0114-KDIP4-3.4012.330.2026.2.DG

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

27 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia czy dostawa działek w drodze wywłaszczenia korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług. Uzupełnili go Państwo pismem z 12 sierpnia 2026 r. (wpływ 12 sierpnia 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Spółka A. (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) jest czynnym podatnikiem VAT.

Umową sprzedaży zawartą aktem notarialnym 17 marca 2008 r. Wnioskodawca nabył prawo własności działek o nr 1, 2, 3, 4 oraz 5 wraz z własnością budynku stacji benzynowej, wyposażonej w zbiorniki paliw i dystrybutory paliw, budynku hotelu i baru oraz budynku magazynowego. Sprzedaż została opodatkowana podatkiem VAT według stawki 22%. Cała nieruchomość została nabyta do majątku Spółki. Po zakupie w 2008 r. majątek został wprowadzony do ewidencji środków trwałych Spółki. Do 30 września 2025 r. Spółka prowadziła stację paliw, wynajmowała bar, a także prowadziła wynajem pokoi gościnnych. Budynek magazynowo usługowy był przez Spółkę wynajmowany dla podmiotu prowadzącego sklep z częściami samochodowymi, a po rozwiązaniu umowy (około rok temu) budynek ten był wykorzystywany przez Spółkę jako magazynek stacji paliw.

2 kwietnia 2026 r. została wydana decyzja nr (…) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pod nazwą: „(…)” - dalej: „Decyzja ZRID”.

O wydaniu powyższej decyzji Spółka została zawiadomiona pismem z 13 stycznia 2026 r. Decyzją ZRID z działek należących do Spółki zostały wydzielone działki mniejsze.

Z działki 1 wydzielono działki 6, 7 oraz 8. Działki 6 i 7 zostały przeniesione na własność Skarbu Państwa, zaś działka 8 pozostała własnością Spółki. Z działki 2 wydzielono działki 9, 10 oraz 11. Działki 9 i 10 zostały przeniesione na własność Skarbu Państwa, zaś działka 11 pozostała własnością Spółki. Z działki 3 wydzielono działki 12, 13 oraz 14. Działki 12 i 13 zostały przeniesione na własność Skarbu Państwa, zaś działka 14 pozostała własnością Spółki. Z działki 4 wydzielono działki 15, 16 oraz 17. Działki 15 i 16 zostały przeniesione na własność Skarbu Państwa, zaś działka 17 pozostała własnością Spółki. Z działki 5 wydzielono działki 18 oraz 19. Działki 18 i 19 zostały przeniesione na własność Skarbu Państwa. Wydzielone i przekazane działki są przeznaczone pod budowę drogi ekspresowej zgodnie z Decyzją ZRID. Od Decyzji ZRID Wnioskodawca nie wnosił odwołania.

Decyzja ZRID obejmuje także inne nieruchomości, niestanowiące własności Spółki, lecz należące do innych podmiotów (została wydana jedna Decyzja ZRID dotycząca wielu działek i wielu właścicieli - Wnioskodawcy nie są znani właściciele pozostałych nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na cele tej inwestycji).

Zatem Decyzją ZRID została przeniesiona własność wydzielonych geodezyjnie działek o numerach: 9, 10, 12, 13, 15, 16, 18, 19, na rzecz Skarbu Państwa. Przeniesienie prawa własności obejmuje także budynki, budowle opisane niżej w odniesieniu do poszczególnych działek.

Decyzji ZRID został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Wnioskodawca przekazał działki objęte decyzją Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w (…) protokołem z 21 stycznia 2026 r.

Z dniem wydania Decyzji ZRID z urzędu wszczęto postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęte nieruchomości. Wojewoda (…) wydał dwie decyzje ustalające odszkodowanie.

Decyzją Wojewody (…) z 2 kwietnia 2026 r. zostało przyznane Spółce odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr 9, 10, 12, 13, 15 i 16.

Odrębną decyzją, również z 2 kwietnia 2026 r., Wojewoda (…) orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz Spółki z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości oznaczonych jako działki nr 18 i 19.

Odszkodowania wpłynęły na rachunek bankowy Spółki w dniach 29 i 30 kwietnia 2026 r. W decyzjach ustalających odszkodowanie wskazano, że na dzień ich wydania (wydania decyzji ustalających odszkodowanie) Decyzja ZRID nie jest ostateczna.

Działka 9

Działka jest niezabudowana, nieużytkowana, porośnięta chaszczami. Działka znajduje się na terenie, dla którego nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani wydanej decyzji o warunkach zabudowy. Obowiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w którym teren jest oznaczony jako strefa produkcji rolniczej symbol R.

Działka 10

Działka jest niezabudowana, nieużytkowana, porośnięta chaszczami. Działka znajduje się na terenie, dla którego nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani wydanej decyzji o warunkach zabudowy. Obowiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w którym teren jest oznaczony jako strefa produkcji rolniczej symbol R.

Działka 12

Działka jest niezabudowana, nieużytkowana, porośnięta chaszczami. Działka znajduje się na terenie, dla którego nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani wydanej decyzji o warunkach zabudowy. Obowiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w którym teren jest oznaczony jako strefa produkcji rolniczej symbol R.

Działka 13

Na działce znajduje się utwardzenie i ogrodzenie. Utwardzenie - plac o nawierzchni betonowej - powierzchnia 270 m², stan techniczny dobry, stanowiący budowlę. Plac został wybudowany w latach 90-tych i od tego czasu użytkowany. Następnie w 2008 r. został nabyty przez Zlecającego (wówczas działka 3). Ogrodzenie - blacha trapezowa. W stosunku do istniejących obiektów nie były przez Wnioskodawcę ponoszone nakłady na modernizację. Wnioskodawca nie wznosił we własnym zakresie żadnych budynków ani budowli. Działka jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - znajduje się na terenie przeznaczonym pod istniejący obiekt i urządzenia komunikacji - symbol P11 KS (stacja paliw).

Działka 15

Na działce znajduje się utwardzenie, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa oraz telewizja przemysłowa (kamery z okablowaniem). Utwardzenie - plac o nawierzchni betonowej, stan techniczny dobry (pow. 40 m²) i plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej wykonany w 2021 r. (pow. 360 m²), stan techniczny bardzo dobry. Plac stacji paliw z kostki betonowej został wykonany przez Wnioskodawcę i oddany do użytkowania w 2021 r. Z kolei plac o nawierzchni betonowej, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa i telewizja przemysłowa powstały znacznie wcześniej przed 2021 r. i nie były modernizowane. Dla działki nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Obowiązuje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w którym teren jest oznaczony jako strefa produkcji rolniczej symbol R.

Działka 16

Działka jest zabudowana budynkiem usługowo-magazynowym z utwardzeniem, ogrodzeniem i oświetleniem. Na działce znajduje się również osłona śmietnikowa i garaż metalowy. Budynek został wybudowany w latach 1995-96 jako samowola budowlana (bez pozwolenia na budowę.) Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (…) z 31 stycznia 2008 r. znak (…) udzielono pozwolenia na użytkowanie budynku usługowo-magazynowego zrealizowanego samodzielnie na działce nr 4 (wówczas z działki nie była wydzielona działka 16). Budynek wolnostojący był wynajmowany, a następnie wykorzystywany jako magazyn dla stacji paliw. Budynek nie był modernizowany.

Na działce znajduje się także plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej, wykonany w 2021 r. Działka jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - znajduje się na terenie przeznaczonym pod istniejący obiekt i urządzenia komunikacji - symbol P11 KS (stacja paliw).

Działka 18

Działka jest zabudowana budynkiem stacji paliw, wybudowanym w latach 1995-1997 oraz wiatą nad dystrybutorami, wybudowaną w 1997 r. Dokumentacja techniczna ani pozwolenia nie zachowały się. Decyzją z 5 czerwca 1995 r. wydaną przez Urząd Rejonowy w (…) udzielono pozwolenia na budowę wielofunkcyjnego budynku usługowego na terenie stacji benzynowej w (…). Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (…) z 11 lutego 2008 r. znak (…) udzielono pozwolenia na użytkowanie rozbudowywanej i przebudowanej stacji paliw płynnych - obiektów i urządzeń zrealizowanych samowolnie (zadaszenia nad dystrybutorami i stanowiskami tankowania pojazdów, instalacji technologicznych - paliwowych składających się z dwóch podziemnych zbiorników paliw wraz z urządzeniami oraz urządzeń technicznych związanych ze stacją paliw, m.in. rozbudowanych placów manewrowych.

Budynek stacji paliw składa się z trzech części: część handlowa, bar, motel. Po nabyciu były wykonywane roboty remontowe i modernizacyjne - ostatnie oddane do użytkowania w 2016 r. (wykonanie kotłowni i instalacji c.o.). Wiata została zmodernizowana przez Wnioskodawcę w latach 2008-2010 (wymiana pokrycia dachu oraz obudowy dachu i słupów). Po 2016 r. nie były ponoszone nakłady na modernizację budynku. Na działce znajdują się także urządzenia technologiczne stacji paliw - dystrybutory i zbiorniki, utwardzenie placu z kostki betonowej, separator i zbiornik otwarty, ogrodzenie, oświetlenie, telewizja przemysłowa (kamery), studnia i przyłącze wodociągowe, zbiornik na ścieki i przyłącze kanalizacji sanitarnej, przyłącze energetyczne. Plac o nawierzchni z kostki betonowej został wykonany w 2021 r. Wzdłuż ogrodzenia znajdują się rośliny. Działka jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - znajduje się na terenie przeznaczonym pod istniejący obiekt i urządzenia komunikacji - symbol P11 KS (stacja paliw).

Działka 19

Na działce znajdują się ogrodzenie, utwardzenie placu z kostki betonowej (budowla), rośliny. Ogrodzenie wbudowane w 1997 r. Utwardzenie placu zostało wykonane w 2021 r., stan techniczny bardzo dobry.

Działka jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - znajduje się na terenie przeznaczonym pod istniejący obiekt i urządzenia komunikacji - symbol P11 KS (stacja paliw).

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z nabyciem działek nr 1, 2, 3, 4, 5.

Działki nie były wykorzystywane przez Wnioskodawcę wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku VAT w całym okresie ich posiadania.

W odniesieniu do budowli posadowionej na działce 13 nie były ponoszone wydatki na ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Plac posadowiony na ww. działce nie był wykorzystywany wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług w całym okresie posiadania. Plac był wykorzystywany do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r. Po tej dacie nie był użytkowany. Plac służył klientom do parkowania, podjeżdżania pod dystrybutory celem zatankowania pojazdu.

Budowle posadowione na działce nr 15 to: plac o nawierzchni betonowej, plac o nawierzchni z kostki betonowej, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa.

Wszystkie obiekty posadowione na ww. działce stanowiły własność Wnioskodawcy i były przedmiotem wywłaszczenia.

W 2021 r. został wybudowany przez Wnioskodawcę plac o nawierzchni z kostki betonowej i w 2021 roku Wnioskodawca rozpoczął jego użytkowanie na potrzeby działalności gospodarczej. Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Plac o nawierzchni betonowej, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa zostały nabyte w 2008 r. i użytkowane od momentu nabycia na potrzeby działalności gospodarczej.

Ww. obiekty nie były wykorzystywane w całym okresie posiadania wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług. Były wykorzystywane do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r. Po tej dacie do dnia wywłaszczenia nie były użytkowane.

W stosunku do wybudowanego przez Wnioskodawcę placu stacji paliw oddanego do użytkowania w 2021 r. przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Dla działki nr 15 nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy.

Nie były ponoszone wydatki na ulepszenie budowli posadowionych na działce nr 15, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Budowlę posadowioną na działce nr 16 stanowi plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej, wybudowany przez Wnioskodawcę w 2021 r. i oddany do użytkowania na potrzeby działalności gospodarczej. Wybudowany plac obejmuje geodezyjnie wyodrębnione działki nr 15, 16, 18, 19.

Wszystkie obiekty posadowione na ww. działce są własnością Wnioskodawcy. Obiekty te były również przedmiotem wywłaszczenia.

Na działce 16 znajduje się plac wybudowany w 2021 r. przez Wnioskodawcę, od budowy którego Wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Plac nie był wykorzystywany w całym okresie posiadania wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług. Był wykorzystywany do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r. Po tej dacie do dnia wywłaszczenia nie był użytkowany.

Plac stacji paliw została wybudowany przez Wnioskodawcę i przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku naliczonego z tego tytułu.

W odniesieniu do budynku usługowo-magazynowego oraz budowli posadowionych na działce nr 16 nie były ponoszone wydatki na ich ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Obiekty posadowione na działce nr 18 stanowiące budowle to: wiata nad dystrybutorami i plac o nawierzchni z kostki betonowej.

Budowle te stanowią własność Wnioskodawcy i były przedmiotem wywłaszczenia.

Wiata została wybudowana w 1997 r. i była po wybudowaniu użytkowana. Znajdowała się na działce 5 w chwili nabycia przez Wnioskodawcę w 2008 r. Od momentu nabycia Wnioskodawca użytkował na potrzeby działalności gospodarczej. Plac wykonany został w 2021 roku.

Budowle nie były wykorzystywane w całym okresie posiadania wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług. Były wykorzystywane do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r. Po tej dacie do dnia wywłaszczenia nie były użytkowane.

Plac o nawierzchni z kostki betonowej posadowiony na działce nr 18 został wybudowany przez Wnioskodawcę i przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Wnioskodawca ponosił wydatki na ulepszenie wiaty, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Wiata była wykorzystywana na cele działalności opodatkowanej podatkiem VAT. Wydatki te stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej. Od momentu oddania budowli do użytkowania po poniesieniu tych nakładów (2010 r.) do momentu sprzedaży upłyną co najmniej 2 lata.

Wnioskodawca ponosił wydatki na ulepszenie budynku stacji paliw, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. Budynek był wykorzystywany na cele działalności opodatkowanej podatkiem VAT. Wydatki te stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej. Od momentu oddania budynku do użytkowania po poniesieniu tych nakładów (2016 r.) do momentu sprzedaży upłyną co najmniej 2 lata.

Na plac o nawierzchni z kostki betonowej wybudowany w 2021 r. nie były ponoszone wydatki na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Obiekty posadowione na działce nr 19 stanowiące budowle to: utwardzenie placu z kostki betonowej.

Wszystkie obiekty posadowione na ww. działce stanowiły własność Wnioskodawcy i były przedmiotem wywłaszczenia.

Plac z kostki betonowej nie był wykorzystywany wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług w całym okresie posiadania. Był wykorzystywany do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r. Po tej dacie nie był użytkowany. Plac służył klientom do parkowania, podjeżdżania pod dystrybutory celem zatankowania pojazdu.

Plac z kostki betonowej posadowiony na działce nr 19 został wybudowany przez Wnioskodawcę i przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Nie były ponoszone wydatki na ulepszenie placu z kostki betonowej, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Pytanie

Czy odpłatna dostawa towaru - wywłaszczenie działek o nr 13, 15, 16, 18, 19 wraz z zabudowaniami w zamian za odszkodowanie podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT zgodnie z brzmieniem art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku od towarów i usług? (pytanie oznaczone we wniosku nr 2)

Państwa stanowisko w sprawie

Odpłatna dostawa towarów - wywłaszczenie działek o nr 13, 15, 16, 18, 19 wraz z zabudowaniami w zamian za odszkodowanie podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem VAT zgodnie z brzmieniem art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Uzasadnienie

Na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 UoVAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju stanowią „sprzedaż” w rozumieniu art. 2 pkt 22 UoVAT.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 UoVAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.

Co do zasady dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Stosownie do treści art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.), dalej: „u.g.n.” - Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n., wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

Z przywołanego przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 UoVAT wynika, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną.

Zatem, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie, jako stanowiące odpłatną dostawę towaru podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 UoVAT.

Odpłatna dostawa towaru podlega opodatkowaniu, jeżeli jest wykonywana przez podmiot działający w charakterze tego podatnika.

Z art. 15 ust. 1 UoVAT wynika, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Stosownie do art. 15 ust. 2 UoVAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Wnioskodawca jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT. Nabyte nieruchomości stanowiły majątek Spółki. Zatem zbycie w drodze wywłaszczenia, która to czynność, stanowi sprzedaż (a zarazem odpłatną dostawę towaru) w rozumieniu przepisów o podatku VAT, będzie podlegać opodatkowaniu tym podatkiem.

Na gruncie podatku VAT, w przypadku nieruchomości niezabudowanych, każda wyodrębniona geodezyjnie działka jest odrębnym towarem. Wynika to z faktu, że każda z nich może być samodzielnie przedmiotem obrotu prawnego.

W przypadku nieruchomości zabudowanych, gdzie właścicielem gruntu i budynku (lub budowli) jest ten sam podmiot, przedmiotem obrotu jest znajdujący się na działce budynek lub budowle wraz z gruntem. W myśl art. 29a ust. 8 UoVAT w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

Powyższy przepis oznacza, że w przypadku sprzedaży prawa własności budynku lub budowli trwale z gruntem związanych, ustala się stawkę podatku VAT dla budynku lub budowli znajdujących się na działce, a stawka ta znajduje zastosowanie również do wartości działki, na której one się znajdują. Innymi słowy dla gruntu stosuje się stawkę tożsamą jak dla budynku/budowli.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 17 maja 2023 r., uznał, że: „na gruncie podatku od towarów i usług każdą wyodrębnioną geodezyjnie działkę składającą się na daną nieruchomość mającą być przedmiotem dostawy należy traktować odrębnie.”

Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 15 października 2010 r., sygn. akt I FSK 1698/09: „Rację ma z kolei organ wydający interpretację, że zwolnienie z opodatkowania według stawki 22% jest wyjątkiem od reguły opodatkowania każdej sprzedaży i nie może być rozszerzone na całą nieruchomość objętą jedną księga wieczystą, która stanowi przedmiot sprzedaży, lecz winno być przyporządkowane do konkretnej działki, na której posadowiony jest budynek mieszkalny, który w chwili sprzedaży podlega temu zwolnieniu. Zasadnie wskazał też na możliwość oddzielnego opodatkowania jednej czynności, o ile możliwe jest oddzielne opodatkowanie określonych składników dostawy”.

Tak więc, w przypadku gdy sprzedaż budynku lub budowli objęta jest zwolnieniem, zwolnienie ma zastosowanie dla budynku lub tej budowli wraz z wydzieloną geodezyjnie działką, na której się on znajduje.

Nie ma natomiast zastosowania do innych działek, nawet jeżeli są objęte jedną księgą wieczystą lub jedną decyzją ustającą odszkodowanie.

Z kolei w przypadku działek niezabudowanych - na których nie ma żadnego budynku lub budowli, każda z tych działek jest odrębnym towarem i podlega odrębnej ocenie, co do stawki VAT.

Również nie ma znaczenia czy działki są objęte jedną księgą wieczystą lub jedną decyzją ustalającą odszkodowanie.

Działki zabudowane:

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem, gdy:

a)  dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

b)  pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

W kontekście analizy tego zwolnienia istotna jest definicja pierwszego zasiedlenia, która została zawarta w art. 2 pkt 14 UoVAT. Przez „pierwsze zasiedlenie” rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)  wybudowaniu lub

b)  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Z kolei na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a UoVAT zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:

a)  w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,

b)  dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Tak więc, w kontekście budynków lub budowli w pierwszej kolejności analizowane jest zastosowanie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT, a dopiero gdy analiza wykazuje brak podstaw do jego zastosowania analizie poddaje się zastosowanie art. 43 ust. 1 pkt 10a UoVAT.

Działka 13:

Działka 13 jest zabudowana budowlą w postaci placu o nawierzchni betonowej. W myśl art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.) - dalej: „UPB” budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury (…). Wobec tego, że na działce znajduje się budowla, działka 13 jest zabudowana.

Plac został wybudowany w latach 90-tych i od tego czasu użytkowany. Następnie w 2008 r. został nabyty przez Zlecającego (wówczas działka 3). Wobec tego przeniesienie własności tej budowli na Skarb Państwa nie będzie stanowiło pierwszego zasiedlenia.

W świetle powyższego spełnione zostały warunki zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT, gdyż dostawa budowli nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia.

W związku z art. 29a ust. 8 zwolnienie znajdzie zastosowanie dla budowli wraz z gruntem. Zatem zbycie zabudowanej działki 13 w drodze wywłaszczenia jest zwolnione z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Działka 15:

Działka nr 15 jest działką zabudowaną. Wynika to z faktu, iż na działce znajduje się plac stacji paliw o nawierzchni betonowej o pow. 40 m² w stanie dobrym, plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej o pow. 360 m², słupowa stacja transformatorowa - stanowiące budowle. Plac stacji paliw z kostki został wykonany w 2021 r. (pow. 360 m²). Od momentu wybudowania placu był on użytkowany przez dotychczasowego właściciela na potrzeby działalności gospodarczej. Zatem z dniem oddania do użytkowania placu doszło do jego pierwszego zasiedlenia. W konsekwencji zbycie, w drodze wywłaszczenia, budowli znajdujących się na działce 15 nie jest dokonywane w ramach pierwszego zasiedlenia ani w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia. W świetle powyższego spełnione zostały warunki zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT. W związku z art. 29a ust. 8 zwolnienie znajdzie zastosowanie dla budowli wraz z gruntem. Zatem zbycie zabudowanej działki 15 w drodze wywłaszczenia podlega zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Działka 16:

Działka nr 16 jest działką zabudowaną. Wynika to z faktu, iż na działce znajduje się budynek usługowo-magazynowy. Został on wybudowany w latach 1995-96 i od momentu wybudowania był użytkowany, jako samowola budowlana. Decyzją z 31 stycznia 2008 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie. Budynek był wykorzystywany na potrzeby prowadzonej działalności - był wynajmowany, a następnie stanowił magazyn. Na działce znajduje się także plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej, wykonany w 2021 r.

W świetle powyższego spełnione zostały warunki zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT, gdyż dostawa budowli nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia.

W związku z art. 29a ust. 8 zwolnienie znajdzie zastosowanie dla budowli wraz z gruntem. Zatem zbycie zabudowanej działki 16 w drodze wywłaszczenia podlega zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Działka 18:

Działka nr 18 jest działką zabudowaną. Wynika to z faktu, iż na działce znajduje się budynek stacji paliw. Budynek wraz infrastrukturą towarzyszącą (wiaty, dystrybutory) zostały wybudowane w latach 90-tych. Bo wybudowaniu zostały oddane do użytkowania. Budynek został zmodernizowany - ostatnie prace modernizacyjne dotyczyły kotłowni i instalacji c.o. dokonane w 2016 r. Ponadto na działce znajduje się plac o nawierzchni z kostki betonowej, który został wykonany w 2021 r.

W świetle powyższego spełnione zostały warunki zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT, gdyż dostawa budowli nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia.

W związku z art. 29a ust. 8 zwolnienie znajdzie zastosowanie dla budowli wraz z gruntem. Zatem zbycie zabudowanej działki 18 w drodze wywłaszczenia podlega zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Działka 19:

Działka nr 19 jest działką zabudowaną. Wynika to z faktu, iż na działce znajduje się plac stacji paliw. Utwardzenie stacji paliw zostało dokonane w 2021 r.

W świetle powyższego spełnione zostały warunki zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT, gdyż dostawa budowli nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia.

W związku z art. 29a ust. 8 zwolnienie znajdzie zastosowanie dla budowli wraz z gruntem. Zatem zbycie zabudowanej działki 19 w drodze wywłaszczenia podlega zwolnieniu z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Podsumowując, działki nr 13, 15, 16, 18, 19 są zabudowane budynkami lub budowlami, w stosunku do których zbycie w drodze wywłaszczenia nie stanowi pierwszego zasiedlenia, ani odpłatnej dostawy towaru dokonywanej przed pierwszym zasiedleniem, a także dostawa budynków/budowli nie będzie dokonywana w okresie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia - zatem wywłaszczenie tych działek podlega zwolnieniu na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 UoVAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

Na podstawie definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie nieruchomości dokonywane przez podatnika, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której stanowi art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Należy podkreślić, że co do zasady dla uznania, że dostawa towarów podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Z przywołanego powyżej przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (nieruchomości) w zamian za odszkodowanie jest objęte podatkiem od towarów i usług (a więc także wówczas, gdy nie jest ono następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa).

W takiej sytuacji uznać należy, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, natomiast odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną - objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym nieruchomości) w zamian za odszkodowanie - na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Należy przy tym zaznaczyć, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania. Wynagrodzenie musi mieć zatem konkretny wymiar, a więc być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości.

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399 ze zm.):

W myśl art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:

Zasadne jest również wskazanie, że na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 311):

Przepis art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych wskazuje, że:

Według art. 11i ust. 1 i 2 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Fakt, że w przypadku wydawania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej zostały w całości wyłączone przepisy określone w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oznacza w szczególności, że ustalenie lokalizacji drogi w ramach zezwolenia na realizację inwestycji drogowej może nastąpić niezależnie od tego, czy dla terenu, przez który ma przebiegać ta inwestycja, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz niezależnie od treści postanowień takiego planu.

Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Jak stanowi art. 12 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Według regulacji art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Analiza przywołanych regulacji prowadzi do wniosku, że w przypadku realizacji inwestycji drogowych w trybie przepisów ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zastępuje decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

W myśl art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Na mocy art. 12 ust. 4f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Według art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych:

Z powołanych przepisów wynika, że istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa do nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który np. wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji. Nie wymaga się tu współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.

Jeśli zatem wywłaszczenie lub przymusowa sprzedaż następuje za wynagrodzeniem, to wówczas stanowi odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną.

W takiej sytuacji uznać należy, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, natomiast odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną - objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie - na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy.

Według zapisu art. 15 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

W świetle powyższego stwierdzić należy, że każdy kto dokonuje czynności dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany, co do zasady, za podatnika podatku od towarów i usług. Zatem dostawa towarów podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana jest przez podmiot mający status podatnika, działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji.

Należy zaznaczyć, że sprzedaż składników wykorzystywanych w działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W związku z realizacją inwestycji drogowej pn. „(…)”, zostały wywłaszczone m.in. działki nr 9, 10, 12, 13, 15, 16, 18 i 19 będące Państwa własnością. Za przejęcie ww. nieruchomości otrzymali Państwo odszkodowanie, które zostało wypłacone na podstawie decyzji wydanych przez Wojewodę (…).

Działki nr 9, 10 i 12 są niezabudowane. Dla działek tych nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ani nie zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy.

Działki nr 13, 15, 16, 18 i 19 są zabudowane. Na działce nr 13 znajduje się plac o nawierzchni betonowej, stanowiący budowlę oraz ogrodzenie. Plac został wybudowany w latach 90-tych, a nabyli go Państwo (wówczas działka nr 3) w 2008 r. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie ww. placu, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Plac był wykorzystywany do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r., po tej dacie nie był użytkowany. Plac służył klientom do parkowania, podjeżdżania pod dystrybutory celem zatankowania pojazdu.

Budowle posadowione na działce nr 15 to: plac o nawierzchni betonowej, plac o nawierzchni z kostki betonowej, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa. Plac z kostki betonowej został wybudowany przez Państwa i w 2021 roku rozpoczęli Państwo jego użytkowanie na potrzeby działalności gospodarczej. Plac o nawierzchni betonowej, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa zostały nabyte przez Państwa w 2008 r. i użytkowane od momentu nabycia na potrzeby działalności gospodarczej. Ww. budowle były wykorzystywane do czynności opodatkowanych do 30 września 2025 r., po tej dacie do dnia wywłaszczenia nie były użytkowane. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie budowli posadowionych na działce nr 15, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Działka nr 16 jest zabudowana budynkiem usługowo-magazynowym z utwardzeniem, ogrodzeniem i oświetleniem. Na działce znajduje się także plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej, stanowiący budowlę, który został wybudowany przez Państwa w 2021 r. Budynek został wybudowany w latach 1995-96 jako samowola budowlana i decyzją z 31 stycznia 2008 r. udzielono pozwolenia na jego użytkowanie. Budynek był wynajmowany, a następnie wykorzystywany jako magazyn dla stacji paliw. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie budynku usługowo-magazynowego oraz budowli (placu o nawierzchni z kostki betonowej), w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Działka nr 18 jest zabudowana budynkiem stacji paliw, wybudowanym w latach 1995-1997 oraz wiatą nad dystrybutorami, wybudowaną w 1997 r. Budynek stacji paliw składa się z trzech części: część handlowa, bar, motel. Po nabyciu były wykonywane roboty remontowe i modernizacyjne – m.in. wykonanie kotłowni i instalacji c.o. Poniesione wydatki na ulepszenie budynku stanowiły co najmniej 30% jego wartości początkowej. Budynek po poniesieniu nakładów został oddany do użytkowania w 2016 r. W latach 2008-2010 ponosili Państwo również wydatki na ulepszenie wiaty (wymiana pokrycia dachu oraz obudowy dachu i słupów), które stanowiły co najmniej 30 % jej wartości początkowej. Na działce znajduje się także budowla, tj. plac o nawierzchni z kostki betonowej, który został wybudowany przez Państwa w 2021 r. Na plac nie były ponoszone wydatki na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Na działce nr 19 znajduje się ogrodzenie oraz utwardzenie placu z kostki betonowej, stanowiący budowlę. Plac z kostki betonowej został wybudowany przez Państwa w 2021 r. i do 30 września 2025 r. był wykorzystywany do czynności opodatkowanych (po tej dacie nie był użytkowany). Plac służył klientom do parkowania, podjeżdżania pod dystrybutory celem zatankowania pojazdu. Nie były ponoszone wydatki na ulepszenie placu z kostki betonowej, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy dostawa działek nr 13, 15, 16, 18 i 19 w drodze wywłaszczenia w zamian za odszkodowanie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Mając na uwadze fakt, że są Państwo spółką jawną prowadzącą działalność gospodarczą należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do zbycia majątku należącego do Państwa przedsiębiorstwa, wykorzystywanego w prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej. Tym samym, dokonując dostawy działek nr 9, 10, 12, 13, 15, 16, 18 i 19 wystąpili Państwo dla tych transakcji w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Zatem dostawa ww. nieruchomości w trybie wywłaszczenia w zamian za odszkodowanie, podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Należy zauważyć, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.

Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

W art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy, ustawodawca przewidział zwolnienie od podatku VAT dla dostawy nieruchomości zabudowanych spełniających określone w przepisach warunki.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:

Z powołanego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest generalnie zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata. Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.

Stosownie do art. 2 pkt 14 ustawy:

Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku/budowli lub ich części oddano je do użytkowania pierwszemu nabywcy, oddano je w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku/budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika, bowiem w tych przypadkach doszło do korzystania z budynku/budowli lub ich części.

Ponadto, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków, budowli, jeżeli w stosunku do nich miało miejsce pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.

W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom - po spełnieniu określonych warunków - skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:

Prawo do zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, przysługuje wówczas, gdy w stosunku do obiektów, będących przedmiotem sprzedaży, nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ulepszenie tych obiektów, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów. Przy czym, aby zastosować powyższe zwolnienie od podatku, oba wskazane warunki powinny być spełnione łącznie.

Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy stanie się bezzasadne.

Nadmienić w tym miejscu należy, że dla dostawy nieruchomości, które nie spełniają przesłanek do objęcia ich zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy, ustawodawca przewidział możliwość zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:

Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów – zarówno nieruchomości, jak i ruchomości – przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych – niezależnie od okresu ich używania przez podatnika (kilka dni, miesięcy czy lat) – wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.

Jak wskazano wyżej, aby zastosować zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:

• towary od momentu ich nabycia do momentu ich zbycia muszą służyć wyłącznie działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania,
• przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Niespełnienie jednego z powołanych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a oraz art. 43 ust. 1 pkt 2 stanie się bezzasadne.

Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle albo ich części rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:

W świetle tego przepisu, przy sprzedaży budynków lub budowli albo ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków, budowli albo ich części w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym dany obiekt jest posadowiony.

Z okoliczności sprawy wynika, że działki nr 13, 15, 16, 18 i 19 są zabudowane. Zatem w celu ustalenia, czy w analizowanej sprawie dla dostawy budynków i budowli posadowionych na ww. nieruchomościach zastosowanie znajdzie zwolnienie od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, należy rozstrzygnąć, czy i kiedy w odniesieniu do tych budynków i budowli miało miejsce pierwsze zasiedlenie.

Na działce nr 13 znajduje się plac o nawierzchni betonowej wybudowany w latach 90-tych, który nabyli Państwo (wówczas działka nr 3) w 2008 r. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie ww. placu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Na działce nr 15 posadowione są obiekty stanowiące budowle, tj.: plac o nawierzchni betonowej, plac o nawierzchni z kostki betonowej, oświetlenie, słupowa stacja transformatorowa. Plac z kostki betonowej został wybudowany przez Państwa w 2021 r., a plac o nawierzchni betonowej, oświetlenie i słupowa stacja transformatorowa zostały nabyte przez Państwa wraz z działką w 2008 r. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie budowli posadowionych na działce nr 15, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Na działce nr 16 znajduje się budynek usługowo-magazynowym oraz plac stacji paliw o nawierzchni z kostki betonowej, stanowiący budowlę, który został wybudowany przez Państwa w 2021 r. Budynek zaś został wybudowany w latach 1995-96 jako samowola budowlana i decyzją z 31 stycznia 2008 r. udzielono pozwolenia na jego użytkowanie. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie budynku usługowo-magazynowego oraz placu o nawierzchni z kostki, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Na działce nr 18 znajduje się budynek stacji paliw oraz obiekty stanowiące budowle, tj. wiata nad dystrybutorami i plac o nawierzchni z kostki betonowej. Budynek stacji paliw został wybudowanym w latach 1995-1997, po jego nabyciu ponosili Państwo wydatki na jego ulepszenie, które stanowiły co najmniej 30% jego wartości początkowej. Budynek po poniesieniu nakładów został oddany do użytkowania w 2016 r., po tym okresie nie ponosili już Państwo nakładów na jego ulepszenie. Wiata nad dystrybutorami została wybudowana w 1997 r., a w latach 2008-2010 ponosili Państwo wydatki na jej ulepszenie, które stanowiły co najmniej 30 % wartości początkowej. Plac o nawierzchni z kostki betonowej został wybudowany przez Państwa w 2021 r. i nie ponosili Państwo wydatków na jego ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Z kolei na działce nr 19 znajduje się plac z kostki betonowej, stanowiący budowlę, który został wybudowany przez Państwa w 2021 r. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie ww. placu, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.

Biorąc pod uwagę powołane wyżej przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że transakcja dostawy budynków i budowli posadowionych na działkach nr 13, 15, 16, 18 i 19 nie została dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od momentu pierwszego zasiedlenia do momentu ich dostawy w drodze wywłaszczenia upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Tym samym, w odniesieniu do dostawy opisanych budynków i budowli znajdujących się na tych działkach spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

W związku z tym, że dostawa przedmiotowych budynków i budowli korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, analiza zwolnienia od podatku tej dostawy wynikająca z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 10a i art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy jest bezzasadna.

Jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem zbycia podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynek czy budowla na nim posadowione. W związku z powyższym, również dostawa gruntów oznaczonych jako działki nr 13, 15, 16, 18 i 19, z którymi to związane są opisane budynki i budowle, korzystała ze zwolnienia od podatku na podstawie wskazanego art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Państwa stanowisko jest zatem prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja rozstrzyga w zakresie skutków podatkowych dostawy - wywłaszczenia w zamian za odszkodowanie - działek nr 13, 15, 16, 18 i 19. W zakresie skutków podatkowych dostawy - wywłaszczenia w zamian za odszkodowanie - działek nr 9, 10 i 12 zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.