0114-KDIP4-2.4012.461.2026.2.SKJ

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

• prawidłowe – w zakresie braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,
• nieprawidłowe - w zakresie obowiązku dokumentowania czynności polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej za pomocą faktur.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

3 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 3 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 10 lipca 2026 r. (data wpływu 10 lipca 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

1. Przedmiot interpretacji: brak obowiązku odprowadzenia podatku od towarów i usług w związku ze świadczeniem usług nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata prowadzącego Kancelarię Adwokacką na rzecz Powiatu (…).

2. Zdarzenie przyszłe: udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej od (…) 2026 r. do (…) 2026 r.

3. Wcześniejsze interpretacje organów podatkowych: w ostatnich latach Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał kilka interpretacji indywidualnych zawierających stanowiska korzystne dla wykonawców systemu nieodpłatnej pomocy, realizujących zadania określone w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Przykładem może być interpretacja z 9 września 2024 r. (0112- KDIL1-1.4012.481.2024.2.MG) oraz interpretacja indywidualna z 6 listopada 2024 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (0112-KDIL1-1.4012.616.2024.3.DS), a także interpretacja nr 0112-KDIL1-1.4012.616.2024.3.DS i 0114-KDIP4-2.4012.127.2025.4.WH.

4. Stan faktyczny: wyjaśnia Pani, że jest Pani wpisana na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w (…) pod numerem (…). Od (…) 2025 r. prowadzi Pani działalność gospodarczą pod nazwą Kancelaria Adwokacka Adwokat (…) NIP: (…), której przedmiotem jest działalność prawnicza (69.10.Z).

Wobec powyższego jest Pani czynnym podatnikiem podatku VAT. Z (…) 2026 r. zawrze Pani umowę o udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz Powiatu (…). Na mocy powyższej umowy będzie Pani obsługiwać punkt NPP w (…) w każdą środę w godzinach 8:00-12:00. Projekt umowy stanowi załącznik do wniosku. Na podstawie tej umowy przysługiwać będzie Pani wynagrodzenie obejmujące podatek VAT w wysokości 1.148,42 zł brutto (paragraf 11 umowy).

Nieodpłatna pomoc prawna udzielana będzie w punkcie wskazanym przez Starostwo Powiatowe. Starostwo zapewnia komputer, dostęp do Internetu, drukarkę oraz obsługę techniczną administracyjną punktu porad prawnych (paragraf 5 umowy). Starostwo zajmuje się zapisywaniem osób uprawnionych na wizytę, które przyjmowane są co do zasady według kolejności zgłoszeń. Porady prawne w ramach NPP odbywają się w ściśle określonych godzinach.

Wynagrodzenie otrzymywać będzie Pani od Starostwa Powiatowego, tj. od głównego wykonawcy zadania publicznego polegającego na prowadzeniu punktów NPP w Powiecie (…).

Przedmiotem umowy jest świadczenie na rzecz Zleceniodawcy (Powiatu (…)) usług polegających na udzielaniu nieodpłatnych porad prawnych lub obywatelskich, zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Przyznawane wynagrodzenie będzie stałe i niezależne od liczby przyjętych osób uprawnionych. Nałożony został również obowiązek obecności w godzinach dyżuru, bez względu na liczbę zapisanych osób.

Wobec powyższego, przychody otrzymywane na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej na terenie, w lokalizacji oraz w zakresie czasowym określonych w umowie - mieszczą się w zakresie przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r., tj. będą to przychody wymienione w pkt 8 - przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej.

W związku z wykonywaniem czynności w ramach zlecenia nie dysponuje Pani niezależnością i samodzielnością pozwalającą na uznanie, iż działa Pani jako profesjonalny podmiot gospodarczy.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Ad. 2) W odpowiedzi na przesłane pytania, wskazuje Pani, że: zawarta z Powiatem (…) umowa ma charakter umowy zlecenie.

Uzupełniająco wyjaśnia Pani, że przedmiotem umowy, zgodnie z § 1, jest świadczenie na rzecz zleceniodawcy (Powiatu (…)) usług polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej w (…), prowadzonym przez zleceniodawcę w terminach i godzinach określonych w § 3 umowy.

Wskazuje Pani, że zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą dotyczącej świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punkcie NPP w (…) prowadzonym na rzecz Powiatu (…). Podkreśla Pani, że jako zleceniobiorca nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia wynikającego z zawartej umowy. Środki przeznaczone na finansowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej są corocznie ustalane przez Ministra Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Wysokość finansowania ustalana jest z góry na cały rok kalendarzowy. Wykonawca (zleceniobiorca) nie ma możliwości negocjowania wysokości środków przeznaczonych na realizację zadania. Wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy i nie jest uzależnione od liczby udzielonych porad.

Powyższe okoliczności w ocenie Wnioskodawcy jednoznacznie wskazują, że świadczone przez Panią czynności wykonywane są w ramach organizacji i na rzecz zleceniodawcy (Powiatu (…)), realizującego zadanie publiczne. Zleceniobiorca nie kształtuję samodzielnie warunków wykonywania usług ani zasad wynagradzania, lecz wykonuje czynności zgodnie z warunkami określonymi przez zleceniodawcę. Okoliczności te przemawiają za uznaniem, że łączący strony stosunek prawny ma charakter umowy zlecenia wykonywanej w ramach realizacji zadania publicznego, a nie samodzielnie prowadzonej działalności wykonywanej na własny rachunek i ryzyko.

ad 3) i 4) W odpowiedzi na pytanie, kto ponosi ryzyko gospodarcze i ekonomiczne związane z wykonywanymi czynnościami, wskazuje Pani, że ryzyko organizacyjne, gospodarcze i ekonomiczne związane z prowadzeniem punktu nieodpłatnej pomocy prawnej ponosi zleceniodawca jako podmiot realizujący zadanie publiczne. Wykonawca wykonuje czynności wyłącznie w miejscu, czasie i na zasadach określonych przez zleceniodawcę.

W odpowiedzi na pytanie, czy umowa zawiera postanowienia, zgodnie z którymi zleceniodawca przejmuje odpowiedzialność wobec osób trzecich za wykonywane przeze niego czynności, wskazuje Pani, że umowa nie zawiera wyraźnych postanowień w tym zakresie.

Dodatkowo, w odpowiedzi na pytanie, kto ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich za czynności wykonywane w ramach umowy, wskazuje Pani, że ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. nie przewiduje odpowiedzialności wykonawcy nieodpłatnej pomocy prawnej wobec beneficjentów udzielanej pomocy. Osoba świadcząca nieodpłatną pomoc prawną nie zawiera żadnej umowy z osobą korzystającą z pomocy i nie pozostaje z nią w żadnym stosunku prawnym. W ramach systemu nieodpłatnej pomocy prawnej wykonawca nie występuje jako pełnomocnik strony, lecz jedynie udziela informacji prawnej oraz porad przewidzianych przepisami ustawy. Co ważne, system nieodpłatnej pomocy prawnej nie przewiduje odpowiedzialności wykonawcy wobec osób trzecich za udzielane porady. Odpowiedzialność za organizację i prawidłowe funkcjonowanie punktu ponosi podmiot prowadzący punkt, realizujący zadanie publiczne. To do Zleceniodawcy wpływają ewentualne skargi i wnioski dotyczące funkcjonowania punktu. Zleceniodawca organizuje pracę punktu, prowadzi zapisy osób uprawnionych oraz ustala harmonogram świadczenia pomocy prawnej.

Wykonawca nie ponosi ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego związanego z realizacją umowy. Udzielana pomoc prawna wykonywana jest w ramach systemu utworzonego ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, a nie w ramach indywidualnego wykonywania zawodu adwokata na podstawie umowy zawartej z klientem. Osoby korzystające z nieodpłatnej pomocy prawnej zgłaszają się do punktu prowadzonego przez zleceniodawcę, a nie do konkretnego adwokata. Między wykonawcą, a beneficjentem pomocy nie powstaje żaden stosunek zobowiązaniowy, co wyklucza odpowiedzialność wykonawcy wobec osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej.

Rozpoczęcie obowiązywania umowy. Wskazuje Pani, że w trakcie rozpatrywania przedmiotowego wniosku umowa, która stanowi przedmiot interpretacji, została zawarta. Umowa obowiązuje od (…) 2026 r. Pozostałe okoliczności stanu faktycznego nie uległy zmianie. Zaznacza Pani, że w treści samego wniosku była wskazywana data rozpoczęcia obowiązywania umowy, celem poinformowania Organu. Podkreśla Pani, że w chwili składania wniosku do zawarcia przedmiotowej umowy jeszcze nie doszło, zatem wniosek, zgodnie z prawdą, został wskazany jako zdarzenie przyszłe.

Pytania

1. Czy udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach przedstawionych we wniosku (przez Kancelarię Adwokacką Adwokat (…) NIP: (…) na rzecz Powiatu (…) w trybie i na zasadach ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2018 r.) nie stanowi świadczenia usług w ramach działalności gospodarczej, a czynności te nie podlegają opodatkowaniu VAT?

2. Wobec powyższego, w przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 1, zwraca się Pani z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie w jakiej formie należy rozliczać się ze Starostwem Powiatowym, czy na podstawie faktur ze wskazaniem stawki podatku vat 0 % czy w innej formie - jeśli tak, to jakiej?

Pani stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, z odwołaniem się do wyszczególnionej linii orzeczniczej organów podatkowych i poszczególnych zapisów umowy o udzielanie NPP na rzecz powiatu (…), nie stanowią działalności gospodarczej usługi wykonywane na podstawie umów o dzieło czy zleceń, jeśli są spełnione warunki wymienione w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, co ma miejsce w przedmiotowym wypadku.

W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej przez US chciałaby Pani rozliczać NPP na podstawie faktury ze wskazaniem zwolnienia ze stawki 23 procent VAT - stawka - ,,nie dotyczy”.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest:

• prawidłowe – w zakresie braku podlegania opodatkowaniu podatkiem VAT świadczenia usług udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,
• nieprawidłowe - w zakresie obowiązku dokumentowania czynności polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej za pomocą faktur.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy:

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres. Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności, przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Należy przy tym podkreślić, że nie każda czynność stanowiąca świadczenie usług podlega opodatkowaniu. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika. Warunkiem bowiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze czynność winna być ujęta w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie musi ona być zrealizowana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podatnikiem podatku od towarów i usług.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Stosownie art. 15 ust. 3 ustawy:

W myśl art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Pojęcie działalności gospodarczej zdefiniowane zostało również w drugim akapicie art. 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 11 grudnia 2006 r., Nr 347, str. 1, ze zm.) zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE:

W akapicie pierwszym, artykuł 9 (1) Dyrektywy 2006/112/WE wskazano, że:

W myśl art. 10 Dyrektywy 2006/112/WE:

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniach sprecyzował, że za samodzielną nie będzie mogła być uznana działalność gospodarcza, która wykonywana jest przy wykorzystaniu infrastruktury i organizacji wewnętrznej podmiotu, na rzecz którego jest prowadzona, nie powoduje żadnego ryzyka ekonomicznego po stronie usługodawcy a nadto nie powoduje odpowiedzialności usługodawcy wobec osób trzecich za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną działalnością (orzeczenia w sprawie C-202/90 Ayuntamiento de Sevilla a Recandadores de Tributos de las Zonas primera y Segunda, C-235/85 pomiędzy Komisją Europejską a Królestwem Holandii).

Z cytowanego przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami ustawy o podatku od towarów i usług, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności co do warunków:

• wykonywania tych czynności,
• wynagrodzenia oraz
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Użycie słowa „samodzielnie” w kontekście art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wyklucza opodatkowanie pracowników i innych osób, o ile są one związane z pracodawcą przez umowę o pracę lub inny stosunek prawny tworzący więzi (stosunek podporządkowania) między pracodawcą a pracownikiem co do (w zakresie) warunków pracy, wynagrodzenia i odpowiedzialności pracodawcy.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in., czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi. Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą a zleceniobiorcą co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala jednocześnie wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawno-podatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy VAT prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku VAT) od innego rodzaju aktywności zawodowej nie powodującej powstania podmiotowości prawno-podatkowej na gruncie ww. ustawy.

Jak wynika z opisu sprawy, zawarła Pani umowę zlecenie o udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz Powiatu (…). Na mocy powyższej umowy będzie Pani obsługiwać punkt NPP w (…). Z okoliczności wniosku wynika, że wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem należy przeanalizować, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione pozostałe warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy.

Zauważyć należy, że sformułowanie w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich.

O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać winno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Powyższe oznacza, że jeżeli analiza umowy cywilnoprawnej (stosunku prawnego) w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej zawartej z Powiatem (…) wykaże, że spełnione są wszystkie trzy warunki, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, to nie można uznać Pani podatnika podatku od towarów i usług. Jednocześnie brak spełnienia któregokolwiek warunku oznacza, że występuje Pani w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Warunek pierwszy – warunki wykonywania czynności. Należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna – świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego.

W tym kontekście należy zauważyć, że wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego powoduje, że zleceniobiorca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie – warunek drugi).

Warunek drugi – wynagrodzenie. Zakładając, że umowa przewiduje, że zleceniobiorca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony, w praktyce sprowadza się do weryfikacji czy umowa przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę.

Warunek trzeci – odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Warunek będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy – zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności.

Zatem mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa podatkowego należy stwierdzić, że w analizowanym przypadku, świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy zawartej z Powiatem (…) o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku.

W rozpatrywanej sprawie wskazała Pani, że zawarła Pani umowę o udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz Powiatu (…). Przedmiotem umowy jest świadczenie usług polegających na udzielaniu nieodpłatnych porad prawnych lub obywatelskich, zgodnie z ustawą o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Otrzymywane przez Panią wynagrodzenie będzie stałe i niezależne od ilości przyjętych osób uprawnionych. Nie ma Pani wpływu na wysokość wynagrodzenia wynikającego z zawartej umowy. Środki przeznaczone na finansowanie systemu nieodpłatnej pomocy prawnej są corocznie ustalane przez Ministra Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia wydawanego na podstawie ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej. Wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy. Wykonuje Pani czynności wyłącznie w miejscu, czasie i na zasadach określonych przez Zleceniodawcę. Nieodpłatna pomoc prawna udzielana będzie w punkcie wskazanym przez Starostwo Powiatowe. Starostwo zapewnia komputer, dostęp do Internetu, drukarkę oraz obsługę techniczną, administracyjną punktu porad prawnych. Umowa zawarta z Powiatem (…) nie zawiera postanowień zgodnie z którymi Zleceniodawca przejmuje odpowiedzialność wobec osób trzecich za wykonywane przez niego czynności. System nieodpłatnej pomocy prawnej nie przewiduje odpowiedzialności wykonawcy wobec osób trzecich za udzielane porady. Odpowiedzialność za organizację i prawidłowe funkcjonowanie punktu ponosi podmiot prowadzący punkt, realizujący zadanie publiczne. Nie ponosi Pani ryzyka gospodarczego ani ekonomicznego związanego z realizacją umowy.

Zatem, w związku z realizacją świadczeń w zakresie usługi nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach zawartej umowy z Powiatem (…) wykorzystywać Pani będzie lokal i infrastrukturę zapewnioną przez powiat co powoduje, że nie ponosi Pani w tym zakresie ryzyka ekonomicznego. Ponadto, umowa o nieodpłatną pomoc prawną przewiduje stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur. Jednocześnie, w umowie o nieodpłatną pomoc prawną nie zostały zawarte postanowienia co do odpowiedzialności wobec osób trzecich.

W konsekwencji należy wskazać, że zawarcie opisanej we wniosku umowy powoduje powstanie stosunku prawnego posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy, w ramach którego jest Pani związana ze zleceniodawcą więzami prawnymi co do warunków wykonywania czynności, wynagrodzenia, a także odpowiedzialności zleceniodawcy wobec osób trzecich.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem (…) nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

W dalszej kolejności Pani wątpliwości dotyczą obowiązku dokumentowania czynności polegających na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej za pomocą faktur bądź w innej formie.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

Przepis art. 106e ust. 1 ustawy zawiera katalog obligatoryjnych danych, które powinna zawierać faktura.

Stosownie do art. 106i ust. 1 ustawy:

W świetle przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku VAT, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich elementów faktury.

Faktura jest dokumentem potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego (potwierdzeniem nabycia określonych towarów i usług lub też otrzymania zaliczki). Wystawienie faktury należy rozumieć jako sporządzenie ww. dokumentu oraz jego przekazanie innemu podmiotowi (nabywcy), a przez to wprowadzenie faktury do obrotu prawnego.

Faktura jest dokumentem sformalizowanym (potwierdzającym zaistnienie określonego zdarzenia gospodarczego), który powinien spełniać szereg wymogów przewidzianych przepisami prawa.

Ponadto wskazać należy, że z powyższych przepisów wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wystawić faktury.

Jak wyżej rozstrzygnięto, świadczenie przez Panią usług nieodpłatnej pomocy prawnej w ramach umowy o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem (…) nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w ustawie o podatku od towarów i usług, a tym samym nie jest Pani z tego tytułu podatnikiem zobowiązanym do rozliczania tego podatku. Usługi z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umów o nieodpłatną pomoc prawną, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wobec powyższego, przy spełnieniu wszystkich warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, wykonywane przez Panią czynności na podstawie umowy o nieodpłatną pomoc prawną z Powiatem (…), nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tym samym, otrzymane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, w analizowanej sprawie nie powstanie obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług od świadczonych na podstawie umowy zawartej z Powiatem (…).

W konsekwencji brak jest podstaw do wystawienia faktur w celu udokumentowania ww. czynności, bowiem faktury są dowodem dokumentującym wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Powyższe wynagrodzenie z umowy zawartej z Powiatem (…) w przedmiocie realizacji świadczenia z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej może być udokumentowane na podstawie innych dokumentów księgowych, w tym not księgowych.

Zaznaczenia jednak wymaga, że nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta ich regulacją. Brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie ww. przepisów dla takiego sposobu udokumentowania.

W konsekwencji Pani stanowisko zgodnie z którym za świadczoną nieodpłatną pomoc prawną powinna Pani wystawić faktury z adnotacją o zwolnieniu od podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.