taxmachine.pl

0114-KDIP4-3.4012.294.2026.2.DS

Interpretacja indywidualna2026-07-09Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Zwolnienie od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT usług wykonywanych przez Bank na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji.

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT usług wykonywanych przez Bank na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji. Uzupełnili go Państwo pismem z 8 czerwca 2026 r. (wpływ 8 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

A Spółka Akcyjna (dalej: „Bank”, „Spółka”, „Wnioskodawca”) jest podmiotem mającym siedzibę w Polsce, prowadzącym działalność bankową na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 ze zm.).

Wnioskodawca jest podmiotem uprawnionym do wykonywania funkcji agenta emisji papierów wartościowych w rozumieniu art. 7a ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722; dalej „UOIF”). Instrumentami finansowymi w rozumieniu UOIF są m.in. papiery wartościowe, do których zaliczamy w szczególności akcje, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne.

Określenie „agent emisji” funkcjonuje zarówno w UOIF, jak i w regulacjach dotyczących emisji obligacji skarbowych, jednak w każdym z tych reżimów prawnych pojęcie to może oznaczać odmienny zakres czynności, odpowiedzialności i zadań.

Zakres niniejszego wniosku nie obejmuje czynności określanych jako „agent emisji” w przepisach dotyczących obligacji skarbowych, w szczególności w rozporządzeniach Ministra Finansów dotyczących m.in.: obligacji skarbowych oferowanych w sprzedaży hurtowej, obligacji skarbowych oferowanych w sieci sprzedaży detalicznej, obligacji skarbowych oferowanych na rynkach zagranicznych, czy obligacji skarbowych uprawniających do świadczeń niepieniężnych.

Przedmiotem niniejszego wniosku jest wyłącznie funkcja agenta emisji w rozumieniu art. 7a ust. 1 UOIF realizowana w odniesieniu do papierów wartościowych innych niż skarbowe (dalej: „Agent Emisji”, „Agent”).

Usługa Agenta Emisji polega na kompleksowej i obligatoryjnej weryfikacji zgodności planowanej emisji papierów wartościowych z przepisami prawa oraz na zapewnieniu, że spełnione są wszystkie warunki skutecznego powstania i wykonywania praw z tych papierów. Zakres czynności Agenta Emisji jest wprost wskazany w UOIF i obejmuje:

a)  weryfikację dokumentów stanowiących podstawę prawną emisji papierów wartościowych w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów niezbędnych dla powstania i realizacji praw wynikających z papierów wartościowych;

b)  weryfikację kompletności dokumentacji i oświadczeń przedstawionych przez emitenta w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów dotyczących oferowania papierów wartościowych;

c)  weryfikację spełniania przez papiery wartościowe oraz przez ich emitenta warunków rejestracji w depozycie papierów wartościowych określonych w regulaminie, o którym mowa w art. 50 ust. 1, a także tego, czy przyjęte przez Krajowy Depozyt lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 i 4, zasady obsługi realizacji zobowiązań emitentów zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z papierów wartościowych;

d)  utworzenie ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych oraz wydawanie zaświadczeń, o których mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych oraz ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach;

e)  zawarcie w imieniu emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, a także udzielanie emitentowi niezbędnej pomocy w zakresie ustalenia i przygotowania dokumentacji niezbędnej do zawarcia tej umowy.

Czynności wykonywane przez Agenta Emisji sprowadzają się de facto do weryfikacji zgodności z prawem danej potencjalnej emisji papierów wartościowych, jak również działań w charakterze pośrednika w procesie rejestracji instrumentów finansowych w KDPW.

W celu umożliwienia realizacji tych zadań Bank zawiera z emitentem papierów wartościowych (dalej: „Klient”) umowę określającą zasady i warunki wykonywania funkcji Agenta Emisji na rzecz Klienta oraz zasady wynagradzania (dalej: „Umowa”).

Umowa o wykonywanie funkcji Agenta zawierana jest przed rozpoczęciem proponowania nabycia papierów wartościowych, a obowiązki Agenta obejmują co do zasady wszystkie czynności wskazane w art. 7a ust. 4 UOIF (wyżej opisane w punktach a-e).

Zgodnie z art. 7a ust. 5 UOIF, umowa ta nie może wyłączyć ani ograniczyć obowiązków Agenta Emisji. Dotyczy to zarówno przypadków, w których udział Agenta jest obligatoryjny, jak i sytuacji, w których klient korzysta z usług Banku mimo braku ustawowego wymogu jego udziału. Tym samym świadczenie usługi Agenta Emisji zawsze obejmuje pełen zakres czynności wynikających bezpośrednio z przepisów UOIF.

Czynności wykonywane przez Agenta sprowadzają się w istocie do weryfikacji zgodności z prawem danej emisji papierów wartościowych oraz do pełnienia roli pośrednika w procesie rejestracji instrumentów finansowych w KDPW.

Pośredniczenie w zawarciu przez emitenta umowy o rejestrację papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych – w tym udzielanie emitentowi niezbędnej pomocy w ustaleniu i przygotowaniu dokumentacji – stanowi jeden z obligatoryjnych elementów wsparcia świadczonego przez Agenta.

W ramach wykonywania funkcji Agenta Bank prowadzi również ewidencję papierów wartościowych – zgodnie z art. 7a ust. 8b UOIF nie dłużej niż przez 2 dni robocze. Ewidencja ta co do zasady jest prowadzona od momentu jej utworzenia do chwili przeniesienia zapisów dotyczących instrumentów finansowych na indywidualne rachunki papierów wartościowych inwestorów prowadzone przez domy maklerskie lub inne instytucje finansowe.

Zgodnie z modelem biznesowym Bank zasadniczo nie prowadzi stałego rejestru sponsora emisji dla papierów wartościowych objętych usługą Agenta Emisji. Sporadycznie może jednak wystąpić sytuacja, w której inwestor nie wskaże indywidualnego rachunku papierów wartościowych albo rejestracja dotyczy nieopłaconych w pełni certyfikatów inwestycyjnych. W takich przypadkach Bank prowadzi rejestr sponsora emisji do czasu wskazania właściwego rachunku papierów wartościowych lub pełnego opłacenia certyfikatów. Rejestr ten, jako jednoznacznie identyfikujący posiadaczy papierów wartościowych, stanowi rachunek papierów wartościowych w rozumieniu ustawy o VAT.

Z tytułu wykonywania funkcji Agenta Emisji Bank pobiera od Klienta co do zasady jednorazowe wynagrodzenie.

Bank nie pobiera odrębnego wynagrodzenia za tymczasowe prowadzenie ewidencji papierów wartościowych. Jego charakter jest wyłącznie techniczny, a nadrzędnym celem usługi Agenta Emisji pozostaje weryfikacja zgodności dokumentów emisji z przepisami prawa oraz doprowadzenie do rejestracji instrumentów finansowych w depozycie papierów wartościowych.

Pytanie

Czy wskazane w opisie stanu faktycznego usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji, podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług, w myśl art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o podatku od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, wskazane w opisie stanu faktycznego usługi wykonywane przez Bank, na podstawie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji, podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług, w myśl art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o podatku od towarów i usług.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT zwolnione od podatku są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z wyłączeniem usług przechowywania tych instrumentów oraz zarządzania nimi, a także usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Regulacja ta stanowi implementację art. 135 ust. 1 lit. f) dyrektywy 2006/112/WE, który nakłada na państwa członkowskie obowiązek zwolnienia z VAT transakcji – w tym pośrednictwa – dotyczących papierów wartościowych.

Konstrukcja normatywna instytucji Agenta Emisji została uregulowana w art. 7a ust. 1–10 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (UOIF). Ustawodawca określił w tych przepisach zarówno zakres obowiązków Agenta Emisji, jak i jego rolę w procesie emisji oraz rejestracji papierów wartościowych, wraz ze wskazaniem wpływu tych czynności na powstanie praw z emisji.

Zawarcie umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji ma charakter obligatoryjny, co wprost wynika z art. 7a ust. 1 UOIF. Ratio legis tego rozwiązania sprowadza się do zapewnienia udziału podmiotu profesjonalnego, podlegającego nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego, którego zadaniem jest zwiększenie transparentności i bezpieczeństwa procesu emisyjnego. Przepis ten przewiduje, że w przypadku papierów wartościowych wymienionych w ustawie, emitent jest zobowiązany do zawarcia umowy z Agentem Emisji. Umowa ta musi zostać zawarta przed zawarciem umowy dotyczącej rejestracji papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych. Ponadto zawiera się ją przed rozpoczęciem oferowania papierów wartościowych do nabycia.

Zgodnie z art. 7a ust. 7a UOIF, prawa z papierów wartościowych powstają z chwilą dokonania zapisu w ewidencji osób uprawnionych prowadzonej przez Agenta Emisji oraz że prawa te przysługują osobom wskazanym w ww. ewidencji.

Natomiast zgodnie z art. 7a ust. 9 tej ustawy, od momentu zarejestrowania papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych zapisy w ewidencji prowadzonych przez Agenta wywołują skutki prawne tożsame z zapisami na rachunkach papierów wartościowych.

Przyjęta w art. 7a ust. 7a oraz ust. 9 UOIF konstrukcja normatywna służy zapewnieniu ciągłości, pewności i bezpieczeństwa obrotu prawami z papierów wartościowych w okresie przejściowym pomiędzy emisją a ich rejestracją w depozycie papierów wartościowych.

Zgodnie z art. 7a ust. 7b UOIF, do czasu rejestracji papierów wartościowych w depozycie:

a)  umowa zobowiązująca do przeniesienia papierów wartościowych skutkuje ich przeniesieniem z chwilą dokonania wpisu w ewidencji osób uprawnionych prowadzonej przez Agenta Emisji, wskazującego nabywcę oraz liczbę nabywanych papierów wartościowych;

b)  jeżeli nabycie następuje na podstawie zdarzenia prawnego wywołującego skutek z mocy ustawy, Agent Emisji dokonuje odpowiedniego wpisu na żądanie nabywcy.

Zgodnie zaś z art. 7a ust. 8a UOIF, z chwilą utworzenia ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych Agent Emisji staje się bezwarunkowo i nieodwołalnie umocowany do zawarcia w imieniu emitenta umowy o rejestrację tych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych.

Katalog czynności wchodzących w zakres usług Agenta Emisji został przedstawiony w art. 7a ust. 4 UOIF.

Jednocześnie art. 7a ust. 5 UOIF stanowi, że umowa o pełnienie funkcji Agenta Emisji nie może wyłączać ani ograniczać tych ustawowych obowiązków. Rozwiązanie to służy ochronie interesów inwestorów, którzy nie są stroną umowy zawieranej pomiędzy emitentem a Agentem Emisji, a których sytuacja prawna bezpośrednio zależy od prawidłowego wykonania czynności ewidencyjnych i weryfikacyjnych.

Na mocy art. 10 ust. 9 UOIF, zapisy w ewidencji osób uprawnionych prowadzonej przez Agenta Emisji wywołują skutki prawne odpowiadające zapisom na rachunkach papierów wartościowych od chwili rejestracji obligacji, listów zastawnych lub certyfikatów inwestycyjnych w depozycie papierów wartościowych.

Całokształt przywołanej regulacji prawnej potwierdza, że umowa o wykonywanie funkcji Agenta Emisji ma charakter bezwzględnie wymagany ustawowo i że bez udziału Agenta Emisji emisja papierów wartościowych nie mogłaby dojść do skutku. Usługi Agenta są zatem ściśle i nierozerwalnie związane z procesem emisji papierów wartościowych.

W konsekwencji, skoro dokonanie zapisu w ewidencji prowadzonej przez Agenta Emisji stanowi moment powstania praw z papierów wartościowych, a czynności Agenta Emisji są nieodłącznym elementem procesu emisji, to zasadne jest uznanie, że usługi świadczone przez Agenta Emisji stanowią usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Przywołane powyżej regulacje art. 7a UOIF jednoznacznie wskazują, że czynności wykonywane przez Agenta Emisji nie mają wyłącznie charakteru technicznego lub pomocniczego, lecz bezpośrednio wpływają na powstanie, przenoszenie oraz legitymację praw z papierów wartościowych, a tym samym prowadzą do istotnych zmian w sytuacji prawnej i finansowej uczestników obrotu/stron transakcji. To właśnie zapis w ewidencji prowadzonej przez Agenta Emisji konstytuuje prawa z papierów wartościowych, umożliwia ich przenoszenie oraz zapewnia ciągłość tych praw do momentu rejestracji w depozycie papierów wartościowych.

Jak wynika z art. 7a ust. 7a oraz ust. 9 w zw. z art. 7 ust. 1 UOIF, działania Agenta Emisji wywołują bezpośrednie skutki prawne w sferze praw z papierów wartościowych. W szczególności zapis w ewidencji prowadzonej przez Agenta Emisji ma charakter konstytutywny i warunkuje powstanie oraz legitymację praw z emisji po stronie osób w niej wskazanych, a po rejestracji papierów wartościowych w depozycie wywołuje skutki prawne tożsame z zapisami na rachunkach papierów wartościowych.

W konsekwencji, czynności te stanowią konieczny i niezbędny etap realizacji procesu emisyjnego, bez którego nie dochodzi do skutecznego ukształtowania praw majątkowych z papierów wartościowych w obrocie prawnym – w konsekwencji wykonywania usług Agenta Emisji dochodzi do więc rzeczywistej zmiany sytuacji prawnej uczestników obrotu/stron transakcji. Agent Emisji, którego zaangażowanie jest obowiązkowe w przypadkach określonych w art. 7a UOIF, bezpośrednio wpływa na zmianę sytuacji prawnej stron transakcji – zarówno emitenta, jak i nabywców papierów wartościowych. Jego usługa jest elementem konstytutywnym procesu emisji, warunkującym powstanie praw z instrumentów finansowych.

W tym miejscu warto przywołać wyrok z 13 grudnia 2001 r. (C235/00, CSC Financial Services Ltd.), w którym Trybunał wyraźnie wskazał, że usługi finansowe korzystające ze zwolnienia muszą powodować zmianę praw i obowiązków stron w odniesieniu do instrumentów finansowych, jeżeli obejmują operacje o charakterze finansowym, a nie wyłącznie doradztwo czy zarządzanie. Stanowisko to potwierdzono także w wyroku z 9 lipca 2012 r. (C44/11, Deutsche Bank AG), podkreślając, że istotą usług finansowych podlegających zwolnieniu jest realna zmiana sytuacji prawnej i ekonomicznej uczestników rynku.

W wyroku z 12 czerwca 2014 r. (C461/12, Granton Advertising BV) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej podkreślił, że aby usługę można było uznać za finansową, musi ona prowadzić do rzeczywistego przesunięcia wartości ekonomicznych między uczestnikami transakcji. Odmawiając uznania kart rabatowych (obniżających cenę produktu) za instrumenty finansowe, Trybunał podkreślił, że ich funkcjonowanie nie wiąże się z transferem pieniężnym ani przesunięciem wartości ekonomicznych między uczestnikami transakcji, co przesądza o braku ich finansowego charakteru. Sytuacja ta nie ma jednak miejsca w przypadku czynności wykonywanych przez Agenta Emisji. W konsekwencji wykonywania usług Agenta Emisji dochodzi do rzeczywistej zmiany sytuacji finansowej zarówno emitenta, jak i inwestorów. Emitent papierów wartościowych uzyskuje finansowanie poprzez pozyskanie kapitału od inwestorów. Jednocześnie inwestorzy, nabywając papiery wartościowe, uzyskują określone prawa majątkowe, co wpływa na ich sytuację prawną i finansową, obejmując np. prawo do odsetek (np. w przypadku obligacji lub listów zastawnych). Proces emisji koordynowany przez Agenta Emisji prowadzi zatem do rzeczywistej zmiany sytuacji ekonomicznej emitenta (uzyskanie kapitału) oraz inwestorów (nabycie instrumentów finansowych i zmiana struktury portfela inwestycyjnego). Z uwagi na te cechy, zgodnie z dyrektywami interpretacyjnymi wynikającymi z orzecznictwa TSUE, czynności wykonywane przez Agenta Emisji należy uznać za usługi bezpośrednio związane z obrotem papierami wartościowymi, prowadzące do zmiany sytuacji prawnej i finansowej uczestników transakcji.

W wyroku z 28 lipca 2011 r. (C350/10, Nordea Pankki Suomi Oyj) TSUE wskazał, że usługi finansowe objęte zwolnieniem z VAT, obejmują czynności powodujące przekazanie środków pieniężnych, zmieniające salda rachunków bankowych lub przenoszące prawa do instrumentów finansowych. Trybunał wskazał także, że dla uznania danej usługi za usługę finansową objętą zwolnieniem z VAT istotny jest nie tylko jej wpływ na przekazanie środków lub praw do instrumentów finansowych, lecz również zakres odpowiedzialności usługodawcy. TSUE podkreślił, że zwolnieniu nie podlegają usługi, których odpowiedzialność ogranicza się do aspektów technicznych lub informacyjnych, nawet jeśli są one niezbędne dla przeprowadzenia operacji finansowych. Odmiennie jednak kształtuje się sytuacja w przypadku czynności wykonywanych przez Agenta Emisji. Zakres jego ustawowych obowiązków oraz odpowiedzialności obejmuje bowiem specyficzne i istotne elementy procesu emisyjnego, w tym prowadzenie ewidencji o charakterze konstytutywnym dla powstania i przenoszenia praw z papierów wartościowych. Odpowiedzialność Agenta Emisji nie ma zatem charakteru wyłącznie technicznego, lecz dotyczy bezpośrednich skutków prawnych i finansowych emisji, co dodatkowo przemawia za kwalifikacją tych czynności jako usług finansowych w rozumieniu przepisów o zwolnieniu z VAT.

W tym kontekście wymaga również zaznaczenia, że z punktu widzenia ustalenia przedmiotu opodatkowania VAT usług nie należy sztucznie dzielić na odrębne elementy, jeżeli stanowią one jedną funkcjonalną całość. Zgodnie z wyrokiem TSUE z dnia 27 października 2005 r. (C41/04, Levob Verzekeringen BV), za świadczenie jednolite należy uznać taką usługę, w której jeden element ma charakter dominujący, a pozostałe pełnią funkcję pomocniczą w jego wykonaniu.

Usługi Agenta Emisji polegają właśnie na świadczeniu kompleksowego pakietu czynności związanych z emisją papierów wartościowych. Agent Emisji działa jako podmiot pośredniczący między emitentem a inwestorami, zapewniając prawidłowy przebieg emisji, przygotowanie niezbędnej dokumentacji prawnej, oraz realizację czynności związanych z ich rejestracją w depozycie papierów wartościowych. Jak wskazano wcześniej, całość działania Agenta Emisji prowadzi do bezpośrednich skutków prawnych związanych z zapisaniem papierów wartościowych na rachunku, co oznacza wykreowanie instrumentów finansowych, a w konsekwencji — doprowadzenie do skutku samej emisji. Z perspektywy podatkowo prawnej usługa Agenta Emisji ma zatem charakter świadczenia kompleksowego, obejmującego szereg ściśle powiązanych czynności, których rozdzielenie miałoby charakter sztuczny i pozostawałoby w sprzeczności z dyrektywami interpretacyjnymi wynikającymi z orzecznictwa TSUE, w tym z wyroku w sprawie C41/04.

Należy również podkreślić, że usługa Agenta Emisji — w zakresie przedstawionym przez Bank — nie obejmuje usług przechowywania ani zarządzania instrumentami finansowymi, które zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT stanowią przesłanki wyłączające zastosowanie zwolnienia VAT.

Rekapitulując, usługa Agenta Emisji jest ściśle związana z dokonywaniem emisji papierów wartościowych i jako taka stanowi usługę, której przedmiotem bezpośrednio są instrumenty finansowe (papiery wartościowe). Emitenci zobowiązani są do zawarcia umowy z Agentem Emisji, a wykonywane przez tego Agenta czynności prowadzą do powstania praw z papierów wartościowych, które następnie są przedmiotem obrotu.

Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że objęcie usług Agenta Emisji podatkiem od towarów i usług — poprzez odmowę zastosowania zwolnienia — byłoby sprzeczne z celem zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT. Opodatkowanie pierwszej czynności warunkującej skuteczne przeprowadzenie emisji prowadziłoby bowiem do obciążenia VAT już na wstępnym etapie obrotu instrumentami finansowymi, co pozostawałoby w sprzeczności z konstrukcją zwolnień dla usług finansowych oraz z celem dyrektywy 2006/112/WE.

W świetle powyższego, wskazane we wniosku czynności wykonywane przez Bank jako Agenta Emisji mieszczą się w katalogu usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe. Stanowisko to pozostaje zbieżne z kierunkiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2025 r. (sygn. I FSK 2266/21), w którym Sąd uznał, iż „wynagrodzenie z tytułu wykonywania usługi Agenta Emisji, o której mowa w art. 7a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 89 ze zm.), podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.).”

Mając na względzie powyższe, Wnioskodawca wnosi o uznanie jego stanowiska za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zakres tych czynności został zdefiniowany w art. 7 i art. 8 ustawy.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z cytowanych przepisów ustawy wynika, że usługą jest każde świadczenie na rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy więc rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Zarówno w ustawie, jak i przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział w stosunku do niektórych czynności zwolnienie od podatku.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy:

Zwalnia się od podatku usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722 i 1863 oraz z 2025 r. poz. 146), z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Powołany wyżej art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy implementuje do polskiego systemu prawnego art. 135 ust. 1 lit. f Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zgodnie z którym:

Państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw lub papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2.

Przedmiotem zwolnienia, z mocy ww. Dyrektywy 2006/112/WE, objęte są zatem transakcje, w tym pośrednictwo, których przedmiotem są akcje, udziały, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe. Zwolnieniem nie zostały objęte dokumenty ustanawiające tytuł prawny do: towarów oraz praw do papierów wartościowych dających tytuł prawny do określonych udziałów w nieruchomości, praw rzeczowych dających ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziałów lub innych równoważnych udziałom tytułów dających ich posiadaczowi prawne i faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części. Z zakresu zwolnienia ww. Dyrektywa wyłączyła usługi przechowania i zarządzania akcjami, udziałami w spółkach lub związkach, obligacjami i innymi papierami wartościowymi.

Na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy,

zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:

1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;

2) usług doradztwa;

3) usług w zakresie leasingu.

Ponadto, zgodnie z art. 43 ust. 16 ustawy:

Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających:

1)    tytuł prawny do towarów;

2)    tytuł własności nieruchomości;

3)    prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości;

4)    udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części;

5)    prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo podmiotem mającym siedzibę w Polsce, prowadzącym działalność bankową na podstawie ustawy Prawo bankowe. Są Państwo jest podmiotem uprawnionym do wykonywania funkcji agenta emisji papierów wartościowych w rozumieniu art. 7a ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Instrumentami finansowymi w rozumieniu UOIF są m.in. papiery wartościowe, do których zaliczamy w szczególności akcje, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne. Przedmiotem niniejszego wniosku jest wyłącznie funkcja agenta emisji w rozumieniu art. 7a ust. 1 UOIF realizowana w odniesieniu do papierów wartościowych innych niż skarbowe (Agent Emisji).

Usługa Agenta Emisji polega na kompleksowej i obligatoryjnej weryfikacji zgodności planowanej emisji papierów wartościowych z przepisami prawa oraz na zapewnieniu, że spełnione są wszystkie warunki skutecznego powstania i wykonywania praw z tych papierów. Zakres czynności Agenta Emisji jest wprost wskazany w UOIF i obejmuje:

·         weryfikację dokumentów stanowiących podstawę prawną emisji papierów wartościowych w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów niezbędnych dla powstania i realizacji praw wynikających z papierów wartościowych;

·         weryfikację kompletności dokumentacji i oświadczeń przedstawionych przez emitenta w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów dotyczących oferowania papierów wartościowych;

·         weryfikację spełniania przez papiery wartościowe oraz przez ich emitenta warunków rejestracji w depozycie papierów wartościowych określonych w regulaminie, o którym mowa w art. 50 ust. 1, a także tego, czy przyjęte przez Krajowy Depozyt lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 i 4, zasady obsługi realizacji zobowiązań emitentów zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z papierów wartościowych;

·         utworzenie ewidencji osób uprawnionych z papierów wartościowych oraz wydawanie zaświadczeń, o których mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych oraz ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach;

·         zawarcie w imieniu emitenta umowy, której przedmiotem jest rejestracja papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, a także udzielanie emitentowi niezbędnej pomocy w zakresie ustalenia i przygotowania dokumentacji niezbędnej do zawarcia tej umowy.

W celu umożliwienia realizacji tych zadań zawierają Państwo z emitentem papierów wartościowych (Klient) umowę określającą zasady i warunki wykonywania funkcji Agenta Emisji na rzecz Klienta oraz zasady wynagradzania (Umowa). Umowa o wykonywanie funkcji Agenta zawierana jest przed rozpoczęciem proponowania nabycia papierów wartościowych, a obowiązki Agenta obejmują co do zasady wszystkie czynności wskazane w art. 7a ust. 4 UOIF. Czynności wykonywane przez Agenta Emisji sprowadzają się do weryfikacji zgodności z prawem danej emisji papierów wartościowych oraz do pełnienia roli pośrednika w procesie rejestracji instrumentów finansowych w KDPW.

W ramach wykonywania funkcji Agenta Emisji Bank prowadzi również ewidencję papierów wartościowych – zgodnie z art. 7a ust. 8b UOIF nie dłużej niż przez 2 dni robocze. Ewidencja ta co do zasady jest prowadzona od momentu jej utworzenia do chwili przeniesienia zapisów dotyczących instrumentów finansowych na indywidualne rachunki papierów wartościowych inwestorów prowadzone przez domy maklerskie lub inne instytucje finansowe.

Zgodnie z modelem biznesowym zasadniczo nie prowadzą Państwo stałego rejestru sponsora emisji dla papierów wartościowych objętych usługą Agenta Emisji. Sporadycznie może jednak wystąpić sytuacja, w której inwestor nie wskaże indywidualnego rachunku papierów wartościowych albo rejestracja dotyczy nieopłaconych w pełni certyfikatów inwestycyjnych. W takich przypadkach prowadzą Państwo rejestr sponsora emisji do czasu wskazania właściwego rachunku papierów wartościowych lub pełnego opłacenia certyfikatów. Rejestr ten, jako jednoznacznie identyfikujący posiadaczy papierów wartościowych, stanowi rachunek papierów wartościowych w rozumieniu ustawy o VAT.

Z tytułu wykonywania funkcji Agenta Emisji pobierają Państwo od Klienta co do zasady jednorazowe wynagrodzenie. Nie pobierają Państwo odrębnego wynagrodzenia za tymczasowe prowadzenie ewidencji papierów wartościowych. Jego charakter jest wyłącznie techniczny, a nadrzędnym celem usługi Agenta Emisji pozostaje weryfikacja zgodności dokumentów emisji z przepisami prawa oraz doprowadzenie do rejestracji instrumentów finansowych w depozycie papierów wartościowych.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy opisane Usługi, wykonywane przez Państwa na podstawie Umowy, podlegają zwolnieniu od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy.

Ustawodawca, zakreślając ramy przedmiotowe art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy, odwołał się do definicji zawartych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z
2024 r. poz. 722 ze zm.). Sprecyzowanie przepisów regulujących zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług finansowych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tego zwolnienia w odniesieniu do rynku wspólnotowego, jak również zapewnienie spójności przepisów dotyczących podatku od towarów i usług z przepisami krajowymi regulującymi funkcjonowanie rynku finansowego.

Zwolnienia od podatku usług finansowych oparte zostały na obiektywnych kryteriach, nie są zaś uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi.

Jak wynika z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych - rozumie się przez to:

a)    akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18 i 96), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, bankowe prawa pochodne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488) i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,

b)    inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego, odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a, walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).

Na wstępie należy rozstrzygnąć, czy w opisane czynności wykonywane na rzecz Klientów w ramach Usługi Agenta Emisji są świadczeniem kompleksowym, czy też stanowią/będą stanowiły świadczenie odrębnych od siebie czynności.

Należy zauważyć, że żadna z norm prawa krajowego, czy też prawa europejskiego nie przewiduje definicji „usług złożonych”. Konstrukcja ta powstała na gruncie orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, nadając określone cechy tym czynnościom i opisując rodzaj relacji pomiędzy nimi. Co do zasady, każde świadczenie dla celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne, jednak w sytuacji gdy jedno świadczenie obejmuje z ekonomicznego punktu widzenia kilka świadczeń, nie powinno być ono sztucznie dzielone dla celów podatkowych. Zatem, z ekonomicznego punktu widzenia świadczenia nie powinny być dzielone dla celów podatkowych wówczas, gdy tworzyć będą jedno świadczenie kompleksowe, obejmujące kilka świadczeń pomocniczych. Jeżeli jednak w skład tego świadczenia złożonego wchodzić będą czynności, które nie służą wyłącznie wykonaniu czynności głównej, zasadniczej, lecz mogą mieć również charakter samoistny, to wówczas nie ma podstaw dla traktowania ich jako elementu świadczenia kompleksowego.

Zauważyć należy, że jakkolwiek zdarzają się sytuacje, gdy występuje wielość świadczeń wynikających z jednej umowy i mogą być one potraktowane jako jedna usługa (i opodatkowane jedną stawką podatkową lub zwolnieniem od podatku), możliwe jest to tylko i wyłącznie w takich sytuacjach, gdy na taką usługę składa się cały zespół niedających się w istocie wyodrębnić czynności, dających w efekcie ostateczną, jednorodną usługę.

Koncepcję opodatkowania świadczeń kompleksowych wypracował TSUE w wydanych orzeczeniach na podstawie pierwotnie obowiązującej Szóstej Dyrektywy Rady (77/388/EWG) oraz obecnie obowiązującej Dyrektywy VAT (2006/112/WE).

W szczególności w wyroku z 25 lutego 1999 r. w sprawie C-349/96 Card Protection Plan Ltd (CPP) przeciwko Commissioners of Customs & Excise, Trybunał stwierdził, że:

W celu ustalenia, dla celów VAT, czy świadczenie usług obejmujące kilka części składowych, które należy traktować jako jedno świadczenie, czy też jako dwa lub więcej świadczeń wycenianych odrębnie, należy przede wszystkim wziąć pod uwagę treść przepisu art. 2 (1) VI Dyrektywy, zgodnie z którym każde świadczenie usług powinno być traktowane jako odrębne i niezależne oraz fakt, iż świadczenie obejmujące z ekonomicznego punktu widzenia jedną usługę nie powinno być sztucznie dzielone, co mogłoby prowadzić do nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu podatku VAT”.

Trybunał wskazał, że

„pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas, gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej. Usługę należy uznać za usługę pomocniczą w stosunku do usługi zasadniczej, jeżeli nie stanowi ona dla klienta celu samego w sobie, lecz jest środkiem do lepszego wykorzystania usługi zasadniczej”.

Trybunał zaakcentował „ekonomiczny punkt widzenia” oraz ocenę z perspektywy nabywcy. Z treści powołanego wyroku wynika, że TSUE położył duży nacisk na subiektywne kryteria przy ocenie danego świadczenia jako złożonego, jednakże wnioski, co do kwalifikacji danego kompleksu zdarzeń gospodarczych jako świadczenia złożonego, nie mogą być pozbawione waloru obiektywnego albowiem zakres i sposób opodatkowania świadczenia nie może być zależny jedynie od woli stron transakcji. Stąd w pierwszym rzędzie Trybunał odwołał się do art. 2(1) VI Dyrektywy, wedle którego każde świadczenie usług powinno być zwykle uznawane za odrębne i niezależne a świadczenie złożone w aspekcie gospodarczym nie powinno być sztucznie rozdzielane, by nie pogarszać funkcjonalności systemu VAT; jeśli dana transakcja składa się z szeregu świadczeń i czynności należy uwzględnić wszystkie okoliczności, w jakich jest dokonywana rozpatrywana transakcja.

W orzeczeniu z 27 października 2005 r. w sprawie C 41/04 Levob Verzekeringen BV, OV Bank NV przeciwko Staatssecretaris van Financiën, TSUE zawarł kilka uwag pozwalających na zidentyfikowanie usług złożonych. Trybunał wskazał mianowicie, że istotne jest założenie, z jakim należy podejść do analizy każdego takiego zdarzenia. Tym założeniem jest to, by – po pierwsze – każda czynność była zwykle uznawana za odrębną i niezależną, jednocześnie – po drugie – trzeba mieć na względzie, że czynność złożona z jednego świadczenia w sensie ekonomicznym nie powinna być sztucznie rozdzielana, by nie zakłócać funkcjonowania systemu podatku VAT.

W celu określenia, czy mamy do czynienia z tzw. usługą kompleksową należy – wg TSUE – przede wszystkim poszukiwać elementów charakterystycznych dla rozpatrywanej czynności celem określenia, czy podatnik dostarcza konsumentowi, rozumianemu jako przeciętny konsument, kilka odrębnych świadczeń głównych, czy też jedno świadczenie.

W konsekwencji, w świetle omawianego wyroku należy przyjąć, że nie będzie mieć charakteru kompleksowego taki zestaw świadczeń, których połączenie miałoby charakter działania sztucznego. W tym kontekście, za świadczenia odrębne należy więc uznać świadczenia wykonywane przez jednego świadczącego na rzecz jednego nabywcy, które nawet jeżeli są w pewien sposób powiązane, mogą być traktowane rozłącznie, a traktowanie to nie wpłynie na charakter żadnego z nich ani też nie sprawi, że wartość świadczeń z punktu widzenia nabywcy będzie inna, niż gdyby świadczenia te były uznane za świadczenie złożone.

Warto także zwrócić uwagę na wyrok TSUE z 11 czerwca 2009 r. w sprawie C-572/07 RLRE Tellmer Property sro przeciwko Finanční ředitelství v Ústí nad Labem, w którym Trybunał wskazał, że:

„(...) w pewnych okolicznościach formalnie odrębne świadczenia, które mogą być wykonywane oddzielnie, a zatem które mogą oddzielnie prowadzić do opodatkowania lub zwolnienia, należy uważać za jednolitą czynność, jeżeli nie są od siebie niezależne. Jest tak na przykład w sytuacji, gdy można stwierdzić, że jedno lub więcej świadczeń stanowi świadczenie główne, a inne świadczenie lub świadczenia stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego. W szczególności dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy”

oraz

„(...) jednolite świadczenie występuje w przypadku, gdy dwa lub więcej elementy albo dwie lub więcej czynności dokonane przez podatnika są ze sobą tak ściśle związane, że tworzą obiektywnie jedno niepodzielne świadczenie gospodarcze, którego rozdzielenie miałoby charakter sztuczny”.

Tak również w wyroku z 21 lutego 2008 r. w sprawie C-425/06 Ministero dellEconomia e delle Finanze przeciwko Part Service Srl.

Wyrok ten sformułował kryteria przesądzające o tym, kiedy występuje świadczenie złożone. Ma ono zatem miejsce w sytuacji, gdy:

      świadczenie pomocnicze nie stanowi celu samego w sobie, lecz stanowi środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z usługi podstawowej,

      poszczególne czynności są ze sobą tak ściśle związane, że ich rozdzielenie miałoby charakter sztuczny,

      kiedy nie istnieje możliwość nabywania danego świadczenia od podmiotów zewnętrznych,

      kiedy nie istnieje możliwość odrębnego fakturowania za daną czynność.

W kontekście powyższych wyroków stwierdzić należy, że ze świadczeniem złożonym (kompleksowym) mamy do czynienia wówczas, gdy świadczenie usługodawcy jest rozbudowane i obejmuje dwie lub więcej pojedynczych czynności (świadczeń), będących elementami częściowego zobowiązania strony transakcji. Jednocześnie świadczenie takie, jeśli może zostać uznane za świadczenie o charakterze złożonym, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według zasad właściwych dla świadczenia podstawowego, głównego.

Zatem w przypadku świadczeń o charakterze złożonym, o sposobie opodatkowania decydować będzie to, czy w danych okolicznościach mamy do czynienia z jednym świadczeniem kompleksowym, czy też z szeregiem jednostkowych świadczeń. Ocena tej okoliczności powinna odbywać się więc na podstawie tego, czy dokonywane czynności (świadczenia) wykazują ze sobą tak ścisłe powiązanie, że w sensie gospodarczym tworzą jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter.

Z uwagi na tezy powołanych orzeczeń TSUE dotyczących świadczeń złożonych, stwierdzić należy, że w opisanych we wniosku okolicznościach nie mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze kompleksowym, ponieważ możliwe jest wyodrębnienie poszczególnych usług, które mogą mieć charakter samoistny. Charakter czynności wykonywanych w ramach Usługi wskazuje jednoznacznie, że są to świadczenia składające się z szeregu równorzędnych czynności – nie jest możliwe określenie, które z opisanych usług stanowią świadczenie główne, a które pomocnicze realizowane w celu lepszego wykonania usługi podstawowej. W rozpatrywanej sprawie czynności, które Państwo świadczą, nawet jeśli są w pewnym stopniu powiązane, muszą być traktowane rozłącznie, usługobiorca otrzymuje kilka świadczeń równorzędnych/głównych. W świetle orzecznictwa TSUE oznacza to, że właśnie połączenie tychże świadczeń w przedstawionych okolicznościach sprawy, miałoby charakter sztuczny. Zatem, czynności wykonywanych przez Państwa jako Agenta Emisji, nie można uznać za usługę kompleksową.

W konsekwencji, każda z czynności wykonywana przez Państwa w ramach wykonywania funkcji Agenta Emisji, w celu określenia możliwości korzystania tej usługi ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 41 tej ustawy, musi być rozpatrywana jako samodzielne świadczenie.

Przy dokonywaniu interpretacji treści art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o podatku od towarów i usług uwzględnić należy orzecznictwo TSUE dotyczące usług finansowych. Ze zwolnienia z podatku od towarów i usług będą korzystały usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe.

W tym miejscu należy przywołać wyrok TSUE z 28 lipca 2011 r. w sprawie C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj, w którym Trybunał wypowiedział się w zakresie warunków uznania za zwolnione od VAT transakcji, których przedmiotem są papiery wartościowe. TSUE stwierdził, w odniesieniu do operacji dotyczących przelewów w rozumieniu art. 13 część B lit. d) pkt 3 szóstej dyrektywy, że:

Świadczone usługi muszą skutkować przekazaniem środków pieniężnych oraz prowadzić do zmian prawnych i finansowych. Należy dokonać rozróżnienia między usługą zwolnioną w rozumieniu wspomnianej dyrektywy a dostarczeniem zwykłego świadczenia fizycznego lub technicznego, takiego jak udostępnienie bankowi systemu informatycznego. Przelew jest bowiem operacją polegającą na realizacji dyspozycji przekazania określonej sumy pieniędzy z jednego konta na drugie. Cechuje się ona w szczególności tym, że powoduje zmianę sytuacji prawnej i finansowej istniejącej, z jednej strony, między udzielającym dyspozycji a beneficjentem, a z drugiej strony, między nimi a bankiem.

Trybunał wskazał, że powyższa analiza ma również zastosowanie odpowiednio do transakcji dotyczących papierów wartościowych. Dalej TSUE stwierdził, że:

Sama tylko okoliczność, iż dany składnik jest nieodzowny do realizacji określonej transakcji objętej zwolnieniem, nie pozwala uznać, że usługa odpowiadająca temu składnikowi objęta jest zwolnieniem.

Zauważył także, że:

„(...) skoro usługi Swift są usługami elektronicznego przesyłania wiadomości, których wyłącznym przedmiotem jest przekazywanie danych, nie spełniają one jako takie żadnej z funkcji którejkolwiek z transakcji finansowych, o których mowa w art. 13 część B lit. d) pkt 3 i 5 szóstej dyrektywy, tj. nie skutkują przeniesieniem środków lub papierów wartościowych i nie posiadają zatem ich cech”.

Podobne stanowisko zostało przedstawione przez Trybunał w wyroku z 13 grudnia 2001 r. w sprawie C-235/00 CSC Financial Services Ltd. W wyroku tym TSUE stwierdził, że:

Obrót papierami wartościowymi polega na działaniach zmieniających sytuację prawną i finansową między stronami i działania te są porównywalne do przypadków przeniesienia lub płatności. Dostawa zwykłej usługi technicznej lub administracyjnej, nie zmieniającej sytuacji prawnej lub finansowej nie wydaje się więc być objęta zwolnieniem ustalonym w art. 13 część B lit. d pkt 5 Szóstej dyrektywy (…) Wynika z tego więc, że usługi o charakterze administracyjnym nie zmieniające prawnej bądź finansowej pozycji stron nie są objęte zwolnieniem ustalonym w art. 13 część B lit. d pkt 5.

Ponadto, w wyroku w sprawie C-2/95 Sparekassernes Datacenter (SDC) dotyczącym zwolnień przedmiotowych na gruncie wspólnego systemu VAT, TSUE wskazał cechy charakterystyczne usługi finansowej w kontekście ustalenia warunków stosowania zwolnienia dla konkretnych podtypów usług finansowych wymienionych w art. 13 (B) (D) pkt 3 i 5 VI Dyrektywy (obecnie art. 135 ust. 1 lit. d i lit. f Dyrektywy 2006/112/WE). W orzeczeniu tym, TSUE zaznaczył, że dla zastosowania zwolnienia istotne jest, aby usługa pomocnicza, z ogólnego punktu widzenia, stanowiła osobną całość, w rezultacie obejmując funkcje charakterystyczne dla usługi finansowej. Trybunał orzekł, że ani sposób wykonywania usług, ani charakter prawny usługodawcy, ani nawet brak bezpośredniej umowy podmiotu wykonującego usługi z ostatecznym odbiorcą nie wykluczają zastosowania zwolnień, o których mowa w art. 13 (B) (D) pkt 3 i 5 VI Dyrektywy, pod warunkiem, że usługi świadczone przez dany podmiot są przez klienta Banku postrzegane jako element otrzymanej usługi finansowej. Ponadto, aby świadczone usługi korzystały ze zwolnienia powinny stosownie do orzecznictwa TSUE dotyczyć specyficznych i istotnych elementów związanych z daną usługą finansową (udzielanie kredytów/pożyczek).

Mając na uwadze wykładnię zwolnień przewidzianych w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, konieczne jest również zdefiniowanie pojęcia „usług pośrednictwa”. W związku z tym, że ani ustawa o podatku od towarów i usług, ani Dyrektywa 2006/112/WE nie definiują tego pojęcia, w celu określenia, jakie czynności należy rozumieć pod pojęciem usług pośrednictwa, należy oprzeć się na wykładni językowej, wspieranej przy tym orzecznictwem TSUE.

Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, wersja internetowa: http://sjp.pwn.pl), przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron. Równorzędnie, przez pośrednictwo rozumie się kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych, a więc załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, uczestniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym zakresie stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo. Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, że bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika. Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema stronami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.

W celu rozstrzygnięcia, co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa”, warto odnieść się do wyroku w sprawie C-453/05, w której TSUE stwierdził, że:

Pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy. Zatem pojęcie pośrednictwa nie wymaga koniecznie, aby pośrednik działający jako subagent agenta głównego kontaktował się bezpośrednio z dwiema stronami umowy, aby negocjować wszystkie klauzule, jednakże pod warunkiem że jego działalność nie ogranicza się do zobowiązania do wykonania części czynności faktycznych związanych z umową.

Z kolei w sprawie C-235/00 TSUE wskazał, że znaczenie słowa „negocjacje”, w kontekście art. 13 część B lit. d pkt 5 VI Dyrektywy:

(…) odnosi się ono do działalności pośrednika, który nie przyjmuje roli którejkolwiek ze stron umowy dotyczącej produktu finansowego oraz którego działalność polega na czymś innym, niż świadczenie usług wchodzących w zakres umowy, typowo wykonywanych przez strony takich umów. Negocjacje stanowią usługę świadczoną na rzecz strony umowy oraz są wynagradzane przez nią, polegającą na jednoznacznie określonym akcie mediacji. Mogą one polegać m.in. na wskazywaniu odpowiednich możliwości zawarcia takiej umowy, nawiązywaniu kontaktu z drugą stroną lub negocjowaniu, w imieniu i na rzecz klienta, warunków płatności, jakich ma dokonać jedna ze stron. Celem negocjacji jest zatem wykonanie wszystkich czynności niezbędnych w celu zawarcia przez dwie strony umowy, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek własnego zaangażowania negocjatora określonego w warunkach umowy.

40. Z drugiej strony, nie stanowi negocjacji sytuacja, w której jedna ze stron powierza podwykonawcy część formalności administracyjnych związanych z umową, takich jak udzielanie informacji drugiej stronie oraz przyjmowanie i przetwarzanie wniosków, zapisów na papiery wartościowe, będące przedmiotem umowy. W takim przypadku, podwykonawca zajmuje tę samą pozycję, jak strona sprzedająca produkt finansowy i nie jest zatem pośrednictwem (…).

Zatem, zgodnie z orzecznictwem TSUE, usługa pośrednictwa finansowego powinna stanowić:

-     usługę świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie;

-     z punktu widzenia nabywcy usługi finansowej usługi świadczone przez pośrednika powinny stanowić element usługi finansowej;

-     celem jest dążenie do zawarcia umowy (przy czym, pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy);

-     usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania czynności faktycznych związanych z umową (nie może to być np. wyłącznie udostępnianie informacji stronom transakcji finansowej).

Sprecyzowanie przepisów regulujących zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług finansowych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tego zwolnienia w odniesieniu do rynku wspólnotowego, jak również zapewnienie spójności przepisów dotyczących podatku od towarów i usług z przepisami krajowymi regulującymi funkcjonowanie rynku finansowego. Podkreślić trzeba, że zwolnienia przewidziane w Dyrektywie VAT stanowią autonomiczne pojęcia prawa unijnego, określenia zaś użyte do opisania tych zwolnień powinny być poddawane wykładni ścisłej, stanowią one bowiem odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą opodatkowaniu VAT podlega każda usługa i każda dostawa towarów dokonywana odpłatnie przez podatnika. Interpretacja rozszerzająca zakres zwolnienia poza ten, który wynika wprost z treści przepisu, jest niedozwolona. Powyższe potwierdza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE (dla przykładu wyrok w sprawie C 175/09 Axa UK – pkt 25 i przywołane tam orzecznictwo).

Biorąc pod uwagę powyższe, należy wskazać, że zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy znajduje zastosowanie do takich usług, które łącznie spełniają następujące warunki:

-     przedmiotem tych usług są instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, bądź usługi pośrednictwa w tym zakresie,

-     usługi te nie stanowią przechowywania ww. instrumentów i zarządzania nimi,

-     usługi te nie dotyczą praw i udziałów odzwierciedlających: tytuł prawny do towarów, tytuł własności nieruchomości, prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części, bądź prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są m.in. towary (w tym energia elektryczna), mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń i które mogą zostać zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione od podatku.

Odniesienie powyższych uwag do analizowanej sprawy prowadzi do wniosku, że czynności wykonywane przez Państwa na podstawie Umowy, nie stanowią usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, ponieważ nie spełniają one jako takie, specyficznych i istotnych funkcji usługi finansowej, co jest warunkiem zastosowania zwolnienia od podatku – zgodnie z orzecznictwem TSUE (wyroki C-2/95 SDC – pkt 66, C-235/00 CSC Financial Services Ltd. – pkt 28, C-350/10 Nordea Pankki Suomi Oyj – pkt 24).

Z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy wynika, że zwolnione od podatku są usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie. Istnieje jednak różnica znaczeniowa pomiędzy określeniem „których przedmiotem są” oraz „odnoszące się do”. Świadczenie przez Państwa wskazanych we wniosku Usług należy uznać, za odnoszące się do instrumentów finansowych, ale z całą pewnością nie można uznać, że ich przedmiotem są instrumenty finansowe. W przypadku usług wymienionych w opisie sprawy należy stwierdzić, że choć odnoszą się one do instrumentów finansowych, to wbrew Państwa sugestiom, instrumenty finansowe nie są ich przedmiotem.

Państwa działania w ramach Usługi Agenta Emisji jak wskazali Państwo w opisie sprawy, sprowadzają się do weryfikacji zgodności z prawem danej emisji papierów wartościowych oraz do pełnienia roli pośrednika w procesie rejestracji instrumentów finansowych w KDPW, oraz na pośredniczeniu w zawarciu przez emitenta umowy o rejestrację papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych – w tym udzielanie emitentowi niezbędnej pomocy w ustaleniu i przygotowaniu dokumentacji. Są to czynności administracyjne związane z instrumentami finansowymi, jednak nie można zgodzić się z Państwem, że ww. czynności skutkują zmianą sytuacji prawnej i finansowej między stronami transakcji. W przypadku tych czynności przeważa bowiem ich charakter administracyjny, polegający na takich technicznych działaniach jak weryfikacja, tworzenie ewidencji czy zawarcie w imieniu emitenta umowy. Zawierana przez Państwa Umowa ma zatem wymiar administracyjno-formalny, tj. umowa ta jest niezbędna dla rejestracji papierów wartościowych w stosownym depozycie, nie jest to natomiast umowa kształtująca prawa i obowiązki stron, wynikające z instrumentów finansowych.

Wymienione we wniosku czynności wykonywane przez Państwa nie stanowią również usług pośrednictwa w zakresie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe – nie są Państwo podmiotem „trzecim” występującym w transakcji z emitentem papierów wartościowych, lecz sami zawierają Państwo z tym Klientem Umowę o świadczenie wskazanych we wniosku Usług.

Ze świadczeniem przez Państwa ww. Usług wiąże się wykonywanie przez Państwa szeregu czynności, polegających na: weryfikacji dokumentów stanowiących podstawę prawną emisji papierów wartościowych w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów niezbędnych dla powstania i realizacji praw wynikających z papierów wartościowych oraz kompletności dokumentacji i oświadczeń przedstawionych przez emitenta w zakresie spełniania wynikających z przepisów prawa wymogów dotyczących oferowania papierów wartościowych. Przeprowadzają Państwo weryfikację spełniania przez papiery wartościowe oraz przez ich emitenta warunków rejestracji w depozycie papierów wartościowych określonych w regulaminie, o którym mowa w art. 50 ust. 1, a także tego, czy przyjęte przez Krajowy Depozyt lub przez spółkę, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 i 4, zasady obsługi realizacji zobowiązań emitentów zapewniają możliwość prawidłowego wykonania zobowiązań wynikających z papierów wartościowych. Tworzą Państwo również ewidencję osób uprawnionych z papierów wartościowych oraz wydają Państwo zaświadczenia, o których mowa w ustawie o funduszach inwestycyjnych oraz ustawie z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach. Zawierają Państwo również w imieniu emitenta umowę, której przedmiotem jest rejestracja papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych, a także udzielają Państwo emitentowi niezbędnej pomocy w zakresie ustalenia i przygotowania dokumentacji niezbędnej do zawarcia tej umowy.

Wykonywanym przez Państwa ww. czynnościom na podstawie Umowy można przypisać jedynie charakter techniczno-administracyjny, czynności te nie mogą w żadnym razie wpływać na sytuację ani prawną ani finansową ani emitenta ani osób uprawnionych z papierów wartościowych.

Zatem ww. czynności wymienione w opisie sprawy stanowiące Usługę pełnienia funkcji Agenta Emisji nie stanowią świadczenia, którego przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, nie stanowią też – z uwagi na przedstawioną powyżej analizę orzeczeń TSUE - usług pośrednictwa w tym zakresie.

Podsumowując, usługi wykonywane przez Państwa na podstawie Umowy o wykonywanie funkcji Agenta Emisji nie korzystają/nie będą korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług,o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 ww. ustawy.

Państwa stanowisko jest zatem nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

-        zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji, oraz

-        stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty opis sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·        w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·        w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.