0114-KDIP4-2.4012.529.2026.1.MMA

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe w części dotyczącej:

• uznania, że całość świadczeń realizowanych przez Konsorcjum na podstawie Kontraktów stanowi podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie usług/dostawy towarów przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) na rzecz Zamawiającego;
• uznania, że cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów będących przedmiotem Kontraktów, otrzymywana przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę VAT, stanowi podstawę opodatkowania VAT z tytułu dostaw towarów/świadczenia usług przez Spółkę na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum;
• prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych na rzecz Spółki przez Partnerów, dokumentujących zrealizowany przez nich zakres prac w ramach Kontraktów

i nieprawidłowe w części dotyczącej:

• uznania, że Lider Konsorcjum pośredniczy w odprzedaży usług (tzw. refakturowania), o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

26 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy rozliczeń związanych z realizacją Kontraktów w ramach Konsorcjum.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

I. Wnioskodawca

X Sp. z o.o. (dalej – „Spółka” lub „Wnioskodawca”) jest podmiotem posiadającym siedzibę działalności gospodarczej w Polsce, który jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.

Działalność gospodarcza Wnioskodawcy koncentruje się na infrastrukturze IT (rozwiązaniach sieciowych, infrastrukturze sprzętowej, data center, oraz infrastrukturze związanej z cyberbezpieczeństwem), systemach informatycznych oraz usługach wsparcia i utrzymania środowisk technologicznych.

Jednostki biznesowe X dostarczają także usługi w zakresie projektowania i wytwarzania dedykowanych aplikacji biznesowych oraz tworzą wielomodułowe rozwiązania informatyczne wspierające działalność administracji centralnej.

II. Umowy konsorcjum zawierane przez Wnioskodawcę

1.

Wnioskodawca zawiera z innymi podmiotami gospodarczymi (dalej – „Partnerzy”) umowy konsorcjum, na podstawie których umawiające się strony (członkowie konsorcjum) tworzą Konsorcjum. Celem Konsorcjum jest wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia oraz realizacja tego zamówienia na rzecz Zamawiającego. Zamówienia, co do zasady, dotyczą świadczenia na rzecz Zamawiającego usług informatycznych. Mogą one jednak obejmować również dostawę towarów.

Niniejszy wniosek dotyczy sytuacji, w których:

• Partnerzy mają siedziby na terytorium Polski i są zarejestrowani w Polsce jako podatnicy VAT czynni,
• ewentualne dostawy towarów, objęte zamówieniem, dokonywane są na terytorium Polski.

2.

Zgodnie z ww. umowami konsorcjum, zawarcie Konsorcjum nie skutkuje powołaniem spółki cywilnej, spółki cichej ani spółki handlowej pomiędzy stronami umowy konsorcjum.

Umowy konsorcjum określają:

• sposób i zasady rozliczeń między ich stronami,
• warunki finansowania realizacji zamówienia,
• podział zadań pomiędzy poszczególnych członków Konsorcjum w ramach poszczególnych Kontraktów,
• podział wynagrodzenia pomiędzy poszczególnych członków Konsorcjum w ramach poszczególnych Kontraktów.

Niekiedy – w związku z udzieleniem jednego zamówienia – Zamawiający zawiera z Konsorcjum kilka umów (Kontraktów). W takich przypadkach zdarzają się sytuacje, w których – zgodnie z umową konsorcjum – w ramach jednego z Kontraktów, Wnioskodawcy nie zostają przydzielone żadne zadania ani wynagrodzenie.

3.

Na podstawie umów konsorcjum, Wnioskodawca ustanawiany jest pełnomocnikiem (Liderem) Konsorcjum.

W związku z powyższym:

• jest upoważniony do reprezentowania Konsorcjum w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz do podpisywania z Zamawiającymi umów (Kontraktów) na świadczenie usług objętych zamówieniem w imieniu wszystkich stron danej umowy Konsorcjum,
• jest uprawniony i zobowiązany – z tytułu realizacji zamówień i Kontraktów – do wystawienia faktur na rzecz Zamawiających oraz odbioru należności przewidzianych Kontraktami,
• jest zobowiązany do zapłaty na rzecz każdego z Partnerów wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej przypisanemu mu – w ramach danego Kontraktu – zakresowi prac.

Partnerzy, którym przysługuje wynagrodzenie w związku z realizacją danego Kontraktu, wystawiają na rzecz Wnioskodawcy faktury dokumentujące zrealizowany przez nich zakres prac w ramach tego Kontraktu.

Realizacja świadczonych usług informatycznych/dokonywanych dostaw towarów jest dokumentowana fakturami w powyższy sposób w przypadku wszystkich Kontraktów będących przedmiotem niniejszego Wniosku.

Wszystkie powyższe zasady obowiązują również w sytuacjach, w których – zgodnie z umową konsorcjum – w ramach danego Kontraktu Wnioskodawcy (działającemu jako Lider Konsorcjum) nie zostają przydzielone żadne zadania ani wynagrodzenie.

4.

Zgodnie z umowami konsorcjum:

• każda ze stron ponosi koszty związane ze współpracą w ramach Konsorcjum i z udziałem w zamówieniu we własnym zakresie,
• każda ze stron ponosi odpowiedzialność wobec pozostałych stron za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przypadającej na nią części zamówienia,
• każda ze stron odpowiada wobec drugiej strony w takim rozmiarze i zakresie, w jakim ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Kontraktu w zakresie do niej przypisanym,
• o ile taki jest wymóg Zamawiającego, odpowiedzialność członków konsorcjum wobec Zamawiającego za wykonanie Kontraktu, jest odpowiedzialnością solidarną. W innym wypadku, każda ze stron ponosi odpowiedzialność za zakres zadań do niej przypisanych.
• każda ze stron zobowiązana jest do usunięcia na własny koszt i ryzyko usterek i wad w dostawach i/lub usługach przez tę stronę wykonywanych. W przypadku, gdy usterki lub wady nie mogą być przypisane żadnej ze stron, koszt ich usunięcia pokrywany jest przez każdą ze stron, proporcjonalnie do wartości wykonanych przez nich zadań w ramach realizacji zamówienia,
• jeżeli Zamawiający będzie żądał zapłaty kar umownych lub odszkodowania za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie kontraktu, wówczas strona ponosząca odpowiedzialność za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zaspokoi w całości roszczenie Zamawiającego.

W zależności od charakteru zadań realizowanych w ramach danego Kontraktu, wydatki (koszty) ponoszone przez Lidera Konsorcjum oraz Partnerów w związku z przydzielonymi zadaniami w ramach realizacji Kontraktów mogą obejmować w szczególności:

• koszty pracy i współpracy z personelem zaangażowanym w realizację Kontraktu,
• koszty nabywanych usług niezbędnych do wykonania przypisanych zadań,
• koszty licencji, oprogramowania oraz dostępu do narzędzi informatycznych wykorzystywanych przy realizacji Kontraktu,
• koszty infrastruktury sprzętowej i teleinformatycznej wykorzystywanej do realizacji powierzonych prac,
• koszty testów, wdrożeń, utrzymania oraz wsparcia technicznego w zakresie przypisanym danemu członkowi Konsorcjum,
• inne koszty bezpośrednio związane z wykonaniem zadań przydzielonych danemu członkowi Konsorcjum.

5.

Celem zawarcia umowy konsorcjum jest wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia oraz wspólna realizacja zamówienia na rzecz Zamawiającego. Partnerzy nie występują wobec Lidera w charakterze podwykonawców realizujących odrębne zlecenie udzielone przez Lidera.

Zgodnie z przyjętym modelem organizacyjnym i rozliczeniowym, Partnerzy realizują przypisany im zakres prac w ramach wspólnego przedsięwzięcia, a wykonanie tych prac jest rozliczane poprzez wystawienie przez Partnerów faktur na rzecz Lidera Konsorcjum. Z kolei Lider Konsorcjum wystawia faktury za realizację całości zamówienia na rzecz Zamawiającego.

Przyjęty model rozliczeniowy odpowiada w praktyce rozliczeniom stosowanym na zasadzie podwykonawstwa. Tym samym, choć Partnerzy nie pozostają wobec Lidera w stosunku podwykonawstwa, sposób wzajemnych rozliczeń stron konsorcjum opiera się na mechanizmie analogicznym do rozliczeń funkcjonujących w relacjach podwykonawczych.

6.

Wnioskodawca wskazuje, że opisane we wniosku zasady funkcjonowania Konsorcjum są analogiczne we wszystkich Kontraktach, których dotyczy zapytanie. W szczególności:

• Opisany we wniosku model podziału zadań jest analogiczny we wszystkich Kontraktach, których dotyczy zapytanie. W każdym przypadku umowa konsorcjum określa podział zadań pomiędzy poszczególnych członków Konsorcjum, przy czym konkretny zakres prac przypisany Liderowi i Partnerom może różnić się w zależności od przedmiotu danego Kontraktu;
• Opisane we wniosku zasady rozliczeń pomiędzy Partnerami, Liderem Konsorcjum oraz Zamawiającym są analogiczne we wszystkich Kontraktach objętych zapytaniem. Poszczególne Kontrakty mogą różnić się wartością wynagrodzenia oraz jego podziałem pomiędzy członków Konsorcjum, jednak sam model rozliczeń pozostaje niezmienny.

Ponadto:

• Dla świadczonych przez Partnerów i fakturowanych na rzecz Lidera Konsorcjum usług informatycznych/dokonywanych dostaw towarów znajduje zastosowanie właściwa stawka podatku VAT. Usługi/Dostawy te nie korzystają ze zwolnienia od podatku VAT;
• Fakturowane na rzecz Zamawiającego usługi/dokonywane dostawy w ramach Kontraktów stanowią usługi/dostawy towarów, dla których znajduje zastosowanie właściwa stawka podatku VAT.

Świadczenia te nie korzystają ze zwolnienia od podatku.

III. Kontrakty zawierane przez Konsorcja

1.

Stronami Kontraktów zawieranych po udzieleniu zamówienia, są:

• Zamawiający oraz
• Konsorcjum, w skład którego wchodzą Partnerzy i Wnioskodawca – zwane w treści tych kontraktów „Wykonawcą”.

Konsorcjum reprezentowane jest w umowach z Zamawiającymi przez Lidera Konsorcjum – tj. przez Spółkę.

• Na podstawie Kontraktów:
• Wykonawca – tj. Konsorcjum, którego liderem jest Wnioskodawca – zobowiązuje się wykonać usługi/dostarczyć towary na rzecz Zamawiającego,

Zamawiający zobowiązuje się do zapłaty Wykonawcy wynagrodzenia.

Kontrakty zawierane przez Konsorcjum z Zamawiającymi przewidują, że zapłata wynagrodzenia należnego Wykonawcy z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów określonych w tych kontraktach dokonywana będzie przez Zamawiającego:

• na podstawie faktur wystawianych przez Lidera Konsorcjum – tj. przez Wnioskodawcę.
• na rachunek bankowy Lidera Konsorcjum – tj. Wnioskodawcy – wskazany na fakturze.

2.

Przedmiotem Kontraktów realizowanych na rzecz Zamawiającego są usługi informatyczne związane z wykonaniem, wdrożeniem, utrzymaniem i rozwojem systemów informatycznych oraz dostawy sprzętu wykorzystywanego do realizacji i obsługi tych systemów.

Przykładowo, zakres realizowanych usług i dostaw dla jednego z zamówień obejmuje:

• modelowanie 3D instalacji przemysłowej (rurociągi, aparatura, trasy kablowe, pozostałe obiekty) wraz z uzupełnieniem atrybutów,
• modelowanie 3D instalacji przemysłowej na estakadach i w muldach wraz z uzupełnieniem atrybutów,
• wykonanie chmury punktów,
• modelowanie brył i budynków,
• wykonanie i uruchomienie mapy nawigacyjnej ZP plus koszt „street view” dla obszaru ZP 1200 ha z podaniem ilości scen w celu wyznaczenia ceny jednostkowej za scenę,
• okulary do realizacji AR.

Pytania

1. Czy całość świadczeń realizowanych przez Konsorcjum na podstawie Kontraktów stanowi podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie usług/dostawy towarów przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum?
2. Czy cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów będących przedmiotem Kontraktów, otrzymywana przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę VAT, stanowi podstawę opodatkowania VAT z tytułu dostaw towarów/świadczenia usług przez Spółkę na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum?
3. Czy Spółce (Liderowi Konsorcjum) przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych na jej rzecz przez Partnerów, dokumentujących zrealizowany przez nich zakres prac w ramach Kontraktów?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy:

1. Całość świadczeń realizowanych przez Konsorcjum na podstawie Kontraktów stanowi podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie usług/dostawy towarów przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum.
2. Cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów będących przedmiotem Kontraktów, otrzymywana przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę VAT, stanowi podstawę opodatkowania VAT z tytułu dostaw towarów/świadczenia usług przez Spółkę na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum.
3. Spółce (Liderowi Konsorcjum) przysługuje prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych na jej rzecz przez Partnerów, dokumentujących zrealizowany przez nich zakres prac w ramach Kontraktów.

Poniżej Wnioskodawca w sposób szczegółowy uzasadnia swoje stanowisko.

UZASADNIENIE STANOWISKA WNIOSKODAWCY

A. Zasady rozliczeń w ramach konsorcjum – uwagi ogólne

• Przedmiot opodatkowania VAT

1.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W art. 2 pkt 6 tej ustawy wskazano, że towarami są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.

Z powyższego wynika, że opodatkowaniu VAT podlegają m.in. odpłatne świadczenie usług i odpłatne dostawy towarów. Dostawą towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami (tj. rzeczami lub energią w różnych postaciach) jak właściciel, natomiast jako świadczenie usług należy traktować każde świadczenie niebędące dostawą towarów.

2.

Z kolei art. 8 ust. 2a ustawy o VAT stanowi, że w przypadku, gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.

Powyższy przepis ma zastosowanie w odniesieniu do świadczeń określanych mianem „odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe.

• Uczestnicy konsorcjum jako podatnicy VAT

1.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, „Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności”.

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, „Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych”.

2.

Konsorcjum jest organizacją zrzeszającą kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu. W prawie cywilnym ani w prawie podatkowym nie występuje definicja konsorcjum, jednakże przyjmuje się, że zawarcie umowy konsorcjum możliwe jest na podstawie art. 353¹ Kodeksu cywilnego, w ramach tzw. swobody umów.

Umowa konsorcjum jest umową zawartą przez co najmniej dwóch przedsiębiorców. Celem konsorcjum jest wspólna realizacja określonego przedsięwzięcia gospodarczego. Umowa konsorcjum nie prowadzi do powstania nowego podmiotu gospodarczego – konsorcjanci zachowują niezależność w swoich dotychczasowych działaniach niezwiązanych z konsorcjum. Natomiast w odniesieniu do prac wykonywanych w ramach konsorcjum występują oni wspólnie jako jeden główny wykonawca. Zawierając umowę konsorcjum jego członkowie mogą wyznaczyć lidera, tj. członka konsorcjum (lub osobę trzecią), który będzie reprezentował konsorcjum przed zamawiającym (inwestorem).

3.

Z powyższego wynika, że konsorcjum nie stanowi podmiotu gospodarczego, lecz zrzeszenie kilku podmiotów gospodarczych utworzonych dla wspólnej realizacji określonego celu.

Mając to na względzie, konsorcjum nie jest podatnikiem VAT. Podatnikami VAT są natomiast poszczególne podmioty wchodzące w skład danego konsorcjum.

• Rozliczanie czynności realizowanych przez i w ramach konsorcjum na gruncie VAT.

1.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że opodatkowaniu VAT powinny podlegać świadczenia dokonywane przez lidera konsorcjum na rzecz zamawiającego oraz przez członków konsorcjum na rzecz lidera konsorcjum. Przy czym, zarówno lider konsorcjum, jak i pozostali członkowie konsorcjum – jako podatnicy VAT – powinni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o VAT oraz aktów wykonawczych do niej, w tym także w zakresie wystawiania faktur dokumentujących wykonywane przez nich czynności.

Przepisy ustawy o VAT, nie zawierają precyzyjnych uregulowań dotyczących rozliczania świadczeń wykonywanych przez konsorcja. Jak jednak wynika z bogatej praktyki interpretacyjnej w tym zakresie, w sytuacji, w której strony konsorcjum ustaliły, że:

• jeden z podmiotów wchodzących w skład konsorcjum występuje w roli lidera konsorcjum,
• każdej ze stron konsorcjum został przedstawiony określony zakres czynności do realizacji w ramach tego przedsięwzięcia oraz każda ze stron została zobowiązana do samodzielnego ponoszenia kosztów w tym zakresie,
• lider konsorcjum został upoważniony do wystawienia faktury za całość usług oraz do odbioru należności wypłaconych z tego tytułu,
• pozostali członkowie konsorcjum wystawiają na rzecz Lidera faktury za wykonany przez nich zakres prac,
• należy uznać, że czynności wykonywane przez członków konsorcjum stanowią wykonywanie czynności opodatkowanych VAT na rzecz lidera konsorcjum. Czynności te powinny być dokumentowane fakturami wystawianymi przez członków konsorcjum na rzecz lidera. W takim przypadku wobec odbiorcy świadczeń zrealizowanych przez konsorcjum występuje jeden podmiot (lider), który dokonuje sprzedaży na rzecz zamawiającego – w tym wystawia na jego rzecz faktury obejmujące całość ww. świadczeń i otrzymuje całość zapłaty.

2.

Takie stanowisko prezentuje m.in.:

• interpretacja indywidualna z 14 maja 2020 r. (sygn. 0111-KDIB3-1.4012.113.2020.1.ICz), w której Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej – Dyrektor KIS) wskazał, że: „w ramach omawianej umowy konsorcjum, dochodzi do odprzedaży świadczeń pomiędzy uczestnikami a Liderem, tj. każdy uczestnik (inny niż lider) dokonuje sprzedaży usług na rzecz Wnioskodawcy (lidera), które to czynności na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlegają opodatkowaniu jako odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy”;
• wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2020 r. (sygn. III SA/Wa 266/20), zgodnie z którym: „P. realizując we własnym zakresie produkcję umundurowania dokonywał dostawy konkretnych towarów. P. konsorcjum był odpowiedzialny m.in. za produkcję we własnym zakresie umundurowania zgodnie z wymogami zamawiającego, zakup dodatków. Zatem, czynności wykonywane przez P., służące realizacji przedsięwzięcia, a polegające na wykonaniu umundurowania, są czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Podsumowując, wynagrodzenie, które zostało otrzymane przez P. od L. Konsorcjum, odnoszące się do rzeczywiście wykonanych przez P. prac, stanowiło w istocie zapłatę za wykonaną dostawę towarów na rzecz L. i mogło zostać udokumentowane przez P. fakturą wystawioną na rzecz L. Konsorcjum, wyłącznie odpowiedzialnego za rozliczenia z zamawiającym”;
• interpretacja indywidualna z 16 maja 2019 r. (sygn. 0112-KDIL1-1.4012.36.2019.2.MJ), w której Dyrektor KIS uznał, że: „wynagrodzenie otrzymane przez Partnera (za procentowy udział wykonanych przez niego prac) od Lidera Konsorcjum z wynagrodzenia zapłaconego przez Zamawiającego za całość wykonanych prac Konsorcjum, będzie stanowić zapłatę za podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie zrealizowane przez Partnera na rzecz Lidera w ramach wykonania przez Partnera jego części projektu, tj. towary i usługi dostarczone przez Partnera Liderowi. Również inne czynności dokonywanie pomiędzy nimi, stanowiące w istocie wzajemną odsprzedaż towarów i usług za wynagrodzeniem, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i jako takie podlegają udokumentowaniu fakturami”;
• interpretacja indywidualna z 30 grudnia 2019 r. (sygn. 0114-KDIP1-2.4012.506.2019.3.RM), zgodnie z którą: „Tym samym, realizacja przez Partnera prac związanych z realizacją Projektu jest w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy odpłatnym świadczeniem usług na rzecz Lidera, które podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. W konsekwencji, na podstawie art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy, Partner Konsorcjum wykonanie prac, za które należne jest mu wynagrodzenie od Lidera Konsorcjum, powinien udokumentować poprzez wystawienie faktury”.

B. Opodatkowanie VAT transakcji dokonywanych między Spółką a Zamawiającym.

1.

Jak wynika z opisu stanu faktycznego:

• Na podstawie umów konsorcjum, Wnioskodawca ustanawiany jest pełnomocnikiem (Liderem) Konsorcjum. Wnioskodawca – jako Lider Konsorcjum – reprezentuje Spółkę w umowach zawieranych z Zamawiającymi;
• W umowach konsorcjum określany jest podział zadań (zakres czynności do realizacji) pomiędzy poszczególnych członków Konsorcjum w ramach poszczególnych Kontraktów;
• Zgodnie z umowami konsorcjum, każda ze stron (każdy członek Konsorcjum) ponosi koszty związane ze współpracą w ramach Konsorcjum i z udziałem w zamówieniu we własnym zakresie;
• Zarówno na podstawie umów konsorcjum, jak i na podstawie Kontraktów zawieranych przez Konsorcjum z Zamawiającymi, Wnioskodawca, będący Liderem Konsorcjum, jest uprawniony i zobowiązany do wystawienia faktur za całość świadczeń realizowanych na podstawie Kontraktów na rzecz Zamawiających oraz odbioru należności przewidzianych Kontraktami;
• Partnerzy, którym przysługuje wynagrodzenie w związku z realizacją danego Kontraktu, wystawiają na rzecz Wnioskodawcy faktury dokumentujące zrealizowany przez nich zakres prac w ramach tego Kontraktu.

2.

Jak wynika z charakteru umowy konsorcjum, w związku z realizacją świadczeń na rzecz Zamawiającego nie tylko Lider Konsorcjum, ale również Partnerzy uczestniczą w wykonaniu zamówienia na rzecz Zamawiającego.

Partnerzy wykonują przypisany im na podstawie umowy konsorcjum zakres zadań w ramach wspólnego przedsięwzięcia realizowanego przez Konsorcjum. Każdy z członków Konsorcjum odpowiada za określony zakres prac i ponosi odpowiedzialność za wykonanie przypisanej mu części zamówienia.

Jednocześnie, zgodnie z przyjętym modelem organizacyjnym i rozliczeniowym Konsorcjum, Lider jest upoważniony do reprezentowania Konsorcjum wobec Zamawiającego, zawierania Kontraktów w imieniu wszystkich członków Konsorcjum, wystawiania faktur na rzecz Zamawiającego oraz odbioru należności wynikających z realizacji Kontraktów.

Mając to na względzie – w opinii Wnioskodawcy – w stanie faktycznym będącym przedmiotem niniejszego Wniosku zastosowanie znajduje konstrukcja, o której mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Spółka, działając we własnym imieniu wobec Zamawiającego, uczestniczy bowiem w świadczeniu usług wykonywanych przy udziale Partnerów. W konsekwencji na gruncie VAT należy przyjąć, że Spółka sama otrzymuje od Partnerów usługi objęte przypisanym im zakresem prac, a następnie sama świadczy je na rzecz Zamawiającego.

Poza tym, przyjęty przez Strony sposób dokumentowania czynności wykonywanych przez uczestników w ramach Konsorcjum wskazuje na istniejący łańcuch świadczeń – Zamawiający przekazuje Liderowi wynagrodzenie w związku z realizowanym przedsięwzięciem w ramach Konsorcjum, a Lider przekazuje część należnego Partnerowi wynagrodzenia za realizację Zamówienia. W konsekwencji na gruncie VAT należy przyjąć, że Partnerzy przenoszą na Spółkę prawo do rozporządzania towarami jak właściciel, a następnie Spółka dokonuje ich dostawy na rzecz Zamawiającego.

Z perspektywy VAT należy również przyjąć, że jedynie Lider Konsorcjum funkcjonuje jako podmiot dokonujący sprzedaży na rzecz Zamawiającego.

3.

Mając powyższe na względzie – zdaniem Wnioskodawcy – należy uznać, że w powyższym modelu rozliczeń, Spółka – jako Lider Konsorcjum:

• nabywa usługi/towary, objęte zakresem prac przypisanym do Partnerów, od tych Partnerów,
• świadczy usługi/dokonuje dostaw towarów, przewidzianych w Kontraktach, na rzecz Zamawiającego.

Usługi i towary nabywane przez Spółkę od Partnerów są odsprzedawane przez Spółkę na rzecz Zamawiającego.

W konsekwencji – zdaniem Wnioskodawcy – całość świadczeń realizowanych przez Konsorcjum na podstawie Kontraktów stanowi podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie usług/dostawy towarów przez Spółkę – Lidera Konsorcjum – na rzecz Zamawiającego.

Powyższy wniosek jest – w ocenie Wnioskodawcy – niezależny od tego jaki jest podział zadań i wynagrodzenia pomiędzy uczestnikami konsorcjum w ramach umowy konsorcjum. W każdym bowiem przypadku, Spółka – będąca Liderem Konsorcjum – występuje wobec Zamawiającego we własnym imieniu, wystawia na rzecz Zamawiającego faktury za całość prac objętych Kontraktem i otrzymuje całość wynagrodzenia przewidzianego Kontraktem. Tak jest również w sytuacji, w której – zgodnie z umową konsorcjum – Spółce nie zostają przydzielone żadne prace do wykonania w ramach danego Kontraktu.

Powyższe stanowisko jest zgodne z aktualną linią interpretacyjną dotyczącą zasad rozliczania konsorcjów na gruncie VAT.

C. Podstawa opodatkowania VAT transakcji dokonywanych przez Wnioskodawcę

• Podstawa opodatkowania VAT – uwagi ogólne.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Z kolei w myśl ust. 6 pkt 1 ww. przepisu, podstawa opodatkowania obejmuje podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku.

• Podstawa opodatkowania VAT transakcji dokonywanych przez Spółkę.

Jak wynika ze stanu faktycznego, faktury z tytułu wszelkich płatności należnych Konsorcjum za wykonanie usług/dokonanie dostaw towarów na podstawie Kontraktów są wystawiane i dostarczane Zamawiającemu przez Spółkę jako Lidera Konsorcjum. Na podstawie tych faktur Lider Konsorcjum dokonuje zapłaty całości wynagrodzenia z tytułu realizacji kontraktów na rzecz Spółki.

Mając to na względzie – zdaniem Wnioskodawcy – cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów będących przedmiotem Kontraktów, otrzymywana przez Spółkę – Lidera Konsorcjum – od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę VAT, stanowi podstawę opodatkowania VAT transakcji dokonywanych przez Spółkę.

Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie, m.in. w interpretacji indywidualnej z 17 kwietnia 2023 r. sygn. 0111-KDIB3-1.4012.19.2023.4.ICZ, w której Organ uznał, że: „Na podstawie Umowy Konsorcjum, Uczestnicy Konsorcjum będą wykonywali roboty budowalne w celu realizacji wspólnego Projektu na rzecz Zamawiającego. Natomiast Zamawiający będzie zobowiązany, za wykonane roboty budowlane, do wypłaty wynagrodzenia na rzecz Lidera Konsorcjum. Zatem po przyjęciu należności, czyli wynagrodzenia wypłaconego przez Zamawiającego, zgodnie z postanowieniami Kontraktu, kwoty te będą stanowić dla Państwa jako Lidera zapłatę w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, która w całości będzie u Państwa stanowić podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług”.

Powyższy wniosek jest – w ocenie Wnioskodawcy – niezależny od tego jaki jest podział zadań i wynagrodzenia pomiędzy uczestnikami konsorcjum w ramach umowy konsorcjum. W każdym bowiem przypadku, Spółka – będąca Liderem Konsorcjum – występuje wobec Zamawiającego we własnym imieniu, wystawia na rzecz Zamawiającego faktury za całość prac objętych Kontraktem i otrzymuje całość wynagrodzenia przewidzianego Kontraktem. Tak jest również w sytuacji, w której – zgodnie z umową konsorcjum – Spółce nie zostają przydzielone żadne prace do wykonania w ramach danego Kontraktu.

D. Prawo do odliczenia VAT z faktur wystawianych na rzecz Wnioskodawcy przez Partnerów naliczonego przez Lidera z faktur wystawionych na jego rzecz przez Partnerów.

• Warunki odliczenia VAT – uwagi ogólne

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Z powołanych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:

• odliczenia tego dokonuje podatnik VAT,
• nabywane przez podatnika towary i usługi są wykorzystywane przez niego do wykonywania czynności opodatkowanych VAT przez tego podatnika,
• podatnik dysponuje fakturą dokumentującą nabycie tych towarów i usług.

Odliczenie VAT z faktur wystawionych przez Partnerów.

1.

Jak wynika z opisu stanu faktycznego:

• Spółka jest czynnym podatnikiem VAT,
• usługi i towary nabywane przez Spółkę od Partnerów są wykorzystywane do świadczenia przez Spółkę usług/dokonywania przez nią dostaw towarów na rzecz Zamawiającego – tj. do wykonywania przez nią czynności podlegających opodatkowaniu VAT,
• Partnerzy wystawiają na rzecz Spółki faktury dokumentujące wykonanie przez nich prac przypisanych im w umowie konsorcjum.

W konsekwencji – w ocenie Wnioskodawcy – Spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez Partnerów, dokumentujących wykonanie przypisanego im zakresu prac określonych w umowie konsorcjum.

2.

Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie m.in.:

• interpretacji indywidualnej z 23 grudnia 2024 r., sygn. 0112-KDIL1-3.4012.583.2024.1.AKR, w której Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej – „Dyrektor KIS”) wskazał, że: „Podsumowując, stwierdzić należy, że wynagrodzenie należne Partnerowi za realizację Zamówienia, wypłacane Partnerowi przez Lidera, będzie podlegać opodatkowaniu. Partner będzie zobowiązany wystawić na Lidera faktury obejmujące część wynagrodzenia należnego Partnerowi za realizację Zamówienia. Liderowi będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawianych przez Partnera dokumentujących przekazanie Partnerowi wynagrodzenia za realizację przypadającej na niego części Zamówienia”;
• w interpretacji indywidualnej z 13 listopada 2024 r., sygn. 0114-KDIP4-2.4012.446.2024.5.AA, w której Dyrektor KIS wskazał, że: „W analizowanym przypadku, jak ustalono powyżej, Konsorcjant będzie świadczył na Państwa rzecz usługi, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz będzie zobowiązany do wystawiania faktur dokumentujących wykonanie tych usług. Przy czym, w opisie sprawy podali Państwo, że czynności wykonywane przez Konsorcjanta na Państwa rzecz, służące realizacji przedmiotu Umowy Konsorcjum, zostaną opodatkowane właściwą stawką podatku VAT. Ponadto, nabyte od Konsorcjanta usługi będą przez Państwa wykorzystane w celu świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT. W opisie sprawy podali Państwo również, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Tym samym w rozpatrywanej sprawie będzie przysługiwać Państwu - Liderowi, prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez Konsorcjanta, dokumentujących wykonanie przydzielonego mu zakresu Usług na Państwa rzecz, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy. Prawo to będzie przysługiwać pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wymienionych w art. 88 ustawy”.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe w części dotyczącej:

• uznania, że całość świadczeń realizowanych przez Konsorcjum na podstawie Kontraktów stanowi podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie usług/dostawy towarów przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) na rzecz Zamawiającego;
• uznania, że cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów będących przedmiotem Kontraktów, otrzymywana przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę VAT, stanowi podstawę opodatkowania VAT z tytułu dostaw towarów/świadczenia usług przez Spółkę na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum;
• prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych na rzecz Spółki przez Partnerów, dokumentujących zrealizowany przez nich zakres prac w ramach Kontraktów

i nieprawidłowe w części dotyczącej:

·      uznania, że Lider Konsorcjum pośredniczy w odprzedaży usług (tzw. refakturowania), o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W myśl art. 2 pkt 22 ustawy:

Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Z powołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym, przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

Na gruncie utrwalonej praktyki, w tym orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (m.in. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012, sygn. akt I FSK 562/11, wyroki TSUE w sprawach: Town&Country Factor LTd C-498/99, Tolsma C-16/93, Hoge Raad C-154/80), wykształcono przesłanki warunkujące uznanie danych czynności za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT. Za takie czynności, zgodnie z ugruntowanymi tezami można uznać sytuacje, w których:

-     istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne;

-     otrzymane wynagrodzenie stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy;

-     istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi;

-     odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem;

-     istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

W konsekwencji, dla uznania danego świadczenia za opodatkowane na gruncie ustawy o VAT, konieczne jest istnienie stosunku prawnego pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, w ramach którego istnieje świadczenie wzajemne. Usługa musi być świadczona za wynagrodzeniem, a odpłatność ta powinna pozostawać w bezpośrednim związku z czynnością opodatkowaną. Ponadto, po stronie usługodawcy, musi istnieć bezpośrednia i skonkretyzowana korzyść z tytułu świadczenia usługi.

Należy podkreślić, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jednocześnie, aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi być wykonana przez podatnika.

Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Natomiast w świetle art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Kwestie dotyczące dokumentowania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług uregulowane są w dziale XI ustawy.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:

1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;

2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;

3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;

4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:

a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,

b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,

c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT.

W tym miejscu należy zauważyć, że ani w prawie podatkowym, ani w prawie cywilnym nie występuje definicja pojęcia „konsorcjum”, jednakże przyjmuje się, że zawarcie umowy konsorcjum możliwe jest na podstawie art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), w ramach tzw. swobody umów.

W konsekwencji, strony zawierające umowę konsorcjum mogą ją ukształtować w sposób dowolny, byleby jej treść lub cel nie sprzeciwiały się ustawie, zasadom współżycia społecznego oraz właściwości takiego stosunku. Konsorcjum nie jest podmiotem gospodarczym, nie posiada osobowości prawnej ani podmiotowości prawnej, nie musi być rejestrowane, ani mieć odrębnej nazwy czy też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są, co do zasady, niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli w działaniach niezwiązanych z konsorcjum), a w działaniach związanych z konsorcjum realizują wspólne przedsięwzięcie objęte porozumieniem. Zawierając umowę konsorcyjną podmioty mogą określić, kto będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz (może to być także osoba trzecia). Co do zasady, konsorcja nie mają też wspólnego majątku (chociaż mogą mieć wspólne konto rozliczeniowe), a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum.

W odniesieniu do sytuacji przedstawionej we wniosku wskazać należy, że konsorcjum – w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego – nie może być zatem uznane za podatnika VAT. Oznacza to, że relacji zachodzących pomiędzy stronami umowy konsorcjum (podatnikami VAT), dla potrzeb podatku od towarów i usług, nie należy oceniać na zasadach wewnętrznych rozliczeń konsorcjum. Powyższego nie zmienia okoliczność, że w przypadku umów konsorcjum dopuszczalne jest zawarcie ustaleń, że rozliczenia gospodarcze i księgowe, w tym dotyczące podpisywania umów i wystawiania faktur za prace wykonane przez uczestników konsorcjum na rzecz podmiotów zamawiających te prace na podstawie zawartego z nimi kontraktu – będzie dokonywał wytypowany przez uczestników konsorcjum podmiot wiodący.

Zatem przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum są odrębnymi podatnikami podatku od towarów i usług. Powyższe oznacza, że działając w ramach konsorcjum, powinni oni do wzajemnych rozliczeń stosować ogólne reguły wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług oraz aktów wykonawczych do niej, w tym także w zakresie wystawiania faktur dokumentujących wykonywane przez nich czynności.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że to strony konsorcjum określają w umowie konsorcjum sposób rozliczeń między sobą, jak i zamawiającym, tj. sposób wystawiania faktur, należnego wynagrodzenia, terminów wykonania prac oraz kwestii odpowiedzialności za przydzielone im zadania z tytułu realizacji celu nałożonego na nich w ramach zlecenia/przetargu. W praktyce w umowie konsorcjum strony mogą wyznaczyć lidera konsorcjum (który m.in. pełni funkcję reprezentacyjną oraz prowadzi rozliczenia z zamawiającym), ale także mogą ustanowić, że każdy podmiot – jako uczestnik konsorcjum – świadczy usługi bezpośrednio na rzecz zamawiającego.

Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy prawa oraz zasady funkcjonowania konsorcjum, w tym zasadę odrębności podatników, którzy występują wobec siebie w relacji lider konsorcjum – partner konsorcjum, stwierdzić należy, że uczestnicy konsorcjum zobowiązani są do dokumentowania wzajemnych świadczeń oraz wyboru podmiotu, który będzie odpowiedzialny za rozliczenia ze zleceniodawcą.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w analizowanym przypadku na gruncie podatku od towarów i usług uczestników konsorcjum, tj. Lidera oraz Partnera należy traktować jako odrębnych podatników podatku od towarów i usług, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy.

W opisie sprawy wskazali Państwo, że:

• Spółka jest podmiotem posiadającym siedzibę działalności gospodarczej w Polsce, który jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny.
• Działalność gospodarcza Spółki koncentruje się na infrastrukturze IT (rozwiązaniach sieciowych, infrastrukturze sprzętowej, data center, oraz infrastrukturze związanej z cyberbezpieczeństwem), systemach informatycznych oraz usługach wsparcia i utrzymania środowisk technologicznych.
• Spółka zawiera z innymi podmiotami gospodarczymi (Partnerzy) umowy konsorcjum, na podstawie których umawiające się strony (członkowie konsorcjum) tworzą Konsorcjum.
• Celem Konsorcjum jest wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia oraz realizacja tego zamówienia na rzecz Zamawiającego. Zamówienia, co do zasady, dotyczą świadczenia na rzecz Zamawiającego usług informatycznych. Mogą one jednak obejmować również dostawę towarów.
• Na podstawie umów konsorcjum, Spółka ustanawiana jest pełnomocnikiem (Liderem) Konsorcjum.
• W związku z powyższym, Spółka:
• jest upoważniona do reprezentowania Konsorcjum w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz do podpisywania z Zamawiającymi umów (Kontraktów) na świadczenie usług objętych zamówieniem w imieniu wszystkich stron danej umowy Konsorcjum,
• jest uprawniona i zobowiązana – z tytułu realizacji zamówień i Kontraktów – do wystawienia faktur na rzecz Zamawiających oraz odbioru należności przewidzianych Kontraktami,
• jest zobowiązana do zapłaty na rzecz każdego z Partnerów wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej przypisanemu mu – w ramach danego Kontraktu – zakresowi prac.

·      Partnerzy, którym przysługuje wynagrodzenie w związku z realizacją danego Kontraktu, wystawiają na rzecz Spółki faktury dokumentujące zrealizowany przez nich   zakres prac w ramach tego Kontraktu.

·      Zgodnie z umowami konsorcjum:

• każda ze stron ponosi koszty związane ze współpracą w ramach Konsorcjum i z udziałem w zamówieniu we własnym zakresie,
• każda ze stron ponosi odpowiedzialność wobec pozostałych stron za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przypadającej na nią części zamówienia,
• każda ze stron odpowiada wobec drugiej strony w takim rozmiarze i zakresie, w jakim ponosi odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie Kontraktu w zakresie do niej przypisanym,
• o ile taki jest wymóg Zamawiającego, odpowiedzialność członków konsorcjum wobec Zamawiającego za wykonanie Kontraktu, jest odpowiedzialnością solidarną. W innym wypadku, każda ze stron ponosi odpowiedzialność za zakres zadań do niej przypisanych.
• każda ze stron zobowiązana jest do usunięcia na własny koszt i ryzyko usterek i wad w dostawach i/lub usługach przez tę stronę wykonywanych. W przypadku, gdy usterki lub wady nie mogą być przypisane żadnej ze stron, koszt ich usunięcia pokrywany jest przez każdą ze stron, proporcjonalnie do wartości wykonanych przez nich zadań w ramach realizacji zamówienia,
• jeżeli Zamawiający będzie żądał zapłaty kar umownych lub odszkodowania za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie kontraktu, wówczas strona ponosząca odpowiedzialność za niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zaspokoi w całości roszczenie Zamawiającego.
• Celem zawarcia umowy konsorcjum jest wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia oraz wspólna realizacja zamówienia na rzecz Zamawiającego. Partnerzy nie występują wobec Lidera w charakterze podwykonawców realizujących odrębne zlecenie udzielone przez Lidera.
• Zgodnie z przyjętym modelem organizacyjnym i rozliczeniowym, Partnerzy realizują przypisany im zakres prac w ramach wspólnego przedsięwzięcia, a wykonanie tych prac jest rozliczane poprzez wystawienie przez Partnerów faktur na rzecz Lidera Konsorcjum. Z kolei Lider Konsorcjum wystawia faktury za realizację całości zamówienia na rzecz Zamawiającego.

• Na podstawie Kontraktów:
• Wykonawca – tj. Konsorcjum, którego liderem jest Wnioskodawca – zobowiązuje się wykonać usługi/dostarczyć towary na rzecz Zamawiającego,
• Zamawiający zobowiązuje się do zapłaty Wykonawcy wynagrodzenia.

• Kontrakty zawierane przez Konsorcjum z Zamawiającymi przewidują, że zapłata wynagrodzenia należnego Wykonawcy z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów określonych w tych kontraktach dokonywana będzie przez Zamawiającego:

• na podstawie faktur wystawianych przez Lidera Konsorcjum – tj. przez Spółkę.
• na rachunek bankowy Lidera Konsorcjum – tj. Spółki – wskazany na fakturze.

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą kwestii, czy całość świadczeń realizowanych przez Konsorcjum na podstawie Kontraktów stanowi podlegające opodatkowaniu VAT świadczenie usług lub dostawę towarów przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum.

Przechodząc do kwestii objętych zakresem pytania nr 1, zauważyć należy, że w opisanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której występuje skonkretyzowane świadczenie (świadczenie usług) w zamian za określone wynagrodzenie, wykonywane bezpośrednio przez Lidera na rzecz Zamawiającego.

Przyjęty przez strony sposób dokumentowania czynności wykonywanych w ramach Konsorcjum wskazuje na istniejący podział prac pomiędzy członków Konsorcjum. Partnerzy wykonują określone czynności składające się na realizację Zadania, natomiast Państwo – jako Lider Konsorcjum – odpowiadają wobec Zamawiającego za wykonanie świadczenia wynikającego z Kontraktu. Podział ten ma charakter wewnętrzny i organizacyjny – nie oznacza nabycia przez Lidera usług od Partnerów w celu ich dalszej odsprzedaży.

W świetle powyższego, konstrukcja prawna przyjęta przez Konsorcjum oznacza, że Partnerzy realizują określoną część prac w ramach wspólnego Zadania, natomiast Państwo (Lider) wykonują na rzecz Zamawiającego świadczenie określone w Kontrakcie. Czynności Partnerów stanowią element realizacji tego świadczenia, do którego wykonania wobec Zamawiającego zobowiązani są wyłącznie Państwo jako Lider Konsorcjum. Lider nie nabywa zatem i nie odsprzedaje całości świadczenia – po prostu wykonuje usługę na rzecz Zamawiającego, wykorzystując wewnętrzny podział prac w Konsorcjum.

Partnerzy będą Państwa obciążać wynagrodzeniem należnym im za wykonanie czynności, zgodnie z zakresem prac przypisanym im w ramach Konsorcjum. Z kolei faktury dokumentujące wynagrodzenie należne od Zamawiającego za wykonanie świadczenia wynikającego z Kontraktu będą wystawiane wyłącznie przez Państwa jako Lidera Konsorcjum. Stanowi to podatkowe odzwierciedlenie przyjętego przez strony sposobu realizacji kontraktu, w ramach którego Partnerzy wykonują określoną część prac, natomiast Lider odpowiada wobec Zamawiającego za wykonanie świadczenia objętego Kontraktem – bez pośrednictwa w postaci nabycia i odsprzedaży.

Analiza opisanego zdarzenia przyszłego oraz przywołanych przepisów prawa prowadzi do stwierdzenia, że Partnerzy wykonują czynności w ramach wewnętrznego podziału prac Konsorcjum, natomiast to Państwo (Lider) – jako podmiot odpowiedzialny wobec Zamawiającego – wykonują w ramach Kontraktu czynności podlegające opodatkowaniu na rzecz Zamawiającego.

Wobec powyższego, uwzględniając charakter wzajemnych powiązań pomiędzy członkami Konsorcjum oraz postanowienia zawartego Kontraktu, wskazać należy, że to Państwo (Lider) zobowiązani będą do wystawienia faktury na rzecz Zamawiającego, dokumentującej świadczenie wykonywane w ramach realizowanego Zadania i zawartego Kontraktu. Tym samym to Państwo (Lider) w całości powinni odprowadzić podatek należny wynikający z ww. faktur wystawionych na rzecz Inwestora i wykazać go dla celów podatkowych w odpowiedniej deklaracji podatkowej.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać w części za nieprawidłowe, ponieważ przywołany przez Państwa w stanowisku art. 8 ust. 2a ustawy o VAT nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie – Lider nie działa w charakterze pośrednika nabywającego i odsprzedającego całość świadczenia, lecz bezpośrednio wykonuje usługę na rzecz Zamawiającego.

Państwa wątpliwości w zakresie pytania nr 2 dotyczą kwestii, czy cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu wykonania usług/dostarczenia towarów będących przedmiotem Kontraktów, otrzymywana przez Spółkę (Lidera Konsorcjum) od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę VAT, stanowi podstawę opodatkowania VAT z tytułu dostaw towarów/świadczenia usług przez Spółkę na rzecz Zamawiającego, niezależnie od zakresu prac i kwot wynagrodzenia przydzielonych Spółce w umowie konsorcjum.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 , rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 , w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez pojęcie świadczenia usług należy rozumieć przede wszystkim określone zachowanie się podatnika na rzecz innego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przy czym, o ile dane zachowanie podatnika mieści się w ustawowej definicji świadczenia usług, to – co do zasady – niezbędnym elementem do uznania tego zachowania za czynność podlegającą opodatkowaniu jest spełnienie przesłanki odpłatności.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).

Aby dana czynność (usługa) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Należy podkreślić, że przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych w dyrektywie 2006/112/WE/Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (t. j. Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.) dalej: dyrektywa VAT. Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w dyrektywie są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zaś kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału. TSUE, w wyroku z 27 października 2011 r. w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG, wskazał:

„(...) w ramach systemu podatku VAT czynnościami podlegającymi opodatkowaniu są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie. Zatem jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT (zob. wyrok z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 Komisja przeciwko Finlandii, Zb. Orz. s. I 10605, pkt 43). W tym świetle świadczenie usługi następuje »odpłatnie« w rozumieniu art. 2 pkt 1 szóstej dyrektywy VAT, a zatem podlega opodatkowaniu, tylko jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy (ww. wyrok w sprawie MKG–Kraftfahrzeuge–Factoring, pkt 47). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem „świadczenie usług dokonywane odpłatnie” w rozumieniu art. 2 pkt 1 szóstej dyrektywy wymaga bezpośredniego związku między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem (wyrok z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie C-40/09 Astra Zeneca UK, Zb. Orz. s. 1 7505, pkt 27 i przytoczone orzecznictwo)” (pkt 17-19).

W wyroku z 27 marca 2014 r. w sprawie C-151/13 Le Rayon d’Or SARL przeciwko Ministre de l’Économie et des Finances Trybunał wskazał, że:

„(...) aby świadczenie usług mogło być uznane za „odpłatne” w rozumieniu tej dyrektywy, nie wymaga ona, aby świadczenie wzajemne za taką usługę było uzyskane bezpośrednio od jej odbiorcy. Świadczenie wzajemne może pochodzić także od osoby trzeciej (zob. podobnie wyrok Loyalty Management UK i Baxi Group, C–53/09 i C–55/09, EU:C:2010:590, pkt 56)” (pkt 34).

Natomiast w wyroku C-89/81 z 15 lipca 1982 r. w sprawie Hong-Kong Trade Development Council, TSUE stwierdził, że wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie.

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. C-154/80, które zapadło na tle przepisów I Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał – świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje także orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), w którym Trybunał zauważył, że czynność „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Należy również wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy i są wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy:

Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.

Przepis art. 29a ust. 1 ustawy stanowi odzwierciedlenie art. 73 dyrektywy VAT, z treści którego wynika, że:

W odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74‑77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia.

Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Podstawa opodatkowania obejmuje:

Na podstawie art. 29a ust. 7 ustawy:

Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:

Oznacza to, że podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.

Bezpośrednio z art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że nie ma znaczenia od kogo dostawca towaru lub świadczący usługę otrzymuje zapłatę – czy od nabywcy czy od osoby trzeciej, ważne jest aby było to wynagrodzenie za dane konkretne świadczenie lub za daną konkretną dostawę.

Odpowiadając na Państwa wątpliwości objęte zakresem pytania nr 2, należy wskazać, że dla ustalenia podstawy opodatkowania kluczowe znaczenie ma rozstrzygnięcie kwestii będącej przedmiotem pytania nr 1.

Skoro bowiem, Lider Konsorcjum występuje wobec Zamawiającego jako podmiot samodzielnie świadczącego całość usług objętych Kontraktem, to konsekwencje tego stanu rzeczy należy odnieść również do sposobu określenia podstawy opodatkowania.

Mając na uwadze przywołaną regulację oraz opisany model rozliczeń, w którym faktury dokumentujące pełne wynagrodzenie należne od Zamawiającego wystawia wyłącznie Lider, cała kwota należności otrzymywana od ostatecznego odbiorcy stanowi dla Lidera zapłatę w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.

Podmiotem zobowiązanym do wykonania całości umowy wobec Zamawiającego jest Lider, który odpowiada za rozliczenie całego obrotu generowanego w ramach Kontraktu.

W konsekwencji, cała kwota wynagrodzenia należnego Konsorcjum z tytułu realizacji Kontraktu, otrzymywana przez Państwa (Lidera Konsorcjum) od Zamawiającego, pomniejszona o kwotę podatku od towarów i usług, stanowi w całości podstawę opodatkowania VAT dla Państwa.

Okoliczność ta pozostaje niezależna od wewnętrznych ustaleń członków Konsorcjum, w tym od faktycznego zakresu prac fizycznie wykonanych przez Państwa oraz kwot wynagrodzenia przypadających na poszczególnych Partnerów na podstawie wewnętrznej umowy konsorcjum. Podział ten ma charakter wyłącznie rozliczenia wewnętrznego i nie wpływa na obowiązek wykazania przez Lidera pełnej podstawy opodatkowania z tytułu sprzedaży na rzecz Zamawiającego.

Tym samym, oceniając Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało je uznać za prawidłowe.

Państwa wątpliwości w zakresie pytania nr 3 dotyczą kwestii, czy przysługuje Państwo prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych na jej rzecz przez Partnerów, dokumentujących zrealizowany przez nich zakres prac w ramach Kontraktów.

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Z powyższych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Ustawa ustanawia zasadę tzw. niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.

Istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych wówczas, po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.

Wystarczającym zatem jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towaru lub usługi, przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej oraz planowanej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakup ten dokonany został w celu jego wykorzystania w ramach działalności opodatkowanej. Ta warunkowość realizacji określonego w art. 86 ust. 1 ustawy prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony powoduje, że nieziszczenie się warunku pozytywnego, jakim jest wykorzystanie towaru lub usługi do realizacji czynności opodatkowanej podatnika, np. gdy okaże się, że zmieniono przeznaczenie towaru (usługi) i został on ostatecznie wykorzystany do czynności zwolnionych od VAT lub niepodlegających VAT – spowoduje konieczność weryfikacji uprzedniego odliczenia podatku naliczonego.

Z uregulowań ustawy wyraźnie wynika, że dla realizacji prawa do odliczenia podatku naliczonego niezbędne jest istnienie związku między dokonywanymi zakupami towarów i usług, a prowadzoną działalnością opodatkowaną. Przy czym związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika może mieć charakter bezpośredni lub pośredni.

O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży – towary handlowe lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług, będących przedmiotem dostawy; bezpośrednio więc wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.

Natomiast o związku pośrednim można mówić wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa. Mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganymi przez podatnika przychodami. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania przychodu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez dany podmiot obrotów.

Ponadto należy podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że są Państwo zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Partnerzy konsorcjum dokumentują wykonanie przypisanych im w umowie prac poprzez wystawianie faktur bezpośrednio na Państwa rzecz (jako Lidera). Wszystkie towary i usługi nabywane przez Państwa od Partnerów są następnie w całości wykorzystywane do świadczenia usług lub dokonywania dostaw towarów na rzecz Zamawiającego.

Tym samym, wydatki te służą bezpośrednio wykonywaniu przez Państwa czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, przysługuje Państwu pełne prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawianych przez Partnerów, a dokumentujących zrealizowany przez nich zakres prac w ramach Kontraktów.

A zatem, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze stanem faktycznym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.