0114-KDIP4-3.4012.319.2026.2.DS

Interpretacja indywidualna2026-08-25Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Uznanie Sprzedających za podatników w związku z opisaną transakcją sprzedaży Nieruchomości, udokumentowanie tej transakcji oraz prawo do odliczenia w podatku naliczonego w związku z transakcją.

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w zakresie:

·         uznania, że Pani A.A. nie działa jako podatnik w przypadku opisanej transakcji sprzedaży Nieruchomości,

·         uznania, że Pan B.B. działa jako podatnik w przypadku opisanej transakcji sprzedaży nieruchomości,

·         wystawienia przez Pana B.B. faktury w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości,

·         prawa Spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez Pana B.B. dokumentującej opisaną transakcję,

a także jest nieprawidłowe w zakresie:

·         uznania, że niezależnie od tego, czy Pani A.A. zostanie czy nie zostanie uznana za podatnika VAT, to jeśli Pan B.B. zostanie uznany za podatnika VAT w ramach transakcji, to może wystawić fakturę z tytułu sprzedaży Nieruchomości w odniesieniu do 100% jej wartości.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

21 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 19 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych sprzedaży Nieruchomości stanowiącej działki o nr 1, 2, 3, i 4. Uzupełnili go Państwo pismem z 5 sierpnia 2026 r. (wpływ 5 sierpnia 2026 r.) w odpowiedzi na wezwanie.

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

·         B.B.

2. Zainteresowani niebędący stroną postępowania:

·         A.A.

·         C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Opis stanu faktycznego

18 listopada 2025 roku zawarty został akt notarialny (…) stanowiący przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości. Stronami przedmiotowej umowy są Sprzedający, tj. B.B. i A.A. oraz Kupujący, tj. C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS pod nr (…). Pan B.B. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą D. Przeważająca działalność gospodarcza wg PKD2025 to 77.12.Z Wynajem i dzierżawa samochodów ciężarowych. Działalność prowadzona jest nieprzerwanie od 1 lutego 1989 roku. Pan B.B. jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

Pani A.A. nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdy nie była czynnym podatnikiem podatku VAT.

Zgodnie z wpisem w KRS przedmiotem przeważającej działalności Kupującego, tj. Spółki C Sp. z o. o. jest pośrednictwo w obrocie nieruchomościami (kod 68.31.Z). Pozostała działalność została określona kodami: 41.00; 42.11.Z; 42.21.Z; 42.22.Z; 43.11.Z; 43.12.Z; 43.13.Z; 43.2; 43.3. Kupujący zamierza nabyć nieruchomości w celu realizacji inwestycji w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nabyte w ramach planowanej transakcji nieruchomości będą wykorzystywane w całości do wykonywania czynności opodatkowanych przez Spółkę.

Sprzedający oraz Spółka Kupująca nie są podmiotami powiązanymi w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Przedmiotem umowy są:

-     nieruchomość gruntowa oznaczona w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: 2, 3 i 4 o łącznej powierzchni 5.091 m2 położona przy ul. (…) w (…) (…). Działka gruntu nr 2 jest niezabudowana i stanowi drogę wewnętrzną (w chwili obecnej została zmieniona klasyfikacja gruntu na tereny Bi); działka gruntu nr 3 zabudowana jest budynkiem handlowo usługowym o powierzchni zabudowy 116 m2; działka gruntu nr 4 zabudowana jest budynkiem biurowym o powierzchni zabudowy 95 m2.

Prawo własności przedmiotowej nieruchomości na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej zostało nabyte przez A.A. i B.B. w drodze kupna od osób fizycznych na podstawie umowy sprzedaży udokumentowanej w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza E.E. w (...) 14 lutego 1996 r. (Rep. (…)). Zgodnie z treścią tej umowy przedmiotem sprzedaży były zabudowane działki nr 2, 3, 4 jako zorganizowana część przedsiębiorstwa.

-     nieruchomość gruntowa oznaczona w ewidencji gruntów i budynków numerem działki 1 o powierzchni 5.485 m2 położona przy ul. (...) w (..) (…). Działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 93 m2. Prawo własności przedmiotowej nieruchomości na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej zostało nabyte przez A.A. i B.B. w drodze kupna od osób fizycznych na podstawie umowy sprzedaży dokumentowanej w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza F.F. w (..) 4 października 2007 r. (Rep. (…)).

Budynek mieszkalny posadowiony na działce nr 1 (ul. (...)) wraz z przyległym gruntem o powierzchni 900 m2 (część nieruchomości gruntowej objętej KW (…)) był przedmiotem umowy dzierżawy zawartej 30 grudnia 2021 r., przy czym umowa wygasła (w związku z upływem okresu jej obowiązywania, tym niemniej dzierżawca nadal odpłatnie korzystał z nieruchomości na podstawie umowy ustnej do 31 stycznia 2026 r.). Umowa dzierżawy została opodatkowana podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu Wydzierżawiający Pan B.B. wystawiał na rzecz dzierżawcy faktury VAT. Budynek posadowiony na ww. nieruchomości ujęty był w ewidencji środków trwałych w działalności gospodarczej D i do grudnia 2022 roku dokonywane były odpisy amortyzacyjne. Adres ww. nieruchomości, tj. ul. (...), (...) wskazany był także - do 17 listopada 2025 r. - w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej jako dodatkowe, stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej firmy Pana B.B., tym niemniej w budynku tym faktycznie nie była prowadzona działalność gospodarcza. Podkreślić należy, że nieruchomość przed zawarciem ww. umowy dzierżawy była przedmiotem umów dzierżawy lub najmu prywatnego od roku 2008 (z przerwami).

Nieruchomość składająca się z działek nr 2, 3 i 4 ((...)) wraz z nieobjętą ww. umową dzierżawy częścią nieruchomości oznaczonej jako działka 1 ( (...), (...)) są przedmiotem umowy najmu prywatnego od osoby fizycznej (Pana B.B.) zawartej 1 lipca 2023 roku, która to umowa zawarta została na czas nieokreślony, przy czym każda ze stron może ją rozwiązać bez podawania przyczyny z 6-miesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca. Nieruchomość ta była wcześniej przedmiotem najmu od roku 2004 (z przerwami). Zarówno poprzednie, jak i obecna umowa najmu były opodatkowane podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu wystawiane były faktury VAT. W obecnej umowie najmu jako Wynajmujący oraz w treści faktur jako wystawca wskazany jest Pan B.B. jako osoba fizyczna (a nie jako przedsiębiorca) i wystawiane są faktury VAT.

Należy tez podkreślić, iż odnośnie do wykorzystania w działalności gospodarczej - nieruchomości nie były wykorzystywane w sposób ciągły. Dochody z najmu nieruchomości były rozliczane w proporcji 50% przez A.A. oraz 50% przez B.B., przy zastosowaniu ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) według stawek 8,5% oraz 12%. Wyjątek stanowił okres, w którym nieruchomość przy ul. (...) była ujęta w ewidencji środków trwałych działalności gospodarczej B.B. i w związku z tym najem był fakturowany w ramach firmy D. Jednocześnie, zgodnie z informacją uzyskaną z urzędu skarbowego, w odniesieniu do najmu nieruchomości realizowanego jako osoby fizyczne w ramach majątku prywatnego, podatek VAT od wystawianych faktur był rozliczany w całości przez B.B.

Dodatkowo wskazać należy, że:

-     Sprzedający nie są rolnikami ryczałtowymi, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, korzystającym ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług,

-     z ww. działek nie były dokonywane zbiory i dostawy (sprzedaż) produktów rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 20 ustawy o podatku od towarów i usług,

-     Sprzedający nie podejmowali do dnia zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży działań marketingowych w celu sprzedaży nieruchomości wykraczających poza zwykłe formy ogłoszenia,

-     jak wskazano wyżej nieruchomości były (a w przypadku nieruchomości przy ul. (...) jest nadal) przedmiotem umów cywilnoprawnych (najem/dzierżawa) opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, stroną tych umów jako wydzierżawiający/wynajmujący oraz wystawcą faktur VAT jest Pan B.B.,

-     Sprzedający nie dokonywali wcześniej sprzedaży żadnych nieruchomości,

-     Nieruchomość (…) nigdy nie była wprowadzona do ewidencji środków trwałych w działalności B.B.,

-     A.A. nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdy jej nie prowadziła,

-     w stosunku do małżonków nie została orzeczona separacja ani ubezwłasnowolnienie oraz nie została ogłoszona upadłość żadnego z nich.

W ww. przedwstępnej umowie sprzedaży z 18 listopada 2025 r. zarówno Sprzedający jak i Kupująca Spółka oświadczyli, że w związku z zawarciem umowy jako czynni podatnicy podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług rezygnują ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10 ww. ustawy i wybierają opodatkowanie podatkiem od towarów i usług dostawy budynków, budowli lub ich części. W związku z postanowieniami umowy Kupująca Spółka złożyła do depozytu notarialnego zadatek w wysokości 5% ceny sprzedaży. Z tego tytułu Pan B.B. 18 listopada 2025 r. wystawił na rzecz Kupującej Spółki fakturę VAT zaliczka, w której wykazał należny wg stawki 23% podatek VAT. Wykazany na fakturze podatek VAT został rozliczony przez Pana B.B. w złożonej deklaracji podatkowej.

Na potrzeby zawartej przedwstępnej umowy sprzedaży małżonkowie złożyli pisemne oświadczenie z 18 listopada 2025 r. „o rozliczeniu podatku VAT od sprzedaży nieruchomości” w którym oświadczyli, że:

-     istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa małżeńska,

-     ww. nieruchomości gruntowe nabyli na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. Nie zmieniali obowiązującego w ich związku małżeńskim ustroju majątkowego w drodze umowy ani orzeczenia sądu. Opisane nieruchomości gruntowe stanowią składnik ich majątku wspólnego.

-     W związku z zawarciem ze Spółką C Sp. z o. o. z siedzibą w (...) umowy przedwstępnej sprzedaży ww. nieruchomości, której konsekwencją będzie zawarcie umowy przyrzeczonej sprzedaży nieruchomości gruntowych małżonkowie oświadczyli, ze rozliczenie podatku VAT z tytułu tej transakcji nastąpi przez B.B. jako podatnika VAT, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego.

Ponadto Pani A.A. oświadczyła, że wyraża zgodę na rozliczenie podatku VAT od przedmiotowej transakcji przez B.B.. Potwierdziła także, że nie będzie występować jako odrębny podatnik VAT w związku z transakcją.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego

Działka nr 2 jest i w momencie planowanej sprzedaży będzie działką niezabudowaną, stanowiącą drogę wewnętrzną (w momencie sprzedaży nie będzie ona oznaczona jako droga, była tak opisana w dniu podpisywania umowy przedsprzedaży).

Jednocześnie Wnioskodawcy wyjaśniają, że zawarte we wniosku sformułowanie wskazujące, iż przedmiotem sprzedaży są „zabudowane działki nr 2, (…)”, stanowi oczywistą omyłkę pisarską.

Prawidłowo należy wskazać, że działka nr 2 jest działką niezabudowaną, co wynika zarówno z treści umowy przedwstępnej sprzedaży (§ 1 ust. 3 tiret dziesiąte), jak również z wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów i budynków.

Obecnie, w związku z aktualizacją oznaczeń użytków przez właściwy organ ewidencyjny, działka została zakwalifikowana jako teren oznaczony symbolem Bi – inne tereny zabudowane, jednak klasyfikacja ewidencyjna nie oznacza, że działka jest faktycznie zabudowana.

Sprzedającym nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia działki nr 1.

Nieruchomość została nabyta przez Sprzedających jako osoby fizyczne pozostające we wspólności majątkowej małżeńskiej do ich majątku prywatnego. Transakcja nabycia nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zbywcami były osoby fizyczne, wobec czego nie wystąpił podatek naliczony podlegający odliczeniu.

Pierwsze zasiedlenie poszczególnych budynków nastąpiło w następujący sposób:

·      w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. (...), obejmującej działki nr 4, 3 oraz 2 – budynki istniały już w chwili ich nabycia w 1996 r. Po wykonaniu niezbędnych prac remontowych zostały oddane do użytkowania na potrzeby własne Sprzedających;

·      w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. (...), obejmującej działkę nr 1 – budynek mieszkalny istniał już w chwili jego nabycia. Po wykonaniu drobnych prac remontowych rozpoczęto jego użytkowanie w 2008 r.

W obu przypadkach pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynków a planowaną sprzedażą upłynął okres znacznie dłuższy niż dwa lata.

Wydatki na ulepszenie budynków były ponoszone przez oboje Sprzedających.

a)  Wydatki te nie przekroczyły 30% wartości początkowej żadnego z budynków.

b)  Wydatki były ponoszone przed rozpoczęciem użytkowania budynków przez Sprzedających.

c)  Sprzedającym nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT od poniesionych wydatków, gdyż były one ponoszone przez osoby fizyczne do majątku prywatnego.

d)  Po wykonaniu prac:

·         nieruchomość przy ul. (...) była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej do 2003 r., a następnie okresowo wynajmowana,

·         nieruchomość przy ul. (...) od początku była przedmiotem najmu.

e)  Od oddania budynków do użytkowania po dokonaniu wskazanych prac do dnia planowanej sprzedaży upłynął okres przekraczający dwa lata.

f)   Najemcy ponosili wyłącznie nakłady na własne potrzeby, które nie stanowiły ulepszeń budynków w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Nakłady te nie były i nie będą rozliczane ze Sprzedającymi.

Nabywca nieruchomości został pozyskany z jego własnej inicjatywy. Sprzedający nie podejmowali działań mających na celu poszukiwanie nabywcy.

Sprzedający nie udzielili żadnemu podmiotowi trzeciemu pełnomocnictwa ani innego umocowania prawnego do działania w ich imieniu w zakresie przygotowania nieruchomości do sprzedaży.

Jedynie Kupującemu udzielono pełnomocnictwa do podejmowania czynności określonych w umowie przedwstępnej, w szczególności do występowania przed właściwymi organami administracji publicznej w celu uzyskania decyzji administracyjnych, uzgodnień i pozwoleń niezbędnych do realizacji planowanej przez niego inwestycji, zgodnie z postanowieniami aktu notarialnego.

Pytania

1.  Czy przy transakcji sprzedaży Nieruchomości, Żona działa jako podatnik VAT, w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT?

2.  Czy przy transakcji sprzedaży Nieruchomości, Mąż działa jako podatnik VAT, w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT?

3.  Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 będzie pozytywna i na pytanie nr 2 będzie pozytywna, czy Mąż po rezygnacji ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT może wystawić fakturę w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości i czy Spółce będzie przysługiwało wówczas prawo do odliczenia podatku VAT w związku z fakturą wystawioną przez Męża (faktura w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości)?

4.  Jeśli odpowiedź na pytanie nr 1 będzie negatywna a na pytanie nr 2 będzie pozytywna, czy Mąż po rezygnacji ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy VAT może wystawić fakturę w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości i czy Spółce będzie przysługiwało wówczas prawo do odliczenia podatku VAT w związku z fakturą wystawioną przez Męża (faktura w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości)?

Stanowisko Zainteresowanych

Ad 1.

W opinii Wnioskodawcy, w ramach transakcji sprzedaży Nieruchomości na rzecz Spółki, Żona nie działa jako podatnik VAT, w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT.

Ad 2.

W opinii Wnioskodawcy, w ramach transakcji sprzedaży Nieruchomości na rzecz Spółki, Mąż działa jako podatnik VAT, w rozumieniu art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT.

Ad 3. i 4.

W opinii Wnioskodawcy niezależnie od tego, czy Żona zostanie, czy nie zostanie uznana za podatnika VAT, to jeśli Mąż zostanie uznany za podatnika VAT w ramach transakcji, to może wystawić fakturę z tytułu sprzedaży Nieruchomości w odniesieniu do 100% jej wartości. Spółce natomiast będzie przysługiwało pełne prawo do odliczenia podatku VAT z tytułu wystawionej faktury.

I. Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytań nr 1 i nr 2

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem VAT”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy, ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).

Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy, ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Zatem zgodnie z powołanymi przepisami, grunty zabudowane spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż jest traktowana jako czynność odpłatnej dostawy towarów na terytorium kraju.

Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:

Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

a)    określone udziały w nieruchomości;

b)    prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;

c)    udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.

Należy więc przyjąć, że w oparciu o definicję zawartą w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie zarówno gruntu zabudowanego, jak też udziału w prawie własności takiego gruntu traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.

Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1071).

Zgodnie z art. 195 wyżej powołanej ustawy - Kodeks cywilny, własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności

Zgodnie z art. 196 § 1 ustawy - Kodeks cywilny współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

Na podstawie art. 196 § 2 ustawy - Kodeks cywilny współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Z kolei przepis art. 198 ustawy - Kodeks cywilny stanowi, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Współwłaściciel ma względem swojego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.

Kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), zwanej dalej „Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym”.

Na mocy art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zatem, istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).

Na podstawie art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Jak stanowi art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Jak wynika z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.

W myśl art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

W akcie notarialnym dokumentującym tego rodzaju nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.

Ustawa o podatku od towarów i usług nie wymienia małżonków jako odrębnej kategorii podatników. Stwarza to dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.

W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokona czynności podlegającej opodatkowaniu.

Jeżeli zatem przedmiotem dostawy jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) - jako podatnik VAT.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Jak stanowi art. 15 ust. 1 ustawy podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług, wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.

Jak wynika natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do przyszłego wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany za podatnika podatku od towarów i usług. Tym samym, wykorzystywanie majątku prywatnego przez osobę fizyczną stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zatem, podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży, w tym przypadku nieruchomości, jest ustalenie czy działanie to można uznać za wykorzystywanie towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności handlowej.

Określony w cytowanej ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie o podatku od towarów i usług, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej.

W tym miejscu podkreślić należy, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen V. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę, będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych.

„Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.

Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być, np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Z opisu sprawy wynika, że Sprzedający, będący małżeństwem są współwłaścicielami dwóch zabudowanych nieruchomości. Przy czym Małżonka nigdy nie była czynnym podatnikiem VAT. Natomiast Mąż prowadzi działalność gospodarczą nieprzerwanie od 1 lutego 1989 roku (przeważająca działalność gospodarcza wg PKD2025 to 77.12.Z Wynajem i dzierżawa samochodów ciężarowych). Pan B.B. jest czynnym podatnikiem podatku VAT.

Obydwie nieruchomości były wykorzystywane przez Pana B.B. w sposób ciągły do celów zarobkowych. Budynek mieszkalny posadowiony na działce nr 1 (ul. (...)) wraz z przyległym gruntem był od roku 2008 (z przerwami) przedmiotem umów dzierżawy lub najmu i z tego tytułu Pan B.B. wystawiał faktury VAT. Budynek posadowiony na ww. nieruchomości ujęty był w ewidencji środków trwałych w działalności gospodarczej D i do grudnia 2022 roku dokonywane były odpisy amortyzacyjne. Adres ww. nieruchomości, tj. ul. (...), (...) wskazany był także-do 17 listopada 2025 r. - w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej jako dodatkowe, stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej firmy Pana B.B.

Z kolei nieruchomość składająca się z działek nr 2, 3 i 4 ((...)) wraz z nieobjętą ww. umową dzierżawy częścią nieruchomości oznaczonej jako działka 1 ((...), (...)) są przedmiotem umowy najmu której stroną jako wynajmujący jest Pan B.B.. Nieruchomość ta była także wcześniej przedmiotem najmu od roku 2004 (z przerwami). Zarówno poprzednie, jak i obecna umowa najmu były opodatkowane podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu wystawiane były faktury VAT przez Pana B.B. Obecnie małżonkowie postanowili zbyć przedmiotowe nieruchomości i zawarli z nabywcą przedwstępną umowę sprzedaży.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów, dostawa towarów (w tym nieruchomości zabudowanych) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy działaniom podmiotu dokonującego tej dostawy można przypisać znamiona prowadzenia działalności gospodarczej, co w efekcie przesądza o uzyskaniu przez niego statusu podatnika. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że powyższe może mieć miejsce również w odniesieniu do czynności dokonanej jednorazowo. Dla uznania czynności za wykonywaną w ramach działalności gospodarczej nie ma bowiem znaczenia częstotliwość jej wykonywania, lecz zamiar z jakim została zrealizowana i okoliczności w jakich ją wykonano.

Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że:

-     Małżonka, Pani A.A. nie wykazywała aktywności, która wykraczałaby poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności w stosunku do ww. nieruchomości zabudowanych.

-     Mąż, Pan B.B. wykorzystywał ww. nieruchomości na cele prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Wobec powyższego w związku ze sprzedażą nieruchomości zabudowanej jedynie aktywność Męża - Pana B.B. jest porównywalna do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie określonym rodzajem działalności. Reasumując:

-     Małżonka, Pani A.A. nie występuje przy sprzedaży ww. nieruchomości zabudowanych w roli podatnika podatku od towarów i usług.

-     Mąż, Pan B.B. występuje przy sprzedaży ww. nieruchomości zabudowanych w roli podatnika podatku od towarów i usług prowadzącego działalność gospodarczą.

II. Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytań nr 3. i 4.

Zgodnie z art. 86 Ustawy o VAT:

·      ust. 1 - w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 tej ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,

·      ust. 10 - prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy,

·      ust. 10b pkt 1) - prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a - powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Jednocześnie zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Odnosząc się do sposobu dokumentowania transakcji sprzedaży nieruchomości, należy wskazać, że zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art. 106a-106q ustawy. Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

W myśl zaprezentowanych regulacji należy stwierdzić, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu otrzymanej faktury przysługuje:

-     podatnikowi VAT, tj. podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą,

-     jeśli faktura dokumentuje rzeczywiste transakcje, podlegające opodatkowaniu VAT,

-     jeśli nabywane towary/usługi wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych.

Jednocześnie w tym miejscu należy wyjaśnić, że dla zaistnienia prawa do odliczenia VAT nie jest konieczne natychmiastowe rozpoczęcie wykonywania czynności opodatkowanych przy wykorzystaniu nabytych towarów lub usług. Kluczowe jest natomiast to, aby podatnik nabywał dany towar lub usługę z zamiarem wykorzystania jej do wykonywania czynności opodatkowanych.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie m.in. w orzecznictwie TSUE (wyrok z 12 listopada 2020 r. w sprawie ITH Comercial Timięoara SRL przeciwko Agenda Najionala de Administrare Fiscalś - Direcjia Generalś Regionalś a Finanjelor Publice Bucuresti (C-734/19), wyrok z 28 lutego 2018 r., Imofloresmira - lnvestimentos Imobiliórios, C-672/16, EU:C:2018:134, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).

W tym względzie Trybunał wielokrotnie orzekał, że nabyte prawo do odliczenia pozostaje co do zasady zachowane, nawet jeśli później, ze względu na okoliczności niezależne od jego woli, podatnik nie korzysta z tych towarów i usług, które prowadziły do odliczenia w ramach opodatkowanych transakcji (wyrok z 28 lutego 2018 r., Imofloresmira - lnvestimentos Imobiliórios, C-672/16, EU:C:2018:134, pkt 40 i przytoczone tam orzecznictwo)”.

Mając na uwadze powyższe, jeśli Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uzna, że Mąż dokonując sprzedaży Nieruchomości na rzecz Spółki występuje jako podatnik VAT, to w ocenie Wnioskodawcy Mąż powinien wystawić fakturę dokumentującą 100% wartości Nieruchomości (jako zarejestrowany podatnik VAT czynny uprawniony jest na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT do skutecznej rezygnacji ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10 ustawy).

Skoro zatem Spółka będzie spełniała wszystkie warunki uprawniające ją do skorzystania z prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia Nieruchomości, tj.:

·         transakcja udokumentowana fakturą będzie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT,

·         nabyta w ramach planowanej transakcji Nieruchomość będzie wykorzystywana przez Spółkę w całości do wykonywania czynności opodatkowanych,

·         Spółka jest i będzie na dzień sprzedaży podatnikiem VAT, o którym mowa w art. 15 Ustawy o VAT, zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny,

·         Spółce przysługiwać będzie prawo do jego odliczenia podatku VAT z przedmiotowej faktury w pełnym zakresie.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Przy czym na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:

Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

1) określone udziały w nieruchomości,

2) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,

3) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.

Zatem, w świetle powołanych powyżej przepisów zbycie nieruchomości (gruntów oraz udziałów w nich) traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, która to czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Zgodnie z art. 195 wyżej powołanej ustawy Kodeks cywilny:

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się – jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji – przepisy odnoszące się do własności.

Zgodnie z art. 196 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

Na podstawie art. 196 § 2 ustawy Kodeks cywilny:

Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika. Do współwłasności w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.

Przepis art. 198 ustawy Kodeks cywilny stanowi, że:

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Współwłaściciel ma względem swojego udziału pozycję wyłącznego właściciela. Ze względu na charakter udziału, każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.

Kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236), zwanej dalej „Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym”.

Na mocy art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zatem, istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).

Na podstawie art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.

Jak stanowi art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Jak wynika z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.

W myśl art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

W akcie notarialnym dokumentującym nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.

Ustawa o podatku od towarów i usług nie wymienia małżonków jako odrębnej kategorii podatników. Stwarza to dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.

W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokona czynności podlegającej opodatkowaniu.

Jeżeli zatem przedmiotem dostawy jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) – jako podatnik VAT.

Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy bądź świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu, ale tylko taka, która wykonana jest przez podmiot, który w związku z jej realizacją występuje w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zdefiniowane zostały w art. 15 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Jeżeli, przedmiotem dostawy jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje dostawy we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) – jako podatnik VAT.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług, wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.

Jak wynika natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany za podatnika podatku od towarów i usług. Tym samym, wykorzystywanie majątku prywatnego przez osobę fizyczną stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zatem, podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży, w tym przypadku nieruchomości, jest ustalenie, czy działanie to można uznać za wykorzystywanie towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności handlowej.

Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.

Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług w świetle powyższych przepisów jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie – czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Należy wskazać, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, czy też prowadzenia działalności, ani też w trakcie posiadania nie został wykorzystany do działalności gospodarczej.

W kontekście powyższych rozważań nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10) wynika, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie mogą stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie – zdaniem Trybunału – okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast – jak wyjaśnił Trybunał – w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE Rady. Zatem za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem.

Pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92, które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny, to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Ze wskazanych powyżej orzeczeń wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania nieruchomości w ramach majątku osobistego.

Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych między podmiotami, w tym kwestie dotyczące przeniesienia własności nieruchomości, reguluje ww. ustawa Kodeks cywilny.

Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego:

Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.

W myśl art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego:

Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.

Z opisu sprawy wynika, że 18 listopada 2025 roku zawarta została umowa przedwstępna sprzedaży Nieruchomości pomiędzy Sprzedającymi (B.B. i A.A.) oraz Kupującym, tj. C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zainteresowany będący stroną postępowania prowadzi działalność gospodarczą pod firmą D B.B.. Przeważająca działalność gospodarcza wg PKD2025 to 77.12.Z Wynajem i dzierżawa samochodów ciężarowych. Działalność prowadzona jest nieprzerwanie od 1 lutego 1989 roku. Pan B.B. jest czynnym podatnikiem podatku VAT. Pani A.A. nie prowadzi działalności gospodarczej i nigdy nie była czynnym podatnikiem podatku VAT.

Przedmiotem umowy są:

-     nieruchomość gruntowa składająca się z działek: 2, 3 i 4 położona przy ul. (...) w (..). Działka gruntu nr 2 jest niezabudowana i stanowi drogę wewnętrzną (w chwili obecnej została zmieniona klasyfikacja gruntu na tereny Bi); działka gruntu nr 3 zabudowana jest budynkiem handlowo usługowym o powierzchni zabudowy 116 m2; działka gruntu nr 4 zabudowana jest budynkiem biurowym o powierzchni zabudowy 95 m2. Prawo własności przedmiotowej nieruchomości na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej zostało nabyte przez Sprzedających od osób fizycznych na podstawie umowy sprzedaży 14 lutego 1996 r. Zgodnie z treścią tej umowy przedmiotem sprzedaży były działki nr 2, 3, 4 jako zorganizowana część przedsiębiorstwa.

-     nieruchomość gruntowa oznaczona w ewidencji gruntów i budynków numerem działki 1 położona przy ul. (...) w (..). Działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 93 m2. Prawo własności przedmiotowej nieruchomości na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej zostało nabyte przez Sprzedających od osób fizycznych na podstawie umowy sprzedaży 4 października 2007 r. Sprzedającym nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia działki 1.

Budynek mieszkalny posadowiony na działce nr 1 (ul. (...)) wraz z przyległym gruntem o powierzchni 900 m2 był przedmiotem umowy dzierżawy zawartej 30 grudnia 2021 r., umowa ta wygasła w związku z upływem okresu jej obowiązywania, jednak dzierżawca nadal odpłatnie korzystał z nieruchomości na podstawie umowy ustnej do 31 stycznia 2026 r. Umowa dzierżawy została opodatkowana podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu Wydzierżawiający Pan B.B. wystawiał na rzecz dzierżawcy faktury VAT. Budynek posadowiony na ww. nieruchomości ujęty był w ewidencji środków trwałych w działalności gospodarczej D i do grudnia 2022 roku dokonywane były odpisy amortyzacyjne. Adres ww. nieruchomości, tj. ul. (...), (...) wskazany był także - do 17 listopada 2025 r. - w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej jako dodatkowe, stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej firmy Pana B.B., tym niemniej w budynku tym faktycznie nie była prowadzona działalność gospodarcza. Przed zawarciem ww. umowy dzierżawy, nieruchomość była przedmiotem umów dzierżawy lub najmu prywatnego od roku 2008 (z przerwami).

Nieruchomość składająca się z działek nr 2, 3 i 4 (ul. (...)) wraz z nieobjętą ww. umową dzierżawy częścią nieruchomości oznaczonej jako działka 1 (ul. (...), (...)) są przedmiotem umowy najmu prywatnego od osoby fizycznej (Pana B.B.) zawartej 1 lipca 2023 roku, która to umowa zawarta została na czas nieokreślony, przy czym każda ze stron może ją rozwiązać bez podawania przyczyny z 6-miesięcznym wypowiedzeniem ze skutkiem na koniec miesiąca. Nieruchomość ta była wcześniej przedmiotem najmu od roku 2004 (z przerwami). Zarówno poprzednie, jak i obecna umowa najmu były opodatkowane podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu wystawiane były faktury VAT. W obecnej umowie najmu jako Wynajmujący oraz w treści faktur jako wystawca wskazany jest Pan B.B. jako osoba fizyczna (a nie jako przedsiębiorca) i wystawiane są faktury VAT.

Dochody z najmu nieruchomości były rozliczane w proporcji 50% przez A.A. oraz 50% przez B.B., przy zastosowaniu ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) według stawek 8,5% oraz 12%. Wyjątek stanowił okres, w którym nieruchomość przy ul. (...) była ujęta w ewidencji środków trwałych działalności gospodarczej B.B. i w związku z tym najem był fakturowany w ramach firmy D. W odniesieniu do najmu nieruchomości realizowanego jako osoby fizyczne w ramach majątku prywatnego, podatek VAT od wystawianych faktur był rozliczany w całości przez B.B..

Sprzedający nie są rolnikami ryczałtowymi, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy o podatku od towarów i usług, korzystającym ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług, a z ww. działek nie były dokonywane zbiory i dostawy (sprzedaż) produktów rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 20 ustawy o podatku od towarów i usług.

Sprzedający nie podejmowali do dnia zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży działań marketingowych w celu sprzedaży nieruchomości wykraczających poza zwykłe formy ogłoszenia. Nieruchomości były (a w przypadku nieruchomości przy ul. (...), która jest nadal) przedmiotem umów cywilnoprawnych (najem/dzierżawa) opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, stroną tych umów jako wydzierżawiający/wynajmujący oraz wystawcą faktur VAT jest Pan B.B.. Sprzedający nie dokonywali wcześniej sprzedaży żadnych nieruchomości. Nieruchomość (…) nigdy nie była wprowadzona do ewidencji środków trwałych w działalności B.B.

Pani A.A. oświadczyła, że wyraża zgodę na rozliczenie podatku VAT od przedmiotowej transakcji przez B.B.. Potwierdziła także, że nie będzie występować jako odrębny podatnik VAT w związku z transakcją.

Państwa wątpliwości w tej sprawie w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy w związku ze sprzedażą opisanych Nieruchomości (…) i (...) Sprzedający działają jako podatnicy podatku VAT (pytania nr 1 i nr 2 z wniosku).

Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.

Jak wyjaśniono wyżej – odwołując się zarówno do treści przepisów ustawy, jak i stanowiska judykatury – w przypadku osób fizycznych, które dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, należy szczególnie wnikliwie przeanalizować okoliczności, w jakich będzie realizowana transakcja. Co do zasady bowiem osoby fizyczne, które dokonują transakcji w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykluczone są z grona podatników VAT.

Analiza opisu sprawy przedstawionego we wniosku oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy pozwala stwierdzić, że w niniejszej sprawie występują okoliczności, które łącznie wskazują, że sprzedaż opisanych działek stanowi działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a Pan B.B. z tytułu tej transakcji występuje w charakterze podatnika podatku VAT zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy.

W rozpatrywanej sprawie istotne jest to, że opisane Nieruchomości były i są przedmiotem umów dzierżawy oraz najmu prywatnego.

Na mocy art. 693 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

Jak wynika zaś z art. 659 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Tak więc zarówno dzierżawa jak i najem stanowią umowy dwustronnie zobowiązujące i wzajemne nakładające na strony – zarówno wydzierżawiającego/wynajmującego jak i dzierżawcę/najemcę – określone przepisami obowiązki.

Istota umowy dzierżawy wskazuje, że na jej podstawie dochodzi do odpłatnego świadczenia usług przez właściciela na rzecz dzierżawcy. Dzierżawca za oddaną mu w dzierżawę rzecz płaci umówiony czynsz. Istnieje zatem bezpośredni związek między świadczoną usługą a przekazanym za nią wynagrodzeniem. Podobnie dzieje się w przypadku najmu.

W kontekście niniejszej sprawy, należy zwrócić uwagę na treść zdania drugiego definicji pojęcia „działalność gospodarcza”, w której mówi się o wykorzystywaniu m.in. towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej. Takie wykorzystywanie towarów ma miejsce poprzez oddanie ich w stosunki obligacyjne (najem, dzierżawa, leasing itp.).

W konsekwencji, najem jak i dzierżawa nieruchomości stanowią odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i świadczone są w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a tym samym czynności te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W analizowanej sprawie, budynek mieszkalny posadowiony na działce nr 1 wraz z przyległym gruntem o powierzchni 900 m2 był przedmiotem umowy dzierżawy zawartej 30 grudnia 2021 r., przy czym umowa wygasła (w związku z upływem okresu jej obowiązywania, tym niemniej dzierżawca nadal odpłatnie korzystał z nieruchomości na podstawie umowy ustnej do 31 stycznia 2026 r.). Umowa dzierżawy została opodatkowana podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu Wydzierżawiający - Pan B.B. - wystawiał na rzecz dzierżawcy faktury VAT. Budynek posadowiony na ww. nieruchomości ujęty był w ewidencji środków trwałych w działalności gospodarczej D i do grudnia 2022 roku dokonywane były odpisy amortyzacyjne. Przed zawarciem ww. umowy dzierżawy, nieruchomość była przedmiotem umów dzierżawy lub najmu prywatnego od roku 2008 (z przerwami). Z kolei nieruchomość składająca się z działek nr 2, 3 i 4 wraz z nieobjętą ww. umową dzierżawy częścią nieruchomości oznaczonej jako działka 1 są przedmiotem umowy najmu prywatnego od osoby fizycznej (Pana B.B.) zawartej 1 lipca 2023 roku, która to umowa zawarta została na czas nieokreślony, Nieruchomość ta była wcześniej przedmiotem najmu od roku 2004 (z przerwami). Zarówno poprzednie, jak i obecna umowa najmu były opodatkowane podatkiem od towarów i usług i z tego tytułu wystawiane były faktury VAT. W obecnej umowie najmu jako Wynajmujący oraz w treści faktur jako wystawca wskazany jest Pan B.B. jako osoba fizyczna (nie jako przedsiębiorca) i wystawiane są faktury VAT.

Zatem Nieruchomości były wykorzystywane przez Sprzedającego – Pana B.B. - do celów zarobkowych, co spowodowało, że działki te nie były wykorzystywane wyłącznie do celów prywatnych w całym okresie ich posiadania.

Z przywołanych na wstępie uzasadnienia przepisów oraz orzecznictwa TSUE wynika, że nieruchomość wykorzystywana na cele działalności gospodarczej nie stanowi majątku osobistego wykorzystywanego do celów prywatnych.

W konsekwencji, odpłatna dostawa opisanych Nieruchomości nie jest dokonywana w ramach zbycia majątku prywatnego (osobistego), ale w ramach działalności gospodarczej Pana B.B..

Zatem, skoro w analizowanej sprawie, w zakresie zbycia Nieruchomości stanowiącej działki o nr 1, 2, 3, i 4, wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do uznania Sprzedającego – Pana B.B. - za podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, to dostawa ww. Nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.

Wykorzystywanie przedmiotowych Nieruchomości w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dowodzi, że zostały wykonane czynności, które świadczą o tym, że sprzedaż tych działek nie może stanowić czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.

Zatem sprzedaż przez Pana B.B. działek nr 1, 2, 3, i 4 stanowi dostawę dokonywaną przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, a więc przez podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług. Zatem, nie każda czynność, która wywołuje skutki na gruncie prawa cywilnego, będzie takie skutki wywoływała na gruncie prawa podatkowego.

W rozpatrywanej sprawie, pomimo że przedmiotowe działki stanowią majątek wspólny małżonków, to jednak Nieruchomości te były wykorzystywane wyłącznie przez Pana B.B. do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Czyli to Pan B.B. prowadząc działalność gospodarczą w oparciu o składniki majątku wspólnego miał nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną.

Należy zauważyć, że małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej art. 15 ust. 1 ustawy. W świetle przytoczonych wyżej przepisów zauważyć należy, że status podatnika podatku od towarów i usług, wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy podmiot dokonujący transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą.

Mając na uwadze powyższe oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie z tytułu sprzedaży wskazanych działek będących we wspólności majątkowej małżeńskiej, wyłącznie Pan B.B. jest stroną dokonującą czynności podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem i występuje w charakterze podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Skoro bowiem Nieruchomości będące przedmiotem planowanej sprzedaży wykorzystywał do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy, to jest On w sensie ekonomicznym właścicielem tych Nieruchomości i to On dokonał w efekcie dostawy Nieruchomości – przeniesienia prawa do rozporządzania działkami nr 1, 2, 3, i 4 jak właściciel.

W konsekwencji, planowana przez Pana B.B. sprzedaż działek nr 1, 2, 3, i 4 podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, jako odpłatna dostawa towaru stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie nieuznania Żony (Pani A.A) za podatnika podatku od towarów i usług w związku ze sprzedażą ww. Nieruchomości (pytanie nr 1) oraz uznania Męża (Pana B.B.) za podatnika w związku z ww. dostawą (pytanie nr 2) jest prawidłowe.

Kolejne Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy Zainteresowany będący stroną postępowania (Mąż) może wystawić fakturę w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości oraz czy Spółce będzie wówczas przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej tą dostawę – w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości (pytanie nr 3 z wniosku).

Jak ustalono powyżej, dostawa przez Pana B.B. opisanych we wniosku Nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.

Podkreślić w tym miejscu należy, że dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może być opodatkowana właściwą stawką podatku, albo może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.

W kwestii sposobu opodatkowania nieruchomości niezabudowanych przywołać należy art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, zgodnie z którym:

Zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane.

Powyższe oznacza, że zwolnienie przysługuje względem takiej dostawy, której przedmiotem jest grunt niezabudowany i jednocześnie o przeznaczeniu innym niż budowlane. Zatem ze zwolnienia od podatku korzystać będą dostawy gruntów o charakterze rolnym, leśnym, itp.

W myśl art. 2 pkt 33 ustawy:

Ilekroć w ustawie jest mowa o terenach budowlanych - rozumie się przez to grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu - zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o którym mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Opodatkowane są zatem dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe niezabudowane, będące terenami budowlanymi w rozumieniu ww. art. 2 pkt 33 ustawy, pozostałe natomiast dostawy gruntów niezabudowanych, innych niż tereny budowlane – są zwolnione od podatku.

Jak stanowi art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U z 2026 r. poz. 538 ze zm.):

Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych ustalonych przez organ inny niż minister właściwy do spraw transportu, należy do zadań własnych gminy.

Stosownie do art. 4 ust. 1 ww. ustawy:

Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Natomiast, w myśl art. 4 ust. 2 ww. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:

W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:

1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego;

2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.

O przeznaczeniu nieruchomości stanowią zatem akty prawa miejscowego: miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – jako źródło prawa miejscowego, a w przypadku jego braku, decyzja o warunkach zabudowy – jako akt indywidualny prawa administracyjnego.

W tym miejscu warto wyjaśnić, że stosownie do treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 28 marca 1996 r. w sprawie C-468/93 Gemeente Emmen – „teren budowlany” oznacza każdy nieuzbrojony lub uzbrojony teren uznany przez państwa członkowskie za teren z przeznaczeniem pod zabudowę. Zatem, także w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, za teren budowlany uznać można jedynie taki, który regulacjami prawa krajowego został przeznaczony pod zabudowę.

W związku z tym, ustawa o podatku od towarów i usług nakazuje oceniać przeznaczenie określonego gruntu wyłącznie w oparciu o istniejący plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydane decyzje o warunkach zabudowy nieruchomości.

Analiza powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy wskazuje jednoznacznie, że zwolnienie od podatku obejmuje zbycie nieruchomości niezabudowanych (gruntów) innych niż tereny budowlane. Elementem, który determinuje możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku VAT przy zbyciu gruntów jest przeznaczenie gruntu na cele inne niż budowlane.

W kwestii sposobu opodatkowania nieruchomości zabudowanych przywołać należy art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a ustawy.

Na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:

1)    dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,

2)    pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.

Z powołanego uregulowania wynika, że dostawa budynków, budowli lub ich części jest generalnie zwolniona od podatku od towarów i usług. Wyjątek stanowi dostawa dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz jeżeli pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata. Zatem dla ustalenia zasad opodatkowania dostawy budynków, budowli lub ich części kluczowym jest ustalenie, kiedy nastąpiło pierwsze zasiedlenie i jaki upłynął okres od tego momentu.

Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:

a)  wybudowaniu lub

b)  ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.

Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku, budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.

Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków czy budowli, jeżeli w stosunku do nich doszło do ich pierwszego zasiedlenia, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.

Jednocześnie należy mieć na uwadze, że wymienione powyżej zwolnienie uregulowane w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy ma charakter zwolnienia fakultatywnego, gdyż zgodnie z art. 43 ust. 10 ustawy:

Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:

1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;

2)  złożą:

a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub

b)  w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów

- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.

Stosownie do art. 43 ust. 11 ustawy:

Oświadczenie, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, musi również zawierać:

1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;

2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części - w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;

3) adres budynku, budowli lub ich części.

Tak więc ustawodawca daje podatnikom, dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy – po spełnieniu określonych warunków – możliwość rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Podkreślić należy, że z uwagi na przywołane uregulowania, rezygnacji ze zwolnienia od podatku, o której mowa w art. 43 ust. 10 ustawy, można dokonać wyłącznie w odniesieniu do zwolnienia od podatku określonego na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom – po spełnieniu określonych warunków – skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.

W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem że:

a)  w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,

b)  dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Prawo do zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, przysługuje wówczas, gdy w stosunku do obiektów, będących przedmiotem sprzedaży, nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ulepszenie tych obiektów, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.

Jeżeli natomiast nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku sprzedaży nieruchomości na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 i pkt 10a ustawy, należy przeanalizować możliwość zastosowania zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:

Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów – zarówno nieruchomości, jak i ruchomości – przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych – niezależnie od okresu ich używania przez podatnika (kilka dni, miesięcy czy lat) – wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.

Dla zastosowania zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:

·         towary od momentu ich nabycia do momentu ich zbycia muszą służyć wyłącznie działalności zwolnionej, w żadnym momencie ich posiadania nie można zmienić ich przeznaczenia oraz sposobu wykorzystywania,

·         przy nabyciu (imporcie, wytworzeniu) tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Niespełnienie już jednego z powyższych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a oraz art. 43 ust. 1 pkt 2 stanie się bezzasadne.

Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle albo ich części rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:

W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.

W świetle tego przepisu, przy sprzedaży budynków lub budowli albo ich części, dokonywanej wraz z dostawą gruntu, na którym są one posadowione, grunt dzieli byt prawny budynków, budowli albo ich części w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że do dostawy gruntu stosuje się analogiczną stawkę podatku, jak przy dostawie budynków, budowli lub ich części trwale z gruntem związanych. Jeżeli dostawa budynków albo budowli lub ich części korzysta ze zwolnienia od podatku, ze zwolnienia takiego korzysta również dostawa gruntu, na którym dany obiekt jest posadowiony.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia budynku czy budowli. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.), zwanej dalej ustawą Prawo budowlane.

W myśl art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane:

Ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane:

Ilekroć w ustawie jest mowa o budynku – należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Jak stanowi art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane:

Ilekroć w ustawie jest mowa o budowli – należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, biogazowni, biogazowni rolniczej, biometanowni i innych urządzeń), oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, w tym pod morskie turbiny wiatrowe oraz stacje elektroenergetyczne zlokalizowane na morzu, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

W myśl zaś art. 3 pkt 3a cyt. ustawy Prawo budowlane:

Ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie liniowym – należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, droga kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że działka gruntu nr 2 jest niezabudowana i stanowi drogę wewnętrzną (w chwili obecnej została zmieniona klasyfikacja gruntu na tereny Bi– inne tereny zabudowane); działka gruntu nr 3 zabudowana jest budynkiem handlowo usługowym o powierzchni zabudowy 116 m2; działka gruntu nr 4 zabudowana jest budynkiem biurowym o powierzchni zabudowy 95 m2. Natomiast działka o nr 1 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 93 m2. Prawo własności działki 1 Sprzedający nabyli od osób fizycznych na podstawie umowy sprzedaży 4 października 2007 r. Sprzedającym nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia działki nr 1. Prawo własności działek o nr 2, 3 i 4 Sprzedający nabyli 14 lutego 1996 r. Zgodnie z treścią tej umowy przedmiotem sprzedaży były działki nr 2, 3, 4 jako zorganizowana część przedsiębiorstwa.

Pierwsze zasiedlenie poszczególnych budynków nastąpiło w następujący sposób:

·      w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. (...), obejmującej działki nr 4, 3 – budynki istniały już w chwili ich nabycia w 1996 r. Po wykonaniu niezbędnych prac remontowych zostały oddane do użytkowania na potrzeby własne Sprzedających;

·      w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. (...), obejmującej działkę nr 1 – budynek mieszkalny istniał już w chwili jego nabycia. Po wykonaniu drobnych prac remontowych rozpoczęto jego użytkowanie w 2008 r.

W obu przypadkach pomiędzy pierwszym zasiedleniem budynków a planowaną sprzedażą upłynął okres znacznie dłuższy niż dwa lata.

Wydatki na ulepszenie budynków nie przekroczyły 30% wartości początkowej żadnego z budynków. Sprzedającym nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT od poniesionych wydatków, gdyż były one ponoszone przez osoby fizyczne do majątku prywatnego. Po wykonaniu prac nieruchomość przy ul. (...) była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej do 2003 r., a następnie okresowo wynajmowana, natomiast nieruchomość przy ul. (...) od początku była przedmiotem najmu. Od oddania budynków do użytkowania po dokonaniu wskazanych prac do dnia planowanej sprzedaży upłynął okres przekraczający dwa lata. Najemcy ponosili wyłącznie nakłady na własne potrzeby, które nie stanowiły ulepszeń budynków w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Nakłady te nie były i nie będą rozliczane ze Sprzedającymi.

Biorąc pod uwagę przedstawiony opis sprawy oraz powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że dostawa budynków posadowionych na działkach 3, 4 oraz na działce 1 nie jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia, ani przed nim i od pierwszego zasiedlenia budynków posadowionych na ww. działkach do dnia sprzedaży upłynęły co najmniej 2 lata. W konsekwencji, dla transakcji sprzedaży budynków posadowionych na opisanych działkach 1, 3 i 4 zostały spełnione warunki do zastosowania zwolnienia od podatku VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Jak wskazano powyżej, sprzedaż gruntu podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynek na nim posadowiony. W związku z powyższym, również sprzedaż opisanych działek o nr 1, 3 i 4, jest zwolniona od podatku na podstawie wskazanego art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.

Skoro zatem dostawa ww. budynków będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, analiza zwolnienia od podatku tej dostawy wynikająca z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 10a i art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy jest bezzasadna.

Z uwagi na fakt, że ww. dostawa budynków posadowionych na opisanych działkach 1, 3 i 4 korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, to możliwa jest, wspólnie z kupującą Spółką (która jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT), rezygnacja z tego zwolnienia i - po skutecznym spełnieniu warunków określonych w wyżej powołanych przepisach art. 43 ust. 10 i art. 43 ust. 11 ustawy – skorzystanie z opcji opodatkowania ww. dostawy według właściwej dla tej transakcji stawki podatku VAT.

Odnosząc się natomiast do kwestii zwolnienia od podatku działki 2 stanowiącej drogę wewnętrzną o przeznaczeniu Bi – inne tereny zabudowane, należy stwierdzić że w myśl powołanych przepisów Prawa budowlanego drogi są budowlami.

Co więcej, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219 ze zm.):

Użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą się na następujące grupy:

1) grunty rolne;

2) grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione;

3) grunty zabudowane i zurbanizowane;

4) grunty pod wodami;

5) tereny różne.

W myśl § 9 ust. 3 ww. rozporządzenia:

Grunty zabudowane i zurbanizowane, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 3, dzielą się na:

1) tereny mieszkaniowe, oznaczone symbolem B;

2) tereny przemysłowe, oznaczone symbolem Ba;

3) inne tereny zabudowane, oznaczone symbolem Bi;

4) zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy, oznaczone symbolem Bp;

5) tereny rekreacyjno-wypoczynkowe, oznaczone symbolem Bz;

6) użytki kopalne, oznaczone symbolem K;

7) tereny komunikacyjne, w tym:

a) drogi, oznaczone symbolem dr,

b) tereny kolejowe, oznaczone symbolem Tk,

c) inne tereny komunikacyjne, oznaczone symbolem Ti,

d) grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych, oznaczone symbolem Tp.

Wskazali Państwo, że działka nr 2 jest i w momencie planowanej sprzedaży będzie działką niezabudowaną, stanowiącą drogę wewnętrzną. Utrzymują Państwo, że obecnie, w związku z aktualizacją oznaczeń użytków przez właściwy organ ewidencyjny, działka została zakwalifikowana jako teren oznaczony symbolem Bi – inne tereny zabudowane, jednak klasyfikacja ewidencyjna nie oznacza, że działka jest faktycznie zabudowana. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, przyjąć należy – za Państwem – że ww. działka nie jest zabudowana, jednakże z okoliczności sprawy wynika, że jest przeznaczona pod zabudowę (skoro jej klasyfikacja to inne tereny zabudowane). W konsekwencji, teren działki nr 2 należy określić jako teren budowlany, zdefiniowany w art. 2 pkt 33 ustawy o podatku od towarów i usług. Z uwagi na powyższe zastosowanie zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy w stosunku do dostawy działki o nr 2 jest niemożliwe. W tej sytuacji, należy przeanalizować przesłanki do ewentualnego zastosowania zwolnienia od podatku VAT dostawy ww. nieruchomości, wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W analizowanej sprawie zwolnienie od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy również nie znajduje zastosowania, ponieważ nie jest spełniony już jeden z warunków przedstawionych w tym przepisie. Działka nr 2 nie była bowiem w całym okresie posiadania wykorzystywana wyłącznie do działalności zwolnionej od podatku VAT – jak wskazano we wniosku działka ta była przedmiotem odpłatnego najmu, a zatem służyła do czynności opodatkowanych podatkiem VAT i niekorzystających ze zwolnienia od tego podatku.

W konsekwencji, zbycie działki nr 2 stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w powiązaniu z art. 7 ust. 1 ustawy, która nie korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ani pkt 2 ustawy, a zatem podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z zastosowaniem właściwej dla tej czynności stawki podatku VAT.

Przechodząc do kwestii udokumentowania fakturą przez Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania (Męża) 100% wartości Nieruchomości wskazać należy, że zasady dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu regulują przepisy art. 106a-106q ustawy.

Na podstawie art. 106b ust. 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;

2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;

3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;

4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:

a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,

c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.

Zgodnie z art. 106b ust. 2 ustawy:

Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3.

Według art. 106b ust. 3 ustawy:

Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:

a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4,

b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4,

1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem:

a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4,

b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118

– jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.

Na mocy art. 2 pkt 22 ustawy:

Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika, pełnią szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku od towarów i usług, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Z dokonanej wyżej analizy opisanej sprawy wynika, że dostawa budynków posadowionych na działkach 1, 3 i 4 korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Jak wynika z opisu sprawy, w przedwstępnej umowie sprzedaży z 18 listopada 2025 r. zarówno Sprzedający jak i Kupująca Spółka oświadczyli, że w związku z zawarciem umowy jako czynni podatnicy podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o podatku od towarów i usług rezygnują ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10 ww. ustawy i wybierają opodatkowanie podatkiem od towarów i usług dostawy opisanych budynków.

Jak również ustalono powyżej, zbycie działki nr 2 stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w powiązaniu z art. 7 ust. 1 ustawy, bez możliwości zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ani pkt 2 ustawy.

Zatem w analizowanej sprawie, skoro Pan B.B. spełnia warunki dla uznania Go za podatnik podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, w związku ze sprzedażą Nieruchomości stanowiącej działki o nr 1, 2, 3, i 4, i jednocześnie Strony transakcji zrezygnują ze zwolnienia od podatku budynków posadowionych na działkach 1, 3 i 4 spełniając warunki określone w art. 43 ust. 10-11 ustawy, to Pan B.B. jest zobowiązany udokumentować ww. sprzedaż, wystawiając we własnym imieniu fakturę dokumentującą dokonanie transakcji sprzedaży Nieruchomości w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości.

Państwa stanowisko w zakresie zasadności wystawienia w przedstawionych okolicznościach przez Pana B.B. faktury w odniesieniu do 100% wartości Nieruchomości jest prawidłowe.

Na marginesie dodać należy, że w sytuacji, gdyby oboje małżonkowie A.B. zostali uznani za podatników podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży Nieruchomości, wówczas zobowiązani byliby udokumentować ww. sprzedaż wystawiając każdy we własnym imieniu fakturę dokumentującą ww. transakcję. Tym samym, Państwa stanowisko w związku z którym niezależnie od tego, czy Żona zostanie, czy nie zostanie uznana za podatnika VAT, to jeśli Mąż zostanie uznany za podatnika VAT w ramach transakcji, to może wystawić fakturę z tytułu sprzedaży Nieruchomości w odniesieniu do 100% jej wartości jest nieprawidłowe.

Odnosząc się natomiast do kwestii odliczania podatku naliczonego w związku z opisaną transakcją wskazać należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego. Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy również podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W myśl art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:

Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Z opisu sprawy wynika, że Spółka jest i będzie na dzień sprzedaży podatnikiem VAT zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny, a nabyte w ramach planowanej transakcji Nieruchomości będą wykorzystywane w całości do wykonywania czynności opodatkowanych przez Spółkę.

W związku z tym, Spółce przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez Pana B.B. dokumentującej dostawę opisanych Nieruchomości. Wynika to z faktu, że w analizowanym przypadku są spełnione – wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy – przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego. Nabyte przez Spółkę będącą czynnym podatnikiem VAT Nieruchomości będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a ich dostawa (po rezygnacji ze zwolnienia od podatku w odniesieniu do działek nr 1, 3 i 4) jest opodatkowana podatkiem VAT i nie jest od tego podatku zwolniona.

Podsumowując, w związku z nabyciem Nieruchomości, kupującej Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez Pana B.B.. Prawo to przysługuje pod warunkiem niewystąpienia przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 88 ustawy.

Zatem Państwa stanowisko, zgodnie z którym Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z nabyciem opisanych Nieruchomości jest prawidłowe.

Z uwagi na to, że uzyskanie odpowiedzi na pytanie nr 4 dotyczące sposobu udokumentowania planowanej dostawy Nieruchomości oraz prawa do odliczenia podatku naliczonego przez Spółkę z faktury dokumentującej tą dostawę, uzależnili Państwo od uznania Państwa stanowiska w zakresie pytania nr 1 za nieprawidłowe a w zakresie pytania nr 2 za prawidłowe, udzielanie odpowiedzi na to pytanie jest bezprzedmiotowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia

Zaznaczam, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny bądź zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego bądź zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.

Jednocześnie podkreślam, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku i w jego uzupełnieniu opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

B.B. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

  • w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
  • w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną
(art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.