0114-KDIP4-2.4012.505.2026.3.MB
Opodatkowanie podatkiem VAT opłaty egzekucyjnej otrzymanej po zakończeniu działalności komorniczej.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 15 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie opodatkowania podatkiem VAT otrzymanej opłaty egzekucyjnej oraz obowiązku dokonania rejestracji dla celów podatku VAT. Uzupełniła go Pani pismem z 28 lipca 2026 r. (wpływ 28 lipca 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni jest osobą fizyczną, która obecnie i od wielu lat nie prowadzi działalności gospodarczej, nie wykonuje funkcji komornika sądowego ani zastępcy komornika sądowego oraz nie jest zarejestrowana jako czynny podatnik podatku od towarów i usług.
W 2017 r. Wnioskodawczyni jako asesor komorniczy została ustanowiona zastępcą komornika sądowego na podstawie postanowienia Prezesa Sądu Apelacyjnego, wydanego po zaprzestaniu pełnienia funkcji przez poprzedniego komornika sądowego. W okresie pełnienia funkcji zastępcy komornika Wnioskodawczyni wykonywała czynności we własnym imieniu jako zastępca komornika sądowego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji.
W czasie sprawowania funkcji zastępcy komornika Wnioskodawczyni prowadziła postępowania egzekucyjne i wydawała postanowienia kończące postępowania egzekucyjne. W jednej ze spraw egzekucyjnych dotyczących świadczeń alimentacyjnych Wnioskodawczyni prawomocnie ustaliła na swoją rzecz opłatę egzekucyjną na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Opłata została prawomocnie ustalona w 2017 r. w kwocie (…) zł. Kwota ta obejmowała podatek od towarów i usług (VAT) według stawki 23%, zgodnie z zasadami obowiązującymi w okresie pełnienia funkcji przez Wnioskodawczynię.
W dacie ustalenia opłaty dłużnik był niewypłacalny, a należność nie została wyegzekwowana. Przez kolejne lata egzekucja pozostawała bezskuteczna.
Dopiero w 2026 r., w wyniku dalszych czynności egzekucyjnych prowadzonych przez obecnie właściwego komornika sądowego, należność została skutecznie wyegzekwowana od dłużnika. 11 czerwca 2026 r. kwota (…) zł została przekazana Wnioskodawczyni przelewem bankowym.
Wnioskodawczyni dotychczas nie otrzymała od podmiotu dokonującego wypłaty informacji podatkowej, w szczególności PIT-11 ani PIT-8C.
Od zakończenia pełnienia funkcji zastępcy komornika w 2018 r. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i nie wykonuje żadnych czynności związanych z działalnością komorniczą.
Doprecyzowanie i uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Opłata będąca przedmiotem wniosku stanowi opłatę egzekucyjną ustalona na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2019 r.
Pytania
1. Czy otrzymanie przez Wnioskodawczynię 11 czerwca 2026 r. kwoty opłaty egzekucyjnej ustalonej w 2017 r., obejmującej podatek od towarów i usług (VAT), powoduje po stronie Wnioskodawczyni obowiązek rozliczenia i zapłaty podatku od towarów i usług, pomimo że w dacie otrzymania należności Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym? (oznaczone we wniosku nr 3).
2. W przypadku uznania, że na Wnioskodawczyni ciąży obowiązek rozliczenia podatku od towarów i usług od otrzymanej należności, czy Wnioskodawczyni jest zobowiązana do dokonania rejestracji dla celów VAT, złożenia deklaracji lub wykonania innych obowiązków formalnych wynikających z ustawy o podatku od towarów i usług? (oznaczone we wniosku nr 4).
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawczyni otrzymanie w 2026 r. należności wynikającej z opłaty egzekucyjnej ustalonej w 2017 r. nie powinno powodować obowiązku rozliczenia podatku od towarów i usług, ponieważ w dacie otrzymania środków nie prowadzi ona działalności gospodarczej, nie wykonuje funkcji komornika ani zastępcy komornika i nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym. W przypadku uznania przez Organ odmiennego stanowiska Wnioskodawczyni wnosi o wskazanie zakresu ciążących na niej obowiązków podatkowych i formalnych oraz sposobu ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (…).
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Należy wyjaśnić, że pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.
W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usługi w rozumieniu art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot działający w charakterze podatnika.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Według art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że w czasie sprawowania funkcji zastępcy komornika prowadziła Pani postępowania egzekucyjne i wydawała postanowienia kończące postępowania egzekucyjne. W jednej ze spraw egzekucyjnych dotyczących świadczeń alimentacyjnych prawomocnie ustaliła Pani na swoją rzecz opłatę egzekucyjną na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Opłata została prawomocnie ustalona w 2017 r. w kwocie (…) zł. Kwota ta obejmowała podatek od towarów i usług (VAT) według stawki 23%, zgodnie z zasadami obowiązującymi w okresie pełnienia funkcji przez Wnioskodawczynię. W dacie ustalenia opłaty dłużnik był niewypłacalny, a należność nie została wyegzekwowana. Przez kolejne lata egzekucja pozostawała bezskuteczna.
Dopiero w 2026 r., w wyniku dalszych czynności egzekucyjnych prowadzonych przez obecnie właściwego komornika sądowego, należność została skutecznie wyegzekwowana od dłużnika. 11 czerwca 2026 r. kwota (…) zł została Pani przekazana przelewem bankowym. Opłata będąca przedmiotem wniosku stanowi opłatę egzekucyjną ustaloną na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2019 r. Aktualnie od wielu lat nie prowadzi Pani działalności gospodarczej i nie wykonuje funkcji komornika sądowego, ani zastępcy komornika sądowego.
Pani wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą rozstrzygnięcia kwestii, czy otrzymanie przez Panią opłaty egzekucyjnej w 2026 r., która została prawomocnie ustalona w 2017 r. powoduje po Pani stronie obowiązek rozliczenia i zapłaty podatku od towarów i usług.
Użyta na potrzeby podatku od towarów i usług definicja działalności gospodarczej jest tożsama z definicją zawartą w art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006, str. 1, ze zm.):
,,Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Analizując zakres pojęcia „działalność gospodarcza” TSUE wskazywał, że jest ono bardzo szerokie i zawiera wszelkie usługi świadczone przez wolne zawody, oraz ma charakter obiektywny w tym znaczeniu, że działalność gospodarcza jest rozpatrywana per se bez względu na jej cele lub skutki (wyrok w sprawie 235/85 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Królestwu Holandii, pkt 8).
We wskazanym wyżej wyroku TSUE rozważał zagadnienie, czy notariusze i komornicy w Holandii prowadzą działalność, którą rządzą normalne reguły ekonomiczne, a tym samym, czy można uznać ją za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów o podatku od wartości dodanej. W pkt 10 tego wyroku zauważył, że: „W świetle neutralnego charakteru pojęcia „działalność gospodarcza”, fakt, iż działalność notariuszy i komorników polega na wykonywaniu obowiązków przyznanych i regulowanych przez prawo w interesie publicznym, jest nieistotny. Co więcej, artykuł 6 szóstej dyrektywy przewiduje wyraźnie, że niektóre czynności wykonywane z mocy prawa podlegają systemowi VAT.”. Dodatkowo TSUE zauważył, że wszystkie usługi świadczone za wynagrodzeniem przez przedstawicieli wolnych zawodów lub zawodów uważanych za takie, co do zasady, podlegają podatkowi od wartości dodanej (pkt 11).
Ponadto w wyroku tym TSUE stwierdził, że skoro notariusze i komornicy w Holandii prowadzą niezależną działalność gospodarczą, polegającą na świadczeniu usług podmiotom trzecim, za co otrzymują płatności na własną rzecz, to muszą być oni uznani za podatników dla celów podatku VAT, w rozumieniu artykułu 4 ust. 1 i 2 szóstej dyrektywy (pkt 15). Jednocześnie TSUE odniósł się do kwestii wyłączenia spod opodatkowania VAT na podstawie art. 4 ust. 5 szóstej dyrektywy (ustanawiającego wyłączenia spod reżimu VAT podmiotów prawa publicznego) czynności wykonywanych przez notariuszy i komorników wskazując, że nawet jeśli przy wykonywaniu urzędowych czynności notariusze i komornicy realizują uprawnienia władzy publicznej, nie oznacza to, że mogą korzystać z powyższego wyłączenia. Powodem jest fakt, że prowadzą tę działalność nie jako podmiot rządzący się prawem publicznym, ponieważ nie są częścią administracji publicznej, ale w formie niezależnej działalności gospodarczej prowadzonej w ramach wykonywania wolnego zawodu (pkt 22). W wyroku tym TSUE analizując, czy do czynności wykonywanych przez notariuszy i komorników ma zastosowanie art. 4 ust. 4 szóstej dyrektywy wyłączający z systemu VAT osoby związane z pracodawcą umową o pracę lub innym stosunkiem prawnym tworzącym relację pracodawca-pracownik zauważył, że „notariusze i komornicy nie są związani z władzami publicznymi jako pracownicy ponieważ nie są włączeni do administracji publicznej. Prowadzą działalność na własny rachunek i własną odpowiedzialność; mogą swobodnie, chociaż podlegają pewnym ograniczeniom prawnym, ustalać w jaki sposób będą wykonywać swoją pracę i sami otrzymują środki, z których pochodzą ich dochody. Fakt, iż podlegają kontroli dyscyplinarnej władz publicznych (podobna sytuacja występuje także w przypadku innych zawodów regulowanych) oraz że ich wynagrodzenie jest ustalane przez prawo nie stanowi wystarczających podstaw do uznania ich za osoby związane więzami prawnymi z pracodawcą w rozumieniu artykułu 4 (4).”(pkt 14).
Należy dodatkowo wskazać, że kwestia wyłączenia spod opodatkowania czynności wykonywanych przez komorników sądowych była ponownie przedmiotem rozważań TSUE w sprawie C-456/07 Karol Mihal przeciwko Danovy Urad Kosice V, który w postanowieniu z 21 maja 2008 r., stwierdził, że:
„Działalność wykonywana przez jednostkę, taka jak działalność komornika sądowego, nie jest zwolniona z podatku od wartości dodanej z tego tylko powodu, że polega ona na dokonywaniu aktów należących do prerogatyw władzy publicznej. Gdyby nawet w ramach wykonywania jego funkcji, komornik sądowy dokonywał takich aktów, to w rozumieniu przepisów, takich jak te w sprawie przed sądem krajowym, wykonuje on działalność nie w formie podmiotu prawa publicznego, jako że nie jest włączony w strukturę administracji publicznej, lecz w formie samodzielnej działalności gospodarczej, wykonywanej w ramach wolnego zawodu, a w związku z tym nie przysługuje mu zwolnienie przewidziane w art. 4 ust. 5 akapit pierwszy szóstej dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku.”
Przenosząc powyższe tezy wynikające z wyroków TSUE na sytuację działających w Polsce komorników sądowych, należy wskazać, że ich działalność w 2017 roku regulowała m.in. ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1277).
Zgodnie z art. 1 tej ustawy:
Komornik sądowy, zwany dalej „komornikiem” jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy:
Czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych wykonuje wyłącznie komornik, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w innych ustawach. Komornik wykonuje także inne czynności przekazane na podstawie odrębnych przepisów.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 ww. ustawy:
Komornikom powierza się w szczególności następujące zadania:
1) wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach o roszczenia pieniężne i niepieniężne oraz o zabezpieczenie roszczeń, w tym europejskich nakazów zabezpieczenia na rachunku bankowym;
2) wykonywanie innych tytułów wykonawczych wydanych na podstawie odrębnych przepisów oraz tytułów egzekucyjnych, które zgodnie z odrębnymi przepisami podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez zaopatrywania ich w klauzulę wykonalności;
3) sporządzanie protokołu stanu faktycznego przed wszczęciem procesu sądowego lub przed wydaniem orzeczenia na zarządzenie sądu lub prokuratora.
W myśl art. 2 ust. 2 ustawy:
komornik pełni czynności osobiście, z wyjątkiem przypadków określonych w przepisach prawa.
Zgodnie z art. 3a ww. ustawy:
Komornik na własny rachunek wykonuje czynności, o których mowa w art. 2.
Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 43 ww. ustawy:
za prowadzenie egzekucji i inne czynności wymienione w ustawie komornik pobiera opłaty egzekucyjne.
Analizując powyższe uregulowania i stan prawny obowiązujący w 2017 r. oraz tezy wynikające z orzeczeń TSUE należy zauważyć, iż komornik - wykonując w szczególności czynności egzekucyjne - prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT działając w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. Wykonywana bowiem przez komornika działalność ma charakter zarobkowej działalności gospodarczej, charakteryzuje się ona samodzielnością finansową, jak również pewnego rodzaju konkurencyjnością, właściwą dla gospodarki rynkowej.
Reasumując, wykonywane przez komorników czynności, w szczególności składające się na postępowanie egzekucyjne, należy uznać za świadczenie usług za wynagrodzeniem, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.
Należy zauważyć, że co do zasady, w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na świadczoną przez komornika w tym zakresie usługę może się składać szereg czynności wykonywanych w ramach takiego postępowania, np. (w zależności od rodzaju prowadzonego postępowania) poszukiwanie majątku dłużnika, zajmowanie nieruchomości i rzeczy ruchomych, sprzedaż zajętych nieruchomości i rzeczy ruchomych, opróżnienie lokalu z rzeczy lub osób, usunięcie oporu dłużnika.
Do świadczenia usług przez komornika sądowego będzie również dochodziło w sytuacji wykonywania przez niego pewnych czynności poza postępowaniem egzekucyjnym.
W związku z powyższym komornik, wykonując czynności w ramach postępowania egzekucyjnego, może świadczyć usługi dla obydwu stron postępowania egzekucyjnego, tj. wierzyciela i dłużnika.
Usługa świadczona dla wierzyciela przybiera postać pomocy w wyegzekwowaniu należnego wierzycielowi świadczenia, zaś usługa dla dłużnika sprowadza się do zwolnienia dłużnika z posiadania długu.
Od stron postępowania (w zależności od sytuacji i rodzaju czynności - od jednej ze stron, bądź od obydwu z nich) komornik może pobierać z tytułu wykonywanych czynności wynagrodzenie.
Otrzymanie wynagrodzenia z tytułu wykonywanych czynności będzie oznaczało, iż w tym przypadku wystąpi odpłatne świadczenie usługi na rzecz podmiotu, od którego pobrano wynagrodzenie.
W analizowanej sprawie dokonała Pani w 2017 r. egzekucji świadczenia pieniężnego z majątku dłużnika, w rezultacie czego przysługiwało Pani wynagrodzenie w postaci opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji:
w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, świadczenia z ubezpieczenia społecznego jak również wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
W myśl art. 49 ust. 1a ww. ustawy:
W sprawach wymienionych w ust. 1 komornik ściąga opłatę od dłużnika proporcjonalnie do wysokości wyegzekwowanego świadczenia.
Zgodnie z art. 49 ust. 2 ww. ustawy:
W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże, w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela zgłoszony przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 1/20 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
Należy przy tym wskazać, że zarówno w przepisach ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania zwolnienia od podatku VAT dla usług świadczonych przez komornika.
Skoro zatem pobrana przez Panią opłata egzekucyjna prawomocnie ustalona w 2017 r. stanowi w istocie odpłatność za usługę zwolnienia dłużnika od posiadania długu, to usługa ta podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem VAT.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
Zgodnie z generalną zasadą zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy o VAT:
obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6 , art. 20 , art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Zatem podatek staje się wymagalny w miesiącu dokonania dostawy lub wykonania usługi i, co do zasady, powinien być rozliczony za ten okres rozliczeniowy.
W świetle art. 19a ust. 12 ustawy:
minister właściwy do spraw finansów publicznych może określić, w drodze rozporządzenia, późniejsze niż wymienione w ust. 1, 5 oraz 7-11 terminy powstania obowiązku podatkowego, uwzględniając specyfikę wykonywania niektórych czynności, uwarunkowania obrotu gospodarczego niektórymi towarami oraz przepisy Unii Europejskiej.
Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2015 r. w sprawie późniejszego terminu powstania obowiązku podatkowego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1504). W myśl § 2 tego rozporządzenia:
w przypadku usług wykonywanych przez komornika sądowego w ramach czynności egzekucyjnych lub innych czynności przekazanych do kompetencji komornika sądowego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązek podatkowy z tytułu tych usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty w odniesieniu do otrzymanej kwoty.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że obowiązek podatkowy z tytułu usług egzekucyjnych świadczonych przez komorników sądowych oraz innych czynności przekazanych do ich kompetencji na podstawie odrębnych przepisów powstaje w chwili otrzymania zapłaty w rozumieniu ustawy o VAT na poczet wykonywanej usługi (gdy np. opłata egzekucyjna pobierana jest przed lub w trakcie postępowania egzekucyjnego) bądź też w chwili otrzymania należnej opłaty po zakończeniu postępowania.
Niezależnie zatem od tego, kiedy wyegzekwowane kwoty zostaną przekazane wierzycielowi (np. w związku z przekazaniem ich do depozytu sądowego), dla momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT z tytułu czynności wykonywanych przez komornika znaczenie ma moment otrzymania wynagrodzenia (opłaty egzekucyjnej), którym komornik faktycznie dysponuje (wpływ ww. kwot na jego rachunek bankowy lub bezpośrednio do kasy kancelarii komorniczej, a nie moment zaksięgowania tych kwot w prowadzonych urządzeniach księgowych).
Dokonując czynności egzekucyjnych w zakresie świadczeń niepieniężnych określonych w art. 49 do art. 58 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, pobiera Pani opłatę w wysokości określonej aktem prawnym. Zatem obowiązek podatkowy powstaje w stosunku do tych czynności z chwilą otrzymania opłaty (wynagrodzenia). Oznacza to, że o powstaniu obowiązku podatkowego nie będzie decydowało wykonanie określonej czynności np. rozpoczęcie, czy zakończenie świadczonych usług, lecz moment powstania obowiązku podatkowego będzie uzależniony od momentu faktycznego uzyskania opłaty.
Zatem, moment wpływu kwoty opłaty egzekucyjnej w 2026 r. na Pani rachunek bankowy uznać należy uznać za moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług po Pani stronie.
Kolejne Pani wątpliwości dotyczą rozstrzygnięcia kwestii, czy ciąży na Pani obowiązek rozliczenia podatku od towarów i usług od otrzymanej należności i czy jest Pani zobowiązana do dokonania rejestracji dla celów VAT, złożenia deklaracji lub wykonania innych obowiązków formalnych wynikających z ustawy o VAT.
Jak rozstrzygnięto powyżej opłata egzekucyjna, którą Pani pobrała za czynności komornicze w 2017 r. stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w powiązaniu z art. 8 ust. 1 ustawy.
Odnosząc się natomiast do kwestii rejestracji dla celów podatku VAT należy wskazać, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy:
Podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.
W myśl art. 96 ust. 6 ustawy:
Jeżeli podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT zaprzestał wykonywania czynności podlegającej opodatkowaniu, jest on obowiązany zgłosić zaprzestanie działalności naczelnikowi urzędu skarbowego; zgłoszenie to stanowi dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT.
Stosownie do art. 99 ust. 1 ustawy:
Podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, z zastrzeżeniem ust. 2-10, art. 130c, art. 133 i art. 138g ust. 2.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy:
Podatnicy oraz podmioty wymienione w art. 108 są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem ust. 1a-4 oraz art. 33 i art. 33b.
Mając na uwadze to, że obecnie nie prowadzi Pani działalności gospodarczej i nie wykonuje żadnych czynności związanych z działalnością komorniczą, a w stosunku do otrzymanego wynagrodzenia powstał obowiązek podatkowy na podstawie § 2 cyt. rozporządzenia, to jest Pani zobowiązana do odprowadzenia podatku należnego z tego tytułu.
W analizowanym przypadku zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego, tj. faktyczne wypłacenie należnego wynagrodzenia miało miejsce w 2026 r, zatem pomimo, że obecnie nie wykonuje Pani zawodu komornika nie zwalnia Panią z obowiązku podatkowego, który powstał w 2026 r. Zatem skoro nie jest Pani podatnikiem VAT, to nie ma Pani obowiązku złożenia pliku JPK_VAT z deklaracją VAT za miesiąc w którym powstał obowiązek podatkowy. Podatek wynikający z przeprowadzonych przez Panią czynności komorniczych w zakresie egzekucji świadczenia alimentacyjnego za które ustaliła Pani opłatę egzekucyjną w 2017 r. należy obliczyć i wpłacić bezpośrednio na indywidualny mikrorachunek podatkowy w terminie do 25 dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Otrzymane wynagrodzenie należy potraktować jako kwotę brutto i wyliczyć kwotę podatku metodą w „stu”.
Jednocześnie nie jest Pani zobowiązana do dokonania ponownej rejestracji dla celów podatku od towarów i usług, wystawienia faktury i złożenia pliku JPK _VAT z deklaracją VAT, za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu otrzymanej zapłaty, co wynika z treści art. 99 ust. 1 ustawy, gdyż obowiązek ten ciąży na podatnikach podatku VAT. Tym samym, nie ma Pani obowiązku ponownego dokonania zgłoszenia rejestracyjnego (VAT-R), a następnie dokonania zgłoszenia VAT-Z.
Tym samym, Pani stanowisko w zakresie podatku od towarów i usług należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Interpretacja dotyczy wyłącznie zakresu podatku od towarów i usług. W zakresie podatku od dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów