0114-KDIP4-2.4012.450.2026.1.AA

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego

I.    Uwagi ogólne.

Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT zarejestrowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Spółka została utworzona w celu realizacji projektu (...) farmy wiatrowej (...), która zlokalizowana będzie w (...), (dalej jako: „Farma”). Farma będzie składała się m.in. z:

• turbin wiatrowych, (...) stacji elektroenergetycznej i kabli wewnętrznych,
• (...) infrastruktury przyłączeniowej (...),
• (...) infrastruktury przyłączeniowej (obejmującej lądową stację transformatorową oraz podziemne kable elektroenergetyczne).

Obecnie zakończyły się prace koncepcyjne oraz prace związane z pozyskiwaniem odpowiednich decyzji i projekt wszedł w fazę realizacji - tj. budowę (...) infrastruktury.

II.  Umowa z Wykonawcą.

W celu wybudowania (...) infrastruktury Farmy, Wnioskodawca zawarł umowę (dalej: „Umowa”) z B. Sp. z o.o. (dalej: „Wykonawca”).

Zgodnie z Umową, Wykonawca ponosi odpowiedzialność za wykonanie systemu elektrycznego i automatyki całej Farmy.

Na mocy Umowy, Wykonawca zobowiązał się do wykonania szeregu prac na rzecz Wnioskodawcy. Prace obejmować będą zaprojektowanie, wykonanie i dostarczenie rozwiązania w zakresie przesyłu energii elektrycznej dla Farmy. Zgodnie z Umową, rozwiązanie w zakresie przesyłu energii elektrycznej powinno posiadać wszystkie niezbędne funkcje umożliwiające przesyłanie energii wytworzonej w Farmie zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa i regulacjami oraz wymaganiami Spółki.

Przedmiot Umowy obejmuje dostarczenie przez Wykonawcę całego sprzętu i systemów niezbędnych do stworzenia kompletnego systemu przesyłu energii, z wyłączeniem kabli IAC oraz kabli eksportowych (...).

Umowa przewiduje dostarczenie przez Wykonawcę kompletnego wyposażenia stacji (...) a także podstawowego wyposażenia bazy serwisowej Spółki.

III. Odszkodowanie.

Zgodnie z Umową, Wykonawca zobowiązany jest do terminowego wykonywania prac podzielonych w Umowie na etapy zaawansowania prac (dalej: „Kamienie Milowe”).

W przypadku gdy Wykonawca nie osiągnie któregokolwiek z Kamieni Milowych w wymaganym terminie, Umowa przewiduje, że z tytułu powstałego opóźnienia powinien on zapłacić odszkodowanie umowne na rzecz Spółki w odniesieniu do konkretnego Kamienia Milowego. Osiągnięcie danego Kamienia Milowego lub ewentualne przekroczenie ustalonego terminu dla danego Kamienia Milowego będzie weryfikowane przez odpowiednie osoby dedykowane wyznaczone po stronie Spółki.

Zgodnie z Umową, Wykonawca będzie w takim wypadku zobowiązany do zapłaty na rzecz Spółki odszkodowania umownego za każdy dzień lub część dnia w okresie rozpoczynającym się następnego dnia po terminie realizacji danego Kamienia Milowego i kończącym się w dniu faktycznego osiągnięcia tego Kamienia Milowego przez Wykonawcę.

Jednocześnie, odszkodowania umowne które powstaną w odniesieniu do więcej niż jednego Kamienia Milowego, będą mogły być naliczane równocześnie.

Spółka i Wnioskodawca uzgodnili w Umowie, że odszkodowanie umowne będzie w każdym wypadku stanowiło oszacowanie strat, jakie może ponieść Spółka w przypadku niewywiązania się przez Wykonawcę z obowiązku osiągania Kamieni Milowych w wyznaczonym terminie. W szczególności, odszkodowanie umowne nie stanowi pokrycia rzeczywistych strat Spółki, tj. może być niższe lub wyższe od tychże strat.

Zgodnie z Umową, zapłata lub potrącenie odszkodowania umownego za opóźnienie nie zwalnia jednak Wykonawcy z obowiązku wykonania, przeprowadzenia i ukończenia prac jak również nie zwalnia Wykonawcy z żadnych innych zobowiązań lub odpowiedzialności wynikających z Umowy.

Wysokość odszkodowania umownego, do zapłaty którego zobowiązany będzie Wykonawca, będzie ustalana na podstawie ustalonej z góry w umowie ryczałtowej stawki za każdy dzień opóźnienia przez Wykonawcę w realizacji danego Kamienia Milowego (stała stawka za każdy dzień opóźnienia).

W zamian za otrzymanie odszkodowania umownego, Spółka nie jest zobowiązana do wykonywania jakichkolwiek świadczeń na rzecz Wykonawcy. Oznacza to, że odszkodowanie umowne nie będzie bezpośrednio związane z konkretnymi transakcjami dostawy towarów czy świadczenia usług wykonywanymi przez Spółkę na rzecz innych podmiotów. Odszkodowanie to jest powiązane wyłącznie z naruszeniem postanowień Umowy w zakresie terminowego osiągania Kamieni Milowych, a nie z rozliczeniem poszczególnych dostaw towarów lub usług wykonywanych przez Wykonawcę.

Na gruncie powyższego, Wnioskodawca powziął wątpliwości, czy naliczone w ten sposób odszkodowanie umowne podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług przez Wykonawcę na rzecz Spółki.

Pytanie

Czy w przypadku obciążenia Wykonawcy przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy odszkodowaniem umownym, naliczone odszkodowanie umowne należy traktować jako wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku obciążenia Wykonawcy przez Wnioskodawcę na podstawie Umowy odszkodowaniem umownym, naliczonego odszkodowania umownego nie należy traktować jako wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy.

Dostawa towarów i świadczenie usług - definicje ogólne.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlegają m in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Towarami, w myśl art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Natomiast przez dostawę towarów należy rozumieć, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1.  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie,

2.  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione,

3.  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej,

4.  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta,

5.  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego,

6.  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste,

7.  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Rozwinięcie ustawowej definicji zostało przedstawione w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2018 r. o sygn. I FSK 1815/16 Sąd wyjaśnił, że „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy (…) obejmuje przeniesienie własności towaru w sensie prawnym (cywilistycznym) oraz przeniesienie władztwa ekonomicznego nad tym towarem, dokonane przez dostawcę, który władał nim jako posiadacz samoistny (jak właściciel), i w następstwie którego nabywca może tym towarem rozporządzać jak właściciel, tzn. korzystać z niego z wyłączeniem innych osób, pobierać pożytki i inne dochody, mieć możność przetwarzania go, zużycia, a nawet zniszczenia, a także dokonywać w stosunku do niego czynności prawnych”.

Z kolei przez świadczenie usług rozumie się - na mocy art. 8 ust. 1 ustawy o VAT - każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1.  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2.  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3.  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Świadczenia usług ma tym samym charakter uzupełniający wobec dostawy towarów i zostało zdefiniowane dla celów VAT bardzo szeroko, gdyż należy przez nie rozumieć każde świadczenie, które może przyjąć formę działania (uczynienia, wykonania czegoś na rzecz drugiej osoby), jak również zaniechania (nieczynienia lub też tolerowania określonych stanów rzeczy).

W związku z powyższym, w celu zdefiniowania tego terminu należy odwołać się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE” lub „Trybunał”). W orzecznictwie TSUE wskazane zostały bowiem warunki, które winny być spełnione łącznie, aby uznać, że dane zdarzenie gospodarcze stanowi transakcję podlegającą opodatkowaniu VAT. Zgodnie z nimi:

1.  dla uznania, że dochodzi do czynności podlegającej opodatkowaniu VAT kluczowe jest istnienie przedmiotu czynności - świadczenia stanowiącego określone zachowanie po stronie usługodawcy, którego wykonanie jest podstawą do żądania wynagrodzenia przez świadczącego. Warunek ten wskazywany jest jako niezbędny do zaistnienia transakcji objętej opodatkowaniem VAT zgodnie z orzecznictwem TSUE (por. wyroki w sprawie Apple Pear Development Council z 8 marca 1988 r., sygn. C-102/86, czy w sprawie Tolsma z 3 marca 1994 r., sygn. C-16/93),

2.  konieczność ustalenia beneficjenta świadczenia, aby pojawiła się czynność opodatkowana VAT, wynika m.in. z wyroku TSUE w sprawie Jurgen Mohr z 29 lutego 1994 r., sygn. C-215/94. TSUE podkreślił w ww. orzeczeniu, że aby dana czynność podlegała opodatkowaniu, powinien występować konsument danej czynności (beneficjent), który uzyskuje korzyść z tytułu nabycia (wykonania) świadczenia. Konsekwentnie, w sytuacji, w której brak jest beneficjenta świadczenia, transakcja powinna zostać wyłączona z reżimu VAT,

3.  dla uznania, że świadczenie jest czynnością opodatkowaną VAT kluczowe jest także istnienie stosunku zobowiązaniowego (choćby wyrażonego umową) pomiędzy podmiotem świadczącym, a beneficjentem, na podstawie którego dochodzi do wykonania świadczenia za wynagrodzeniem. Powyższe znajduje swoje potwierdzenie m.in. w przywołanym już wyroku w sprawie Tolsma, w którym TSUE wskazał, że czynności „podlegają opodatkowaniu, wyłącznie, jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącymi usługę, a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną odbiorcy”,

4.  elementem uznania świadczenia za podlegające opodatkowaniu VAT jest również jego odpłatność rozumiana jako bezpośredni (konieczny) związek przyczynowy między świadczeniem usługodawcy a kwotą mu należną. Innymi słowy, dla uznania transakcji za podlegającą VAT konieczne jest, aby wynagrodzenie było należne za wykonanie / spełnienie umówionego świadczenia. Przesłanka ta została wskazana m.in. w wyroku Trybunału w sprawie Apple & Pear Development Council.

Nadto, czynność podlega opodatkowaniu, jeżeli dokonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Związek między zapłatą a świadczeniem (dostawą) musi być na tyle wyraźny, że płatność w sposób bezsprzeczny następuje w zamian za świadczenie usługi lub dostawę towaru.

Płatności o charakterze odszkodowawczym.

Należy wskazać, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania ani definicji kary umownej, zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego. W świetle uregulowań zawartych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 dalej: „Kodeks Cywilny”) odszkodowanie jest zapłatą za wyrządzone szkody, poniesione przez kogoś straty. Na mocy art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu Cywilnego, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Na podstawie art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu Cywilnego naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Zgodnie z art. 471 Kodeksu Cywilnego, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Dalej podkreślić należy, że zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu Cywilnego: można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

Kara umowna pełni różne funkcje:

• dyscyplinującą (wobec strony zagrożonej sankcją kary, która ma zmobilizować ją do należytego wykonania umowy),
• gwarancyjno-zabezpieczającą (zapewniającą wykonanie umowy w uzgodnionych rygorach, w tym przypadku w uzgodnionym terminie),
• odszkodowawczą (kompensacyjną, tzw. zryczałtowane odszkodowanie, które ma na celu zrekompensować wierzycielowi wszystkie uszczerbki związane z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy przez dłużnika),
• sankcyjną (sankcja za naruszenie obowiązku obligacyjnego) oraz
• symplifikacyjną (ułatwienie wierzycielowi dochodzenia kary umownej w procesie, gdyż nie ma on obowiązku wykazania faktu powstania szkody i jej wysokości, a jedynie skuteczne zastrzeżenie kary umownej oraz niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania) - komentarz do art. 483 Kodeksu Cywilnego red. Załucki 2023. wyd. 3/Szanciło, Legalis.

Jak wynika więc z powyższego, kara umowna jak również płatności o podobnym charakterze (np. odszkodowanie umowne) ma charakter odszkodowawczy, a istotą odszkodowań nie jest płatność za usługę lub dostawę lecz rekompensata za szkodę.

Zapłata takiej kary co do zasady nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż nie ma charakteru ekwiwalentnego i nie jest związana z żadnym świadczeniem w zamian za wynagrodzenie. Kara umowna ma naprawiać szkodę wynikłą z niewykonania albo nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Z art. 484 § 1 zd. 1 Kodeksu Cywilnego wynika, że wysokość poniesionej szkody pozostaje bez znaczenia dla obowiązku zapłaty kary umownej.

Powyżej opisane stanowisko Wnioskodawcy, znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 21 grudnia 2018 r. (znak 0112-KDIL1-3.4012.665.2018.1.JN), zgodnie z którą: Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczenie w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika.

Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji, kara umowna ma charakter czynności jednostronnej i nie wiąże się z otrzymaniem jakiegokolwiek świadczenia. Zapłata tej kary nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, te jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu Zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań i kar umownych nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.

W tym miejscu Wnioskodawca przywołuje również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2020 r., III SA/Wa 1177/19, LEX nr 3010585 rozstrzygający kwestię opodatkowania podatkiem VAT kary umownej, w którym stwierdzono: dokonywana na gruncie przepisów prawa cywilnego nie ma zasadniczego znaczenia dla oceny prawnopodatkowej, gdyż przepisy ustawy o VAT zawierają własne regulacje w tym zakresie. Zatem w pierwszej kolejności należy ustalić czy dana czynność jest świadczeniem usług w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT, natomiast z punku widzenia jej opodatkowania nie ma znaczenia czy zgodnie z przepisami prawa cywilnego jest ona odszkodowaniem, karą umowną. W związku z powyższym jedynie na marginesie Sąd zauważa że zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego „Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna)”. Kara umowna jest więc swoistą postacią odszkodowania określaną często jako ryczałt odszkodowawczy m.in. za nienależyte wykonanie umowy, czyli takie zachowanie dłużnika, które zmierzało do spełnienia świadczenia, jednak osiągnięty przez niego wynik nie spełnia wymogów świadczenia, do którego dłużnik był zobowiązany.

Wnioskodawca wskazuje również, na interpretację Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu (PP/443-190-1/05), w której stwierdził, że: zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Natomiast w myśl art. 29 ust. 1 ustawy VAT, podstawą opodatkowania jest obrót, którym jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrotem jest także otrzymana dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana z dostaną lub świadczeniem usług. Przez dostawę towarów, o której mowa wyżej, stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 powołanej powyżej ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, natomiast przez świadczenie usług w myśl art. 8 ust. 1 ww. ustawy, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy VAT. W rozumieniu ustawy VAT, usługą jest więc każde nie będące dostawą towarów świadczenie polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania, przy czym spełniony musi być warunek, iż usługa ma charakter świadczenia wzajemnego, a w ramach odpłatnej umowy zobowiązaniowej jedna ze stron jest bezpośrednim beneficjentem zobowiązania. W sytuacji, gdy którakolwiek z przesłanek nie zostanie spełniona, przedmiotowe zobowiązanie nie będzie podlegało opodatkowaniu. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z jednostronnym ekwiwalentem pieniężnym wypłaconym Zamawiającemu przez Podatnika za niedotrzymanie warunków umowy. Zatem skoro przedmiotowa opłata - kara umowna - nie jest czynnością wymienioną w art. 5 ustawy VAT, ani też nie jest związana z czynnościami tam wymienionymi, tzn. nie wpływa na ich podstawę opodatkowania, należy uznać, że nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Stąd naliczone przez Zamawiającego kary umowne nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a dokumentem potwierdzającym jej otrzymanie winna być nota księgowa. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż aby w ogóle mogła być mowa o opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi dojść do jakiegoś świadczenia. W przypadku nałożenia kary na kontrahenta trudno mówić o jakimkolwiek świadczeniu na jego rzecz. Nałożenie kary, w żadnym razie nie stanowi świadczenia na rzecz osoby trzeciej. Przyczyna, dla której zamawiający nalicza dodatkową kwotę, leży po Pani stronie tzn. po stronie kontrahenta, który narusza warunki umowy. Naliczanie kary z tytułu nienależytego wywiązania się z umowy jest swego rodzaju odszkodowaniem. Nie jest zatem, w świetle przywołanych przepisów art. 29 ust. 1 kwotą należną z tytułu sprzedaży usług. Zapłata kwot mających charakter rekompensaty - odszkodowania z tytułu niewykonania w terminie umownym usługi projektowej nie podwyższa podstawy opodatkowania, tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w przekonaniu Wnioskodawcy, tak uregulowane w Umowie odszkodowanie umowne, nie może zostać uznane za należność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. W szczególności, Wnioskodawca zwraca uwagę, że w zamian za jego zapłatę, po stronie Wnioskodawcy nie powstaje żadne zobowiązanie do świadczenia na rzecz Wykonawcy czy też innej osoby trzeciej. Zapłata odszkodowania umownego nie stanowi także ekwiwalentu za powstrzymywanie się Wnioskodawcy od jakiegoś działania, co również przemawiałoby za uznaniem, iż w takiej sytuacji kara podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Opisane w Umowie odszkodowanie umowne ma charakter czysto kompensacyjny i dyscyplinujący. Celem zawarcia odszkodowania w Umowie było bowiem zdyscyplinowanie Wykonawcy do zrealizowania jego prac w terminie, jak również ewentualna rekompensata Wnioskodawcy skutków niezrealizowania prac w terminie. Zauważenia bowiem wymaga, że przedmiotem Umowy było zaprojektowanie systemu elektrycznego farmy (...) jak również stacji lądowej Wnioskodawcy. Z uwagi na ściśle określony harmonogram realizacji projektu budowy (...) farmy wiatrowej (...), Wnioskodawcy zależało na realizacji tych usług w przewidzianym terminie. Istotą odszkodowania nałożonego na mocy Umowy przez Wnioskodawcę na rzecz Wykonawcy jest zatem rekompensata szkód, które poniósł Wnioskodawca ze względu na fakt, iż Wykonawca nie zrealizował swoich prac w terminie.

W tej sytuacji, nałożenie na Wykonawcę obowiązku zapłaty odszkodowania umownego stanowić będzie rekompensatę finansową dla Spółki, jako strony dotkniętej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem Umowy przez Wykonawcę i nie wiąże się ze spełnieniem świadczenia wzajemnego. Kary umowne pełniące funkcję odszkodowawczą (rekompensacyjną) za poniesione straty, nie mieszczą się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu, wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, tym samym nie podlegają opodatkowaniu.

Mając na względzie powyższe, uzasadnione jest stanowisko Wnioskodawcy, iż naliczone odszkodowanie umowne nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatne świadczenie usług.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

W oparciu o art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W opisie sprawy podali Państwo informacje, z których wynika, że:

• realizują Państwo projekt (...) farmy wiatrowej;
• w celu wybudowania (...) infrastruktury Farmy, zawarli Państwo Umowę z Wykonawcą. Zgodnie z Umową, Wykonawca ponosi odpowiedzialność za wykonanie systemu elektrycznego i automatyki całej Farmy;
• na mocy Umowy, Wykonawca zobowiązał się do wykonania szeregu prac na Państwa rzecz. Prace obejmować będą zaprojektowanie, wykonanie i dostarczenie rozwiązania w zakresie przesyłu energii elektrycznej dla Farmy;
• zgodnie z Umową, Wykonawca zobowiązany jest do terminowego wykonywania prac podzielonych w Umowie na etapy zaawansowania prac (Kamienie Milowe);
• w przypadku gdy Wykonawca nie osiągnie któregokolwiek z Kamieni Milowych w wymaganym terminie, Umowa przewiduje, że z tytułu powstałego opóźnienia powinien on zapłacić odszkodowanie umowne na Państwa rzecz w odniesieniu do konkretnego Kamienia Milowego;
• osiągnięcie danego Kamienia Milowego lub ewentualne przekroczenie ustalonego terminu dla danego Kamienia Milowego będzie weryfikowane przez odpowiednie osoby dedykowane wyznaczone po Państwa stronie;
• zgodnie z Umową, Wykonawca będzie w takim wypadku zobowiązany do zapłaty na Państwa rzecz odszkodowania umownego za każdy dzień lub część dnia w okresie rozpoczynającym się następnego dnia po terminie realizacji danego Kamienia Milowego i kończącym się w dniu faktycznego osiągnięcia tego Kamienia Milowego przez Wykonawcę;
• jednocześnie, odszkodowania umowne które powstaną w odniesieniu do więcej niż jednego Kamienia Milowego, będą mogły być naliczane równocześnie;
• uzgodnili Państwo w Umowie, że odszkodowanie umowne będzie w każdym wypadku stanowiło oszacowanie strat, jakie mogą Państwo ponieść w przypadku niewywiązania się przez Wykonawcę z obowiązku osiągania Kamieni Milowych w wyznaczonym terminie. W szczególności, odszkodowanie umowne nie stanowi pokrycia rzeczywistych strat Spółki, tj. może być niższe lub wyższe od tychże strat;
• zgodnie z Umową, zapłata lub potrącenie odszkodowania umownego za opóźnienie nie zwalnia jednak Wykonawcy z obowiązku wykonania, przeprowadzenia i ukończenia prac jak również nie zwalnia Wykonawcy z żadnych innych zobowiązań lub odpowiedzialności wynikających z Umowy;
• wysokość odszkodowania umownego, do zapłaty którego zobowiązany będzie Wykonawca, będzie ustalana na podstawie ustalonej z góry w umowie ryczałtowej stawki za każdy dzień opóźnienia przez Wykonawcę w realizacji danego Kamienia Milowego (stała stawka za każdy dzień opóźnienia);
• w zamian za otrzymanie odszkodowania umownego, nie są Państwo zobowiązani do wykonywania jakichkolwiek świadczeń na rzecz Wykonawcy. Oznacza to, że odszkodowanie umowne nie będzie bezpośrednio związane z konkretnymi transakcjami dostawy towarów czy świadczenia usług wykonywanymi przez Państwa na rzecz innych podmiotów. Odszkodowanie to jest powiązane wyłącznie z naruszeniem postanowień Umowy w zakresie terminowego osiągania Kamieni Milowych, a nie z rozliczeniem poszczególnych dostaw towarów lub usług wykonywanych przez Wykonawcę.

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w przypadku obciążenia Wykonawcy odszkodowaniem umownym na podstawie Umowy, naliczone odszkodowanie umowne należy traktować jako wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Z treści przywołanego wyżej przepisu art. 8 ust. 1 ustawy wynika, że ustawodawca przyjął generalną zasadę, że usługami są wszelkie odpłatne świadczenia niebędące dostawą towarów. Stąd też należy stwierdzić, że definicja „świadczenia usług” ma charakter dopełniający definicję „dostawy towarów”. Jest ona wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.

Co do zasady, każde świadczenie niebędące dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi usługę w rozumieniu ustawy. Przy czym muszą być spełnione następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia;
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby określona czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatne świadczenie usług. Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.

Bezpośredni związek pomiędzy świadczeniem usług, a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz świadczącego usługę, oraz gdy świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności.

Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

• istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,
• istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
• odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
• istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości należy wskazać, że co do zasady, sama czynność przekazania środków finansowych nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT i nie rodzi żadnych obowiązków podatkowych, o ile nie pełni funkcji zapłaty lub zaliczki z tytułu jakiegokolwiek świadczenia usług lub dostawy towarów podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Natomiast aby uznać, że pomiędzy podmiotami doszło do dostawy towarów lub świadczenia usług, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy przekazaną zapłatą, a wykonanym świadczeniem. Przekazana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia (wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia).

Jak wcześniej wskazałem, opodatkowanym świadczeniem usług jest co do zasady, każda transakcja podatnika wykonywana w ramach jego działalności gospodarczej, która nie stanowi dostawy towarów. W przypadku uznania danego świadczenia za usługę, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, powinien istnieć bezpośredni konsument, beneficjent świadczenia, odnoszący wymierną korzyść.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że jeżeli wykonanie czynności za „odszkodowaniem”, co do której istnieje zgoda stron, przynosi wymierną korzyść konkretnemu podmiotowi - to takie działanie, na gruncie ustawy o podatku VAT powinno być uznane za usługę.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że bez znaczenia pozostaje nazwa danej płatności. Istotne jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie czy też jest odszkodowaniem. Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym mają bezpośredni związek z czynnością mającą charakter świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, wówczas kwota otrzymanego odszkodowania będzie wynagrodzeniem za czynności wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Innymi słowy - nazwanie płatności „rekompensatą” czy „odszkodowaniem” nie zmienia jej charakteru w opisanym powyżej znaczeniu.

Mając na uwadze opis sprawy oraz przytoczone przepisy prawa stwierdzić należy, że w przypadku obciążenia Wykonawcy odszkodowaniem umownym przez Państwa, naliczone odszkodowanie umowne nie będzie stanowiło wynagrodzenia za świadczenie usług lub dostawę towarów, lecz swoistego rodzaju odszkodowanie, rekompensatę, karę umowną określoną zgodnie z zawartą Umową.

Z opisu sprawy wynika, że na mocy zawartej Umowy Wykonawca jest zobowiązany do terminowego wykonywania prac i osiągania Kamieni Milowych w wymaganym terminie. Z tytułu powstałego opóźnienia powinien on zapłacić odszkodowanie umowne na Państwa rzecz w odniesieniu do konkretnego Kamienia Milowego. Zaznaczyli Państwo, że odszkodowanie umowne będzie w każdym wypadku stanowiło oszacowanie strat, jakie mogą Państwo ponieść w przypadku niewywiązania się przez Wykonawcę z obowiązku osiągania Kamieni Milowych w terminie, jednak nie stanowi ono pokrycia rzeczywistych strat poniesionych przez Państwa. Jednocześnie wskazali Państwo, że w zamian za otrzymanie odszkodowania umownego, nie są Państwo zobowiązani do wykonywania jakichkolwiek świadczeń na rzecz Wykonawcy. W szczególności zaznaczyli Państwo, że zapłata lub potrącenie odszkodowania umownego za opóźnienie nie zwalnia Wykonawcy z obowiązku wykonania, przeprowadzenia i ukończenia prac, jak również nie zwalnia Wykonawcy z żadnych innych zobowiązań lub odpowiedzialności wynikających z Umowy. Zatem, zapłata odszkodowania przez Wnioskodawcę nie stanowi wynagrodzenia za wykonanie jakiegokolwiek świadczenia przez Państwa. W związku z otrzymaną zapłatą nie świadczą Państwo usługi polegającej na zwolnieniu Wnioskodawcy z obowiązku wykonania, przeprowadzenia i ukończenia prac.

W niniejszej sprawie nie będzie spełniona przesłanka istnienia związku pomiędzy zapłatą przez Wykonawcę określonej kwoty pieniężnej (kary umownej), a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że zapłata tych kwot podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Podsumowując, w przypadku naliczenia przez Państwa, na podstawie Umowy, odszkodowania umownego, nie należy go traktować jako wynagrodzenia za odpłatne świadczenie usług, podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ponadto, interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.