaży budynków i innych urządzeń, Skarb Państwa nie dokonuje na rzecz Spółki dostawy tych obiektów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ prawo do rozporządzania nimi jak właściciel w sensie ekonomicznym przysługiwało Spółce już przed ustanowieniem użytkowania wieczystego.

Mając na uwadze powyższe, stanowisko Spółki, zgodnie z którym w przedmiotowym stanie faktycznym nie wykonała ona czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, należy uznać za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W świetle art. 2 pkt 22 ustawy:

Sprzedaż to odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, (…).

Na mocy art. 2 pkt 6 ustawy:

Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Według art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów” i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej.

Z treści art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Słownik języka polskiego definiuje czasownik „świadczyć” jako „wykonywać coś na czyjąś rzecz”, „świadczenie” zaś, to obowiązek wykonywania, przekazania czegoś.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby niebędące dostawą. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Usługą nie będzie natomiast takie świadczenie, którego treścią jest przeniesienie na inny podmiot prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stanowi ono bowiem dostawę towarów. Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów. Jeśli tylko mamy do czynienia ze świadczeniem, to na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi ono albo usługę, albo dostawę towarów.

Nie każda czynność, która stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ustawy lub świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określona czynność będzie opodatkowana podatkiem VAT, jeśli zostanie wykonana przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W związku z przedstawionym opisem sprawy należy również ustalić, czy nakłady poniesione na nieruchomość - będącą własnością odrębnego podmiotu – w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług – należy traktować jako towar. W tym celu niezbędne staje się odwołanie do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 45 Kodeksu cywilnego:

Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.

Wyjaśnić jednocześnie należy, że przedmioty praw majątkowych mogą mieć charakter materialny albo niematerialny, a rzeczy stanowią jedną z kategorii przedmiotów, do których odnosi się treść praw majątkowych. Wyodrębnione przedmioty mające charakter materialny, czyli rzeczy, dzielone są tradycyjnie na nieruchomości i ruchomości (red. prof. dr hab. Maciej Gutowski, „Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 1-449”, C.H. Beck 2016, komentarz do art. 45 k.c.).

Na podstawie art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego:

Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

Z powyższej definicji wynika, że na gruncie polskiego prawa można wyodrębnić trzy rodzaje nieruchomości w sensie prawnym:

-       grunty (stanowiące część powierzchni ziemskiej),

-       budynki trwale z gruntem związane (tzw. nieruchomości budynkowe) lub budowle trwale z gruntem związane,

-       części tych budynków (tzw. nieruchomości lokalowe) lub części budowli.

Na mocy art. 47 § 1-3 ustawy Kodeks cywilny:

§ 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.

§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.

§ 3. Przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.

Jak stanowi art. 48 Kodeksu cywilnego:

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Tak więc rzecz, która stała się częścią składową innej rzeczy (rzeczy nadrzędnej), traci samodzielny byt prawny i dzieli losy prawne rzeczy nadrzędnej.

Przytoczony przepis łączy się z art. 191 Kodeksu cywilnego, wyrażającym klasyczną zasadę superficies solo cedit, który stanowi, że:

Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej częścią składową.

Wzniesienie budynku lub budowli w całości na cudzym gruncie ma miejsce z zachowaniem ww. zasady superficies solo cedit. Tak więc rzecz, która stała się częścią składową innej rzeczy (rzeczy nadrzędnej), traci samodzielny byt prawny i dzieli losy prawne rzeczy nadrzędnej. Zgodnie zatem z zasadą „superficies solo cedit”, gdy władający gruntem poniósł nakłady na tę nieruchomość, stają się one własnością właściciela gruntu. W konsekwencji podmiot, który wybudował taki obiekt posadowiony na cudzym gruncie, nie może go sprzedać, ponieważ nie ma do niego tytułu prawnego. Niemniej jednak dysponuje on pewnym prawem do poniesionych nakładów, i może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu.

Zgodnie z art. 226 § 1 Kodeksu cywilnego

Samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych.

Stosownie do art. 231 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:

§ 1. Samoistny posiadacz gruntu w dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.

Jak stanowi art. 336 Kodeksu cywilnego:

Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W myśl art. 337 Kodeksu cywilnego:

Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.

Zgodnie z art. 338 Kodeksu cywilnego:

Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.

Stosownie do art. 339 Kodeksu cywilnego:

Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.

Należy również zwrócić uwagę na art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

Jak wynika z powyższego, dzierżawa jest umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną. Odpowiednikiem świadczenia wydzierżawiającego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie dzierżawcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu.

Zgodnie z art. 694 Kodeksu cywilnego:

Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów poniższych.

W myśl art. 676 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.

Na podstawie art. 705 Kodeksu cywilnego:

Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.

Stosownie do art. 710 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

W myśl art. 713 ustawy Kodeks cywilny:

Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.

Z powyższych regulacji (w szczególności z art. 676 Kodeksu cywilnego) wynika, że jeśli najemca (dotyczy również dzierżawcy, użytkownika gruntu) ulepszył rzecz, z której korzysta, w braku odmiennej umowy, wynajmujący (wydzierżawiający) może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.

Właściciel gruntu oddanego w najem, dzierżawę, lub jakiekolwiek inne użyczenie jest również właścicielem wzniesionych na nim budynków i budowli. Sposób rozliczenia się przez strony umowy w związku z ulepszeniami poczynionymi przez użytkownika na nieruchomość, pozostawiony jest, w ramach swobody zawierania umów, woli stron, chyba że ze względu na treść lub cel umów w tym przedmiocie sprzeciwiałyby się właściwości (naturze) stosunku umowy, ustawie lub zasadom współżycia społecznego, co wynika z brzmienia art. 3531 Kodeksu cywilnego.

Zatem, z punktu widzenia prawa cywilnego, nakłady poniesione na nieruchomość (np.: wybudowanie budynku lub budowli), stanowią część składową gruntu i tym samym własność właściciela gruntu. Wszystko to, co zostało trwale z gruntem złączone, stanowi bowiem jego część składową. W związku z tym, w sytuacji, gdy dany podmiot wykona inwestycję polegającą na budowie budynków i budowli na cudzym gruncie, tj. poniesie nakłady na majątku, który nie stanowi jego własności, nakłady te staną się częścią nieruchomości.

W świetle powyższych przepisów należy zwrócić uwagę, że nakłady poniesione na użytkowanym majątku nie stanowią towaru w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy (tj. w szczególności rzeczy oraz ich części). Nakłady nie stanowią odrębnej rzeczy, a jedynie skutkują powstaniem po stronie podmiotu, który je poniósł roszczenia o zwrot poniesionych kosztów. Roszczenie to nie stanowi prawa rzeczowego, a jedynie prawo o charakterze zobowiązaniowym, uprawniające do żądania zwrotu dokonanych nakładów. Tym samym, prawo to nie może stanowić towaru w rozumieniu ustawy. Niemniej jednak podmiot, który poniósł nakłady i dysponuje prawem do poniesionych nakładów może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu. Wskazać zatem należy, że nakłady są prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.

Biorąc pod uwagę powołane wcześniej regulacje ustawy należy w związku z tym stwierdzić, że przeniesienie nakładów poniesionych na cudzym gruncie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, gdyż nie mamy tu do czynienia z odrębną rzeczą, która mogłaby stanowić towar.

Jak wynika z powołanych wyżej przepisów, z punktu widzenia prawa cywilnego nakłady na nieruchomość (np. wybudowanie budynku lub budowli oraz ulepszenie istniejących budynków lub budowli) stanowią część składową gruntu i tym samym własność właściciela gruntu. Wszystko to, co zostało trwale z gruntem złączone, stanowi bowiem jego część składową. Oznacza to, że właściciel gruntu staje się właścicielem wszelkich rzeczy z nim związanych, nawet w przypadku, gdy nie uczestniczy w ich powstaniu, np. nie dokonuje budowy budynku posadowionego przez podmiot, który korzysta z gruntu na podstawie innego tytułu niż własność (np. dzierżawa, najem czy użyczenie). Natomiast po stronie podmiotu, który poniósł nakłady, powstaje roszczenie o zwrot poniesionych kosztów. Roszczenie to stanowi jedynie prawo o charakterze zobowiązaniowym, uprawniające do żądania zwrotu dokonanych nakładów.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Głównym przedmiotem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej jest działalność produkcyjna opodatkowana podatkiem od towarów i usług. Użytkują Państwo działki stanowiące własność Skarbu Państwa, oznaczone numerami ewidencyjnymi: 1, 2, 3, 4, 5 i 6.

Przed 1 stycznia 1961 r. poprzednik prawny Spółki - (...) pod nazwą B- własnym kosztem i staraniem zrealizował inwestycje budowlane, odpowiednio w postaci:

a) na działce nr 1:

- zbiornika kopanego na wody opadowe o powierzchni 2.800,00 m2,

- ogrodzenia trwałego pasów wartowniczych;

b) na działce nr 2:

- budynku magazynowego o powierzchni zabudowy 341,00 m2,

- toru kolejowego,

- drogi,

- ogrodzenia trwałego pasów wartowniczych;

c) na działce nr 4:

- zbiornika przeciwpożarowego o powierzchni 200,00 m2,

- budynku gospodarczego betonowego o powierzchni zabudowy 16,00 m2,

- drogi.

Ponadto na działce nr 2 ujawniono budynek klasyfikowany jako przemysłowy, o powierzchni 341 m2.

Ostanie nakłady na ww. działki zostały poniesione przez Państwa i przyjęte przez Państwa do używania w roku 2025. Pozostałe działki o numerach ewidencyjnych 3, 5 i 6 są niezabudowane.

Obiekty te co najmniej od roku 1961 nieprzerwanie pozostają w Państwa dyspozycji i władaniu lub jej poprzedników prawnych.

12 maja 2026 r. zawarli Państwo ze Skarbem Państwa, reprezentowanym przez Starostę (...), umowę w formie aktu notarialnego zatytułowaną: „Umowa o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, umowa sprzedaży, oświadczenie o zrzeczeniu się ograniczonego prawa rzeczowego oraz oświadczenie o zmianie treści ograniczonego prawa rzeczowego” (Umowa). Na mocy Umowy m.in. zrzekli się Państwo prawa użytkowania przedmiotowej Nieruchomości, a Nieruchomość ta została Państwu oddana w użytkowanie wieczyste do 5 grudnia 2089 r.

W wykonaniu Umowy nie doszło do wydania naniesień, tj. obiektów posadowionych na Nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa ani jakiegokolwiek innego podmiotu trzeciego.

Na mocy Umowy z 12 maja 2026 r.:

1)  działki składające się na Nieruchomość zostały oddane Państwu w użytkowanie wieczyste do 5 grudnia 2089 r., z tytułu czego zobowiązali się Państwo zapłacić pierwszą opłatę stanowiącą 15% wartości Nieruchomości oraz płacić opłaty roczne;

2)  prawo własności budynków, budowli i urządzeń wybudowanych przez Państwa zostało sprzedane na rzecz Państwa za cenę X zł. Cena ta odpowiada wartości przedmiotowych obiektów określonej w operacie szacunkowym.

Ponadto, w odniesieniu do budynków, budowli i urządzeń będących przedmiotem niniejszego wniosku, postanowienia Umowy stanowią, że:

„6) niniejsza dostawa budynków, budowli i urządzeń jest zwolniona od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.);

7) spółce pod firmą: A Spółka Akcyjna z siedzibą w miejscowości (...) przysługuje wobec Skarbu Państwa wymagalna i nieprzedawniona wierzytelność w kwocie X zł z tytułu poniesionych na ww. nieruchomości nakładów;

8) dokonują potrącenia wierzytelności przysługującej Skarbowi Państwa wobec Państwa w kwocie X zł z tytułu ceny za ww. budynki, budowle i urządzenia z wierzytelnością przysługującą Państwu wobec Skarbu Państwa w kwocie X zł z tytułu poniesionych na ww. nieruchomości nakładów. W związku z powyższym wierzytelności zostały umorzone w całości.”

Ponadto wskazali Państwo, że:

  • budynki i budowle wraz z urządzeniami wzniesione na Nieruchomości od chwili ich wybudowania nieprzerwanie pozostawały w Państwa władaniu lub Państwa poprzedników prawnych,
  • nie doszło do faktycznego ani formalnego wydania przedmiotowych obiektów przez Państwa na rzecz Skarbu Państwa,
  • ww. obiekty stanowiły i stanowią składniki Państwa majątku wykorzystywane w działalności gospodarczej oraz są ujęte w prowadzonej przez Państwa ewidencji środków trwałych, a poprzednio były ujęte w ewidencji środków trwałych prowadzonej przez Państwa poprzedników prawnych,
  • nie zawarli Państwo ze Skarbem Państwa, jako właścicielem Nieruchomości, umowy ani porozumienia o odpłatnym rozliczeniu nakładów i takie rozliczenie nie miało miejsca,
  • model przeniesienia własności budynków, budowli i urządzeń położonych na nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste na rzecz użytkownika wieczystego w formie ich sprzedaży jest ustawowym elementem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nie dokonywali Państwo rozliczeń VAT z powyższego tytułu, w szczególności nie wystawili Państwo faktury na rzecz Skarbu Państwa z tytułu rozliczenia poniesionych nakładów na przedmiotowej Nieruchomości. Faktury z tytułu sprzedaży prawa własności budynków, budowli i urządzeń nie wystawił również Skarb Państwa.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w zaistniałych okolicznościach sprawy wykonali Państwo czynności podlegające opodatkowaniu VAT.

Jak już wcześniej wskazano, podmiot, który poniósł nakłady dysponuje pewnym prawem do poniesionych nakładów i może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu. Zatem czynność odpłatnego zbycia nakładów (prawa majątkowego) jako przekazanie za wynagrodzeniem ulepszeń na cudzą rzecz, stanowi odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Jak wynika z okoliczności sprawy, w związku z nabyciem przez Państwa od Skarbu Państwa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, na której posadowione są dokonane przez Państwa lub Państwa poprzedników prawnych, naniesienia nie doszło do wydania naniesień na rzecz Skarbu Państwa ani jakiegokolwiek innego podmiotu trzeciego. Budynki i budowle wraz z urządzeniami wzniesione na Nieruchomości od chwili ich wybudowania nieprzerwanie pozostawały w Państwa władaniu lub Państwa poprzedników prawnych, nie doszło do faktycznego ani formalnego wydania przedmiotowych obiektów przez Państwa na rzecz Skarbu Państwa, ww. obiekty stanowiły i stanowią składniki Państwa majątku wykorzystywane w działalności gospodarczej oraz są ujęte w prowadzonej przez Państwa ewidencji środków trwałych, a poprzednio były ujęte w ewidencji środków trwałych prowadzonej przez Państwa poprzedników prawnych. Wskazali też Państwo, że nie zawarli ze Skarbem Państwa, jako właścicielem Nieruchomości, umowy ani porozumienia o odpłatnym rozliczeniu nakładów i takie rozliczenie nie miało miejsca. Model przeniesienia własności budynków, budowli i urządzeń położonych na nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste na rzecz użytkownika wieczystego w formie ich sprzedaży jest ustawowym elementem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto nie dokonywali Państwo rozliczeń VAT z powyższego tytułu, w szczególności nie wystawili Państwo faktury na rzecz Skarbu Państwa z tytułu rozliczenia poniesionych nakładów na przedmiotowej Nieruchomości oraz Skarb Państwa nie wystawił faktury z tytułu sprzedaży prawa własności budynków, budowli i urządzeń Państwu.

W Umowie strony postanowiły, że dokonują wzajemnego potrącenia wierzytelności z tytułu ceny za budynki, budowle i urządzenia (przysługującej Skarbowi Państwa) oraz z tytułu poniesionych na ww. nieruchomości nakładów (przysługującej Państwu). W związku z powyższym wierzytelności zostały umorzone w całości.

Z powyższego wynika zatem, że poniesione przez Państwa nakłady nie będą stanowiły przedmiotu dostawy, gdyż nakłady te przed dniem transakcji nie były w ekonomicznym posiadaniu Skarbu Państwa. Jak wynika z powyższego, opisany we wniosku sposób rozliczenia nakładów jakie zostały poczynione na nieruchomości, nie spowodował, że nakłady stały się własnością Skarbu Państwa, Skarb Państwa nie nabył bowiem w sensie ekonomicznym prawa do tych nakładów. Wskazali Państwo jednoznacznie, że model przeniesienia własności budynków, budowli i urządzeń położonych na nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste na rzecz użytkownika wieczystego w formie ich sprzedaży jest ustawowym elementem ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie doszło do wydania naniesień na rzecz Skarbu Państwa ani jakiegokolwiek innego podmiotu trzeciego.

W konsekwencji stwierdzić należy, że w analizowanej sprawie czynność potrącenia wzajemnych roszczeń nie stanowi dla Państwa odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy, a zatem pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT.

Tym samym, skoro sposób rozliczenia nakładów poniesionych przez Państwa nie spowodował, że nakłady stały się własnością Skarbu Państwa, to nie można uznać, że czynność ta stanowi po Państwa stronie odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Państwa stanowisko jest prawidłowe

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Należy ponadto podkreślić, że zakres przedmiotowy wniosku wyznacza zadane przez Państwa pytanie. Wskazuję tym samym, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniem, nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone.

Mając na uwadze, że wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego został złożony przez Państwa, zaznaczam, że interpretacja nie wywiera skutku prawnego dla Skarbu Państwa.

Zatem zaznaczyć trzeba, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.