0114-KDIP4-3.4012.340.2026.2.AAR

Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w części dotyczącej:

• braku zobowiązania Państwa do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według „sposobu ustalenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, w związku z przewidywanym uzyskiwaniem przychodów z tytułu dywidend oraz sprzedaży udziałów lub akcji, oraz
• braku obowiązku uwzględniania przez Państwa przy kalkulacji proporcji uzyskiwanych w przyszłości przez Państwa przychodów z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend,

a także jest nieprawidłowe w części dotyczącej:

• braku obowiązku uwzględniania przez Państwa przy kalkulacji proporcji uzyskiwanych w przyszłości przez Państwa przychodów ze sprzedaży udziałów lub akcji w spółkach zależnych.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy obowiązku stosowania prewspółczynnika i współczynnika w związku z uzyskiwaniem przychodów z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji. Uzupełnili go Państwo pismem z 5 sierpnia 2026 r. (wpływ 5 sierpnia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzącą działalność gospodarczą o charakterze holdingowym i inwestycyjnym. Zgodnie z wpisem do KRS przeważającym przedmiotem działalności Wnioskodawcy jest działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych (PKD 70.10.Z). Jednocześnie Wnioskodawca prowadzi działalność m.in. w zakresie usług doradczych, usług księgowych, wynajmu nieruchomości oraz finansowania podmiotów powiązanych.

Model działalności Wnioskodawcy polega przede wszystkim na zarządzaniu i rozwijaniu grupy podmiotów powiązanych, realizacji projektów inwestycyjnych oraz finansowaniu działalności podmiotów należących do grupy kapitałowej lub współpracujących z Wnioskodawcą. Jak wynika z ustaleń przedstawionych w toku kontroli podatkowej prowadzonej w przeszłości wobec Wnioskodawcy, podstawową rolą Spółki jest zarządzanie procesem rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami powiązanymi oraz finansowanie ich działalności, m.in. poprzez udzielanie pożyczek.

W ramach prowadzonej działalności Wnioskodawca:

1)    świadczy usługi opodatkowane podatkiem VAT, w szczególności usługi doradcze, księgowe, najmu i podnajmu powierzchni,

2)    udziela odpłatnych pożyczek,

3)    realizuje projekty inwestycyjne, w tym związane z energetyką odnawialną,

4)    posiada udziały lub akcje w innych podmiotach,

5)    może osiągać przychody w postaci dywidend,

6)    może dokonywać odpłatnego zbycia udziałów lub akcji.

Niewykluczone, że w przyszłości Wnioskodawca poszerzy zakres prowadzonej działalności o świadczenie pewnych kategorii usług opodatkowanych, np. usług zarządzania lub/i usług analitycznych.

Działalność Wnioskodawcy ma charakter profesjonalny, zorganizowany i zarobkowy. Wnioskodawca nie prowadzi działalności statutowej, społecznej, charytatywnej ani działalności wykonywanej poza sferą działalności gospodarczej. Wnioskodawca nie jest jednostką samorządu terytorialnego, jednostką budżetową, uczelnią publiczną, fundacją ani stowarzyszeniem realizującym cele niegospodarcze.

Wszystkie aktywności Wnioskodawcy pozostają elementem jednolitej działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę jako podmiot holdingowy i inwestycyjny.

W związku z prowadzoną działalnością Wnioskodawca ponosi szereg wydatków związanych zarówno z działalnością operacyjną, jak i całokształtem funkcjonowania Spółki, w szczególności:

1)    koszty usług doradczych i analitycznych,

2)    koszty usług prawnych,

3)    koszty usług księgowych,

4)    koszty najmu powierzchni biurowych i magazynowych,

5)    koszty związane z realizacją projektów inwestycyjnych,

6)    koszty administracyjne,

7)    koszty finansowe,

8)    koszty związane z zarządzaniem grupą podmiotów powiązanych.

Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT.

Jednocześnie Wnioskodawca do tej pory uzyskiwał oraz w przyszłości będzie uzyskiwał przychody:

1)    z tytułu dywidend,

2)    z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego

Spółka będzie sprzedawać udziały lub akcje w innych podmiotach niż Spółka (dalej również jako: „spółki zależne”) – tj. w podmiotach, w których Spółka posiada (lub będzie posiadać) udziały lub akcje jako wspólnik/akcjonariusz. Siłą rzeczy, z uwagi na fakt posiadania tych udziałów lub akcji, podmioty są (lub będą) podmiotami powiązanymi ze Spółką.

Analogicznie, przychody z tytułu dywidend będą wynikać z posiadania przez Spółkę udziałów lub akcji w tego typu podmiotach, tj. innych podmiotach powiązanych ze Spółką z uwagi na fakt posiadania w nich udziałów lub akcji.

Spółka nie będzie zbywać opisanych udziałów lub akcji w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej.

Posiadane przez Wnioskodawcę udziały (akcje) w spółkach kapitałowych (spółkach zależnych) dają ich posiadaczowi wyłącznie prawa korporacyjne wobec tych spółek (m.in. prawo głosu, prawo do dywidendy, prawo do udziału w majątku likwidacyjnym), a nie bezpośrednie, rzeczowe prawo do rozporządzania konkretnymi składnikami majątku spółki.

W konsekwencji przedmiotowe udziały (akcje) nie odzwierciedlają żadnego z praw wymienionych poniżej, tj. tytułu prawnego do towarów, tytułu własnego nieruchomości, praw rzeczowych dających prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości, ani praw majątkowych, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki lub limity wielkości produkcji czy uprawnienia do emisji zanieczyszczeń.

Wnioskodawca nie świadczy i nie będzie świadczyć usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy o podatku od towarów i usług, w zakresie czynności ściągania długów (w tym factoringu) oraz usług w zakresie leasingu.

Wnioskodawca świadczy usługi doradcze. Nie są to jednak usługi doradztwa związane z czynnościami zwolnionymi z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 ustawy o VAT (tj. z usługami finansowymi objętymi tymi zwolnieniami). W konsekwencji, świadczone przez Wnioskodawcę usługi doradcze nie są wyłączone ze wskazanych zwolnień na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy o VAT, ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie usług doradztwa powiązanych z czynnościami finansowymi objętymi zwolnieniem, a nie doradztwa jako takiego – które co do zasady pod zwolnienie nie podlega.

Spółka uczestniczy i będzie uczestniczyć w zarządzaniu spółkami zależnymi, których udziały lub akcje zbywa lub będzie zbywać, w zakresie mogącym zostać uznanym za wykraczający poza zwykłe prawa i obowiązki udziałowca/akcjonariusza, tj. na zasadach opisanych poniżej.

Wnioskodawca kontroluje spółki zależne, o których mowa w pytaniu, przede wszystkim poprzez posiadane w nich udziały – najczęściej dające większość praw głosu (często 100%).

Dodatkowo, Wnioskodawcę ze spółkami zależnymi łączy zazwyczaj powiązanie osobowe – prezes zarządu Wnioskodawcy pełni w spółkach zależnych najczęściej funkcję prokurenta lub wchodzi w skład zarządu.

Wnioskodawca uczestniczy zatem w zarządzaniu tymi spółkami w sposób typowy dla uprawnień korporacyjnych, tj. poprzez głosowanie na zgromadzeniu wspólników/akcjonariuszy, pobieranie dywidendy oraz sprawowanie nadzoru właścicielskiego. Decyzje dotyczące spółek zależnych podejmowane są przy tym na szczeblu Wnioskodawcy.

Ponadto, w ramach prowadzonej działalności Wnioskodawca świadczy na rzecz spółek zależnych usługi mieszczące się w pojęciu działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT (zarówno opodatkowane, jak i zwolnione), tj. przede wszystkim usługi doradcze, księgowe, najmu i podnajmu powierzchni (czynności opodatkowane) oraz udzielanie odpłatnych pożyczek (czynności zwolnione).

Jak wskazano w treści Wniosku, jedną z podstawowych ról Wnioskodawcy w grupie jest zarządzanie procesem rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami powiązanymi oraz finansowanie ich działalności, m.in. poprzez udzielanie pożyczek. W praktyce czynności te stanowią istotny element przyjętej strategii zarządzania spółkami zależnymi, ponieważ umożliwiają podejmowanie decyzji inwestycyjnych oraz zapewnienie finansowania niezbędnego do ich realizacji już na szczeblu spółek zależnych.

Odnosząc się natomiast do kwestii, czy Wnioskodawca prowadzi działalność zarobkową w oparciu o posiadane udziały lub akcje, należy wskazać, że Spółka nie tylko osiąga w tym zakresie przychody z czynności świadczonych na rzecz tych spółek (np. odsetki), lecz również posiadanie udziałów w spółkach zależnych stanowi element szerzej przyjętej strategii biznesowej i powinno zostać tym samym uznane za segment, w oparciu o który prowadzona jest działalność zarobkowa.

Jest tak z uwagi na to, że jednym z obszarów prowadzonej działalności Wnioskodawcy jest realizacja projektów inwestycyjnych związanych z energetyką odnawialną (OZE). Projekty te są realizowane z wykorzystaniem spółek zależnych, które pełnią funkcję spółek celowych. Celem realizacji projektów przez Wnioskodawcę z wykorzystaniem spółek celowych jest przygotowanie i skompletowanie zbywalnego pakietu praw i dokumentów (w tym tytułu do gruntu, warunków przyłączenia, decyzji środowiskowych/planistycznych, dokumentacji projektowej oraz pozwolenia na budowę) – tj. RTB (ready-to-build) – który następnie jest zbywany (zwykle poprzez sprzedaż udziałów w spółce celowej SPV lub transakcję typu asset deal).

Często w początkowych etapach inwestycji Wnioskodawca ponosi koszty i nakłady związane z projektami OZE przypisanymi do spółek celowych, a następnie przenosi je (refakturuje) na te spółki celowe, do których dany projekt jest przypisany i które go finalizują. Na dalszym etapie Wnioskodawca sprzedaje udziały w tych spółkach. Zdarza się również, że refaktura, o której mowa powyżej, ma miejsce już po sprzedaży udziałów/akcji - choć jest to sytuacja rzadsza niż refakturowanie przed sprzedażą udziałów. Wskazuje ponadto, że udziały/akcje w spółkach zależnych mogą być sprzedawane jeszcze przed zakończeniem realizacji projektu, do którego te podmioty zostały powołane.

Posiadanie udziałów lub akcji w spółkach celowych stanowi zatem element, w oparciu o który prowadzona jest działalność zarobkowa, i jest jednym z elementów szerszej strategii biznesowej.

Spółka nie świadczy i nie planuje świadczyć usługi przechowywania udziałów lub akcji i zarządzania nimi.

Posiadanie udziałów lub akcji w spółkach zależnych stanowi element przyjętego przez Wnioskodawcę modelu biznesowego, opisanego szczegółowo w odpowiedzi na pytanie nr 6. W ramach tego modelu posiadanie udziałów w spółkach celowych umożliwia realizację projektów inwestycyjnych w formule tam opisanej, tj. przygotowanie projektu do etapu RTB i jego zbycie poprzez sprzedaż udziałów w spółce celowej lub transakcję typu asset deal.

Możliwa jest ocena, że posiadanie udziałów lub akcji stale i bezpośrednio towarzyszy działalności gospodarczej przyjętej przez Spółkę. Odnosząc się natomiast do kwestii konieczności jego występowania, Wnioskodawca wskazuje, że przyjęty model biznesowy mógłby zostać ukształtowany również w inny sposób, np. poprzez bezpośrednią realizację projektów przez Wnioskodawcę, bez wykorzystania spółek celowych i związanego z tym obrotu udziałami, zatem nie jest koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej.

W zakresie zasobów osobowych, czynności związane ze sprzedażą udziałów lub akcji wykonywane są przede wszystkim przez Prezesa Zarządu (lub osobę przez niego upoważnioną), który prowadzi negocjacje warunków sprzedaży oraz podpisuje stosowne umowy. Spółka nie zatrudnia odrębnego, dedykowanego zespołu ani nie tworzy wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej do obsługi tego rodzaju transakcji.

W zakresie zasobów finansowych, Wnioskodawca ponosi koszty związane z opłatami notarialnymi oraz opłatami o podobnym charakterze (np. sądowymi, skarbowymi), niezbędnymi do przeprowadzenia transakcji zbycia udziałów lub akcji. Spółka nie korzysta w tym zakresie z usług podmiotów zewnętrznych wyspecjalizowanych w obrocie instrumentami finansowymi, takich jak domy maklerskie, zatem zakres zaangażowanych zasobów finansowych i osobowych jest niewielki.

Sprawami związanymi ze sprzedażą udziałów lub akcji w spółkach zależnych zajmuje się zarząd (obecnie jednoosobowy). Prezes zarządu podejmuje w tym zakresie takie czynności jak negocjowanie umów, ich podpisywanie oraz podejmowanie decyzji dotyczących transakcji. W proces ten mogą być incydentalnie zaangażowani również współpracownicy Spółki, np. dział księgowości (w zakresie zlecenia przelewu) czy prawnicy (w zakresie weryfikacji umów). Czynności te nie mają jednak charakteru stale przypisanych danym osobom obowiązków – w szczególności u Wnioskodawcy nie funkcjonuje żaden wyspecjalizowany dział zajmujący się tego rodzaju transakcjami.

Do działań związanych ze sprzedażą udziałów lub akcji w spółkach zależnych angażowane są przede wszystkim zasoby osobowe Wnioskodawcy, tj. zarząd, na zasadach opisanych w odpowiedzi na pytania powyżej. Wnioskodawca nie angażuje w tym zakresie odrębnych aktywów rzeczowych ani finansowych (np. specjalistycznej infrastruktury, wyodrębnionych środków trwałych czy dedykowanego finansowania), poza kosztami wskazanymi w odpowiedzi na pytanie dotyczące zasobów finansowych (opłaty notarialne i podobne).

Wnioskodawca nie jest w stanie przewidzieć konkretnej wysokości obrotu uzyskanego z tytułu sprzedaży udziałów lub akcji w spółkach zależnych w przyszłych latach.

Tytułem przykładu można wskazać, że w 2023 r. Wnioskodawca zrealizował przychody ze sprzedaży udziałów w wysokości około 635 000,00 zł, natomiast w ramach pozostałej działalności zrealizował sprzedaż na poziomie około 11,5 milionów zł.

Z kolei w 2024 r. Wnioskodawca zrealizował przychody ze sprzedaży udziałów w wysokości około 9 500,00 zł, natomiast w ramach pozostałej działalności zrealizował sprzedaż na poziomie około 8,1 miliona zł.

W 2025 r. wartości te wyniosły odpowiednio 5 000,00 zł (przychody ze sprzedaży udziałów) oraz 16,7 miliona zł (sprzedaż z pozostałej działalności).

Powyższe dane obrazują relację obrotu ze sprzedaży udziałów lub akcji do obrotu z pozostałej działalności Wnioskodawcy w ostatnich latach. W ostatnich dwóch latach ten obrót był minimalny, natomiast Wnioskodawca wskazuje, że w zależności od stopnia zaawansowania poszczególnych projektów, w przyszłych latach obrót z tego tytułu może rosnąć i ponownie zbliżyć się do poziomu osiągniętego w 2023 r., a nawet go przekroczyć.

Czynności związane ze zbywaniem udziałów lub akcji w spółkach zależnych występują w ramach prowadzonej przez Spółkę działalności w sposób powiązany z realizacją poszczególnych projektów, na zasadach opisanych we wcześniejszej części odpowiedzi.

Czynności te powtarzają się i stale towarzyszą prowadzonej działalności, jednak nie następują w regularnych, z góry określonych odstępach czasu ani według ustalonego harmonogramu – ich moment i częstotliwość są uzależnione od stopnia zaawansowania poszczególnych projektów realizowanych przez spółki zależne.

Czynności związane ze zbywaniem udziałów/akcji stanowią uzupełnienie działalności zasadniczej Wnioskodawcy (np. działalność pożyczkową, realizacja projektów OZE), na zasadach opisanych w odpowiedzi na wcześniejsze pytania.

Spółka nie korzysta ani nie planuje korzystać z opcji rezygnacji ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41.

Pytania

1.    Czy jeżeli Wnioskodawca będzie uzyskiwał przychody z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji będzie on zobowiązany do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według sposobu określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT?

2.    Czy przychody, które będą uzyskiwane przez Wnioskodawcę z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji powinny być uwzględniane przy kalkulacji proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1.

W ocenie Wnioskodawcy, uzyskiwanie przychodów z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji nie spowoduje obowiązku stosowania sposobu określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Ad 2.

W ocenie Wnioskodawcy, przychody, które będą uzyskiwane z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

W ocenie Wnioskodawcy, uzyskiwanie przychodów z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji nie spowoduje obowiązku stosowania sposobu określenia proporcji, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, jak również przychody te nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika, o którym mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego. Jednocześnie stosownie do art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, w przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, podatnik obowiązany jest do ustalenia zakresu prawa do odliczenia przy zastosowaniu tzw. sposobu określenia proporcji (prewspółczynnika).

Już literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązek stosowania prewspółczynnika może powstać wyłącznie w sytuacji, w której podatnik wykonuje równolegle działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT oraz działalność inną niż działalność gospodarcza.

Kluczowe znaczenie ma zatem prawidłowe rozróżnienie pomiędzy czynnościami pozostającymi poza zakresem opodatkowania VAT a działalnością wykonywaną poza sferą działalności gospodarczej. Pojęcia te nie są bowiem tożsame i nie mogą być utożsamiane.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że kwestia kwalifikacji czynności polegających na nabywaniu, posiadaniu oraz zbywaniu udziałów lub akcji była wielokrotnie przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa TSUE, co do zasady samo nabywanie, posiadanie oraz zbywanie udziałów lub akcji nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów VAT. W konsekwencji podmiot dokonujący takich czynności nie występuje w tym zakresie jako podatnik VAT, nawet jeżeli równolegle wykonuje inną działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem od towarów i usług.

Stanowisko takie zostało wyrażone m.in.:

• w wyroku TSUE z 20 czerwca 1991 r. w sprawie C-60/90 Polysar Investments Netherlands BV,
• w wyroku TSUE z 20 czerwca 1996 r. w sprawie C-155/94 Wellcome Trust Ltd,
• w wyroku TSUE z 6 lutego 1997 w sprawie C-80/95 Harnas & Helm.

Jak wskazał TSUE w sprawie Polysar, samo posiadanie udziałów nie może być uznane za działalność gospodarczą, gdyż dywidenda stanowi rezultat prawa własności udziałów, a nie wynagrodzenie za wykonywanie działalności gospodarczej.

Jednocześnie jednak orzecznictwo TSUE przewiduje wyjątki od powyższej zasady. Dotyczą one sytuacji, w których:

• posiadaniu udziałów towarzyszy aktywne uczestnictwo w zarządzaniu spółkami zależnymi,
• działalność prowadzona jest w ramach profesjonalnego obrotu papierami wartościowymi,
• posiadanie udziałów stanowi bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności gospodarczej podatnika.

W tym zakresie szczególne znaczenie mają:

• wyrok TSUE z 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 Floridienne SA i Berginvest SA,
• wyrok TSUE z 12 lipca 2001 r. w sprawie C-102/00 Welthgrove BV,
• wyrok TSUE z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 Cibo Participations SA.

W orzeczeniach tych Trybunał wskazał, że udział spółki holdingowej w zarządzaniu podmiotami zależnymi może stanowić działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie, w jakim wiąże się z wykonywaniem czynności podlegających opodatkowaniu VAT, takich jak świadczenie usług administracyjnych, finansowych, handlowych, technicznych, księgowych lub doradczych na rzecz spółek zależnych.

Jednocześnie TSUE konsekwentnie podkreślał, że sam fakt posiadania udziałów lub osiągania przychodów z dywidend nie oznacza jeszcze prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu udziałami.

Powyższe rozstrzygnięcia mają jednak fundamentalne znaczenie dla prawidłowej wykładni art. 86 ust. 2a ustawy o VAT. Z orzecznictwa TSUE wynika bowiem jednoznacznie, że czym innym jest brak statusu podatnika VAT dla określonej czynności, a czym innym uznanie, że podatnik wykonuje działalność „inną niż działalność gospodarcza”.

W ocenie Wnioskodawcy brak jest podstaw do automatycznego utożsamiania czynności pozostających poza zakresem VAT z działalnością pozagospodarczą dla potrzeb art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Jak wynika bowiem zarówno z orzecznictwa TSUE, jak i aktualnej praktyki interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, fakt uzyskiwania przychodów pozostających poza zakresem VAT nie oznacza automatycznie, że podatnik prowadzi działalność pozagospodarczą.

W interpretacji indywidualnej z 10 lipca 2023 r., sygn. 0114-KDIP4-1.4012.255.2023.1.RMA, Dyrektor KIS wskazał, że „w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. Towarzyszą one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika”.

Analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane w interpretacji indywidualnej z 20 listopada 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-2.4012.620.2024.1.SR, w której organ wskazał, że „Przychody z udziałów należy uznać za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Przychody z udziałów nie powodują powstania u Państwa sfery działalności innej niż działalność gospodarcza” oraz w dalszej części „fakt, że Przychody z udziałów nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (nie są wykazywane przez Państwa w rejestrach/deklaracjach VAT i nie są dokumentowane za pomocą faktur) nie zmienia tego, że są one efektem podejmowanych przez Państwa czynności w ramach działalności inwestycyjnej, tj. działalności gospodarczej”.

W ocenie Wnioskodawcy przedstawione powyżej stanowisko znajduje pełne zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wnioskodawca prowadzi działalność holdingową oraz inwestycyjną o charakterze profesjonalnym, zorganizowanym i zarobkowym. Jak wynika z opisu stanu faktycznego, podstawowym przedmiotem działalności Spółki jest działalność firm centralnych (head offices) i holdingów. Spółka uczestniczy w finansowaniu działalności podmiotów powiązanych, realizacji projektów inwestycyjnych oraz zarządzaniu strukturą grupy podmiotów.

W ramach prowadzonej działalności Wnioskodawca:

• świadczy usługi opodatkowane VAT,
• uczestniczy w zarządzaniu strukturą grupy,
• realizuje projekty inwestycyjne,
• finansuje działalność podmiotów zależnych poprzez udzielanie im oprocentowanych pożyczek,
• prowadzi działalność holdingową i inwestycyjną w sposób ciągły oraz profesjonalny.

Przychody z dywidend oraz ewentualnego zbycia udziałów stanowią rezultat przyjętej strategii inwestycyjnej realizowanej w ramach działalności gospodarczej Wnioskodawcy. Nie są one konsekwencją działalności osobistej, prywatnej, statutowej, społecznej czy publicznoprawnej, lecz stanowią naturalny efekt działalności inwestycyjnej prowadzonej przez profesjonalny podmiot gospodarczy.

W szczególności należy podkreślić, że działalność inwestycyjna Wnioskodawcy nie ma charakteru incydentalnego ani pasywnego. Celem działalności Spółki jest bowiem rozwój podmiotów zależnych, zwiększanie wartości aktywów oraz osiąganie korzyści ekonomicznych w długim okresie. Działalność inwestycyjna stanowi zatem zasadniczy element modelu biznesowego Wnioskodawcy.

Fakt, że przychody z dywidend oraz przychody ze sprzedaży udziałów pozostają poza zakresem VAT i nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług lub dostawę towarów, nie zmienia tego, że są one efektem działalności inwestycyjnej prowadzonej w ramach działalności gospodarczej.

W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że uzyskiwanie przez Wnioskodawcę przychodów z udziałów powoduje powstanie odrębnej sfery działalności „innej niż działalność gospodarcza”, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy o VAT.

Jednocześnie w ocenie Wnioskodawcy przychody uzyskiwane z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 90 ust. 3 ustawy o VAT proporcję ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności dających prawo do odliczenia w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności dających oraz niedających prawa do odliczenia.

Kluczowe znaczenie ma zatem pojęcie „obrotu”, które odnosi się wyłącznie do czynności mieszczących się w zakresie opodatkowania VAT, tj. czynności stanowiących odpłatną dostawę towarów lub odpłatne świadczenie usług.

Tymczasem dywidendy oraz przychody uzyskiwane z tytułu odpłatnego zbycia udziałów co do zasady pozostają poza zakresem opodatkowania VAT. Nie stanowią one zatem obrotu w rozumieniu ustawy o VAT.

W konsekwencji nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

Stanowisko takie zostało jednoznacznie potwierdzone zarówno w interpretacji indywidualnej z 10 lipca 2023 r., sygn. 0114-KDIP4-1.4012.255.2023.1.RMA, jak i w interpretacji z 20 listopada 2024 r., sygn. 0111-KDIB3-2.4012.620.2024.1.SR.

W interpretacjach tych Dyrektor KIS wskazał, że przychody z udziałów nie stanowią sprzedaży nieuprawniającej do odliczenia VAT, lecz pozostają poza zakresem systemu VAT i tym samym nie powinny wpływać na kalkulację współczynnika.

W konsekwencji, w ocenie Wnioskodawcy:

• uzyskiwanie przychodów z dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów stanowi element działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę jako podmiot holdingowy i inwestycyjny,
• działalność Wnioskodawcy nie obejmuje działalności niegospodarczej w rozumieniu art. 86 ust. 2a ustawy o VAT,
• Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do stosowania prewspółczynnika,
• dywidendy oraz przychody z odpłatnego zbycia udziałów nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika z art. 90 ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Co istotne, usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

Ponadto, czynności są opodatkowane podatkiem od towarów i usług jedynie wówczas, gdy wykonywane są przez podatnika, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, działającego w takim charakterze w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy:

Nie każda czynność dokonana przez podmiot mający status podatnika będzie podlegać opodatkowaniu. Status bycia podatnikiem podatku VAT nie powoduje automatycznie rozciągnięcia skutków podatkowych na całą sferę aktywności danego podmiotu. Zatem za działalność rodzącą obowiązki w podatku VAT, należy uznać tylko tę działalność, którą można zidentyfikować i zaliczyć do zawodowej płaszczyzny jednostki.

Określenie działalności producenta, handlowca lub usługodawcy następuje każdorazowo w stosunku do odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnie świadczonych usług na terenie kraju, będących przedmiotem opodatkowania. Przez pojęcie producenta w takim razie będziemy rozumieli podmiot, który w zorganizowany sposób dokonuje produkcji towarów w celu ich dalszego zbycia. Handlowiec dokonuje w sposób zorganizowany zakupu towarów w celu ich odsprzedaży. W końcu podobnie usługodawca, który świadczy usługi w celach zarobkowych. Płaszczyzna działalności podmiotów będących podatnikami podatku VAT, o czym świadczy zdanie drugie art. 15 ust. 2, opierać się musi na działalności podejmowanej w szczególności w sposób ciągły w celach zarobkowych, w ramach prowadzonego przez nich profesjonalnego obrotu gospodarczego.

Samodzielność gospodarcza w prowadzeniu działalności gospodarczej oznacza możliwość podejmowania decyzji, a zarazem posiadanie odpowiedniego stopnia odpowiedzialności za podjęte decyzje, w tym za szkody poniesione wobec osób trzecich, jak również ponoszenie przez podmiot ryzyka gospodarczego.

Podstawowa zasada dotycząca odliczenia podatku naliczonego wskazana została w art. 86 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem:

Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Z powołanych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Na mocy art. 88 ust. 4 ustawy:

Zgodnie z ww. regulacją, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.

Wyrażoną w cytowanym powyżej art. 86 ust. 1 ustawy generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego, uzupełniają regulacje zawarte w art. 86 ust. 2a-2h tej ustawy.

Na mocy art. 86 ust. 2a ustawy:

Stosownie do treści art. 86 ust. 2b ustawy:

Zgodnie z art. 86 ust. 2d ustawy:

Na podstawie art. 86 ust. 2g ustawy:

Powołany wyżej art. 86 ust. 2a ustawy, wprost określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych. Zgodnie z tą normą, w przypadku nabycia towarów i usług, wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy), w sytuacji, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej.

Cele prowadzonej działalności gospodarczej należy rozpatrywać w kontekście definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 i ust. 3 ustawy. W związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, u podatnika mogą wystąpić działania czy sytuacje, które nie generują opodatkowania podatkiem VAT. „Towarzyszą” one działalności gospodarczej i nie stanowią obok niej odrębnego przedmiotu działalności podatnika. Nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem VAT, jednakże ich występowanie nie oznacza, że u podatnika występują czynności wykonywane poza działalnością gospodarczą. Za czynności zrównane z czynnościami wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej uznaje się także nieodpłatną dostawę towarów lub nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste, w przypadkach o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy. Uzasadnia to fakt, że chociaż czynności te z definicji nie mają związku z działalnością gospodarczą, w przypadkach określonych w tych przepisach następuje obowiązek naliczenia VAT. Natomiast przez cele inne, rozumie się sferę działalności danego podmiotu niebędącą działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 i 3 ustawy (przykładowo działalność podmiotu w charakterze organu władzy czy nieodpłatną działalność statutową).

W przypadku wykonywania w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług oraz zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem, należy mieć na uwadze uregulowania zawarte w art. 90 ustawy.

Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 90 ust. 2 ustawy:

W myśl art. 90 ust. 3 ustawy:

Przepis art. 90 ust. 4 ustawy stanowi, że:

Z art. 90 ust. 5 ustawy wynika, że:

Stosownie do art. 90 ust. 6 ustawy:

Ponadto zgodnie z art. 90 ust. 10 ustawy:

Analiza powołanych wyżej przepisów wskazuje, że na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy występuje obowiązek wyodrębnienia kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje.

Tym samym, warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Jednocześnie przedstawiona w ww. przepisie zasada, wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

Na podstawie powyższych uregulowań należy stwierdzić, że podatnik dokonujący zakupów towarów i usług wykorzystywanych zarówno do czynności opodatkowanych jak i zwolnionych od podatku, w celu prawidłowej realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego może zastosować metodę proporcjonalnego odliczenia podatku naliczonego, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy.

Należy zauważyć, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie związku pomiędzy dokonywanymi zakupami towarów i usług a prowadzoną działalnością opodatkowaną generującą podatek należny.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie precyzują, jaki związek musi istnieć pomiędzy zakupami a sprzedażą, żeby podatnik mógł skorzystać z prawa do odliczenia. Związek ten może być bezpośredni (wydatek na nabycie towaru, który następnie zostanie przez podatnika sprzedany), bądź pośredni. O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.

Powyższe regulacje oznaczają, że aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy zbadać wyłącznie związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy, lecz niekoniecznie bezpośredni. Podatnik musi jednak wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zasada neutralności podatku VAT, a także kwestia pośredniego związku pomiędzy podatkiem naliczonym VAT a czynnościami opodatkowanymi jako warunku wystarczającego do zachowania prawa do odliczenia VAT były przedmiotem licznych orzeczeń TSUE m.in.: wyrok z 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-37/95 (Państwo Belgijskie v. Ghent Coal Terminal NV), wyrok z 22 lutego 2001 r. w sprawie C-408/96 (Abbey National plc v. Commissioners of Customs & Excisie), wyrok z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 (Kretztechnik AG v. Finanzamt Linz), wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 (CIBO Particiationls SA v. Directeur region al des impots du Nord-Pas-de-Calats). TSUE podkreślał, że co do zasady, prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje podatnikom wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek poniesionych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną. Jednakże, brak bezpośredniego związku z konkretną czynnością podlegającą opodatkowaniu nie wyklucza prawa odliczenia podatku VAT w przypadku tzw. kosztów ogólnych działania podatnika, o ile koszty te mogą być przypisane do działalności podatnika podlegającej opodatkowaniu VAT.

Jak wynika z opisu sprawy, są Państwo spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prowadzącą działalność gospodarczą o charakterze holdingowym i inwestycyjnym oraz czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT. Państwa przeważającym przedmiotem działalności jest działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych. Jednocześnie prowadzą Państwo działalność m.in. w zakresie usług doradczych, usług księgowych, wynajmu nieruchomości oraz finansowania podmiotów powiązanych.

Państwa model działalności polega przede wszystkim na zarządzaniu i rozwijaniu grupy podmiotów powiązanych, realizacji projektów inwestycyjnych oraz finansowaniu działalności podmiotów należących do grupy kapitałowej lub współpracujących z Państwem. Państwa podstawową rolą jest zarządzanie procesem rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami powiązanymi oraz finansowanie ich działalności, m.in. poprzez udzielanie pożyczek.

W ramach prowadzonej działalności:

1) świadczą Państwo usługi opodatkowane podatkiem VAT, w szczególności usługi doradcze, księgowe, najmu i podnajmu powierzchni,

2) udzielają Państwo odpłatnych pożyczek,

3) realizują Państwo projekty inwestycyjne, w tym związane z energetyką odnawialną,

4) posiadają Państwo udziały lub akcje w innych podmiotach,

5) mogą Państwo osiągać przychody w postaci dywidend,

6) mogą Państwo dokonywać odpłatnego zbycia udziałów lub akcji.

Niewykluczone, że w przyszłości poszerzą Państwo zakres prowadzonej działalności o świadczenie pewnych kategorii usług opodatkowanych, np. usług zarządzania lub/i usług analitycznych.

Państwa działalność ma charakter profesjonalny, zorganizowany i zarobkowy. Nie prowadzą Państwo działalności statutowej, społecznej, charytatywnej ani działalności wykonywanej poza sferą działalności gospodarczej. Nie są Państwo jednostką samorządu terytorialnego, jednostką budżetową, uczelnią publiczną, fundacją ani stowarzyszeniem realizującym cele niegospodarcze. Wszystkie Państwa aktywności pozostają elementem jednolitej działalności gospodarczej prowadzonej przez Państwa jako podmiot holdingowy i inwestycyjny.

W związku z prowadzoną działalnością ponoszą Państwo szereg wydatków związanych zarówno z działalnością operacyjną, jak i całokształtem Państwa funkcjonowania, w szczególności:

1) koszty usług doradczych i analitycznych,

2) koszty usług prawnych,

3) koszty usług księgowych,

4) koszty najmu powierzchni biurowych i magazynowych,

5) koszty związane z realizacją projektów inwestycyjnych,

6) koszty administracyjne,

7) koszty finansowe,

8) koszty związane z zarządzaniem grupą podmiotów powiązanych.

Do tej pory uzyskiwali Państwo oraz w przyszłości będą Państwo uzyskiwać przychody z tytułu dywidend oraz z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji.

Będą Państwo sprzedawać udziały lub akcje w innych podmiotach niż Państwo (spółki zależne) – tj. w podmiotach, w których posiadają Państwo (lub będą Państwo posiadać) udziały lub akcje jako wspólnik/akcjonariusz. Z uwagi na fakt posiadania tych udziałów lub akcji, podmioty są (lub będą) podmiotami powiązanymi z Państwem. Przychody z tytułu dywidend będą wynikać z posiadania przez Państwa udziałów lub akcji w tego typu podmiotach, tj. innych podmiotach powiązanych z Państwem z uwagi na fakt posiadania w nich udziałów lub akcji.

Nie będą Państwo zbywać opisanych udziałów lub akcji w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej.

Posiadane przez Państwa udziały (akcje) w spółkach kapitałowych (spółkach zależnych) dają ich posiadaczowi wyłącznie prawa korporacyjne wobec tych spółek (m.in. prawo głosu, prawo do dywidendy, prawo do udziału w majątku likwidacyjnym), a nie bezpośrednie, rzeczowe prawo do rozporządzania konkretnymi składnikami majątku spółki. W konsekwencji przedmiotowe udziały (akcje) nie odzwierciedlają żadnego z praw, tj. tytułu prawnego do towarów, tytułu własnego nieruchomości, praw rzeczowych dających prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości, ani praw majątkowych, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki lub limity wielkości produkcji czy uprawnienia do emisji zanieczyszczeń.

Nie świadczą i nie będą Państwo świadczyć usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy o podatku od towarów i usług, w zakresie czynności ściągania długów (w tym factoringu) oraz usług w zakresie leasingu. Świadczą Państwo usługi doradcze. Nie są to jednak usługi doradztwa związane z czynnościami zwolnionymi z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 ustawy o VAT (tj. z usługami finansowymi objętymi tymi zwolnieniami).

Uczestniczą i będą Państwo uczestniczyć w zarządzaniu spółkami zależnymi, których udziały lub akcje zbywają lub będą Państwo zbywać, w zakresie mogącym zostać uznanym za wykraczający poza zwykłe prawa i obowiązki udziałowca/akcjonariusza. Kontrolują Państwo spółki zależne, przede wszystkim poprzez posiadane w nich udziały – najczęściej dające większość praw głosu (często 100%). Dodatkowo, ze spółkami zależnymi łączy Państwa zazwyczaj powiązanie osobowe – prezes Państwa zarządu pełni w spółkach zależnych najczęściej funkcję prokurenta lub wchodzi w skład zarządu. Uczestniczą Państwo zatem w zarządzaniu tymi spółkami w sposób typowy dla uprawnień korporacyjnych, tj. poprzez głosowanie na zgromadzeniu wspólników/akcjonariuszy, pobieranie dywidendy oraz sprawowanie nadzoru właścicielskiego. Decyzje dotyczące spółek zależnych podejmowane są przy tym na Państwa szczeblu.

Ponadto, w ramach prowadzonej działalności świadczą Państwo na rzecz spółek zależnych usługi mieszczące się w pojęciu działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT (zarówno opodatkowane, jak i zwolnione), tj. przede wszystkim usługi doradcze, księgowe, najmu i podnajmu powierzchni (czynności opodatkowane) oraz udzielanie odpłatnych pożyczek (czynności zwolnione).

Jak Państwo wskazali, jedną z podstawowych Państwa ról w grupie jest zarządzanie procesem rozliczeń finansowych pomiędzy podmiotami powiązanymi oraz finansowanie ich działalności, m.in. poprzez udzielanie pożyczek. W praktyce czynności te stanowią istotny element przyjętej strategii zarządzania spółkami zależnymi, ponieważ umożliwiają podejmowanie decyzji inwestycyjnych oraz zapewnienie finansowania niezbędnego do ich realizacji już na szczeblu spółek zależnych.

Prowadzą Państwo działalność zarobkową w oparciu o posiadane udziały lub akcje, osiągają Państwo w tym zakresie przychody z czynności świadczonych na rzecz tych spółek (np. odsetki), lecz również posiadanie udziałów w spółkach zależnych stanowi element szerzej przyjętej strategii biznesowej i powinno zostać tym samym uznane za segment w oparciu, o który prowadzona jest działalność zarobkowa. Jest tak z uwagi na to, że jednym z obszarów prowadzonej przez Państwa działalności jest realizacja projektów inwestycyjnych związanych z energetyką odnawialną (OZE). Projekty te są realizowane z wykorzystaniem spółek zależnych, które pełnią funkcję spółek celowych. Celem realizacji projektów przez Państwa z wykorzystaniem spółek celowych jest przygotowanie i skompletowanie zbywalnego pakietu praw i dokumentów (w tym tytułu do gruntu, warunków przyłączenia, decyzji środowiskowych/planistycznych, dokumentacji projektowej oraz pozwolenia na budowę) – tj. RTB (ready-to-build) – który następnie jest zbywany (zwykle poprzez sprzedaż udziałów w spółce celowej SPV lub transakcję typu asset deal).

Często w początkowych etapach inwestycji ponoszą Państwo koszty i nakłady związane z projektami OZE przypisanymi do spółek celowych, a następnie przenoszą je (refakturują) na te spółki celowe, do których dany projekt jest przypisany i które go finalizują. Na dalszym etapie sprzedają Państwo udziały w tych spółkach. Zdarza się również, że refaktura, o której mowa powyżej, ma miejsce już po sprzedaży udziałów/akcji - choć jest to sytuacja rzadsza niż refakturowanie przed sprzedażą udziałów. Udziały/akcje w spółkach zależnych mogą być sprzedawane jeszcze przed zakończeniem realizacji projektu, do którego te podmioty zostały powołane. Posiadanie udziałów lub akcji w spółkach celowych stanowi zatem element, w oparciu o który prowadzona jest działalność zarobkowa, i jest jednym z elementów szerszej strategii biznesowej.

Nie świadczą Państwo i nie planują świadczyć usługi przechowywania udziałów lub akcji i zarządzania nimi. Posiadanie udziałów lub akcji w spółkach zależnych stanowi element przyjętego przez Państwa modelu biznesowego. W ramach tego modelu posiadanie udziałów w spółkach celowych umożliwia realizację projektów inwestycyjnych w formule tam opisanej, tj. przygotowanie projektu do etapu RTB i jego zbycie poprzez sprzedaż udziałów w spółce celowej lub transakcję typu asset deal.

Według Państwa, możliwa jest ocena, że posiadanie udziałów lub akcji stale i bezpośrednio towarzyszy działalności gospodarczej przyjętej przez Państwa. Odnosząc się natomiast do kwestii konieczności jego występowania, wskazali Państwo, że przyjęty model biznesowy mógłby zostać ukształtowany również w inny sposób, np. poprzez bezpośrednią realizację projektów przez Państwa, bez wykorzystania spółek celowych i związanego z tym obrotu udziałami, zatem nie jest koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej.

W zakresie zasobów osobowych, czynności związane ze sprzedażą udziałów lub akcji wykonywane są przede wszystkim przez Prezesa Zarządu (lub osobę przez niego upoważnioną), który prowadzi negocjacje warunków sprzedaży oraz podpisuje stosowne umowy. Nie zatrudniają Państwo odrębnego, dedykowanego zespołu ani nie tworzą wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej do obsługi tego rodzaju transakcji.

W zakresie zasobów finansowych, ponoszą Państwo koszty związane z opłatami notarialnymi oraz opłatami o podobnym charakterze (np. sądowymi, skarbowymi), niezbędnymi do przeprowadzenia transakcji zbycia udziałów lub akcji. Nie korzystają Państwo w tym zakresie z usług podmiotów zewnętrznych wyspecjalizowanych w obrocie instrumentami finansowymi, takich jak domy maklerskie, zatem zakres zaangażowanych zasobów finansowych i osobowych jest niewielki.

Sprawami związanymi ze sprzedażą udziałów lub akcji w spółkach zależnych zajmuje się zarząd (obecnie jednoosobowy). Prezes zarządu podejmuje w tym zakresie takie czynności jak negocjowanie umów, ich podpisywanie oraz podejmowanie decyzji dotyczących transakcji. W proces ten mogą być incydentalnie zaangażowani również Państwa współpracownicy, np. dział księgowości (w zakresie zlecenia przelewu) czy prawnicy (w zakresie weryfikacji umów). Czynności te nie mają jednak charakteru stale przypisanych danym osobom obowiązków – w szczególności u Państwa nie funkcjonuje żaden wyspecjalizowany dział zajmujący się tego rodzaju transakcjami. Nie angażują Państwo w tym zakresie odrębnych aktywów rzeczowych ani finansowych (np. specjalistycznej infrastruktury, wyodrębnionych środków trwałych czy dedykowanego finansowania), poza kosztami wskazanymi w odpowiedzi na pytanie dotyczące zasobów finansowych (opłaty notarialne i podobne).

Nie są Państwo w stanie przewidzieć konkretnej wysokości obrotu uzyskanego z tytułu sprzedaży udziałów lub akcji w spółkach zależnych w przyszłych latach. W ostatnich dwóch latach ten obrót był minimalny, natomiast wskazali Państwo, że w zależności od stopnia zaawansowania poszczególnych projektów, w przyszłych latach obrót z tego tytułu może rosnąć.

Czynności związane ze zbywaniem udziałów lub akcji w spółkach zależnych występują w ramach prowadzonej przez Państwa działalności w sposób powiązany z realizacją poszczególnych projektów. Czynności te powtarzają się i stale towarzyszą prowadzonej działalności, jednak nie następują w regularnych, z góry określonych odstępach czasu ani według ustalonego harmonogramu – ich moment i częstotliwość są uzależnione od stopnia zaawansowania poszczególnych projektów realizowanych przez spółki zależne. Czynności związane ze zbywaniem udziałów/akcji stanowią uzupełnienie Państwa działalności zasadniczej (np. działalność pożyczkowa, realizacja projektów OZE). Nie korzystają ani nie planują Państwo korzystać z opcji rezygnacji ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT.

Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy w związku z uzyskiwaniem przychodów z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji, będą Państwo zobowiązani do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według „sposobu ustalenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, tj. stosowania prewspółczynnika (pytanie nr 1) oraz czy uzyskiwane przychody z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji powinny być uwzględniane przez Państwa przy kalkulacji współczynnika (proporcji) (pytanie nr 2).

Kwestia, czy za działalność gospodarczą można uznać działalność polegającą na posiadaniu i sprzedaży akcji oraz udziałów była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W wyrokach w sprawach C-60/90 i C-155/94 oraz w sprawie C-80/95 TSUE podkreślał, że samo posiadanie, czy też emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI Dyrektywy, która pozwalałaby na uznanie posiadacza takich udziałów za podatnika. Natomiast w wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro TSUE uznał, że zwykłe nabycie udziałów w innych podmiotach nie stanowi wykorzystania majątku w celu osiągnięcia dochodu w sposób ciągły, ponieważ dywidenda uzyskana z udziału jest skutkiem własności majątku i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu Dyrektywy. Podobnie transakcje finansowe polegające jedynie na sprzedaży udziałów i innych papierów wartościowych, np. jednostek w funduszach inwestycyjnych, nie stanowią w ogóle działalności gospodarczej.

Posiłkując się tym orzecznictwem należy stwierdzić, że co do zasady, czynności sprzedaży udziałów nie stanowią działalności gospodarczej, a zatem podmiot dokonujący tych czynności nie ma statusu podatnika, nawet jeżeli z tytułu innej działalności jest podatnikiem.

Od tej zasady orzecznictwo TSUE przewiduje pewne wyjątki, które pozwalają łączyć z faktem posiadania i zbywania papierów wartościowych (akcji, udziałów) wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, w określonych okolicznościach, a mianowicie gdy:

•      posiadacz papierów wartościowych uczestniczy w zarządzaniu spółką, której akcje posiada,

•      sprzedaż akcji, udziałów prowadzona jest w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej,

•      posiadanie udziałów jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej.

Zatem w sytuacji, gdy w zakres prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej nie wchodzi obrót papierami wartościowymi, to czynność samego nabycia/sprzedaży udziałów innych spółek nie jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Są to czynności polegające na zarządzaniu własnym portfelem w celu maksymalizacji zwrotu z inwestycji. Nie można również samego nabycia czy sprzedaży udziałów finansowych w innych przedsiębiorstwach traktować jako wykorzystywanie majątku do uzyskiwania z niego dochodów w sposób ciągły.

Aby obrót ten podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być wykonywany przez podatnika w rozumieniu ustawy w ramach jego profesjonalnej aktywności. Podkreślić należy, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza czynnik przedmiotowy – opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, oraz czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika działającego w takim charakterze.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 Floridienne S.A. Beginvest przeciwko Państwu belgijskiemu stwierdził, że zaangażowanie w zarządzanie spółkami zależnymi (w holdingu) należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 (2) VI Dyrektywy, ale tylko w zakresie, w jakim pociąga to za sobą dokonywanie transakcji podlegających VAT na mocy art. 2 VI Dyrektywy, takich jak świadczenie przez Floridienne usług administracyjnych, rachunkowych i informatycznych na rzecz swoich spółek zależnych.

Również w orzeczeniu z 12 lipca 2001 r. w sprawie C-102/00 Welthgrove BV (także spółka holdingowa) przeciwko Staatssecretaris van Financien TSUE wyraźnie wskazał, że samo zaangażowanie spółki holdingowej w zarządzanie jej spółkami zależnymi, lecz bez dokonywania transakcji podlegających VAT w rozumieniu art. 2 VI Dyrektywy, nie może być traktowane jak działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 (2) tej Dyrektywy. Wobec tego, działalnością gospodarczą będzie tylko takie zarządzanie spółkami zależnymi, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 VI Dyrektywy.

W orzeczeniu TSUE z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 Cibo Participations, Trybunał podtrzymał stanowisko, że udział spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, których udziały nabyła, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy, ale tylko w przypadku, gdy pociąga to za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 ust. 1 tej Dyrektywy, takich jak świadczenie przez spółkę holdingową na rzecz spółek zależnych usług administracyjnych, finansowych, handlowych lub technicznych.

W związku z powyższym, zdaniem TSUE, samo nabycie i posiadanie akcji spółki nie powinno być traktowane jako działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy, nadająca ich posiadaczowi status podatnika. Trybunał powtórzył tu wyrażone wcześniej w orzeczeniu z 20 czerwca 1996 r. C-155/94 stanowisko, że jeżeli objęcie akcji nie stanowi działalności gospodarczej, to również nie ma takiego charakteru ich zbycie (także orzeczenie TSUE z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C‑442/01).

Również w wyroku C-320/17 TSUE wskazał, że samo nabycie i posiadanie udziałów nie powinno być uznane, w rozumieniu dyrektywy VAT, za działalność gospodarczą przyznającą nabywcy lub posiadaczowi status podatnika. Trybunał podkreślił przy tym, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że uczestniczenie spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, w których nabyła ona udział lub akcje, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy VAT, w zakresie, w jakim skutkuje ono dokonywaniem transakcji podlegających opodatkowaniu VAT na podstawie art. 2 tej dyrektywy, takich jak świadczenie usług administracyjnych, księgowych, finansowych, handlowych, informacyjnych i technicznych przez spółkę holdingową na rzecz spółek.

Interpretując wskazany w tym orzecznictwie wyjątek od omawianej zasady, sprowadzający się do możliwości uznania za działalność gospodarczą posiadania (zbywania) udziałów, jeżeli towarzyszyłoby temu uczestnictwo w zarządzaniu spółką – WSA w Opolu w wyroku z 25 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Op 176/10, stwierdził, że taka możliwość ograniczona jest do sytuacji szczególnych, w których udział w zarządzaniu pociąga za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu, takich jak świadczenie usług na rzecz spółki.

Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji przedstawionej we wniosku stwierdzić należy, że w sytuacji kiedy na rzecz spółek zależnych, których udziały lub akcje zamierzają Państwo zbyć, wykonują i będą Państwo wykonywali czynności, które podlegają/będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT (usługi doradcze, księgowe, najmu i podnajmu powierzchni, udzielanie pożyczek) to Państwa działania w takim zakresie będą wpisywały się w definicję prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy, a zbycie udziałów lub akcji będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Świadcząc na rzecz spółek zależnych, w których posiadają/będą Państwo posiadali udziały lub akcje, czynności podlegające opodatkowaniu VAT, będą Państwo działali w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki, związane z posiadaniem udziałów. Tym samym Państwa rola nie będzie ograniczała się do biernego modelu realizacji praw własnościowych.

Zatem zbycie udziałów/akcji w sytuacji, kiedy dokonują/będą Państwo dokonywali na rzecz spółek zależnych, których udziały będą Państwo zbywali, czynności podlegających opodatkowaniu VAT, prowadzone będzie w ramach działalności gospodarczej, ze względu właśnie na wykonywanie ww. czynności na rzecz tych spółek zależnych. Wobec tego, dokonując sprzedaży udziałów/akcji spółek zależnych będą Państwo działali w charakterze podatnika VAT w rozumieniu ustawy o VAT. Tym samym czynności zbycia udziałów/akcji spółek zależnych będą stanowiły czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy:

Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy, nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (a także usługi pośrednictwa w tym zakresie). W efekcie usługi dotyczące obrotu udziałami oraz pośrednictwa w tym zakresie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy:

Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o podatku od towarów i usług wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f) Dyrektywy 2006/112/WE:

Przedmiotem zwolnienia, z mocy ww. Dyrektywy 2006/112/WE, objęte są zatem transakcje, w tym pośrednictwo, których przedmiotem są akcje, udziały, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe. Zwolnieniem nie zostały objęte dokumenty ustanawiające tytuł prawny do: towarów oraz praw do papierów wartościowych dających tytuł prawny do określonych udziałów w nieruchomości, praw rzeczowych dających ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziałów lub innych równoważnych udziałom tytułów dających ich posiadaczowi prawne i faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części. Z zakresu zwolnienia ww. Dyrektywa wyłączyła usługi przechowania i zarządzania akcjami, udziałami w spółkach lub związkach, obligacjami i innymi papierami wartościowymi.

Na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy:

Zgodnie z art. 43 ust. 16 ustawy:

Co istotne, pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę na przepis art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:

Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu:

Powołane przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku - w tym m.in. właśnie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.

W tym miejscu należy zauważyć, że art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy odnosi się do udziałów w spółkach. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny użycie sformułowania „udziałów” nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy wyłącznie do spółek kapitałowych. W świetle całokształtu systemu opodatkowania VAT nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem również transakcji, których przedmiotem jest zbycie ogółu praw i obowiązków w spółkach osobowych. Ponadto użycie sformułowania „udziałów” nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy wyłącznie do spółek działających na gruncie przepisów prawa polskiego. Ww. przepis ma zastosowanie również do transakcji, których przedmiotem jest zbyciem udziałów w spółkach działających na gruncie przepisów prawa obcego.

Wskazać również należy, że ustawodawca, zakreślając ramy przedmiotowe art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy, odwołał się do definicji zawartych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.). Sprecyzowanie przepisów regulujących zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług finansowych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tego zwolnienia w odniesieniu do rynku wspólnotowego, jak również zapewnienie spójności przepisów dotyczących podatku od towarów i usług z przepisami krajowymi regulującymi funkcjonowanie rynku finansowego.

Zwolnienia od podatku usług finansowych oparte zostały na obiektywnych kryteriach, nie są zaś uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi.

Jak wynika z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Wskazali Państwo, że nie będą Państwo zbywali udziałów lub akcji w spółkach zależnych w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Nie świadczą i nie planują Państwo świadczyć usług przechowywania udziałów lub akcji i zarządzania nimi. Nie świadczą i nie będą Państwo świadczyli usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie czynności ściągania długów (w tym factoringu) oraz usług w zakresie leasingu. Świadczą Państwo usługi doradcze, nie są to jednak usługi doradztwa związane z czynnościami zwolnionymi z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 37–41 ustawy o VAT (tj. z usługami finansowymi objętymi tymi zwolnieniami). Przedmiotowe udziały (akcje) nie odzwierciedlają żadnego z praw wymienionych poniżej, tj. tytułu prawnego do towarów, tytułu własnego nieruchomości, praw rzeczowych dających prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości, ani praw majątkowych, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki lub limity wielkości produkcji czy uprawnienia do emisji zanieczyszczeń.

W analizowanej sprawie nie znajdą zatem zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 ustawy.

Wskazali Państwo, że nie korzystają Państwo ani nie planują korzystać z opcji rezygnacji ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41.

Wobec tego, przyszła sprzedaż udziałów lub akcji w spółkach zależnych będzie spełniała przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a oraz pkt 41 ustawy i będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. przepisów.

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w cyt. wyżej art. 86 ust. 1 ustawy. Dokonując analizy przepisów stwierdzić należy, że na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy, występuje obowiązek wyodrębnienia podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje. Natomiast w sytuacji, gdy nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot podatku związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do proporcjonalnego rozliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy.

Z powołanych przepisów wynika, że proporcja wyliczana jest jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. Zasada proporcjonalnego odliczania podatku ma zastosowanie do tej kategorii zakupów, których nie da się jednoznacznie w całości lub w części przypisać do konkretnego rodzaju sprzedaży.

Ponadto przepisy dotyczące zasad odliczania częściowego, zawarte w art. 90 ustawy, znajdują zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. A zatem dotyczą czynności podlegających opodatkowaniu. Natomiast nie dotyczą czynności, których wykonanie nie powoduje konsekwencji podatkowych.

Zarówno w akcie zasadniczym jak i w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „charakter pomocniczy”. W takim przypadku w pierwszej kolejności stosuje się wykładnię językową. Dopiero, gdy wykładnia językowa nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów dopuszczalne jest skorzystanie z pozajęzykowych dyrektyw interpretacyjnych.

Według słownika języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego „pomocniczy” to „służący jako pomoc, wspomagający co, współdziałający w czym ubocznie, dodatkowo; posiłkowy, dodatkowy”.

Należy zauważyć, że przepis art. 174 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE wskazuje, w jaki sposób w oparciu o dane dotyczące struktury wszystkich transakcji podatnika, należy obliczyć kwotę odliczeń przysługujących podatnikowi wykonującemu czynności wywierające różne skutki w zakresie prawa do odliczenia podatku.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 174 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE, niektóre kategorie przychodów wyłączane są z obrotów uwzględnianych przy obliczeniu proporcji, o której mowa w ust. 1. Oznacza to, że dokonywanie niektórych transakcji zarówno opodatkowanych, jak i zwolnionych od podatku nie wpływa na wysokość podatku naliczonego podlegającego proporcjonalnemu rozliczeniu.

Na podstawie przepisu art. 174 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE:

Przepisy unijnej dyrektywy w zakresie VAT posługują się określeniem „incidental transactions” w ramach odpowiedniego przepisu, co na język polski może być tłumaczone jako „transakcje incydentalne/uboczne”. Termin „incydentalny” wg Słownika języka polskiego (Słownika Wydawnictwa Naukowego PWN) oznacza przy tym „mający małe znaczenie lub zdarzający się bardzo rzadko”, natomiast termin „uboczny” oznacza „dotyczący czegoś pośrednio, mniej istotny lub dodatkowy”. Transakcje o charakterze „incydentalnym” oznaczają zdarzenia występujące nie tyle rzadko, ile ubocznie, przy określonej okazji, nawet gdyby występowały w sposób powtarzalny. Pojęcie „incydentalności” odnosi się więc nie tyle do samej częstotliwości występowania danego zdarzenia, co raczej do jego poboczności względem zasadniczej działalności podatnika.

Interpretując termin transakcji pomocniczych należy także wskazać na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie Empresa de Desenvolvimento Mineiro (C-77/01) Trybunał rozstrzygał kwestię możliwości uznania za transakcje incydentalne (pomocnicze) w rozumieniu art. 19 ust. 2 (który był odpowiednikiem art. 174 ust. 2 w VI Dyrektywie) różnych transakcji finansowych, dokonywanych przez spółkę holdingową. Transakcje finansowe, które były przedmiotem rozważań TSUE obejmowały udzielanie pożyczek, lokowanie środków na rachunkach depozytów bankowych lub w papierach wartościowych, takich jak bony skarbowe lub certyfikaty depozytowe, przy czym wysokość wpływów z takiej działalności finansowej przewyższała wpływy z działalności operacyjnej.

W świetle powyższego wyroku, najważniejszą przesłanką uznania transakcji za pomocniczą w rozumieniu art. 174 Dyrektywy, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, powinien być niewielki poziom wykorzystywania zasobów przedsiębiorstwa, przy czym dotyczy to generalnie tych zasobów, których nabycie wiązało się z powstaniem podatku naliczonego.

Ponadto jak wskazał Trybunał w wyroku z 11 lipca 1996 r. w sprawie Regie Dauphinoise (C-306/94) transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 174 Dyrektywy, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, nie mogą być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli więc działalność finansowa lub związana z transakcjami nieruchomościowymi stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze.

Zaznaczyć przy tym należy, że Trybunał orzekał na tle konkretnego stanu faktycznego, indywidualnego dla danej sprawy. Jakkolwiek więc w obu tych orzeczeniach Trybunał sformułował określone tezy, to jednak nie można stwierdzić, aby kwestia rozumienia i zakresu stosowania przepisów odnoszących się do czynności sporadycznych, była już w orzecznictwie ustalona w sposób jednoznaczny. Ocena omawianego pojęcia „pomocniczości” świadczonych usług nie jest pojęciem uniwersalnym, dającym się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu różnorodnych przesłankach. Tak więc, przy bardzo nieostrych granicach podlegającego wykładni pojęcia „incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych”, co wynika również z przytoczonych orzeczeń TSUE, nie powinien decydować jeden wskaźnik, punkt odniesienia, czy też jedno tylko kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika.

Zatem transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu.

Drugim z kryteriów ukształtowanym przez orzecznictwo TSUE jest warunek, aby nie mogły być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika.

Na taką interpretację może wskazywać także ww. orzeczenie w sprawie C-77/01, w którym TSUE za sporadyczne uznał te transakcje finansowe, których realizacja angażuje niewielką ilość towarów lub usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT (które to towary i usługi stanowią aktywa podatnika), a skala przychodów może być wskazówką, czy rzeczywiście transakcje mają charakter sporadyczny. Oprócz powyższego, Trybunał zaznaczył również, że sam fakt wytworzenia większego dochodu niż działalność podstawowa podatnika, w wyniku transakcji finansowych, nie może powodować, że transakcji tych nie można uznać za sporadyczne. W konsekwencji kryterium oceny, czy dana transakcja jest sporadyczna lub mająca charakter pomocniczy, czy też nie, nie może być zatem wyłącznie uznanie, że dana transakcja ze względu na swoją wartość (minimalna) lub liczbę (jednorazowość) jest sporadyczna. Przez sporadyczność danej transakcji należy rozumieć okoliczności jej dokonania. Jeśli okoliczności te wskazują, że podatnik dokonuje danego typu transakcji incydentalnie, wówczas – bez względu na ich wartość lub liczbę, należy je potraktować jako sporadyczne w rozumieniu omawianego przepisu. Jeżeli natomiast okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są sporadyczne i to zarówno bez względu na ich wartość, jak i liczbę. Transakcjami, które nie mogą być uznane za sporadyczne będą natomiast takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności.

Zatem transakcje „pomocnicze” nie są związane z zasadniczą działalnością podatnika, a przychody z ich tytułu nie są bezpośrednim, stałym i koniecznym uzupełnieniem tej działalności. Jeżeli działalność stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze i incydentalne. Aby bowiem dojść do wniosku, że czynności te mają taki charakter, konieczne jest ich zestawienie według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość czynności, stopień zaangażowania aktywów podatnika itd., na tle całokształtu jego działalności, ale także to, czy stanowią one uzupełnienie zasadniczej działalności gospodarczej podatnika. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest pomocnicza (incydentalna) należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. Jeżeli dana działalność stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze.

Zatem, transakcje mające charakter pomocniczy to takie, które nie są związane z zasadniczą działalnością podatnika, a przychody z ich tytułu nie są bezpośrednim, stałym i koniecznym uzupełnieniem tej działalności. Tak więc, aby ocenić czy dana czynność może być uznana za mającą charakter pomocniczy należy wziąć pod uwagę nie tylko częstotliwość jej wykonywania, ale także to, czy stanowi ona uzupełnienie zasadniczej działalności gospodarczej podatnika.

Jak wynika z przytoczonego orzecznictwa TSUE, przy bardzo nieostrych granicach wykładni pojęcia „incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych”, nie powinien decydować jeden wskaźnik, czy też jedno kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Jak już wskazano, aby ocenić, czy dane czynności mogą być uznane za „pomocnicze” konieczne jest ich zestawienie według różnych kryteriów (wartości, ilości, częstotliwości, wielkości zaangażowanych środków itd.) z całokształtem działalności podatnika. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest pomocnicza, należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. Jeśli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są pomocnicze. Transakcjami, które nie mogą być uznane za pomocnicze będą takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności.

Z uwagi na powyższe należy wskazać, że aby ocenić, czy opisane we wniosku transakcje sprzedaży udziałów lub akcji spółek zależnych będą miały charakter czynności pomocniczych w rozumieniu powołanego wyżej art. 90 ust. 6 ustawy, konieczne będzie zestawienie ich według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość, stopień zaangażowania aktywów podatnika, itd., na tle całokształtu Państwa działalności. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest pomocnicza, należy wziąć pod uwagę całokształt Państwa działalności.

W analizowanej sprawie transakcje polegające na sprzedaży przez Państwa udziałów lub akcji w spółkach zależnych, z tytułu których to czynności będzie Państwu przysługiwało wynagrodzenie wyraźnie wskazują, że nie będą to czynności przypadkowe, incydentalne, lecz będą to czynności planowane, stanowiące jeden z rodzajów Państwa działalności.

Jak wskazałem powyżej transakcje polegające na sprzedaży udziałów lub akcji spółek zależnych będą stanowiły działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w której będą Państwo występowali w charakterze podatnika, a tym samym czynności te będą czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług.

Przedstawione okoliczności sprawy wskazują, że transakcje polegające na sprzedaży przez Państwa udziałów lub akcji w spółkach zależnych będą wpisane w Państwa zasadniczą działalność. Czynności wykonywane przez Państwa nie będą stanowiły czynności o charakterze pomocniczym, za czym przemawiają m.in. następujące okoliczności:

• noszą one cechy powtarzalności - wskazali Państwo, że czynności związane ze zbywaniem udziałów lub akcji w spółkach zależnych występują w ramach prowadzonej przez Państwa działalności w sposób powiązany z realizacją poszczególnych projektów, czynności te powtarzają się i stale towarzyszą prowadzonej działalności, ich moment i częstotliwość są uzależnione od stopnia zaawansowania poszczególnych projektów realizowanych przez spółki zależne; zatem nie będzie to transakcja jednorazowa;
• jest to działalność planowana, stanowiąca jeden z rodzajów Państwa działalności - planują Państwo w przyszłości sprzedaż posiadanych udziałów lub akcji w spółkach zależnych uzyskując w ten sposób przychody; nie jest zatem przypadkowa i sporadyczna;
• ww. transakcje będą stanowiły stałe, bezpośrednie i konieczne rozszerzenie Państwa głównej działalności - jak Państwo wskazali, posiadanie udziałów lub akcji w spółkach zależnych stanowi element przyjętego przez Państwa modelu biznesowego. Czynności związane ze zbywaniem udziałów/akcji stanowią uzupełnienie Państwa działalności zasadniczej (np. działalności pożyczkowej, realizacji projektów OZE). Jednym z obszarów prowadzonej przez Państwa działalności jest realizacja projektów inwestycyjnych związanych z energetyką odnawialną (OZE). Projekty te są realizowane z wykorzystaniem spółek zależnych, które pełnią funkcję spółek celowych. Celem realizacji projektów przez Państwa z wykorzystaniem spółek celowych jest przygotowanie i skompletowanie zbywalnego pakietu praw i dokumentów (w tym tytułu do gruntu, warunków przyłączenia, decyzji środowiskowych/planistycznych, dokumentacji projektowej oraz pozwolenia na budowę) – tj. RTB (ready-to-build) – który następnie jest zbywany (zwykle poprzez sprzedaż udziałów w spółce celowej SPV lub transakcję typu asset deal). W ramach prowadzonej działalności świadczą Państwo na rzecz spółek zależnych usługi doradcze, księgowe, najmu i podnajmu powierzchni oraz udzielają Państwo tym spółkom pożyczek;
• niewielkie zaangażowanie zasobów finansowych i osobowych przy realizacji ww. transakcji nie przesądza o ich pomocniczym charakterze, skoro jest ona nieodłączną częścią Państwa działalności głównej.

Skoro za „pomocnicze” należy uznać te transakcje, które nie będą stanowiły bezpośredniego, stałego i koniecznego uzupełnienia podstawowej działalności podatnika, nie będą wymagały nadmiernego zaangażowania aktywów podatnika, będą występowały rzadko, to w przedmiotowej sprawie transakcji polegających na sprzedaży przez Państwa udziałów lub akcji w spółkach zależnych, będących konsekwencją świadomego i zaplanowanego działania, nie będzie można uznać za transakcje dokonywane „pomocniczo” w znaczeniu przepisu art. 90 ust. 6 ustawy.

Wykonywane przez Państwa transakcje polegające na sprzedaży przez Państwa udziałów lub akcji w spółkach zależnych nie będą nosiły znamion czynności „pomocniczych”. Do obrotu uzyskanego z tytułu ww. czynności nie będzie miał zatem zastosowania art. 90 ust. 6 ustawy, a Państwo będą zobowiązani uwzględniać obrót realizowany w związku ze świadczeniem przedmiotowej usługi przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy.

W rezultacie, dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy, do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3), powinni Państwo uwzględnić uzyskiwane w przyszłości przychody ze sprzedaży udziałów lub akcji w spółkach zależnych, gdyż transakcje te nie będą stanowiły dla Państwa transakcji finansowych o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy.

Zatem uzyskiwane w przyszłości przez Państwa przychody ze sprzedaży udziałów lub akcji w spółkach zależnych powinny być uwzględniane przez Państwa przy kalkulacji współczynnika.

Ustawa o podatku od towarów i usług ani przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „dywidenda”. Zatem, w celu jego zdefiniowania należy odwołać się do słownika języka polskiego. Zgodnie z definicją słownikową, zawartą w internetowym Słowniku Języka Polskiego PWN (http://sjp.pwn.pl), słowo dywidenda oznacza „część rocznego zysku spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy odpowiednio do posiadanych przez nich akcji”.

Przepisy regulujące wypłatę dywidendy zawarte są w art. 191-197 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem spółek handlowych.

Zgodnie z art. 191 § 1 Kodeksu spółek handlowych:

Stosownie do art. 191 § 3 Kodeksu spółek handlowych:

Na podstawie art. 193 § 1 Kodeksu spółek handlowych:

Na podstawie art. 193 § 4 Kodeksu spółek handlowych:

W myśl art. 194 Kodeksu spółek handlowych:

Z powyższych przepisów wynika, że dywidenda jest formą partycypowania przez udziałowca w zysku rocznym spółki. Wspólnik ma prawo do udziału w zyskach spółki, której udziałów jest posiadaczem, pod warunkiem przeznaczenia go uchwałą walnego zgromadzenia wspólników do wypłaty. Wypłata dywidendy jest jednostronnym świadczeniem spółki na rzecz udziałowca.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie określają formy wypłaty dywidendy. W praktyce obrotu gospodarczego najpopularniejszą formą wypłaty dywidendy jest świadczenie pieniężne. Jednak dozwolona jest także wypłata dywidendy w naturze, np. w formie rzeczy oznaczonych co do gatunku lub w towarze (dywidenda rzeczowa). Ta forma wypłaty dywidendy jest możliwa tylko wówczas, gdy statut spółki wprost ją przewiduje.

Co istotne, wypłata dywidendy jest szczególnym rodzajem czynności prawnej. Źródłem nabycia przedmiotu dywidendy i tytułem do uzyskania przysporzenia przez wspólnika spółki nie jest umowa cywilnoprawna, ale uchwała walnego zgromadzenia wspólników (akt o charakterze właścicielskim) w oparciu o odpowiednie zapisy umowy spółki. Jest to czynność wyraźnie uregulowana w Kodeksie spółek handlowych i nie mają do niej zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące sprzedaży lub zamiany.

Zatem uzyskiwanych przez Państwa przychodów z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend nie można uznać za uzyskiwane w ramach prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Wypłata dywidendy będzie związana z funkcjonowaniem spółek kapitałowych i występującym po stronie udziałowców prawie do zysku. Zatem ww. kwot nie można uznać za wynagrodzenie z tytułu wykonywania przez Państwa czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.

Tym samym, uzyskiwane przez Państwa w przychody z zysków w postaci dywidend nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika. Wynika to z faktu, że ww. przychody z zysków w postaci dywidend nie będą stanowiły obrotu - wynagrodzenia z tytułu świadczenia przez Państwa czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie będą Państwo występowali w charakterze podatnika VAT w odniesieniu do czynności, w związku z którymi będą Państwo uzyskiwali przychody z zysków w postaci dywidend. W konsekwencji, w tym zakresie nie znajdą zastosowania przepisy art. 90 ustawy.

Odnosząc się natomiast do obowiązku ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według „sposobu ustalenia proporcji” w związku z osiąganiem przychodów z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji należy podkreślić, że podstawową przesłanką warunkującą stosowanie przepisu art. 86 ust. 2a ustawy, jest wykonywanie przez podatnika czynności „innych niż działalność gospodarcza” (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy). Dla stwierdzenia, czy dana działalność lub czynności stanowią „cele inne niż związane z działalnością gospodarczą” znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danego podmiotu. W przypadku więc wykonywania obok czynności, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, również czynności niegenerujących opodatkowania VAT – w pierwszej kolejności należy dokonać oceny, czy czynności te należy uznać za odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności podatnika, czy też czynności te towarzyszą działalności gospodarczej. W przypadku stwierdzenia, że czynności niegenerujące podatku należnego stanowią odrębny obok działalności gospodarczej przedmiot działalności, wówczas, w celu odliczenia podatku naliczonego (jeżeli nie będzie możliwe przypisanie go w całości do działalności gospodarczej), podatnik ma obowiązek stosować zasady, o których mowa w art. 86 ust. 2a-2h ww. ustawy.

Analiza okoliczności faktycznych sprawy w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa pozwala stwierdzić, że nie będą Państwo obowiązani do określania kwot podatku naliczonego do odliczenia zgodnie ze „sposobem określenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, w związku z przewidywanym uzyskiwaniem przychodów z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji. Wskazane przychody należy uznać za związane z prowadzoną przez Państwa działalnością gospodarczą. Przychody z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji nie będą powodowały powstania u Państwa sfery działalności innej niż działalność gospodarcza.

Wykonywane przez Państwa czynności związane będą z realizowaną przez Państwa działalnością inwestycyjną, której głównym założeniem jest wzrost wartości posiadanych aktywów. Działalność inwestycyjna stanowi zasadniczy element prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej. Jak wskazałem powyżej transakcje polegające na sprzedaży udziałów lub akcji spółek zależnych będą stanowiły działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w której będą Państwo występowali w charakterze podatnika, a tym samym czynności te będą czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Natomiast fakt, że przychody z zysków w postaci dywidend nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT nie zmienia tego, że będą one efektem podejmowanych przez Państwa czynności w ramach działalności inwestycyjnej, tj. działalności gospodarczej. Pomimo więc, że otrzymane dywidendy od spółek zależnych nie będą bezpośrednim wynagrodzeniem w zamian za realizowane przez Państwa czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (dostawę towarów lub świadczenie usług), to będą konsekwencją strategii inwestycyjnej, zakładającej wzrost wartości posiadanych aktywów. Z tytułu ww. działalności inwestycyjnej uzyskają Państwo bowiem dywidendy (przychody z zysków osiąganych przez spółki zależne), jak również sama sprzedaż posiadanych udziałów lub akcji będzie przejawem tej działalności.

Tym samym opisane przez Państwa przychody z tytułu dywidend oraz odpłatnego zbycia udziałów lub akcji należy uznać za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i nie będą Państwo zobowiązani do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według „sposobu ustalenia proporcji”, o którym mowa w art. 86 ust. 2a ustawy, w związku z otrzymywaniem tych przychodów.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 oraz w zakresie pytania nr 2 w części dotyczącej braku obowiązku uwzględniania przez Państwa przy kalkulacji współczynnika uzyskiwanych w przez Państwa przychodów z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend jest prawidłowe, natomiast w zakresie pytania nr 2, w części dotyczącej braku obowiązku uwzględniania przez Państwa przy kalkulacji współczynnika uzyskiwanych w przez Państwa przychodów ze sprzedaży udziałów lub akcji w spółkach zależnych jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.