0114-KDIP4-2.4012.519.2026.1.AA

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

22 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Spółka lub Wnioskodawca) jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: VAT). Spółka prowadzi na terytorium Polski działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Głównym przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest wykonywanie pozostałych robót budowlanych wykończeniowych.

W ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka realizowała roboty budowlane i wykończeniowe jako podwykonawca na rzecz jednego z kontrahentów (dalej: Kontrahent), występującego w charakterze generalnego wykonawcy inwestycji budowlanej polegającej na budowie trzech wielorodzinnych budynków mieszkalnych wraz z zabudową towarzyszącą o funkcji sportowo-rekreacyjnej (dalej: Inwestycja).

W związku z realizacją Inwestycji Kontrahent zawarł z Wnioskodawcą dwie umowy podwykonawcze o roboty budowlane dotyczące wykonania prac wykończeniowych, tj.:

• umowę z 3 września 2020 r. wraz z późniejszymi zmianami (dalej: Umowa 1),
• umowę z 20 września 2021 r. wraz z późniejszymi zmianami (dalej: Umowa 2).

Na podstawie Umowy 1 oraz Umowy 2 Wnioskodawca wykonywał na rzecz Kontrahenta usługi budowlane i wykończeniowe podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Z tytułu wykonanych prac Spółka wystawiała na rzecz Kontrahenta faktury dokumentujące wykonanie usług (dalej: Faktury). Wystawione Faktury obejmowały wynagrodzenie należne Spółce za roboty wykonane w ramach Umowy 1 oraz Umowy 2, a także inne należności związane z realizacją Inwestycji, w tym wynikające z robót dodatkowych i zamiennych.

Pomimo wykonania usług oraz wystawienia Faktur, Kontrahent nie uregulował należności wynikających z Faktur w terminach wskazanych na tych dokumentach (upłynęło już ponad 90 dni od terminu płatności). W konsekwencji po stronie Wnioskodawcy powstały wierzytelności wobec Kontrahenta.

Od daty wystawienia Faktur nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione.

W związku z realizacją Inwestycji pomiędzy Wnioskodawcą a Kontrahentem powstał wieloaspektowy spór dotyczący wzajemnych rozliczeń stron, obejmujący zarówno roszczenia Wnioskodawcy wobec Kontrahenta, jak i roszczenia Kontrahenta wobec Wnioskodawcy.

W szczególności przed sądem powszechnym toczyło się postępowanie z powództwa Kontrahenta przeciwko Wnioskodawcy o zapłatę określonej kwoty, obejmującej roszczenia z tytułu:

a)  kar umownych za opóźnienie w realizacji Umowy 1 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,

b)  kar umownych za opóźnienie w realizacji Umowy 2 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,

c)  odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązań wynikających z Umowy 1 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (dalej łącznie: Roszczenia Kontrahenta 1).

Nadto, przed sądem powszechnym toczyło się postępowanie z powództwa Wnioskodawcy przeciwko Kontrahentowi o zapłatę określonej kwoty, obejmującej roszczenia z tytułu:

a)  niewypłaconego wynagrodzenia za roboty wykonane na podstawie Umowy 1 oraz Umowy 2 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych,

b)  zwrotu bezpodstawnie pobranych wypłat z gwarancji bankowych,

c)  zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją robót dodatkowych i zamiennych,

d)  podwyższenia ryczałtu wynikającego z Umowy 1 oraz Umowy 2

– wraz z należnymi odsetkami ustawowymi (dalej łącznie: Roszczenia A.).

Ponadto, przed sądem toczyło się postępowanie z powództwa Kontrahenta przeciwko Wnioskodawcy o zapłatę określonej kwoty z tytułu naprawienia szkody wynikłej – według twierdzeń Kontrahenta – z wadliwego wykonania robót budowlanych realizowanych na podstawie Umowy 1 i Umowy 2 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych (dalej: Roszczenia Kontrahent 2).

Dodatkowo Kontrahent podniósł wobec Wnioskodawcy, dalsze roszczenia o zapłatę określonej kwoty z tytułu szkody mającej powstać wskutek nienależytego wykonania przez Wnioskodawcę Umowy 1 i Umowy 2.

Kontrahent wskazywał, że inwestor obciążył go karami umownymi za opóźnienia w realizacji Inwestycji.

Roszczenia te nie zostały jednak skierowane na drogę postępowania sądowego (dalej: Roszczenia Kontrahenta 3).

W związku z powyższymi sporami oraz istniejącymi pomiędzy stronami wzajemnymi roszczeniami, obejmującymi zarówno wierzytelności Wnioskodawcy z tytułu nieopłaconych Faktur, jak i roszczenia Kontrahenta dotyczące kar umownych, odszkodowań, wad robót budowlanych oraz innych należności związanych z realizacją Inwestycji, strony podjęły negocjacje ugodowe mające na celu kompleksowe i definitywne zakończenie wszelkich sporów związanych z Inwestycją.

W rezultacie, 15 maja 2025 r. Wnioskodawca oraz Kontrahent zawarli ugodę pozasądową (dalej: Ugoda).

W treści Ugody strony zgodnie wskazały, że jej celem jest całkowite i ostateczne zakończenie wszelkich istniejących lub mogących powstać sporów związanych z realizacją Inwestycji, w szczególności dotyczących prac wykonywanych przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy 1 oraz Umowy 2, jakości tych prac, terminów ich wykonania, wynagrodzenia należnego Wnioskodawcy, robót dodatkowych i zamiennych, odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej stron, kar umownych, odszkodowań oraz wszelkich innych roszczeń związanych bezpośrednio lub pośrednio z realizacją Inwestycji.

Na podstawie Ugody Wnioskodawca:

a)  zrzekł się oraz zwolnił Kontrahenta z długu w zakresie Roszczeń A., obejmujących w szczególności roszczenia o zapłatę niewypłaconego wynagrodzenia za roboty wykonane na podstawie Umowy 1 i Umowy 2, roszczenia o zwrot wypłat z gwarancji bankowych, roszczenia o zwrot kosztów robót dodatkowych i zamiennych oraz roszczenia o podwyższenie ryczałtu,

b)  zobowiązał się do niedochodzenia Roszczeń A. oraz do cofnięcia powództwa wraz ze zrzeczeniem się roszczeń w sprawie sądowej,

c)  zrzekł się oraz zwolnił Kontrahenta z długu również w zakresie wszelkich innych roszczeń wynikających lub związanych z Inwestycją.

Jednocześnie Kontrahent:

a)  zrzekł się oraz zwolnił Wnioskodawcę z długu w zakresie Roszczeń Kontrahenta 1, Roszczeń Kontrahenta 2 oraz Roszczeń Kontrahenta 3,

b)  zobowiązał się do niedochodzenia tych roszczeń oraz do cofnięcia pozwów wraz ze zrzeczeniem się roszczeń w postępowaniach prowadzonych przed sądami,

c)  zrzekł się oraz zwolnił Wnioskodawcę z długu także w zakresie wszelkich innych roszczeń wynikających lub związanych z realizacją Inwestycji.

Ugoda przewidywała ponadto wzajemne zobowiązania stron dotyczące niedochodzenia dalszych roszczeń związanych z Inwestycją, w tym również roszczeń o charakterze deliktowym, opartych na bezpodstawnym wzbogaceniu lub wynikających z działań podmiotów powiązanych, podwykonawców bądź innych uczestników procesu inwestycyjnego.

Strony zgodnie oświadczyły również, że zawarcie Ugody oraz wzajemne zrzeczenie się i zwolnienie z długu nie stanowi uznania zasadności roszczeń drugiej strony.

W wyniku zawarcia Ugody nie doszło do zapłaty przez Kontrahenta należności wynikających z Faktur wystawionych przez Wnioskodawcę. W szczególności wierzytelności Wnioskodawcy wynikające z Faktur nie zostały uregulowane w formie pieniężnej, lecz objęte zostały postanowieniami Ugody dotyczącymi wzajemnego zrzeczenia się roszczeń i zwolnienia z długu.

W związku z przedstawionym stanem faktycznym i zdarzeniem przyszłym Wnioskodawca powziął wątpliwości co do skutków podatkowych zawartej Ugody na gruncie podatku VAT, w szczególności w zakresie możliwości zastosowania tzw. ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.; dalej: ustawa o VAT).

Spółka na moment ewentualnego skorzystania z tzw. ulgi na złe długi oraz na dzień poprzedzający to działanie będzie zarejestrowana jako czynny podatnik VAT.

Pytanie

Czy w odniesieniu do wierzytelności wynikających z nieopłaconych Faktur, objętych postanowieniami Ugody przewidującej zrzeczenie się roszczeń oraz zwolnienie Kontrahenta z długu, Wnioskodawca jest uprawniony do zastosowania ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, w odniesieniu do wierzytelności wynikających z nieopłaconych Faktur, objętych postanowieniami Ugody przewidującej zrzeczenie się roszczeń oraz zwolnienie Kontrahenta z długu, Wnioskodawca jest uprawniony do zastosowania ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT.

Uzasadnienie stanowiska

Zasady rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności, określanej często jako tzw. ulga na złe długi, zostały określone w przepisach art. 89a i art. 89b ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta dotyczy również podstawy opodatkowania i kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności, której nieściągalność została uprawdopodobniona.

W myśl art. 89a ust. 1a ustawy o VAT, nieściągalność wierzytelności uważa się za uprawdopodobnioną, w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

W świetle art. 89a ust. 2 ustawy o VAT, przepis ust. 1 stosuje się w przypadku, gdy spełnione są następujące warunki:

1)  (uchylony);

2)  (uchylony);

3)  na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty, o której mowa w ust. 1:

a)  wierzyciel jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny;

b)  (uchylona);

4)  (uchylony);

5)  od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona;

6)  (uchylony).

Jednocześnie, na podstawie art. 89a ust. 3 ustawy o VAT, korekta, o której mowa w ust. 1, może nastąpić w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, pod warunkiem, że do dnia złożenia przez wierzyciela deklaracji podatkowej za ten okres wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie.

Natomiast, zgodnie z art. 89a ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku, gdy po złożeniu deklaracji podatkowej, w której dokonano korekty, o której mowa w ust. 1, należność została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie, wierzyciel obowiązany jest do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana lub zbyta. W przypadku częściowego uregulowania należności, podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego zwiększa się w odniesieniu do tej części.

Przywołane powyżej regulacje art. 89a ustawy o VAT przewidują zatem możliwość odzyskania podatku należnego od świadczeń, za które podatnik nie otrzymał faktycznie wynagrodzenia, realizując tym samym zasadę neutralności podatku VAT.

Jednocześnie możliwość skorzystania ulgi na złe długi uzależniona jest od łącznego spełnienia przesłanek wskazanych w art. 89a ust. 1a oraz ust. 2 ustawy o VAT.

Dodatkowo, ustawodawca wprowadził również ograniczenie wynikające z art. 89a ust. 3 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem korekta może zostać dokonana wyłącznie pod warunkiem, że do dnia złożenia deklaracji podatkowej obejmującej tę korektę wierzytelność nie została ani uregulowana, ani zbyta w jakiejkolwiek formie.

Do pojęć „uregulowania” oraz „zbycia” wierzytelności odwołuje się również art. 89a ust. 4 ustawy o VAT, przewidując obowiązek ponownego zwiększenia podstawy opodatkowania i podatku należnego w przypadku późniejszego zaspokojenia wierzyciela albo przeniesienia wierzytelności.

Przepisy ustawy o VAT nie definiują pojęcia „zbycia” ani „uregulowania” należności, wobec czego zasadne jest odwołanie się do wykładni językowej tego zwrotu. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN „zbyć” (https://sjp.pwn.pl/slowniki/zby%C4%87.html; dostęp: 21 maja 2026 r.) oznacza „sprzedać coś”, „uregulować” (https://sjp.pwn.pl/slowniki/uregulowa%C4%87.html; dostęp: 21 maja 2026 r.) oznacza m.in. „uiścić należność”, natomiast „uiścić” (https://sjp.pwn.pl/slowniki/ui%C5%9Bci%C4%87.html; dostęp: 21 maja 2026 r.) oznacza „wywiązać się z jakiegoś zobowiązania finansowego”. Tym samym przez „uregulowanie należności” należy rozumieć sytuację, w której dochodzi do wykonania zobowiązania skutkującego ekonomicznym zaspokojeniem wierzyciela i wygaśnięciem zobowiązania wskutek spełnienia świadczenia.

Nie budzi przy tym wątpliwości, że pojęcie „uregulowania należności w jakiejkolwiek formie” obejmuje wszelkie formy zaspokojenia wierzyciela prowadzące do realizacji jego roszczenia wobec dłużnika, niezależnie od technicznego sposobu dokonania rozliczenia. Istotą uregulowania jest bowiem uzyskanie przez wierzyciela ekwiwalentu ekonomicznego odpowiadającego przysługującej mu wierzytelności.

Od pojęcia „uregulowania należności” należy jednak odróżnić „umorzenie” zobowiązania oraz „zwolnienie z długu”. Jak wynika z definicji, „umorzenie” (https://sjp.pwn.pl/slowniki/umorzenie.html; dostęp 21 czerwca 2025 r.) oznacza „zrezygnowanie całkowicie lub częściowo ze ściągania jakichś należności pieniężnych”, a nie jej wykonanie przez dłużnika. W konsekwencji umorzenie lub zwolnienie z długu nie prowadzi do zaspokojenia wierzyciela, lecz do wygaśnięcia zobowiązania wskutek rezygnacji wierzyciela z przysługującego mu roszczenia.

Powyższe znajduje również potwierdzenie w przepisach prawa cywilnego.

Zgodnie z art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.; dalej: Kodeks cywilny), zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Instytucja ta opiera się zatem na zgodnym oświadczeniu stron prowadzącym do wygaśnięcia zobowiązania bez spełnienia świadczenia przez dłużnika.

Natomiast zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Istotą ugody jest zatem kompromisowe zakończenie sporu poprzez wzajemne ustępstwa stron, a nie wykonanie zobowiązania w pierwotnie ustalony sposób.

W przedstawionym stanie faktycznym, Wnioskodawca wystawił na rzecz Kontrahenta Faktury dokumentujące wykonanie usług budowlanych i wykończeniowych realizowanych w ramach Inwestycji. Faktury te nie zostały opłacone przez Kontrahenta pomimo upływu terminów płatności (minęło ponad 90 dni od upływu terminu płatności).

Następnie, wobec istniejącego sporu dotyczącego wzajemnych roszczeń, strony zawarły Ugodę, na podstawie której doszło m.in. do wzajemnego zrzeczenia się roszczeń oraz zwolnienia stron z długu.

W ocenie Wnioskodawcy, skutki Ugody nie mogą zostać utożsamione z „uregulowaniem należności” w rozumieniu art. 89a ustawy o VAT. W wyniku zawarcia Ugody nie doszło bowiem ani do zapłaty należności wynikających z Faktur. Wygaśnięcie zobowiązań nastąpiło wyłącznie wskutek zgodnych oświadczeń stron o zrzeczeniu się roszczeń i zwolnieniu z długu.

Jednocześnie nie doszło również do „zbycia” wierzytelności, ponieważ wierzytelności objęte Ugodą nie zostały przeniesione na inny podmiot, lecz wygasły wskutek czynności prawnej dokonanej pomiędzy wierzycielem, a dłużnikiem.

Wnioskodawca wskazuje jednocześnie, że w odniesieniu do przedmiotowych wierzytelności zostaną również pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 89a ustawy o VAT, tj.:

• w każdym przypadku upłynął okres 90 dni od dnia upływu terminu płatności dotyczącego Faktur,
• Wnioskodawca posiada status czynnego podatnika VAT na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której zostanie dokonana korekta,
• od daty wystawienia Faktur dokumentujących przedmiotowe wierzytelności nie upłyną trzy lata, licząc od końca roku, w którym zostały one wystawione.

Wobec powyższego, zdaniem Wnioskodawcy w odniesieniu do wierzytelności wynikających z nieopłaconych Faktur, objętych postanowieniami Ugody przewidującej zrzeczenie się roszczeń oraz zwolnienie Kontrahenta z długu, Wnioskodawca jest uprawniony do zastosowania ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT,

Powyższe stanowisko znajduje także potwierdzenie w licznych interpretacjach indywidualnych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Przykładowo:

• interpretacja indywidualna z 12 listopada 2025 r. (sygn. 0111-KDIB3-1.4012.651.2025.2.ICZ): „Zatem w przedmiotowej sprawie należy uznać, że w świetle przepisu art. 89a ust. 4 ustawy, po uwolnieniu dłużnika z długu, w stosunku do faktur, do których Państwo dokonali uprzednio korekty podatku VAT należnego na podstawie art. 89a ust. 1 ustawy o VAT, nie są Państwo zobowiązani do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego w rozliczeniu VAT za okres, w którym miało miejsce uwolnienie dłużnika z długu, bowiem w takiej sytuacji nie dochodzi do czynności uregulowania lub zbycia wierzytelności, tym samym nie mają Państwo obowiązku stosowania przepisów art. 89a ust. 4 ustawy o VAT”;
•  interpretacja indywidualna z 28 lipca 2025 r. (sygn. 0114-KDIP1-1.4012.469.2025.2.KOM): „W przypadku zwolnienia Dłużnika od obowiązku spełnienia świadczenia (uwolnienia z długu), nie dochodzi do uregulowania wierzytelności ani do jej zbycia w rozumieniu przepisu art. 89a ust. 4 ustawy o VAT. (…) Z opisu sprawy wynika, że będą Państwo spełniać przesłanki uprawniające do skorzystania z ulgi na złe długi na podstawie art. 89a ustawy o VAT. (…) Zatem przysługuje Państwu prawo do skorzystania z korekty, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy, gdyż warunki określone ww. przepisach będą spełnione. Mogą Państwo skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny z tytułu świadczenia usługi najmu na rzecz Spółki, w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona w stosunku do każdej z Faktur (tj. w rozliczeniu za okres, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności każdej z Faktur)”;

• interpretacja indywidualna z 28 lipca 2025 r. (sygn. 0112-KDIL1-1.4012.389.2025.1.AR): „Jeżeli Wnioskodawca skorzystał wcześniej, na podstawie art. 89a ust. 1 uVAT, z prawa do korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu nieściągalnych wierzytelności, dotyczących FV 1, to późniejsze zawarcie Ugody, której skutkiem było zwolnienie Kontrahenta z długu, nie powoduje utraty tego prawa. Zdaniem Wnioskodawcy, rezygnacja z dochodzenia roszczeń nie może być utożsamiana z uregulowaniem wierzytelności, gdyż nie powoduje po jego stronie żadnego przysporzenia o charakterze majątkowym. Brak rzeczywistego zaspokojenia wierzytelności przesądza zatem o braku podstaw do dokonania korekty zwiększającej podstawę opodatkowania oraz kwotę podatku należnego, o której mowa w art. 89a ust. 4 uVAT”;
• interpretacja indywidualna z 4 czerwca 2021 r., (sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.226.2021.1.MG): „Tym samym w przypadku, gdy Wnioskodawca na mocy art. 89a ust. 1 ustawy skorzystał z prawa do korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego w odniesieniu do należności nieściągalnych, późniejsze zawarcie umowy o zwolnienie z długu, na mocy której Wnioskodawca zamierza umorzyć wierzytelności Spółki wynikające z faktur ujętych w deklaracjach w okresie 06.2018 do 12.2020, nie spowoduje, że Wnioskodawca utraci to prawo. Rezygnacja przez Wnioskodawcę z wszelkich roszczeń jakie powstały w związku ze świadczeniem usług udokumentowanych ww. fakturami nie jest bowiem równoznaczna z ich uregulowaniem”.

Wnioskodawca dostrzega, że znane mu interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej odnoszą się do sytuacji jednostronnego zwolnienia dłużnika z długu przez wierzyciela. Niemniej jednak, w ocenie Wnioskodawcy, okoliczność, iż w analizowanym stanie faktycznym zwolnienie z długu miało charakter wzajemny, nie wpływa na ocenę skutków podatkowych na gruncie art. 89a ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zasady rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności, określanej często jako tzw. ulga na złe długi, zostały określone w przepisach art. 89a i art. 89b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT.

Stosownie do treści art. 89a ust. 1 ustawy:

Natomiast w myśl art. 89a ust. 1a ustawy:

Stosownie do art. 89a ust. 2 ustawy:

Jednocześnie, na podstawie art. 89a ust. 3 ustawy:

Zgodnie z art. 89a ust. 4 ustawy:

Przywołane wyżej przepisy art. 89a ustawy dopuszczają możliwość dokonania przez podatnika korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego, który powstał w związku z dostawą towarów lub świadczeniem usług na terytorium kraju, w sytuacji gdy nabywca towaru bądź usługi nie dokonał zapłaty na rzecz dostawcy.

Ponadto, stosownie do art. 89a ust. 5 ustawy:

Zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami skorzystanie przez wierzyciela z możliwości korekty podatku należnego od nieściągalnych wierzytelności, a następnie jej uregulowanie bądź zbycie w jakiejkolwiek formie, powoduje obowiązek zastosowania się do normy z art. 89a ust. 4 ustawy.

Zgodnie z definicją (według Internetowego Słownika Języka Polskiego – http://www.sjp.pwn.pl), „uregulować” oznacza „uiścić jakąś należność”. Należy zatem wyjaśnić, że sformułowanie „należność została uregulowana” należy rozumieć jako zaspokojenie wierzyciela, powodujące wygaśnięcie jego roszczeń wobec dłużnika.

Z uwagi na literalną wykładnię ww. przepisów wskazać należy, że uregulowanie należności lub zbycie w jakiejkolwiek formie odbywa się poprzez zaspokojenie całości lub części roszczeń wynikających z wierzytelności, wskutek uiszczenia należności, przez dłużnika, bądź osobę trzecią na rzecz wierzyciela.

W opisie sprawy podali Państwo informacje, z których wynika, że:

• w ramach prowadzonej działalności gospodarczej realizowali Państwo roboty budowlane i wykończeniowe jako podwykonawca na rzecz Kontrahenta, występującego w charakterze generalnego wykonawcy Inwestycji;
• w związku z realizacją Inwestycji Kontrahent zawarł z Państwem dwie umowy podwykonawcze o roboty budowlane dotyczące wykonania prac wykończeniowych;
• na podstawie Umowy 1 oraz Umowy 2 wykonywali Państwo na rzecz Kontrahenta usługi budowlane i wykończeniowe podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Z tytułu wykonanych prac wystawiali Państwo na rzecz Kontrahenta faktury dokumentujące wykonanie usług;
•  pomimo wykonania usług oraz wystawienia Faktur, Kontrahent nie uregulował należności wynikających z Faktur w terminach wskazanych na tych dokumentach (upłynęło już ponad 90 dni od terminu płatności). W konsekwencji po Państwa stronie powstały wierzytelności wobec Kontrahenta;
• pomiędzy Państwem a Kontrahentem powstał wieloaspektowy spór dotyczący wzajemnych rozliczeń stron;
• przed sądem powszechnym toczyło się postępowanie z powództwa Kontrahenta przeciwko Państwu o zapłatę określonej kwoty, obejmującej Roszczenia Kontrahenta 1, tj. roszczenia z tytułu:
• kar umownych za opóźnienie w realizacji Umowy 1 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
• kar umownych za opóźnienie w realizacji Umowy 2 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
• odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązań wynikających z Umowy 1 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie;
• przed sądem powszechnym toczyło się również postępowanie z powództwa Państwa przeciwko Kontrahentowi o zapłatę określonej kwoty, obejmującej Roszczenia A., tj. roszczenia z tytułu:
• niewypłaconego wynagrodzenia za roboty wykonane na podstawie Umowy 1 oraz Umowy 2 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych,
• zwrotu bezpodstawnie pobranych wypłat z gwarancji bankowych,
• zwrotu kosztów poniesionych w związku z realizacją robót dodatkowych i zamiennych,
• podwyższenia ryczałtu wynikającego z Umowy 1 oraz Umowy 2

– wraz z należnymi odsetkami ustawowymi;

• ponadto, przed sądem toczyło się postępowanie z powództwa Kontrahenta przeciwko Państwu o zapłatę określonej kwoty z tytułu naprawienia szkody wynikłej z wadliwego wykonania robót budowlanych realizowanych na podstawie Umowy 1 i Umowy 2 wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych (Roszczenia Kontrahenta 2);
• dodatkowo Kontrahent podniósł wobec Wnioskodawcy, dalsze roszczenia o zapłatę określonej kwoty z tytułu szkody mającej powstać wskutek nienależytego wykonania przez Państwa Umowy 1 i Umowy 2. Kontrahent wskazywał, że inwestor obciążył go karami umownymi za opóźnienia w realizacji Inwestycji (Roszczenia Kontrahenta 3). Roszczenia te nie zostały jednak skierowane na drogę postępowania sądowego;
• w rezultacie, zawarli Państwo z Kontrahentem Ugodę pozasądową. W treści Ugody strony zgodnie wskazały, że jej celem jest całkowite i ostateczne zakończenie wszelkich istniejących lub mogących powstać sporów związanych z realizacją Inwestycji;
• na podstawie Ugody Państwo:
• zrzekli się oraz zwolnili Kontrahenta z długu w zakresie Roszczeń A., obejmujących w szczególności roszczenia o zapłatę niewypłaconego wynagrodzenia za roboty wykonane na podstawie Umowy 1 i Umowy 2, roszczenia o zwrot wypłat z gwarancji bankowych, roszczenia o zwrot kosztów robót dodatkowych i zamiennych oraz roszczenia o podwyższenie ryczałtu,
• zobowiązali się do niedochodzenia Roszczeń A. oraz do cofnięcia powództwa wraz ze zrzeczeniem się roszczeń w sprawie sądowej,
• zrzekli się oraz zwolnili Kontrahenta z długu również w zakresie wszelkich innych roszczeń wynikających lub związanych z Inwestycją;
• jednocześnie Kontrahent:
•  zrzekł się oraz zwolnił Państwa z długu w zakresie Roszczeń Kontrahenta 1, Roszczeń Kontrahenta 2 oraz Roszczeń Kontrahenta 3,
• zobowiązał się do niedochodzenia tych roszczeń oraz do cofnięcia pozwów wraz ze zrzeczeniem się roszczeń w postępowaniach prowadzonych przed sądami,
•  zrzekł się oraz zwolnił Państwa z długu także w zakresie wszelkich innych roszczeń wynikających lub związanych z realizacją Inwestycji;
• Ugoda przewidywała ponadto wzajemne zobowiązania stron dotyczące niedochodzenia dalszych roszczeń związanych z Inwestycją;
• strony zgodnie oświadczyły również, że zawarcie Ugody oraz wzajemne zrzeczenie się i zwolnienie z długu nie stanowi uznania zasadności roszczeń drugiej strony;
• w wyniku zawarcia Ugody nie doszło do zapłaty przez Kontrahenta należności wynikających z Faktur wystawionych przez Państwa. W szczególności Państwa wierzytelności wynikające z Faktur nie zostały uregulowane w formie pieniężnej, lecz objęte zostały postanowieniami Ugody dotyczącymi wzajemnego zrzeczenia się roszczeń i zwolnienia z długu.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii czy do wierzytelności wynikających z nieopłaconych Faktur, objętych postanowieniami Ugody przewidującej zrzeczenie się roszczeń oraz zwolnienie Kontrahenta z długu, są Państwo uprawnieni do zastosowania ulgi na złe długi, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy.

Zgodnie z powołanymi przepisami ustawy, podatnik - wierzyciel może skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona, o czym stanowi art. 89a ust. 1 ustawy.

Natomiast nieściągalność wierzytelności - stosownie do treści art. 89a ust. 1a ustawy - uważa się za uprawdopodobnioną w przypadku, gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Zgodnie z art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Na podstawie powyższego przepisu, zwolnienie z długu może dotyczyć całości lub części wierzytelności.

Natomiast w myśl art. 917 ustawy Kodeks cywilny:

W tym miejscu, należy przytoczyć także stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA w wyroku z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 108/17 stwierdził, że:

W przypadku zwolnienia dłużnika od obowiązku spełnienia świadczenia (uwolnienia z długu) nie dochodzi do zaspokojenia roszczeń wierzyciela z tytułu istniejącego stosunku cywilnoprawnego łączącego strony transakcji, poprzez uiszczenie należności w jakiejkolwiek części. W tej sytuacji dochodzi do rezygnacji ze ściągania należności z woli wierzyciela i za zgodą dłużnika.

Na podstawie Ugody zrzekli się Państwo oraz zwolnili Kontrahenta z długu w zakresie Roszczeń A., obejmujących w szczególności roszczenia o zapłatę niewypłaconego wynagrodzenia za roboty wykonane na podstawie Umowy 1 i Umowy 2, roszczenia o zwrot wypłat z gwarancji bankowych, roszczenia o zwrot kosztów robót dodatkowych i zamiennych oraz roszczenia o podwyższenie ryczałtu. W wyniku zawarcia Ugody nie doszło do zapłaty przez Kontrahenta należności wynikających z Faktur wystawionych przez Państwa. W szczególności wierzytelności wynikające z Faktur nie zostały uregulowane w formie pieniężnej, lecz objęte zostały postanowieniami Ugody dotyczącymi wzajemnego zrzeczenia się roszczeń i zwolnienia z długu. Zatem, Kontrahent został zwolniony z długu, jednak okoliczność wykonania przez Państwa robót budowlanych nie uległa zmianie.

W przypadku zwolnienia dłużnika od obowiązku spełnienia świadczenia (uwolnienia z długu), nie dochodzi do uregulowania wierzytelności ani do jej zbycia w rozumieniu przepisu art. 89a ust. 4 ustawy o VAT.

Skorzystanie przez wierzyciela z możliwości dokonania korekty w trybie art. 89a ust. 1 ustawy, wiąże się z łącznym spełnieniem warunków określonych w art. 89a ust. 2 pkt 3 oraz pkt 5 ustawy. Korekta powinna być dokonana w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień liczony od dnia terminu płatności określonego w fakturze lub umowie. Ponadto na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonuje się korekty, o której mowa w art. 89a ust. 1, wierzyciel jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny.

Z opisu sprawy wynika, że będą Państwo spełniać przesłanki uprawniające do skorzystania z ulgi na złe długi na podstawie art. 89a ustawy o VAT, bowiem:

• nieściągalność wierzytelności z Faktur została uprawdopodobniona (tj. upłynęło już ponad 90 dni od terminu płatności);
• na moment ewentualnego skorzystania z tzw. ulgi na złe długi oraz na dzień poprzedzający to działanie będą Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik VAT;
• od daty wystawienia Faktur nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione.

Zatem przysługuje Państwu prawo do skorzystania z korekty, o której mowa w art. 89a ust. 1 ustawy, gdyż warunki określone ww. przepisach będą spełnione.

Mogą Państwo skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny w odniesieniu do nieopłaconych Faktur, w rozliczeniu za okres, w którym nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona w stosunku do każdej z Faktur (tj. w rozliczeniu za okres, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności każdej z Faktur).

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.