0114-KDIP4-1.4012.424.2026.2.DP

Interpretacja indywidualna2026-08-27Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków na autobusy, wiaty przystankowe i brak prawa do odliczenia w związku z budową dróg rowerowych, przebudową chodników i budową parkingów.

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

      prawidłowe w odniesieniu do wydatków na zakup autobusów elektrycznych,

      prawidłowe w odniesieniu do wydatków na zakup i montaż wiat przystankowych wraz z zasilaniem, które nie będą udostępniane przewoźnikom zewnętrznym (będą z nich korzystać operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej i pasażerowie),

      nieprawidłowe w odniesieniu do wydatków na zakup i montaż wiat przystankowych wraz z zasilaniem, które będą Państwo udostępniać podmiotom zewnętrznym,

      prawidłowe w odniesieniu do wydatków na budowę dróg rowerowych oraz ciągów pieszo-rowerowych, przebudowę pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride w ramach projektu pn. „(…)”.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

17 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych w projekcie pn. „(…)”. Uzupełnili go Państwo pismem z 13 sierpnia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Miasto (…) (dalej: „Miasto” lub „Wnioskodawca”) jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: „podatek VAT”).

Działalność Miasta obejmuje zarówno czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, wykonywane zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.; dalej: „ustawa o VAT”), jak również działalność niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, realizowaną na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662 t. j.; dalej: „u.s.g.”), w ramach wykonywania zadań własnych służących zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej.

Zadania Miasta realizowane są przez jego jednostki organizacyjne, w szczególności jednostki budżetowe, samorządowe zakłady budżetowe oraz spółki komunalne. Jedną z jednostek budżetowych Miasta jest Urząd Miejski (…) (dalej: „Urząd”).

Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.s.g. prezydent miasta wykonuje zadania przy pomocy Urzędu. Urząd składa się z komórek organizacyjnych, w szczególności departamentów, biur oraz zarządów, wykonujących zadania przypisane im w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu wprowadzonym zarządzeniem Prezydenta Miasta. Regulamin określa organizację i zasady funkcjonowania Urzędu zgodnie z art. 33 ust. 2 u.s.g.

Miasto realizuje zadania własne, do których należą m.in. sprawy z zakresu gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Zadania związane z zarządzaniem drogami oraz realizacją inwestycji wykonuje Zarząd Dróg Miejskich, natomiast zadania związane z organizacją komunikacji miejskiej realizowane są przez Zarząd (…) Komunikacji Miejskiej, funkcjonujący w strukturze Urzędu.

W ramach działalności wykonywanej przez Miasto można wyróżnić:

a)  czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, wykonywane przez Miasto jako organ władzy publicznej, w szczególności jako organ administracji publicznej,

b)  czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, wykonywane głównie na podstawie umów cywilnoprawnych.

Do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT należą w szczególności opłaty administracyjne pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, opłaty za zajęcie pasa drogowego oraz opłaty za udostępnienie kanału technologicznego przez zarządcę drogi publicznej na podstawie decyzji administracyjnej.

Do czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT należą m.in. usługi związane z organizacją lokalnego transportu zbiorowego. Miasto zawiera umowy cywilnoprawne z trzema spółkami komunikacyjnymi, których jest jedynym udziałowcem, dotyczące świadczenia usług przewozu osób komunikacją miejską.

Spółki te, będące zarejestrowanymi czynnymi podatnikami VAT, wykonując na rzecz Miasta usługi transportu lokalnego, otrzymują wynagrodzenie dokumentowane fakturami VAT, zgodnie z zasadami określonymi w zawartych umowach.

Dystrybucją biletów uprawniających do przejazdów komunikacją miejską zajmuje się Miasto, które uzyskuje z tego tytułu przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT i odprowadza podatek VAT należny.

Miasto złożyło wniosek o dofinansowanie projektu pn. „(…)” w ramach programu Fundusze Europejskie dla (…) 2021–2027, Priorytet (...), Działanie (...) .

Projekt ma charakter kompleksowy i obejmuje m.in.:

      zakup autobusów zeroemisyjnych (elektrycznych),

      budowę dróg rowerowych oraz ciągów pieszo-rowerowych, przebudowę pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride,

      zakup i montaż nowych wiat przystankowych wraz z zasilaniem.

Powstała w ramach projektu infrastruktura będzie stanowiła własność Wnioskodawcy.

Zakupiony tabor autobusowy planowany jest do odpłatnego udostępnienia miejskim spółkom komunikacyjnym, w których Miasto posiada 100% udziałów, na podstawie umów dzierżawy.

Wybudowane w ramach projektu drogi rowerowe oraz ciągi pieszo-rowerowe wraz z sygnalizacją świetlną będą ogólnodostępną infrastrukturą publiczną wykorzystywaną przez mieszkańców A. oraz osoby odwiedzające miasto do codziennych podróży, rekreacji i przemieszczania się w sposób bezpieczny i przyjazny środowisku. Infrastruktura ta będzie udostępniana nieodpłatnie, a Miasto nie będzie uzyskiwało przychodów z tytułu jej udostępniania. Infrastruktura ta będzie ogólnodostępna i nieodpłatna, a Miasto nie będzie uzyskiwało przychodów z tytułu jej udostępniania.

Przebudowana pętla autobusowa wraz z parkingiem Park&Ride oraz infrastrukturą Bike&Ride będzie udostępniana użytkownikom nieodpłatnie i będzie wykorzystywana przez Miasto wyłącznie w ramach realizacji zadań własnych z zakresu organizacji transportu publicznego i zrównoważonej mobilności miejskiej.

Nowe wiaty przystankowe wraz z zasilaniem będą wykorzystywane do poprawy komfortu i bezpieczeństwa pasażerów. Doprowadzone zasilanie będzie służyło w szczególności oświetleniu wiat przystankowych oraz podświetleniu tablic z rozkładami jazdy, zwiększając ich dostępność i czytelność po zmroku.

Kanały technologiczne/teletechniczne będą wykorzystywane wyłącznie na potrzeby realizacji zadań własnych Miasta związanych z funkcjonowaniem infrastruktury drogowej i transportowej, w szczególności dla potrzeb oświetlenia, monitoringu, systemów informacji pasażerskiej oraz innych systemów zarządzania ruchem i infrastrukturą miejską.

Cała infrastruktura powstała w ramach projektu będzie wykorzystywana do realizacji zadań własnych Miasta w zakresie organizacji transportu publicznego oraz rozwoju zrównoważonej mobilności miejskiej.

Poziom dofinansowania projektu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla (…) 2021–2027 będzie wynosił ok. 71 % wydatków kwalifikowalnych. Wkład własny Miasta wyniesie ok. 19% wydatków kwalifikowalnych. Miasto będzie ponadto zobowiązane do pokrycia ze środków własnych wszystkich wydatków niekwalifikowalnych związanych z realizacją projektu.

Projekt realizowany przez Miasto będzie finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz ze środków własnych Miasta.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego

Miasto będzie w stanie precyzyjnie przyporządkować wydatki ponoszone w projekcie do poszczególnych zadań, przy czym ostateczne koszty zostaną przypisane po podpisaniu umów z dostawcami.

a)  zakup autobusów zeroemisyjnych (elektrycznych):

– wydatki ogółem wyniosą (...) zł, koszty kwalifikowalne (...) zł,

b)  budowa dróg rowerowych, ciągów pieszo-rowerowych, przebudowa pętli autobusowej, parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride (wraz z uwzględnieniem zakupu i montażu nowych wiat przystankowych wraz z zasilaniem:

– wydatki ogółem wyniosą (...) zł, koszty kwalifikowalne (...) zł,

c)  zakup i montaż nowych wiat przystankowych wraz z zasilaniem:

– wydatki związane z ww. zadaniem nie zostały wyodrębnione jako osobna kategoria kosztów w budżecie projektu. Na obecnym etapie realizacji projektu nie jest możliwe dokładne wskazanie ich jednostkowej wartości. Koszty te zostaną wydzielone i szczegółowo przyporządkowane po zawarciu umów z wykonawcami, na podstawie przedkładanych przez nich miesięcznych kosztorysów częściowych.

Z przystanków (wiat) korzystają operatorzy publicznego transportu zbiorowego i przewoźnicy. Część przystanków komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina, jest udostępnionych przewoźnikom oraz operatorom publicznego transportu zbiorowego, innym niż operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej. Wykaz tych przystanków i zasady korzystania znajduje się w Uchwale Rady Miasta z dnia (…) 2021 r. nr (…) w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych, których właścicielem lub zarządzającym jest Gmina, warunków i zasad korzystania z tych obiektów (Dz. Urz. Woj. (…) z 2021 r. poz. (…)). Operatorzy i przewoźnicy korzystają z przystanków wymienionych w uchwale nieodpłatnie i winni wystąpić do Prezydenta Miasta z wnioskiem o uzgodnienie zasad korzystania z tych obiektów. Aktualne rozkłady jazdy podmiotów innych niż operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej są uzgadniane z Prezydentem Miasta, ich wywieszanie zleca Zarząd (…) Komunikacji Miejskiej (Departament Urzędu Miasta) a koszty z tego tytułu ponosi bezpośrednio podmiot.

Z części wiat przystankowych wytworzonych w ramach przedmiotowego projektu korzystać będą wyłącznie operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej, natomiast w przyszłości kilka z nich zostanie udostępnionych przewoźnikom zewnętrznym, na chwilę obecną nie jest znana ich liczba.

Wiaty przystankowe nie będą udostępniane podmiotom umieszczającym reklamy.

Korzystanie z wiat przystankowych będzie nieodpłatne z uwagi na to, że korzystać z nich będą:

      operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej, świadczący na rzecz Miasta odpłatne usługi publicznego transportu zbiorowego oraz

      pasażerowie korzystający odpłatnie z usług komunikacji miejskiej (z uwzględnieniem ulg w odpłatnościach, wynikających z przepisów prawa).

Zapewne z wiat przystankowych będą korzystały również osoby uprawnione do korzystania z bezpłatnych przejazdów, których uprawnienia wynikają zarówno z prawa krajowego (ustawy: Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907), Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 2193 ze zm.), jak i miejscowego (Uchwała nr (…) Rady Miasta z dnia (…) 2026 r. w sprawie ustalenia ulg w opłatach za usługi przewozowe środkami publicznego transportu zbiorowego (…) Komunikacji Miejskiej (Dz. Urz. Woj. (…) z 2026 r. poz. (…)). Należy przy tym podkreślić, że ww. bezpłatne przejazdy stanowiące nieodpłatną działalność na rzecz określonych grup osób, wynikają z nałożonych na Wnioskodawcę obowiązków, a ich realizacja wpisuje się w prowadzoną przez niego ogólną działalność gospodarczą.

Warunki umów dzierżawy zawieranych z poszczególnymi spółkami będą takie same. Różnica będzie jedynie w ilości autobusów oddanych w dzierżawę.

W chwili obecnej nie jest znana dokładna wysokość nakładów. Postępowanie na zakup autobusów i stacji ładowania będzie dopiero ogłoszone. Na obecnym etapie zostało przeprowadzone rozeznanie rynku. Opierając się na wartościach szacunkowych wartość 1 autobusu to (...) zł netto oraz (...) brutto. Projekt zakłada zakup 10 szt. autobusów.

Nazwa zadania

Wydatki ogółem

Wydatki kwalifikowalne

Dofinansowanie

Wkład własny

Zakup taboru

(...)

(...)

(...)

(...)

Umowy z poszczególnymi spółkami zostaną zawarte do 30 listopada 2029 r. (koniec umowy wykonawczej). Jednocześnie zgodnie z obowiązującymi przepisami zakłada się zawarcie kolejnych umów powierzenia na okres 10 lat oraz kolejnych umów dzierżawy. W przypadku zmian prawnych w sposobie zamawiania usług przewozowych, autobusy zostaną oddane w dzierżawę innym Wykonawcom.

Czynsz dzierżawny będzie ustalony na poziomie stawki amortyzacyjnej stosowanej dla autobusów elektrycznych (18%). Przyjmując wartość szacunkową zakupu 1 szt. autobusu na poziomie (...) zł netto to miesięczna wysokość czynszu za dzierżawę 1 autobusu wyniesie (...) zł netto (rocznie (...) zł netto). Wartość netto rocznego czynszu 10 szt. autobusów to (...) zł netto. Dokładne wartości będą znane po podpisaniu umowy z wykonawcą wyłonionym w postępowaniu przetargowym.

Szacunkowa cena netto autobusu: (...)

Stawka amortyzacyjna: 18%

Roczna amortyzacja 1 autobusu: (...)

Roczna amortyzacja 10 szt. autobusów: (...)

Brana jest też pod uwagę możliwość zastosowania indywidualnych stawek amortyzacyjnych (10%) – zakładany minimalny okres użytkowania wynosi 10 lat (co też odpowiada udzielanemu w dotychczasowych postępowaniach okresowi gwarancji na baterie trakcyjne). Wówczas wysokość czynszu zostanie ustalona na poziomie zastosowanej stawki amortyzacji. W obecnych umowach dzierżawy jest stosowany zapis o możliwości zmiany wysokości czynszu, j.n.: „Wysokość czynszu dzierżawnego może być waloryzowana raz w roku zgodnie z prognozowanym średniorocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ustalonym w ustawie budżetowej na dany rok”.

Roczny czynsz dzierżawny dla 10 sztuk autobusów elektrycznych (wynoszący szacunkowo (...) zł netto) będzie stanowił dokładnie 18,00% w stosunku do poniesionych nakładów netto (wydatków kwalifikowalnych) na realizację tego zadania, których wartość szacunkowa wynosi (...) zł netto (sfinansowanych łącznie z otrzymanego dofinansowania oraz wkładu własnego). Wskazana relacja procentowa wynika bezpośrednio z przyjętego założenia, według którego stawka czynszu dzierżawnego zostanie ustalona na poziomie podstawowej stawki amortyzacyjnej stosowanej dla autobusów elektrycznych (tj. 18% w skali roku). Jednocześnie Wnioskodawca ponawia zastrzeżenie, że dokładne wartości będą znane dopiero po przeprowadzeniu postępowania przetargowego i podpisaniu umowy z wyłonionym wykonawcą i z zastrzeżeniem odpowiedzi na pytanie 7.

Zgodnie z przyjętymi założeniami dla wszystkich spółek – ustalone w umowach czynsze dzierżawne będą umożliwiały zwrot wydatków na zakup autobusów – w okresie 5 lat i 6 miesięcy – przy zastosowaniu stawki amortyzacyjnej 18% (czynsz dzierżawny dla wszystkich spółek będzie ustalony na poziomie rocznych stawek amortyzacyjnych).

W przypadku zastosowania indywidualnych stawek amortyzacyjnych (10%) zwrot wydatków nastąpi po upływie 10 lat.

Wysokość czynszu zostanie skalkulowana w oparciu o przyjętą stawkę amortyzacji.

Do zakupionych autobusów Wnioskodawca planuje zastosowanie 18% stawki amortyzacji i będzie ona stała. Brana jest też pod uwagę możliwość zastosowania indywidualnych stawek amortyzacyjnych (10%) jak to wskazano w odpowiedzi na pytanie 7. Również w tym wypadku będzie ona stosowana przez cały okres amortyzacji.

Nie była brana pod uwagę taka ewentualność jak wydzierżawienie autobusów innym podmiotom. Usługi transportowe w transporcie zbiorowym organizowanym w Gminie realizuje trzech operatorów na podstawie umów wykonawczych. Nie są obecnie planowane zmiany w tym zakresie, dlatego nie była brana po uwagę okoliczność wskazana w pytaniu.

Koszty utrzymania autobusów będą ponosić spółki komunikacyjne – Dzierżawcy.

Autobusy nie będą używane do żadnych innych celów niż świadczenie usług przewozowych w komunikacji miejskiej.

Pytania

1.  Czy w odniesieniu do zadań polegających na zakupie autobusów elektrycznych, zakupie i ustawieniu wiat przystankowych wraz z zasilaniem Wnioskodawca będzie miał prawo do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizacją zadań inwestycyjnych przedstawionych w opisie zdarzenia przyszłego?

2.  Czy w odniesieniu do zadań polegających na budowie/przebudowie ciągów pieszo-rowerowych, dróg rowerowych wraz z budową sygnalizacji świetlnej, kanałów technologicznych/ /teletechnicznych, przebudowie pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride Wnioskodawca będzie miał prawo do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizacją zadań inwestycyjnych przedstawionych w opisie zdarzenia przyszłego?

Państwa stanowisko w sprawie

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1

W ocenie Wnioskodawcy, w odniesieniu do wydatków związanych z zakupem autobusów elektrycznych oraz zakupem i montażem wiat przystankowych wraz z zasilaniem, Miastu będzie przysługiwało prawo do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z realizacją inwestycji.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Zakupione w ramach projektu autobusy elektryczne oraz wiaty przystankowe wraz z zasilaniem będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Miasto będzie odpłatnie udostępniało autobusy spółce realizującej przewozy pasażerskie na podstawie umowy dzierżawy, a uzyskiwane z tego tytułu wynagrodzenie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wiaty przystankowe wraz z zasilaniem stanowić będą element infrastruktury niezbędnej do funkcjonowania systemu komunikacji miejskiej związanej z odpłatnym udostępnianiem taboru komunikacyjnego. Infrastruktura przystankowa będzie ponadto służyć pasażerom komunikacji miejskiej, a jak wskazano w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, przychody Miasta z tytułu sprzedaży biletów uprawniających do przejazdów komunikacją miejską podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

W konsekwencji pomiędzy ponoszonymi wydatkami inwestycyjnymi a wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi wystąpi bezpośredni i jednoznaczny związek, co skutkuje prawem do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację przedmiotowych zadań inwestycyjnych.

Stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2

W ocenie Wnioskodawcy, w odniesieniu do wydatków związanych z budową lub przebudową ciągów pieszo-rowerowych, dróg rowerowych, sygnalizacji świetlnej, kanałów technologicznych/ teletechnicznych, przebudową pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride, Miastu nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, prawo do odliczenia podatku naliczonego istnieje wyłącznie w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT.

Realizacja wskazanych inwestycji następuje w ramach wykonywania zadań własnych gminy określonych w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym, obejmujących sprawy gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego. Są to zadania o charakterze publicznym, realizowane w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej.

W tym zakresie Miasto działa jako organ władzy publicznej wykonujący zadania nałożone odrębnymi przepisami prawa, a zatem – stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy o VAT – nie występuje w charakterze podatnika podatku VAT.

Powstała infrastruktura, w szczególności drogi rowerowe, ciągi pieszo-rowerowe, infrastruktura Park&Ride i Bike&Ride oraz sygnalizacja świetlna, będzie udostępniana mieszkańcom nieodpłatnie i nie będzie wykorzystywana do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Tym samym nie zostanie spełniona podstawowa przesłanka warunkująca prawo do odliczenia podatku naliczonego, tj. związek wydatków z czynnościami opodatkowanymi.

Kanały technologiczne/teletechniczne stanowić będą element infrastruktury towarzyszącej realizowanym inwestycjom drogowym. Miasto nie planuje wykorzystywania przedmiotowej infrastruktury do działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT.

W związku z powyższym wydatki ponoszone na realizację wskazanych inwestycji nie będą związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych podatkiem VAT, a tym samym Wnioskodawcy nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na realizację przedmiotowych zadań inwestycyjnych.

Ewentualne udostępnianie kanałów technologicznych następować będzie w ramach realizacji zadań publicznych na zasadach określonych w przepisach prawa i nie będzie stanowiło działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:

a) nabycia towarów i usług,

b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje gdy:

      towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych,

      podatek odlicza zarejestrowany czynny podatnik podatku od towarów i usług.

Art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Art. 15 ust. 6 ustawy:

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status. Są uznawane za podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności:

      inne niż te, które mieszczą się w ramach ich zadań, oraz

      mieszczące się w ramach ich zadań, ale wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych.

Jeśli zaś organ władzy publicznej podejmuje realizację zadań jako podmiot prawa publicznego, wówczas nie jest podatnikiem VAT, nawet jeśli pobiera należności, opłaty lub składki. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności – czy są to czynności publicznoprawne czy cywilnoprawne.

Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.).

Art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.

Art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.

Art. 7 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o samorządzie gminnym:

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych Gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:

2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;

4) lokalnego transportu zbiorowego.

Art. 9 ustawy o samorządzie gminnym:

1. W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

2. Gmina oraz inna gminna osoba prawna może prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania o charakterze użyteczności publicznej wyłącznie w przypadkach określonych w odrębnej ustawie.

2a. (…)

3. Formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę zadań o charakterze użyteczności publicznej, określa odrębna ustawa.

4. Zadaniami użyteczności publicznej, w rozumieniu ustawy, są zadania własne gminy, określone w art. 7 ust. 1, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych.

Z art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że organy władzy publicznej mogą swoje zadania realizować zarówno w charakterze podatników VAT, jak i poza sferą objętą opodatkowaniem VAT.

Z art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że realizacja zadań własnych gminy może przybierać różne formy – gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

W sytuacji, gdy zadanie własne realizowane jest poprzez odpłatne usługi na rzecz mieszkańców, objęte opodatkowaniem VAT, gmina może samodzielnie (w tym także za pośrednictwem swojej jednostki organizacyjnej) świadczyć te usługi, ale także może zapewnić mieszkańcom dostęp do tych usług poprzez zawarcie odpowiedniej umowy z podmiotem, który takie usługi świadczy i pobiera za nie zapłatę.

Z art. 86 ust. 1 ustawy wynika, że odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wykluczona jest możliwość odliczania podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych – czyli gdy są wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje pod warunkiem, że:

      spełnione zostały przesłanki pozytywne, wynikające z art. 86 ust. 1 ustawy oraz

      nie zaistniały przesłanki negatywne, określone w art. 88 ustawy – pozbawiają one podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Związek zakupów z działalnością podatnika może mieć charakter pośredni lub bezpośredni.

Bezpośredni związek dokonywanych zakupów z działalnością podatnika występuje wówczas, gdy nabywane towary służą np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy – czyli gdy towary te bezpośrednio wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika.

Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy pojawia się, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa. Wówczas mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby można było stwierdzić pośredni związek określonych zakupów z działalnością podmiotu, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakupione towary i usługi wpływają na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, a przez to przyczyniają się do generowania przez nie obrotu. Najczęściej do wydatków mających pośredni wpływ na wykonywanie czynności opodatkowanych zalicza się koszty reprezentacji i reklamy, wydatki związane z udziałem w targach, konferencjach, koszty doradztwa podatkowego, itp.

Warunek zachowania związku zakupów z działalnością opodatkowaną jest również akcentowany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzeczeniu z 6 kwietnia 1995 r. (w sprawie C‑4/94, BLP Group plc v. Commissioners of Customs & Excise) TSUE stwierdził, że powstanie prawa do odliczenia podatku jest uzależnione od bezpośredniego i niezwłocznego związku z transakcjami opodatkowanymi (ang. direct and immediate link with the taxable transactions).

Także w wyroku z 8 czerwca 2000 r. (w sprawie C-98/98, Commissioners of Customs and Excise a Midland Bank plc), TSUE nie miał wątpliwości, że artykuł 2 Pierwszej Dyrektywy i artykuł 17 ust. 2, 3 i 5 Szóstej Dyrektywy w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych należy interpretować w taki sposób, aby warunkiem odliczenia przez podatnika VAT oraz podstawą do ustalenia zakresu tego prawa było zasadniczo istnienie bezpośredniego związku pomiędzy daną transakcją nabycia a daną transakcją (lub transakcjami) sprzedaży, uprawniającymi do dokonania odliczenia.

Podobnie w wyroku z 13 marca 2014 r. w sprawie C-204/13 Heinz Malburg TSUE wskazał, że aby można było przyznać podatnikowi prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT i określić zakres tego prawa, zasadniczo konieczne jest istnienie bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie podatku a jedną lub kilkoma transakcjami objętymi podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia.

Ponadto Trybunał w wyroku z dnia 13 marca 2008 r. w sprawie C-437/06 Securenta przesądził, że gdy podatnik wykonuje działalność gospodarczą i działalność niemającą charakteru gospodarczego, prawo do odliczenia z tytułu ewentualnych wydatków jest dopuszczalne jedynie w zakresie, w jakim wydatki te można przyporządkować działalności gospodarczej podatnika.

A zatem uprawnienie do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie wynika z każdego rodzaju powiązania pośredniego przy dokonywaniu świadczeń opodatkowanych. Uprawnienie to może dawać dopiero oczywistość oraz bezpośredniość powiązania zakupionych towarów i usług z dokonywaną przez podatnika sprzedażą opodatkowaną.

Odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony, są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych. Przy odliczeniu częściowym pomija się tę część podatku, w jakiej zakupione towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT.

Podatnik powinien dokonać tzw. alokacji podatku, czyli określić, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu. Obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do tego rodzaju sprzedaży, z którym są związane.

Generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego uzupełniają regulacje zawarte m.in. w art. 86 ust. 2a ustawy i następne oraz art. 90 ustawy.

Art. 86 ust. 2a ustawy:

W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.

Art. 86 ust. 2b ustawy:

Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:

1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz

2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.

Art. 86 ust. 22 ustawy:

Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.

Na podstawie powyższej delegacji, zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999), zwane dalej rozporządzeniem. Podatnikami, do których odnoszą się przepisy zawarte w rozporządzeniu, są jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.

§ 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia:

Rozporządzenie:

1) określa w przypadku niektórych podatników, sposób określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć, zwany dalej „sposobem określenia proporcji” oraz

2) wskazuje dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem sposobu określenia proporcji.

§ 3 ust. 1 rozporządzenia:

W przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.

Dla jednostek samorządu terytorialnego takich jak gmina nie ustala się jednego sposobu określenia proporcji (prewspółczynnika) dla całej jednostki (gminy) jako osoby prawnej, tylko odrębne sposoby (prewspółczynniki) dla poszczególnych jej jednostek organizacyjnych.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Zajmują się Państwo m.in. organizacją lokalnego transportu zbiorowego. Są Państwo jedynym udziałowcem trzech spółek komunikacyjnych, z którymi zawierają Państwo umowy cywilnoprawne dotyczące świadczenia usług przewozu osób komunikacją miejską. Spółki te, wykonując na Państwa rzecz usługi transportu lokalnego, otrzymują wynagrodzenie dokumentowane fakturami.

Zajmują się Państwo dystrybucją biletów uprawniających do przejazdów komunikacją miejską i uzyskują Państwo przychody opodatkowane podatkiem VAT.

Będą Państwo realizować kompleksowy projekt pn. „(…)”, który będzie obejmował:

      zakup autobusów zeroemisyjnych (elektrycznych),

      budowę dróg rowerowych oraz ciągów pieszo-rowerowych, przebudowę pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride,

      zakup i montaż nowych wiat przystankowych wraz z zasilaniem.

Państwa wątpliwości dotyczą prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w związku z realizacją Projektu.

Podstawową pozytywną przesłanką warunkującą prawo do odliczenia podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 1 ustawy jest związek z czynnościami opodatkowanymi.

Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (…) podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego. Stronami tego stosunku są:

      odbiorca (nabywca) usługi, oraz

      podmiot świadczący usługę.

Świadczenie jest odpłatne, gdy istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi wypłacane jest wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że ze stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Istotne dla sprawy przepisy znajdują się również w ustawie z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 285 ze zm.).

Art. 4 ust. 1 pkt 8, 9 i 13 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Użyte w ustawie określenia oznaczają:

8) operator publicznego transportu zbiorowego – samorządowy zakład budżetowy oraz przedsiębiorca uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, który zawarł z organizatorem publicznego transportu zbiorowego umowę o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, na linii komunikacyjnej określonej w umowie;

9) organizator publicznego transportu zbiorowego – właściwa jednostka samorządu terytorialnego albo minister właściwy do spraw transportu, zapewniający funkcjonowanie publicznego transportu zbiorowego na danym obszarze; organizator publicznego transportu zbiorowego jest „właściwym organem”, o którym mowa w przepisach rozporządzenia (WE) nr 1370/2007;

13) przystanek komunikacyjny – miejsce przeznaczone do wsiadania lub wysiadania pasażerów na danej linii komunikacyjnej, w którym umieszcza się informacje dotyczące w szczególności godzin odjazdów środków transportu, a ponadto, w transporcie drogowym, oznaczone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251).

Art. 8 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Do zadań organizatora należy:

1) planowanie rozwoju transportu;

2) organizowanie publicznego transportu zbiorowego;

3) zarządzanie publicznym transportem zbiorowym;

4) możliwość ustanowienia zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego obowiązującego w jego granicach.

Art. 15 ust. 1 pkt 3 lit. a i b oraz pkt 6 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Organizowanie publicznego transportu zbiorowego polega w szczególności na:

3) zapewnieniu odpowiednich warunków funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego, w szczególności w zakresie:

a) standardów dotyczących przystanków komunikacyjnych oraz dworców,

b) korzystania z przystanków komunikacyjnych oraz dworców;

6) określaniu przystanków komunikacyjnych i dworców, których właścicielem lub zarządzającym jest jednostka samorządu terytorialnego, udostępnionych dla operatorów i przewoźników oraz warunków i zasad korzystania z tych obiektów.

Art. 18 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym:

Do zadań własnych gminy w zakresie publicznego transportu zbiorowego należą budowa, przebudowa i remont:

1) przystanków komunikacyjnych oraz dworców, których właścicielem lub zarządzającym jest gmina;

2) wiat przystankowych lub innych budynków służących pasażerom, posadowionych na miejscu przeznaczonym do wsiadania i wysiadania pasażerów lub przylegających do tego miejsca, usytuowanych w pasie drogowym dróg publicznych bez względu na kategorię tych dróg.

Wskazali Państwo, że planują wydzierżawić Spółkom autobusy zakupione w ramach projektu pn. „(…)”.

Art. 693 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

Umowa dzierżawy jest umową cywilnoprawną dwustronnie zobowiązującą i wzajemną. Nakłada ona na strony - zarówno wydzierżawiającego, jak i dzierżawcę - określone przepisami obowiązki. Świadczenie wydzierżawiającego polega na oddaniu rzeczy do używania i pobierania pożytków, a jego odpowiednikiem jest świadczenie dzierżawcy: płacenie umówionego czynszu. Wobec tego umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej rzeczy. Czynsz stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie przedmiotu dzierżawy przez dzierżawcę.

Wykonując cywilnoprawną umowę dzierżawy, będą Państwo występować w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Udostępnienie zakupionego majątku za odpłatnością na rzecz innego podmiotu na podstawie umowy cywilnoprawnej stanowi usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy. W odniesieniu do tej czynności nie będą Państwo działać jako organ władzy publicznej i nie będą mogli skorzystać z wyłączenia, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy.

Ani w ustawie, ani też w wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych ustawodawca nie przewidział zwolnienia od podatku dla odpłatnego udostępniania autobusów (dzierżawy). Zatem czynność ta nie będzie korzystać ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT.

Wobec tego, w związku z zakupem autobusów elektrycznych w ramach Projektu będą spełnione przesłanki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, warunkujące prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.

Są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT i będą Państwo występować w charakterze podatnika, odpłatnie udostępniając zakupione autobusy w ramach umowy dzierżawy. Podkreślili Państwo, że autobusy nie będą używane do żadnych innych celów niż świadczenie usług przewozowych w komunikacji miejskiej. Zatem autobusy nabyte w ramach Projektu będą Państwo wykorzystywać do wykonywania czynności opodatkowanych.

W konsekwencji będzie Państwu przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego lub zwrotu całości podatku VAT, wynikającego z faktur dokumentujących wydatki poniesione na zakup autobusów elektrycznych. Przy czym prawo to będzie Państwu przysługiwać pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 88 ustawy.

W odniesieniu do wiat przystankowych wraz z zasilaniem wskazali Państwo, że korzystanie z nich będzie nieodpłatne, z uwagi na to, że korzystać z nich będą:

      operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej, świadczący na Państwa rzecz odpłatne usługi publicznego transportu zbiorowego

      pasażerowie korzystający z usług komunikacji miejskiej, w tym pasażerowie uprawnieni do bezpłatnych przejazdów.

W przyszłości część wiat przystankowych wytworzonych w ramach Projektu zostanie udostępniona przewoźnikom zewnętrznym.

Wskazali Państwo również, że obecnie część przystanków komunikacyjnych, których są Państwo właścicielem lub zarządzającym, jest udostępnionych przewoźnikom oraz operatorom publicznego transportu zbiorowego, innym niż operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej. Wykaz tych przystanków i zasady korzystania znajdują się w Uchwale Rady Miasta. Operatorzy i przewoźnicy korzystają nieodpłatnie z przystanków wymienionych w uchwale.

W ściśle określonych przypadkach nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Art. 8 ust. 2 ustawy:

Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych;

2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Aby ustalić, czy konkretne nieodpłatne świadczenie usług podlega opodatkowaniu na mocy art. 8 ust. 2 ustawy, trzeba określić cel takiego świadczenia. Jeżeli nieodpłatne świadczenie będzie się wpisywało w cel prowadzonej działalności, wówczas nie można uznać takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu.

Opodatkowaniu podlegają natomiast te usługi, których cel nie wiąże się z prowadzoną działalnością. Usługi niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej to wszelkie usługi, których świadczenie odbyło się bez związku z potrzebami tej działalności. Oznacza to usługi, które nie mają wpływu na przyszłe obroty przedsiębiorstwa, jego zyski, wizerunek, odbiór przez kontrahentów.

Niedopełnienie któregokolwiek z warunków określonych w art. 8 ust. 2 ustawy, jest podstawą do traktowania nieodpłatnej usługi jako niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przy czym należy pamiętać o szczególnym charakterze organów władzy publicznej na gruncie podatku od towarów i usług.

Nieodpłatne czynności wykonywane przez gminę w ramach jej władztwa publicznego na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, służące zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, nie mieszczą się w definicji świadczenia usług na cele „inne niż działalność gospodarcza”. Zasadnicza różnica między nieodpłatnym świadczeniem usług podlegającym opodatkowaniu na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT a realizacją zadań publicznych przez gminę tkwi w charakterze prawnym podejmowanych działań oraz ich celu.

Reguła określona w art. 8 ust. 2 ustawy ma charakter przeciwdziałający nieuzasadnionej konsumpcji prywatnej, tymczasem gmina, realizując nieodpłatnie zadania ustawowe (wynikające z ustawy o samorządzie gminnym), nie działa w celu zaspokojenia potrzeb osobistych, lecz wykonuje swoją misję publiczną. Pojęcie „celów innych niż działalność gospodarcza” obejmuje wyłącznie cele prywatne (osobiste) podatnika lub jego pracowników. Realizacja zadań ustawowych nie stanowi konsumpcji o charakterze osobistym ani prywatnym, lecz jest przejawem aktywności gminy, do której jako jednostka samorządu terytorialnego została powołana.

Świadczenie usług w zakresie lokalnego transportu zbiorowego wpisuje się w sferę aktywności cywilnoprawnej gminy. Sprzedając bilet uprawniający do skorzystania z usługi komunikacji miejskiej zawierają Państwo umowę cywilnoprawną o wykonanie usługi. Umowa taka stanowi umowę zobowiązaniową, tym samym w analizowanym zakresie wykonują Państwo samodzielnie działalność gospodarczą i spełniają definicję podatnika VAT.

W prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego mieszczą się również bezpłatne przejazdy. Z bezpłatnych przejazdów mogą korzystać osoby uprawnione do nich na podstawie przepisów prawa krajowego, jak i miejscowego. Obowiązek udostępnienia bezpłatnych przejazdów nałożony na Państwa przepisami prawa w żadnym razie nie świadczy o tym, że takie nieodpłatne świadczenie usług przejazdów na rzecz określonych grup społecznych odbywa się poza prowadzoną działalnością gospodarczą. Nieodpłatne przejazdy dla określonych grup społecznych podyktowane wymienionymi uregulowaniami wpisują się więc w ogólną działalność gospodarczą prowadzoną przez Państwa w zakresie lokalnego transportu zbiorowego.

W ramach realizacji Projektu zakupią Państwo wiaty przystankowe z zasilaniem.

Z art. 18 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym wynika, że do zadań własnych gminy należą budowa, przebudowa i remont przystanków komunikacyjnych, dworców, wiat przystankowych lub innych budynków służących pasażerom. Niewątpliwie zatem wydatki, które poniosą Państwo na zakup i montaż wiat przystankowych wraz z zasilaniem, związane będą z realizacją zadań własnych gminy. Jednocześnie zadanie to jest ściśle związane z Państwa rolą jako podmiotu świadczącego usługi w zakresie komunikacji miejskiej, które świadczą Państwo jako podatnik podatku VAT.

Wiaty przystankowe, które nie będą udostępniane przewoźnikom zewnętrznym, będą służyć tylko Państwa działalności gospodarczej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, a zatem należy uznać, że będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych. W konsekwencji będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków na wiaty przystankowe, z których będą korzystać wyłącznie operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej, świadczący na Państwa rzecz odpłatne usługi publicznego transportu zbiorowego, oraz pasażerowie korzystający z tych usług w ramach prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej w zakresie lokalnego transportu zbiorowego.

Natomiast udostępnienie wiat przystankowych przewoźnikom zewnętrznym stanowi realizację ustawowych zadań własnych i jest przejawem wykonywania władztwa publicznego. W odniesieniu do tej czynności działają Państwo jako organ władzy publicznej, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy, a nie jako podatnik podatku VAT. Tym samym jest to czynność wykonywana w ramach działalności innej niż działalność gospodarcza i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wobec powyższego, wiaty przystankowe udostępniane przewoźnikom zewnętrznym będą wykorzystywane przez Państwa do:

      wykonywania czynności opodatkowanych w ramach działalności gospodarczej, tj. świadczenia usług komunikacji miejskiej,

      realizacji zadań w ramach działalności innej niż działalność gospodarcza, tj. nieodpłatnego udostępniania przystanków przewoźnikom zewnętrznym.

Gdy nie będą Państwo mieli możliwości odrębnego przyporządkowania ponoszonych wydatków do każdego rodzaju czynności, będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia części podatku naliczonego, tj. w takim zakresie, w jakim wydatki te będą związane z wykonywaniem opodatkowanej podatkiem VAT działalności gospodarczej, na podstawie art. 86 ust. 2a‑2h ustawy oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników.

A zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest:

      prawidłowe w odniesieniu do wydatków na zakup autobusów elektrycznych,

      prawidłowe w odniesieniu do wydatków na zakup i montaż wiat przystankowych wraz z zasilaniem, które nie będą udostępniane przewoźnikom zewnętrznym (będą z nich korzystać operatorzy (…) Komunikacji Miejskiej i pasażerowie),

      nieprawidłowe w odniesieniu do wydatków na zakup i montaż wiat przystankowych wraz z zasilaniem, które będą Państwo udostępniać podmiotom zewnętrznym.

Wybudowane w ramach projektu drogi rowerowe oraz ciągi pieszo-rowerowe wraz z sygnalizacją świetlną będą ogólnodostępną infrastrukturą publiczną wykorzystywaną przez mieszkańców A. oraz osoby odwiedzające miasto do codziennych podróży, rekreacji i przemieszczania się w sposób bezpieczny i przyjazny środowisku. Infrastruktura ta będzie udostępniana nieodpłatnie, a Państwo nie będą uzyskiwać przychodów z tytułu jej udostępniania.

Przebudowana pętla autobusowa wraz z parkingiem Park&Ride oraz infrastrukturą Bike&Ride będzie udostępniana użytkownikom nieodpłatnie i będzie wykorzystywana przez Państwa wyłącznie w ramach realizacji zadań własnych z zakresu organizacji transportu publicznego i zrównoważonej mobilności miejskiej.

Jak wskazano powyżej, podstawowym warunkiem odliczenia podatku naliczonego jest związek nabywanych towarów i usług ze sprzedażą generującą podatek należny. Taki związek nie występuje w odniesieniu do wydatków na budowę dróg rowerowych oraz ciągów pieszo-rowerowych, przebudowę pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride. Powstały majątek będzie udostępniany nieodpłatnie.

Zatem nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków ponoszonych na budowę dróg rowerowych oraz ciągów pieszo-rowerowych, przebudowę pętli autobusowej wraz z utworzeniem parkingu Park&Ride oraz infrastruktury Bike&Ride w ramach projektu pn. „(…)”.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydając interpretację, jako element opisu sprawy przyjąłem, że zgodnie z przyjętymi założeniami dla wszystkich spółek – ustalone w umowach czynsze dzierżawne będą umożliwiały zwrot wydatków na zakup autobusów – w okresie 5 lat i 6 miesięcy – przy zastosowaniu stawki amortyzacyjnej 18% (czynsz dzierżawny dla wszystkich spółek będzie ustalony na poziomie rocznych stawek amortyzacyjnych).

Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem zdarzenia przyszłego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji będzie pokrywał się z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa we wniosku. W związku z tym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność. Jeśli w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k–14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.