Interpretacja indywidualna - stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:

nieprawidłowe w zakresie:

• braku opodatkowania Opłaty za wniosek i dokumentowania tej Opłaty notą księgową,
• wystawienia faktury korygującej do 0 zł i korekty podstawy opodatkowania w przypadku wycofania Wniosku lub pozostawienia go bez rozpatrzenia lub modyfikacji (…),

prawidłowe w zakresie:

• momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu otrzymanej Opłaty za wniosek,
• podstawy opodatkowania tej czynności,
• dokumentowania wpływu Opłaty za wniosek.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

15 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 12 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania opłaty za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia i jego konsekwencji w podatku od towarów i usług. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Spółka Akcyjna (dalej jako OS lub Spółka) jako operator systemu (…) działa, w szczególności, na podstawie decyzji Prezesa Urzędu (…). Operator Systemu (…), zgodnie z definicją zawartą w art. (…) ustawy (…) - jest przedsiębiorstwem (…) zajmującym się (…), odpowiedzialnym za (…), bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę (…), w tym połączeń z innymi systemami (…).

Spółka jest spółką kapitałową prawa polskiego, zarejestrowaną w Polsce jako czynny podatnik podatku od towarów i usług.

Stosownie do art. (…) Spółka jako operator systemu (…) obowiązana jest:

• utrzymywać zdolność (…) do realizacji (…), przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (…)

(…)

Spółka jako operator systemu przesyłowego obowiązana jest do zawarcia umowy o przyłączenie (…) z podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie (…).

Zawarcie umowy o przyłączenie (…) poprzedzone jest złożeniem przez podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci wniosku o określenie warunków przyłączenia (…).

Wniosek zawiera m.in. dane wnioskodawcy, informacje techniczne (…). (…) jeżeli Wniosek nie spełnia wymagań (…) Spółka wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie Wniosku bez rozpoznania. W przypadku uzupełnienia braków (wniosek kompletny) wnioskodawca otrzymuje potwierdzenie złożenia kompletnego wniosku, który podlega rozpatrzeniu.

Wniosek powinien zostać przygotowany zgodnie ze (…) wzorem w celu umożliwienia sprawnego jego rozpatrzenia, (…).

(…) W przypadku pozytywnego wyniku (…), Spółka wydaje podmiotowi ubiegającemu się o przyłączenie warunki przyłączenia (…).

Należy zwrócić uwagę, że system (…) ma ograniczone możliwości co do realizacji przyłączeń, a jednym z zadań Spółki jako operatora systemu jest planowanie zrównoważonego rozwoju. Między innymi z tego względu konieczne jest uwzględnienie sytuacji nadmiaru wniosków o przyłączenie, a nawet wniosków o charakterze „spekulacyjnym”. (…) .

(…) Nową okolicznością jest natomiast wprowadzenie przez ustawodawcę opłaty (dalej jako: „Opłata” lub „Opłata za wniosek”) (…).

(…) Opłata za wniosek nie podlega zwrotowi w każdym przypadku - zarówno, gdy wniosek zostanie rozpatrzony, pozostawiony bez rozpoznania, wycofany lub [poddany] modyfikacji (…).

Do dnia (…) Spółka (…) nie pobierała od wnioskodawców opłat związanych z określaniem warunków przyłączenia. (…).

Pierwsze Opłaty za wniosek wpłynęły do Spółki w (…) 2026 r. Ze względów ostrożnościowych oraz mając na uwadze terminowe dokumentowanie i raportowanie do organów podatkowych, Spółka postanowiła, że:

• będzie kwalifikowała Opłatę jako podlegającą podatkowi od towarów i usług,
• datą powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług, będzie data wpływu Opłaty do Spółki, ponieważ nastąpi przed datą rozpatrzenia Wniosku,
• wpływ Opłaty zostanie udokumentowany fakturą (pierwsze faktury zostały wystawione w (…) 2026 r.),
• otrzymaną Opłatę Spółka potraktuje, jako kwotę brutto czyli zawierającą podatek od towarów i usług,
• podatek od towarów i usług zostanie wyliczony wg stawki 23%, metodą określaną jako „rachunek w stu”,
• faktura dokumentująca Opłatę zostanie przesłana do Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) i doręczona kontrahentowi za pośrednictwem KSeF;
• faktura dokumentująca Opłatę zostanie ujawniona w JPKVAT za okres rozliczeniowy, w którym powstał obowiązek podatkowy (na dzień złożenia wniosku będzie to JPKVAT za (…) 2026 r.).

Spółka powzięła jednak wątpliwość odnośnie kwalifikacji podatkowej na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) - dalej jako uVAT - postępowania z wnioskami o określenie warunków przyłączenia.

Pytania

1)  Czy Opłata za wniosek (…) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i podlega udokumentowaniu notą księgową?

2)  W przypadku potwierdzenia stanowiska Spółki w odniesieniu do pytania 1, tj. że Opłata za wniosek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i podlega udokumentowaniu notą księgową, czy Spółka będzie zobowiązana do wystawienia faktur korygujących oraz dokonania stosownych korekt w prowadzonych ewidencjach i deklaracjach podatkowych, za okresy rozliczeniowe, w których błędnie zakwalifikowała Opłatę jako podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

3)  W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, kiedy powstaje obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług w tym zakresie?

4)  W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jaka jest podstawa opodatkowania tej czynności w podatku od towarów i usług?

5)  W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w jaki sposób należy udokumentować wpływ Opłaty za wniosek w podatku od towarów i usług?

6)  W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, i uznania, że powinna zostać udokumentowana fakturą ustrukturyzowaną, zgodnie z przepisami uVAT, czy wycofanie Wniosku lub pozostawienie Wniosku bez rozpatrzenia lub modyfikacji polegającej na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata, pomimo braku zwrotu Opłaty spowoduje, że Spółka powinna wystawić fakturę korygującą podstawę opodatkowania do 0 zł (słownie: zero złotych) lub stosownie do ograniczenia obniżającą tą podstawę?

7)  W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 6, czy Spółka może dokonać obniżenia podstawy opodatkowania, za okres rozliczeniowy, w którym wystawiona zostanie faktura korygująca, zgodnie z art. 29a ust. 13 uVAT lub za okres przesłania faktury korygującej do Krajowego Systemu e‑Faktur w przypadkach określonych w art. 29a ust. 13b-13c uVAT lub potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę w przypadku określonym w art. 29a ust. 13a uVAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1) Wprowadzona nowelizacją (…) Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i podlega udokumentowaniu notą księgową.

Ad 2) W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i podlega udokumentowaniu notą księgową, Spółka będzie zobowiązana do wystawienia faktur korygujących oraz dokonania stosownych korekt w prowadzonych ewidencjach i deklaracjach podatkowych, za okresy rozliczeniowe, w których błędnie zakwalifikowała Opłatę jako podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ad 3) W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług nastąpi w okresie rozliczeniowym, w którym otrzymano Opłatę w odniesieniu do otrzymanej kwoty, ponieważ zawsze nastąpi to przed datą rozpatrzenia Wniosku.

Ad 4) W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podstawą opodatkowania czynności będzie kwota otrzymanej Opłaty po pomniejszeniu o wartość podatku VAT.

Ad 5) W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, wpływ Opłaty za wniosek należy udokumentować fakturą ustrukturyzowaną.

Ad 6) W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, i uznania, że powinna zostać udokumentowana fakturą ustrukturyzowaną, zgodnie z przepisami uVAT, wycofanie Wniosku lub pozostawienie Wniosku bez rozpatrzenia pomimo braku zwrotu Opłaty spowoduje, że Spółka powinna wystawić fakturę korygującą podstawę opodatkowania do 0 zł (słownie: zero złotych), a w przypadku modyfikacji polegającej na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata, stosownie do ograniczenia obniżającą tą podstawę.

Ad 7) W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie nr 6, tj. że Spółka powinna wystawić fakturę korygującą podstawę opodatkowania do 0 zł lub w przypadku modyfikacji polegającej na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata, stosownie do ograniczenia obniżającą tą podstawę, Spółka może dokonać obniżenia podstawy opodatkowania, za okres rozliczeniowy, w którym wystawiona zostanie faktura korygująca zgodnie z art. 29a ust. 13 uVAT lub za okres przesłania faktury korygującej do Krajowego Systemu e-Faktur w przypadkach określonych w art. 29a ust. 13b-13c uVAT lub potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę w przypadku określonym w art. 29a ust. 13a uVAT.

Uzasadnienie Państwa stanowiska

Ad 1 Stanowisko Spółki do pytania nr 1

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) - dalej jako uVAT - opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:

1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;

2) eksport towarów;

3) import towarów na terytorium kraju;

4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;

5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Powyższa lista, wraz czynnościami wymienionymi w art. 8 ust. 2a i art. 14 uVAT stanowią przedmiot opodatkowania, wyznaczając zarazem zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Wszystkie inne zdarzenia niemieszczące się w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem.

Potwierdzeniem przedstawionego stanowiska jest treść art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którym „Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych z podatków następuje w drodze ustawy.”

Należy tutaj stwierdzić, że w analizowanym stanie faktycznym nie zachodzą zdarzenia wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 2-4), art. 8 ust. 2a i art. 14 uVAT.

Rozważenia wymaga więc, czy w wyniku nowelizacji (…), która niewątpliwie nie należy do sfery „przepisów prawa podatkowego” w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622) - dalej jako Ordynacja podatkowa - i wprowadzenia Opłaty za wniosek począwszy od (…) 2026 roku po stronie Spółki wystąpi zdarzenie skutkujące powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.

1. Opłata za wniosek jako płatność niezwiązana z dostawą towaru.

W art. 7 ust. 1 uVAT ustawodawca sprecyzował, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

1)  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;

2)  wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;

3)  wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;

4)  wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;

5)  ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;

6)  oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;

7)  zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Ponadto z „odpłatną dostawą towaru” zrównane zostało nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1)  przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2)  wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych (art. 7 ust. 2 uVAT).

Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że kluczowym dla zaistnienia dostawy jest to by jej przedmiotem był towar („przeniesienie prawa do rozporządzania towarami”), czyli jak stanowi art. 2 pkt 6 uVAT rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W analizowanym stanie faktycznym Spółka otrzymując Opłatę za wniosek nie jest zobowiązana do wydania drugiej stronie towaru w rozumieniu art. 2 pkt 6 uVAT. Skoro po stronie Spółki nie zachodzi świadczenie w postaci „przeniesienia prawa do rozporządzania towarem w rozumieniu art. 2 pkt 6 uVAT, to Opłata za wniosek nie jest płatnością związaną z dostawą towaru.

2. Opłata za wniosek jako płatność niezwiązana ze świadczeniem usługi.

Drugą podstawową, podlegającą opodatkowaniu czynnością jest odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie z art. 8 ust. 1 uVAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Mimo tak szerokiego określenia pojęcia usługi, nie oznacza to, że świadczeniem usługi będzie każda czynność czy zdarzenie, niebędące dostawą towaru, którego efektem jest odpłatne przysporzenie jednej ze stron na skutek działania bądź zaniechania innej strony. Stanowisko to zgodnie potwierdzają przedstawiciele doktryny i orzecznictwo sądowe.

„Nie ulega wątpliwości, że VATU nie pozwala na przyjęcie, że każda płatność dokonywana przez podatnika na rzecz innego podatnika jest płatnością z tytułu jakiegoś świadczenia, które nie będąc dostawą towarów, powinno zostać uznane za świadczenie usług. Tak jednak nie jest - ustawa, wymagając istnienia jasnego i bezpośredniego związku między świadczeniem a ustaloną przez strony odpłatnością i zakładając przy tym istnienie przypadków świadczenia bez odpłatności, zakłada także przypadki, w których strony dokonują płatności bez istnienia świadczenia z drugiej strony” - T. Michalik, VAT. Komentarz, wyd. 17, 2024, art. 8.

„Zakres pojęcia świadczenia usług zdefiniowany został maksymalnie szeroko i zdaje się obejmować wszystko, co nie jest dostawą towarów. Ale i ten zakres ma swoje granice, a kluczem do ich rozpoznania jest słowo „świadczenie”. Tak więc jeśli nawet występuje odpłatność, jednak bez transakcji, to nie można mówić o świadczeniu usług podlegających VAT.” - J. Matarewicz [w:] Ustawa o podatku od towarów i usług. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2026, art. 8.

Analogicznie A. Bartosiewicz [w:] VAT. Komentarz, wyd. XX, Warszawa 2026, art. 8., W. Modzelewski, Komentarz do ustawy o podatku od towarów i usług, wyd. 30, 2026, art. 8.

Należy tutaj zauważyć, że Opłata nie została uregulowana w przepisach ustaw podatkowych, których określenie zawiera art. 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej, ale wynika z przepisów szczególnych (…).

Opłata za wniosek pojawiła się w polskim systemie prawa w wyniku nowelizacji (…)

(…) wprowadzenie przez ustawodawcę Opłaty za wniosek (…) podyktowane było interesem publicznym i ma być jednym z elementów zapobiegających składaniu przez wnioskodawców, niemających zamiaru realizacji inwestycji, wniosków o przyłączenie (…).

Istotną dla oceny Opłaty za wniosek na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług jest również okoliczność, że do dnia wejścia w życie (…) proces określenia warunków przyłączenia nie był kwalifikowany jako świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 uVAT. Tym samym uzasadnione jest stanowisko, że skoro w związku z wprowadzeniem Opłaty za wniosek ustawodawca nie dokonał jednocześnie zmian w przepisach ustaw podatkowych (w tym ustawy o podatku od towarów i usług), to zdarzenie, jakim jest pojawienie się w polskim systemie prawa Opłaty za wniosek, nie powinno skutkować zmianą podejścia do procesu określania warunków przyłączenia.

Należy podkreślić, że (…) stanowi wprost, że ubiegający się o przyłączenie „wnosi opłatę za złożenie wniosku”. Zatem czynnością pociągającą za sobą obowiązek Opłaty jest samo złożenie wniosku - jest to czynność wykonywana przez ubiegającego się o przyłączenie a nie przez Spółkę.

Opłata za wniosek nie odpowiada świadczeniu ze strony Spółki, jest wpłacana niezależnie od tego czy wniosek będzie rozpatrzony pozytywnie czy negatywnie lub też nie zostanie rozpatrzony (o czym niżej), a dowód jej wniesienia dołącza się do wniosku. Jej jedynym celem jest zniechęcenie do składania wniosków o charakterze spekulacyjnym, (…). W tym kontekście należy podnieść, że systemowo, zniechęcenie to jest o wiele mniej skuteczne, jeżeli Opłata podlegałaby VAT ponieważ podmiot wnioskujący może obniżyć swój VAT należny o wynikający z faktury Spółki VAT określony metodą w stu. Dla przykładu - w razie gdy opłata jest nakładana w maksymalnej wysokości (tj. 100 tys. zł), Spółka musi przyjąć, że jej „wynagrodzenie” dla celów VAT wynosi 100 tys. zł brutto. W tym przypadku faktura wystawiana jest na kwotę 81.300,81 zł netto plus VAT w wysokości 18.699,19 zł. Wobec tego kwota 18.699,19 stanowi swoisty rabat zmniejszający Opłatę planowaną jako maksymalnie 100 tys. zł do wartości 81.300,81 zł. Z uwagi na (…) Opłata w wysokości 100 tys. zł brutto stanowi przeważającą wartość dla pojedynczego wniosku. Opodatkowanie Opłaty VAT zmniejszałoby zatem skuteczność przeciwdziałania wnioskom o charakterze spekulacyjnym i tym samym nie spełniało celu ustawodawcy (…).

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) można wskazać kilka cech charakterystycznych, kluczowych dla kwalifikacji danego zdarzenia jako „świadczenia usługi” stanowiącą czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem do towarów i usług:

1)  podstawą świadczenia usługi jest stosunek prawny łączący strony transakcji (usługodawcę i odbiorcę usługi);

2)  strony stosunku prawnego są jednoznacznie i wyraźnie określone, czyli usługodawca świadczący usługę i jej konkretny, indywidualnie określony odbiorca (nabywca), który nie musi być jednocześnie dokonującym płatności wynagrodzenia dla usługodawcy;

3)  między świadczoną usługą i otrzymanym (należnym) wynagrodzeniem istnieje bezpośredni nierozerwalny związek;

4)  świadczeniem usługodawcy jest określona usługa, czyli konkretne, zindywidualizowane świadczenie, niestanowiące dostawy towarów w rozumieniu art. 7 uVAT.

5)  świadczeniem odbiorcy usługi jest określone, skonkretyzowane wynagrodzenie należne w zamian za konkretne, zindywidualizowane świadczenie, o dającej się ustalić wartości pieniężnej.

Odnosząc powyższe do Opłaty za wniosek należy stwierdzić, że żaden z powyższych warunków nie został w tym przypadku spełniony:

2.1) Istota stosunku prawnego łączącego strony.

Spółka jako operator systemu (…) co do zasady obowiązana jest do zawarcia umowy o przyłączenie (…) z każdym podmiotem ubiegającym się o przyłączenie (…), spełniającym warunki przyłączenia (…), jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki (…).

Postępowanie o zawarcie umowy o przyłączenie (…) inicjowane jest przez podmiot ubiegający się o przyłączenie (…), a rozpoczyna się od złożenia wniosku o określenie warunków przyłączenia.

Należy tutaj zauważyć, że samo złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia nie jest równoznaczne z ich wydaniem, a tym bardziej nie warunkuje zawarcia umowy o przyłączenie (…), ponieważ możliwe są sytuacje, w których:

• wniosek nie spełniający wymagań (…);
• nastąpi odmowa wydania warunków przyłączenia z powodu braku technicznych lub ekonomicznych warunków przyłączenia;
• ubiegający się o wydanie warunków przyłączenia wycofa wniosek.

Możliwa jest również zmiana wydanych warunków przyłączenia przed zawarciem umowy o przyłączenie lub odmowa jej zawarcia w przypadku ponownej weryfikacji istnienia warunków technicznych i ekonomicznych przyłączenia i braku.

(…). Zatem wniesieniu Opłaty nie towarzyszy „wykonanie” lub „niewykonanie” jakiegokolwiek świadczenia ze strony Spółki na rzecz wnoszącego Opłatę.

Tym samym w przypadku Opłaty za wniosek między ubiegającym się o przyłączenie (…) a Spółką niewątpliwie brak stosunku umownego, a istniejący stosunek prawny w swym charakterze podobny jest do stosunku administracyjnego typowego dla relacji organ administracji/ sąd - obywatel. Prowadzi to do wniosku, że Opłata nie stanowi wynagrodzenia za usługę, a z uwagi na sposób jak i cel jej wprowadzenia jest płatnością nieekwiwalentną, za którą zobowiązany do uiszczenia Opłaty nie otrzymuje od Spółki jakiegokolwiek świadczenia. Opłata jest wprost określona (…) jako warunek formalny złożenia Wniosku. Jest to opłata za złożenie wniosku, a dowód jej uiszczenia musi być dołączony do Wniosku i Opłata nie podlega zwrotowi.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 uVAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. W świetle powyższych argumentów można łatwo zauważyć, że Opłata jest wpłacana na podstawie nakazu wynikającego z przepisu prawa, (…), jednakże nie ma ekwiwalentu w postaci świadczenia odpowiadającego tej opłacie. W każdym razie takie świadczenie nie wynika z przepisów (…). Nie ma zatem w opisanej sytuacji stosunku prawnego będącego podstawą do świadczenia, gdyż:

• brak jest rzeczywistej wzajemności świadczeń (Opłata wynika z ustawy, nie jest negocjowalna, nie ulega zmniejszeniu, nie może być zwrócona),
• Opłata lub czynność ma charakter regulacyjny (Opłata jest określona (…), jej celem jest regulacja liczby wniosków),
• Opłata nie jest ekwiwalentem usługi (ustawa nie uzależnia Opłaty od wykonania skonkretyzowanego świadczenia na rzecz wnioskodawcy).

2.2) Określenie stron stosunku prawnego, czyli usługodawcy świadczącego usługę i jej konkretnego, indywidualnie określonego odbiorcy (nabywcy).

W postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wydanie warunków przyłączenia, (…) Opłata za wniosek wynosi (…), a odbiorcą Opłaty jest bezspornie Spółka, zaś składający wniosek o wydanie warunków przyłączenia powinien wnieść stosowną opłatę. Trudno się jednak doszukać w tej relacji konkretnego, indywidualnie określonego odbiorcy (nabywcy) potencjalnej usługi, w szczególności w sytuacji, gdy składającym wniosek o wydanie warunków przyłączenia będzie podmiot A, Opłatę do tego wniosku wniesie podmiot B, a wniosek ostatecznie zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia.

Podobna sytuacja wystąpi w przypadku wycofania Wniosku po wniesieniu Opłaty, z tą różnicą, że problematyczne jest wskazanie przedmiotu „takiego nabycia”. Inaczej rzecz ujmując nie można stwierdzić, co nabywa ubiegający się o określenie warunków przyłączenia w przypadku wycofania wniosku.

Problem ze wskazaniem konkretnego, indywidualnie określonego odbiorcy (nabywcy) usługi wynika z faktu identyfikacji treści świadczenia ze strony Spółki, którego odbiorca musi zostać określony w każdym przypadku świadczenia usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 uVAT.

Ustawa (…) wymaga uiszczenia Opłaty za złożenie wniosku, nie jest przy tym określone w ustawie żadne wzajemne świadczenie ze strony Spółki. W szczególności Opłata nie jest należna za rozpatrzenie wniosku. W wielu przypadkach może nie dojść do rozpatrzenia wniosku w ogóle, np. w razie jego wycofania, w razie niedopełnienia innych niż Opłata wymogów formalnych, w razie gdy jest oczywiste, że wniosek nie może zostać zrealizowany.

2.3) Związek między świadczoną usługą i otrzymaną Opłatą.

Identyfikacja treści świadczenia ze strony Spółki jest kluczowa dla kwalifikacji Opłaty za wniosek jako wynagrodzenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 uVAT. Do świadczenia usługi w podatku od towarów i usług nie dochodzi, jeżeli po stronie odbiorcy płatności nie ma obowiązku jakiegokolwiek świadczenia w postaci podjęcia konkretnego działania/aktywności lub powstrzymania/zaniechania konkretnego działania/aktywności.

Inaczej ujmując ten problem do świadczenia usługi w podatku od towarów i usług nie dochodzi, jeżeli obowiązku wniesienia należności w żaden sposób nie można powiązać z obowiązkiem jakiegokolwiek świadczenia ze strony jej odbiorcy na rzecz podmiotu obowiązanego do wniesienia tej należności.

Przykładem może być np. otrzymanie darowizny, które po stronie obdarowanego wiąże się z uzyskaniem przysporzenia, ale nie obliguje go do podjęcia jakiejkolwiek aktywności lub zaniechania działania wobec darczyńcy.

Podobnie jest w przypadku otrzymania przez poszkodowanego odszkodowania za powstałą szkodę, które po stronie poszkodowanego ma rekompensować poniesioną przez niego szkodę/stratę, ale w żaden sposób nie zobowiązuje go do jakiegokolwiek działania lub zaniechania.

Przykładem mogą być też różnego rodzaju płatności np. dotacje i dopłaty nie pozostające w związku z wykonaniem/wykonywaniem konkretnych świadczeń po stronie odbiorcy tej płatności.

Taka sytuacja występuje w przypadku Opłaty za wniosek. Z samym faktem przyjęcia wniosku nie wiąże się jakikolwiek obowiązek świadczenia ze strony Spółki na rzecz podmiotu, który go złożył, w szczególności w sytuacji, gdy składający wniosek nie wniósł równocześnie Opłaty. Inaczej, przy założeniu, że świadczeniem tym jest sam fakt złożenia Wniosku Spółka powinna domagać się wniesienia Opłaty w każdej sytuacji, gdy taki wniosek zostanie złożony. Paradoksalnie nawet w sytuacji wniosków błędnych, złożonych przypadkowo, w stosunku od których z góry wiadomo, że zostaną „pozostawione bez rozpatrzenia”.

Opłata za wniosek nie jest więc wynagrodzeniem za usługę polegającą na przyjęciu wniosku, ponieważ przyjęcia wniosku nie można kwalifikować jako świadczenia będącego ekwiwalentem wniesionej Opłaty i stanowiącego korzyść dla podmiotu obowiązanego do jej wniesienia - poza tym złożenie wniosku jest czynnością wnioskodawcy a nie Spółki. (…).

W nauce prawa powszechnie przyjmowane jest, iż zgodnie z zasadami tempus regit actum oraz lex retro non agit, uznawanymi za podstawowe dyrektywy prawa intertemporalnego, do oceny skutków prawnych zdarzenia należy stosować przepisy obowiązujące w chwili zaistnienia tego zdarzenia - (T. Pietrzykowski, Temporalny zakres obowiązywania prawa, „Państwo i Prawo” 2003/4, s. 51).

W szczególności dotyczy to norm prawa podatkowego, w którym na retroakcję na niekorzyść podatnika w ogóle nie ma miejsca (M. Zborowski, Czy prawo podatkowe materialne może działać wstecz? Kilka uwag o relacjach zasad lex retro non agit oraz tempus regit actum z zasadą powszechności opodatkowania. Glosa do wyroku WSA z dnia 10 listopada 2016 r., I SA/Sz 796/16, PP 2021, nr 9, s. 34-40).

„Pogląd ten znajduje potwierdzenie:

• w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, według którego przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jeżeli nie są to przepisy prawa karnego ani regulacje zakładające podporządkowanie jednostki państwu (np. prawo daninowe) (Wyroki TK: z 12 maja 2009 r., P 66/07, OTK ZU 2009/5A, poz. 65; z 23 lipca 2013 r., P 36/12, OTK ZU 2013/6A, poz. 81);
• w doktrynie prawa konstytucyjnego, gdzie wskazuje się, że „przestrzeganie [zakazu wstecznego działania prawa - przyp. aut.] jest szczególnie ważne w tych gałęziach prawa, gdzie jednostka podporządkowana jest bezpośrednio władztwu państwa”, a taką gałęzią prawa jest niewątpliwie prawo podatkowe (Ibid.).”

(…) Opłata nie stanowi płatności za skonkretyzowane świadczenie na rzecz podmiotu obowiązanego do jej wniesienia. Odwołując się do zasady racjonalności ustawodawcy sformułowanie opłata za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia jednoznacznie wskazuje, że wolą ustawodawcy było by Opłata za wniosek:

• stanowiła element formalny Wniosku,
• nie stanowiła wynagrodzenia za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 uVAT,
• proces wydawania warunków przyłączenia tak jak dotychczas na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nadal znajdował się poza sferą jej uregulowania. (…)

Dodatkowo należy zauważyć, że Opłata ma charakter bezzwrotny, co (…) jednoznacznie świadczy o braku związku między wniesieniem Opłaty a jakimkolwiek świadczeniem ze strony Spółki. Jednakże z samym faktem przyjęcia wniosku nie wiąże się jakikolwiek obowiązek świadczenia ze strony Spółki na rzecz podmiotu, który go złożył, w szczególności w sytuacji, gdy składający wniosek nie wniósł równocześnie Opłaty.

Bezzwrotność Opłaty oznacza, że nie jest ona też wynagrodzeniem za rozpatrzenie wniosku, skoro nie podlega zwrotowi w każdej sytuacji, czyli również w przypadku wniosku pozostawionego bez rozpatrzenia, jego wycofania lub modyfikacji polegającej na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata.

Tym samym między złożeniem wniosku a Opłatą brak jest związku wymaganego dla identyfikacji usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 uVAT.

2.4) Usługa, czyli konkretne, zindywidualizowane świadczenie, niestanowiące dostawy towarów w rozumieniu art. 7 uVAT.

Obowiązek wniesienia Opłaty jest niezależny od woli podmiotu występującego z wnioskiem o określenie warunków przyłączenia oraz Spółki. Strony nie mają również wpływu na wysokość tej Opłaty, (…).

Świadczenia ze strony Spółki można się doszukiwać wyłącznie [w związku] z faktem przyjęcia wniosku lub jego rozpatrzeniem. Jednakże jak zostało to już przedstawione w pkt 2.1. - 2.3 powyżej interpretacja, w świetle której, podlegającym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług świadczeniem byłoby przyjęcie wniosku jest niedopuszczalna jako naruszająca podstawowe zasady prawa intertemporalnego. (…)

Sformułowanie „opłata za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia” jednoznacznie wskazuje, że wolą ustawodawcy nie było, by Opłata za wniosek stanowiła wynagrodzenie za rozpatrzenie wniosku i począwszy od (…) wydawanie warunków przyłączenia po rozpatrzeniu wniosku stało się czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. (…)

Gdyby natomiast wolą ustawodawcy było objęcie procesu wydawania warunków przyłączenia jako podlegającego podatkowi od towarów i usług odpłatnego świadczenia usługi to wyraźnie by to zaznaczył dokonując zmiany ustawy o podatku od towarów i usług lub co najmniej poprzez użycie (…) zamiast „opłatę za złożenie wniosku” innego sformułowania jednoznacznie wskazującego na aktywność Spółki jako przedsiębiorcy (…) w procesie wydawania warunków przyłączenia w zamian za Opłatę np. „opłatę za czynności związane z określeniem warunków przyłączenia” lub „opłatę za ocenę wniosku o określenie warunków przyłączenia” lub „opłatę za analizę wniosku o określenie warunków przyłączenia”.

Należy też zauważyć, że wysokość Opłaty wynika wprost z (…). Uzasadnia to twierdzenie, że Opłata jest płatnością niezależną od potencjalnego świadczenia polegającego na rozpatrzeniu wniosku, skoro jej wysokość jest niezależna od woli podmiotu występującego z wnioskiem o określenie warunków przyłączenia ani od woli Spółki i nie zależy od rzeczywistego nakładu pracy.

(…). Zatem wniesieniu Opłaty nie towarzyszy „wykonanie” lub „niewykonanie” jakiegokolwiek świadczenia ze strony Spółki na rzecz wnoszącego Opłatę, a z uwagi na sposób jak i cel jej wprowadzenia jest płatnością nieekwiwalentną, stanowiącą warunek formalny złożenia Wniosku, skoro dowód jej uiszczenia musi być dołączony do Wniosku i Opłata nie podlega zwrotowi.

Ponadto skoro wprowadzenie przez ustawodawcę Opłaty za wniosek (…) podyktowane było interesem publicznym i ma być jednym z elementów zapobiegających składaniu przez wnioskodawców, niemających zamiaru realizacji inwestycji, wniosków o przyłączenie do sieci, a Opłata ma charakter bezzwrotny, to objęcie Opłaty podatkiem od towarów i usług przeczyłoby temu celowi. W wartości Opłaty stosownie do art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1 uVAT zawierałby się podatek od towarów i usług, który dla obowiązanego do wniesienia Opłaty co do zasady stanowiłby podatek naliczony do odliczenia. Tym samym Opłata w mniejszym niż zakładany stopniu przeciwdziałałaby składaniu wniosków przez wnioskodawców, niemających zamiaru realizacji inwestycji (mniejszy koszt dla wnoszących Opłaty o VAT).

Ponownego podkreślenia wymaga, iż Opłata za wniosek jest bezzwrotna, (…). Jeżeli Opłata nie podlega zwrotowi w żadnej sytuacji to nie może stanowić wynagrodzenia za usługę, ponieważ obowiązek jej wniesienia został w ten sposób oderwany od obowiązku świadczenia ze strony Spółki jako odbiorcy Opłaty. W szczególności będzie tak w każdym przypadku wniosku pozostawionego bez rozpatrzenia, jego wycofania lub modyfikacji (…).

Wprowadzenie w życie Opłaty za wniosek nie skutkuje więc tym, że do (…) rozpatrywanie wniosków o określenie warunków przyłączenia nie było kwalifikowane jako odpłatne świadczenie usługi, a od (…) taką czynnością się staje.

2.5) Opłata za wniosek jako wynagrodzenie za usługę.

Świadczeniem odbiorcy usługi jest określone, skonkretyzowane wynagrodzenie należne w zamian za konkretne, zindywidualizowane świadczenie, o dającej się ustalić wartości pieniężnej. O ile więc wysokość Opłaty jest ściśle określona (…) zostało to przedstawione w pkt 2.1 - 2.4) powyżej temu świadczeniu pieniężnemu nie można przypisać odpowiednika ze strony Spółki jako odbiorcy Opłaty.

Konsekwencją jest konstatacja, że Opłata nie stanowi wynagrodzenia za usługę.

Orzecznictwo potwierdzające stanowisko Spółki do pytania nr 1

Przedstawiona powyżej w pkt 2.1 - 2.5) argumentacja znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej.

W wyrokach z 3 marca 1994 r., w sprawie C-16/93, Tolsma oraz z 18 grudnia 1997 r. w sprawie C‑384/95 Landboden Agrardienste GmbH & Co., TSUE podkreślił, że musi istnieć bezpośredni związek między świadczeniem a zapłatą (pkt 17). W przypadku Opłaty za wniosek nie ma takiego związku.

Podobne wnioski płyną z wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council. TSUE, analizując sytuację organizacji zajmującej się w Wielkiej Brytanii rozwojem upraw jabłek i gruszek, która na mocy przepisów brytyjskich pobierała, od objętych obowiązkiem przynależności do tej organizacji farmerów, obowiązkowe opłaty uzależnione od powierzchni sadów należących do każdego sadownika, stwierdził że obowiązkowe opłaty nałożone na hodowców nie stanowią wynagrodzenia pozostającego w bezpośrednim związku z korzyściami przez nich osiąganymi w wyniku działań marketingowych podejmowanych przez Apple and Pear Development Council (wpłata nie daje zindywidualizowanej korzyści dla płacącego).

W wyroku z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie C-369/04 Hutchison 3G UK Ltd i inni TSUE uznał, że wykonywanie działalności kontrolnej i reglamentacyjnej korzystania z częstotliwości radiowych, która została organowi państwa w wyraźny sposób powierzona prawem, nie stanowi działalności gospodarczej podlegającej VAT (pkt 38-40 ww. wyroku). Teza ta wywodzi się z wcześniejszego wyroku z 18 marca 1997 r. (Sprawa C-343/95) Diego Calì & Figli Srl oraz Servizi Ecologici Porto di Genova SpA (SEPG), w którym spółka nadzorująca port Servizi Ecologici Porto di Genova SpA (SEPG), została uprawniona do nakładania opłat na statki korzystające z terminalu naftowego zależnych od tonażu statków, transportowanych ilości i czasu załadunku/wyładunku. W pkt 24 tego wyroku Trybunał stwierdził, że nakładanie opłaty przez SPEG za nadzór ekologiczny stanowi integralną część działalności kontrolno-nadzorczej w obszarze morskim portu i nie może podważać charakteru tej działalności (tj. jako działalności o charakterze publicznym).

W wyroku z 18 stycznia 2017 r. w sprawie C-37/16 Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych (SAWP) na gruncie polskiej sprawy dotyczącej opłaty reprograficznej wynikającej z art. 20 i art. 20¹ ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.), do wnoszenia której obowiązani są producenci i importerzy czystych nośników oraz urządzeń do utrwalania i zwielokrotniania oraz posiadacze urządzeń reprograficznych prowadzący działalność w zakresie zwielokrotniania utworów dla własnego użytku osobistego osób trzecich, TSUE uznał, że twórcy, artyści wykonawcy oraz inne uprawnione podmioty nie świadczą usług na rzecz podmiotów obowiązanych do wnoszenia opłat.

Analogiczne wnioski płyną z wyroku TSUE z 22 czerwca 2016 r., w sprawie C-11/15, Český Rozhlas, w którym TSUE analizując sytuację czeskiego radia doszedł do wniosku, że opłata radiowa uiszczana przez zobowiązanych (posiadaczy radioodbiorników) bezpośrednio na rzecz czeskiego nadawcy nie stanowi wynagrodzenia za usługę nadawcy publicznego i w konsekwencji jest poza systemem podatku od towarów i usług.

W wyroku z 16 maja 2016 r. w sprawie C-520/14 Gemeente Borsele Trybunał stwierdził, że nawet, gdy istnieje świadczenie, nie ma VAT, jeśli brak realnej ekwiwalentności ekonomicznej (pkt 25).

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wydawanych interpretacjach indywidualnych także potwierdza, że nie zawsze otrzymana płatność wiąże się z drugostronnym świadczeniem jej odbiorcy, kwalifikującym się jako odpłatne świadczenie usługi. Przykładem mogą być interpretacje:

• z dnia 8 grudnia 2023 r., sygn. 0114-KDIP4-2.4012.600.2023.1.MB,
• z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. 0112-KDIL1-3.4012.85.2023.1.JK,
• z dnia 6 maja 2021 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.177.2021.1.JSZ,
• z dnia 8 lipca 2019 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.275.2019.1.AB.

Wobec powyższego Spółka stoi na stanowisku, że (…) wprowadzenie Opłaty za wniosek o określenie warunków przyłączenia, nie spowodowało, że otrzymanie przez Spółkę wniosku o określenie warunków przyłączenia, stało się zdarzeniem skutkującym powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.

Także, rozpatrzenie przez Spółkę wniosku o określenie warunków przyłączenia od (…) nie będzie kwalifikowane jako zdarzenie skutkujące powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.

Tym samym otrzymanie przez Spółkę Opłaty za wniosek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ zgodnie z art. 19a ust. 8 uVAT otrzymanie zapłaty jest zdarzeniem skutkującym powstaniem obowiązku podatkowego w stosunku do otrzymanej kwoty, wyłącznie wówczas gdy zapłata ta wiązać się ma z dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi. A contrario jeżeli otrzymanej płatności/zapłaty nie można powiązać z jakimkolwiek świadczeniem ze strony otrzymującego to nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że otrzymanie przez Spółkę Opłaty za wniosek może zostać udokumentowane notą księgową.

W związku z powyższym proces określania warunków przyłączenia, mimo wprowadzenia Opłaty za wniosek nadal, czyli od (…) po wprowadzeniu Opłaty za wniosek (…), będzie zdarzeniem niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ad 2 Stanowisko Spółki do pytania nr 2

Konsekwencją przedstawionego przez Spółkę stanowiska do pytania nr 1, (czyli że Opłata za wniosek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług), będzie konieczność skorygowania wystawionych faktur oraz ewidencji i deklaracji podatkowych za okresy rozliczeniowe, w których Opłatę za wniosek potraktowano jako wynagrodzenie za usługę lub zaliczkę na poczet tego wynagrodzenia.

Konieczność wystawienia faktur korygujących do zera oraz dokonania stosownych korekt w prowadzonych ewidencjach i deklaracjach podatkowych, za okresy rozliczeniowe, w których Spółka błędnie zakwalifikowała Opłatę za wniosek jako wynagrodzenie za usługę lub zaliczkę na poczet wynagrodzenia za usługę wynika z faktu, że faktury te w takiej sytuacji nie dokumentują wykonania czynności podlegających opodatkowaniu tym samym nie powinny zostać wystawione, ujęte w prowadzonej dla celów podatku od towarów i usług ewidencji i rozliczone w składanych deklaracjach podatkowych. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo TSUE np. wyrok z 18 marca 2021 r., w sprawie C-48/20, wyrok z 2 lipca 2020 r., w sprawie C-835/18, SC Terracult SRL.

W przypadku potwierdzenia stanowiska Spółki w odniesieniu do pytania 1, że wprowadzenie Opłaty za wniosek nie spowodowało zaistnienia zdarzenia skutkującego powstaniem obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług Spółka będzie zobowiązane do wystawienia faktur korygujących oraz dokonania stosownych korekt w prowadzonych ewidencjach i deklaracjach podatkowych, za okresy rozliczeniowe, w których błędnie zakwalifikowała Opłatę za wniosek jako wynagrodzenie za usługę lub zaliczkę na poczet tego wynagrodzenia

Ad 3 Stanowisko Spółki do pytania nr 3

W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1 (czyli, że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług), otrzymanie przez Spółkę wniosku o określenie warunków przyłączenia, będzie skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego w okresie rozliczeniowym, w którym otrzymano Opłatę w odniesieniu do otrzymanej kwoty, ponieważ zawsze nastąpi to przed datą rozpatrzenia wniosku przez Spółkę.

Ad 4 Stanowisko Spółki do pytania nr 4

W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1 (czyli, że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług), podstawą opodatkowania czynności będzie kwota otrzymanej Opłaty po pomniejszeniu o wartość podatku, zgodnie z art. 29a ust. 1 i ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.).

Ad 5 Stanowisko Spółki do pytania nr 5

W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1 (czyli, że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług), czynność należy udokumentować fakturą ustrukturyzowaną, zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 lub 4 w zw. z art. 106ga ust. 1 z zastrzeżeniem art. 106ga ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.).

Ad 6 Stanowisko Spółki do pytania nr 6

W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie nr 1, tj. że Opłata za wniosek o określenie warunków przyłączenia podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, i uznania, że powinna zostać udokumentowana fakturą ustrukturyzowaną, zgodnie z przepisami uVAT, wycofanie Wniosku lub pozostawienie Wniosku bez rozpatrzenia pomimo braku zwrotu Opłaty spowoduje, że Spółka powinna wystawić fakturę korygującą podstawę opodatkowania do 0 zł (słownie: zero złotych), a w przypadku modyfikacji polegającej na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata, stosownie do ograniczenia obniżającą tą podstawę.

Zgodnie z art. 29a ust. 10 pkt 3 uVAT podstawę opodatkowania obniża się o zwróconą nabywcy całość lub część zapłaty otrzymaną przed dokonaniem sprzedaży, jeżeli do niej nie doszło. W takiej sytuacji gdy po wystawieniu faktury dokonano nabywcy zwrotu całości lub części otrzymanej wcześniej zapłaty, udokumentowanej fakturą, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 uVAT, podatnik wystawia fakturę stosownie do treści art. 106j ust. 1 pkt 4 uVAT.

Jeżeli więc wpływ Opłaty za wniosek udokumentowany został fakturą, zgodnie z przywołanym art. 106b ust. 1 pkt 4 uVAT, jako zdarzenie skutkujące opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług to brak jej zwrotu nie uzasadnia obniżenia podstawy opodatkowania zgodnie z art. 29 ust. 10 pkt 3 uVAT i udokumentowania tego wystawioną w tym celu fakturą korygującą stosownie do brzmienia art. 106j ust. 1 pkt 4 uVAT.

Wnioski takie płyną z literalnego brzmienia ww. przepisów. Jednakże istotną okolicznością uzasadniającą wystawienie faktury korygującej mimo wyraźnego wskazania w treści ww. przepisów uVAT jest (…) że Opłata za wniosek nie podlega zwrotowi, czyli w każdej sytuacji, niezależnie od procesu określenia warunków przyłączenia.

Jeżeli więc Opłata jest niezależna od procesu określenia warunków przyłączenia, co jest szczególnie wyraźnie zauważalne w przypadku np. wycofania wniosku to, brak możliwości zwrotu Opłaty nie powinien być przeszkodą do wystawienia faktury korygującej i obniżenia przez Spółkę podstawy opodatkowania, za okres rozliczeniowy, w którym wystawiona zostanie faktura korygująca, zgodnie z art. 29a ust. 13 uVAT lub za okres przesłania faktury korygującej do Krajowego Systemu e-Faktur w przypadkach określonych w art. 29a ust. 13b-13c uVAT lub potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę w przypadku określonym w art. 29a ust. 13a uVAT.

W takiej sytuacji bowiem wniesionej Opłaty nie można kwalifikować jako zapłaty w rozumieniu art. 19a ust. 8, art. 29a ust. 10 pkt 3, art. 106b ust. 1 pkt 4 lub art. 106j ust. 1 pkt 5 uVAT, od której zwrotu uzależnione jest wystawienie faktury korygującej.

Wycofanie wniosku, lub pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia lub modyfikacja polegająca na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata, stanowi okoliczność która ma niewątpliwie charakter następczy i uprawnia Spółkę do wystawienia faktury korygującej i obniżenia podstawy opodatkowania, za okres rozliczeniowy, w którym wystawiona zostanie faktura korygująca, zgodnie z art. 29a ust. 13 uVAT lub za okres przesłania faktury korygującej do Krajowego Systemu e-Faktur w przypadkach określonych w art. 29a ust. 13b-13c uVAT lub potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę w przypadku określonym w art. 29a ust. 13a uVAT.

Sytuacja, w której następuje wycofanie wniosku jest równoważna z przypadkiem, w którym zamawiający zrezygnował z zamówienia realizacji zamówionej uprzednio dostawy lub usługi. W takiej sytuacji brak realizacji zamówionego uprzednio świadczenia stanowi podstawę do wystawienia faktury korygującej.

Uzasadnione jest więc stanowisko, że zaistniałą pomyłkę należy poprawić poprzez wystawienie faktury korygującej, co potwierdza treść art. 29a ust. 14 i art. 106j ust. 1 pkt 5 uVAT.

Powyższe pośrednio dowodzi przedstawionego w uzasadnieniu niniejszego wniosku stanowiska, że Opłata za wniosek nie jest świadczeniem podlegającym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, skoro w jej istotę wpisana jest nieekwiwalentność przejawiająca się bezzwrotnością w każdym przypadku, niezależnie od procesu określenia warunków przyłączenia.

Ad 7 Stanowisko Spółki do pytania nr 7

W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie nr 6 (tj. że Spółka powinna wystawić fakturę korygującą podstawę opodatkowania do 0 zł) (…), Spółka może dokonać obniżenia podstawy opodatkowania, za okres rozliczeniowy, w którym wystawiona zostanie faktura korygująca, zgodnie z art. 29a ust. 13 uVAT lub za okres przesłania faktury korygującej do Krajowego Systemu e-Faktur w przypadkach określonych w art. 29a ust. 13b-13c uVAT lub potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę w przypadku określonym w art. 29a ust. 13a uVAT.

W takiej sytuacji bowiem wniesionej Opłaty nie można kwalifikować jako zapłaty w rozumieniu art. 19a ust. 8, art. 29a ust. 10 pkt 3, art. 106b ust. 1 pkt 4 lub art. 106j ust. 1 pkt 5 uVAT, od której zwrotu uzależnione jest wystawienie faktury korygującej.

Okoliczność ta (wycofanie wniosku, pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia, modyfikacja wniosku) ma niewątpliwie charakter następczy, co uprawnia Spółkę do wystawienia faktury korygującej i obniżenia podstawy opodatkowania, za okres rozliczeniowy, w którym wystawiona zostanie faktura korygująca, zgodnie z art. 29a ust. 13 uVAT lub za okres przesłania faktury korygującej do Krajowego Systemu e-Faktur w przypadkach określonych w art. 29a ust. 13b-13c uVAT lub potwierdzenia otrzymania faktury korygującej przez nabywcę w przypadku określonym w art. 29a ust. 13a uVAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zasady opodatkowania podatkiem od towarów i usług określa ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwana dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”.

Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Art. 2 pkt 6 i pkt 22 ustawy:

Art. 7 ust. 1 ustawy:

Art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie, które nie jest dostawą towarów i jest świadczone na rzecz innego podmiotu. Podlega ono opodatkowaniu, gdy jest wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 8 ust. 2 ustawy).

Czynność jest odpłatna, gdy jest wykonywana za wynagrodzeniem. Oznacza to, że podmiot świadczący usługę jest uprawniony, aby żądać zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego) od odbiorcy usługi lub osoby trzeciej.

A zatem: świadczenie jest odpłatne, gdy istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi wypłacane jest wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że ze stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Jeżeli nie istnieje podmiot, który odnosi lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, to świadczenie nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych Dyrektywą Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1 ze zm.), zwaną dalej Dyrektywą 2006/112/WE. Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w Dyrektywie 2006/112/WE są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

W przytoczonych przepisach została zrealizowana zasada powszechności opodatkowania wyrażona w art. 1 Dyrektywy 2006/112/WE. Definicja świadczenia usług stanowi dopełnienie definicji dostawy towarów. To pozwala stwierdzić, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają wszystkie czynności odpłatnego obrotu profesjonalnego.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie rozpatrywana przez TSUE.

Jak zauważył Trybunał w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise:

Natomiast w wyroku z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden TSUE wskazał, że:

W orzeczeniu z 5 lutego 1981 r., w sprawie C-154/80 Staatssecretaris van Financiën przeciwko Association coopérative „Coöperatieve Aardappelenbewaarplaats GA” Trybunał stwierdził, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Zatem odpłatność za dostawę towarów lub świadczenie usług występuje w sytuacji, gdy pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usługi a zapłatą istnieje związek.

Odpłatność może przybierać różne formy - nie jest warunkiem, aby została ustalona lub dokonana w pieniądzu. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową (zapłata w innym towarze lub usłudze) albo mieszaną (zapłata w części pieniężna i w części rzeczowa). Innymi słowy, aby uznać czynność za odpłatną wystarczy, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.

A zatem nie każde działanie, powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę, w rozumieniu przepisów ustawy. Aby tak się stało, muszą łącznie spełnić się następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Oba te warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako usługa.

Aby czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.

Art. 15 ust. 1 ustawy:

Art. 15 ust. 2 ustawy:

W ustawie uregulowane są też zasady dokumentowania sprzedaży.

Art. 106b ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy:

Art. 106ga ust. 1 i 2 ustawy:

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT.

Prowadzą Państwo działalność jako operator polskiego systemu (…). Są Państwo przedsiębiorstwem (…) zajmującym się (…), odpowiedzialnym za (…), bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę (…), w tym połączeń z innymi systemami (…).

Jako operator systemu (…) zobowiązani są Państwo do zawarcia umowy o przyłączenie (…) z podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie (…).

W pierwszym pytaniu sformułowali Państwo wątpliwości, czy Opłata za wniosek (…) nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i podlega udokumentowaniu notą księgową. (…)

Przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług są określone czynności, a nie sam przepływ należności pieniężnych. Przekazanie środków pieniężnych nie stanowi dostawy towarów ani świadczenia usług, jeśli nie stoi za nim żadna konkretna czynność spełniająca kryteria odpłatnego świadczenia, czyli gdy transfer pieniędzy nie wiąże się z wykonaniem zobowiązania przez drugą stronę.

W analizowanej sprawie, gdy otrzymają Państwo prawidłowo złożony wniosek, będą Państwo zobowiązani do określenia warunków przyłączenia.

Jak wskazano powyżej, za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT mogą zostać uznane relacje, w przypadku których zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

• istnieje określone świadczenie,
• istnieje bezpośredni beneficjent świadczenia,
• świadczeniu usługodawcy odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy świadczenia (wynagrodzenie),
• pomiędzy świadczącym usługę i jej odbiorcą istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny, w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

W przedstawionej przez Państwa sprawie można odnaleźć wszystkie te elementy:

• świadczeniem jest przyjęcie wniosku i zainicjowanie procesu przygotowania warunków przyłączenia,
• beneficjentem świadczenia jest podmiot składający wniosek,
• świadczeniem wzajemnym na Państwa rzecz jest opłata za wniosek,
• Państwa świadczenie realizowane jest na wniosek podmiotu.

W związku z tym należy uznać, że Opłata za wniosek (…) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako zapłata za usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Na taką kwalifikację nie może wpłynąć podnoszona przez Państwa kwestia, że wprowadzenie Opłaty za wniosek podyktowane było interesem publicznym i ma być jednym z elementów zapobiegających składaniu wniosków o przyłączenie (…).

Z systemu podatku od towarów i usług wyłączone są niektóre czynności wynikające z realizacji zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, ale dotyczy to wyłącznie organów władzy publicznej i wyłącznie wtedy, gdy nie wykonują umów cywilnoprawnych - co wynika z art. 15 ust. 6 ustawy:

Nawet w przypadku organów władzy zadania publiczne mogą być realizowane jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie są Państwo organem władzy publicznej, lecz przedsiębiorstwem, zatem nie dotyczy Państwa wyłączenie, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy. W konsekwencji fakt, że pobierana przez Państwa opłata została wprowadzona w interesie publicznym, jakim jest zniechęcenie do praktyk o charakterze spekulacyjnym, nie ma wpływu na ocenę opłaty za wniosek w kontekście podatku od towarów i usług.

Należy zauważyć, że państwo (władze państwowe), realizując funkcję władczą poprzez stanowienie prawa, ma możliwość wpływania na zachowanie podmiotów w gospodarce, zarówno poprzez system zachęt takich jak rozmaite ulgi i dotacje, jak i poprzez obciążenia mające wpływ na cenę i/lub ilość oferowaną ostatecznemu odbiorcy, w tym podatki, opłaty i bariery regulacyjne takie jak np. konieczność posiadania licencji, certyfikatu, spełnianie norm technicznych, zakaz stosowania określonych środków do produkcji towarów lub świadczenia usług. Mimo że w polskim prawie obowiązuje zasada swobody umów (wyrażona w art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), państwo może też ustalić określone ceny - np. minimalne lub maksymalne - na wybrane produkty lub usługi.

Analizując elementy cenotwórcze w kontekście podatku VAT, należy wskazać art. 29a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym:

Art. 29a ust. 6 ustawy:

Art. 29a ust. 7 ustawy:

Art. 29a ust. 10 ustawy

W świetle powyższych przepisów, nie ma podstaw aby wyłączyć z podstawy opodatkowania opłatę za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia, nawet jeśli została ona wprowadzona do porządku prawnego mocą ustawy, jej celem jest realizacja interesu publicznego, a jej wysokość jako ceny za usługę określają przepisy prawa, a nie negocjacje między Państwem a podmiotem składającym wniosek.

Kwestionują Państwo również istnienie stosunku prawnego pomiędzy sobą a podmiotem wnioskującym o określenie warunków przyłączenia.

Jak wskazano powyżej, w wyroku TSUE z 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden został sprecyzowany warunek istnienia związku prawnego między usługodawcą i usługobiorcą w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, a wynagrodzenie stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.

Stan faktyczny, który był przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału i główne motywy, streścił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2010 r. sygn. akt I FSK 1917/09:

W sprawie, którą Państwo przedłożyli, Państwa świadczenie nie jest skierowane do nieokreślonego kręgu odbiorców, jak było w przypadku R. J. Tolsmy - Państwa świadczenie jest odpowiedzią na wniosek konkretnego podmiotu. Zapłata za Państwa świadczenie jest ściśle określona, a jej wniesienie nie jest dobrowolne, lecz jest warunkiem wykonania usługi. Podmiot, który chce otrzymać warunki przyłączenia do sieci, musi zawrzeć z Państwem swoistą umowę, której warunki są określone (…), i która rodzi po Państwa stronie zobowiązanie do wykonania określonej czynności, a po stronie wnioskodawcy zobowiązanie do wniesienia opłaty za wniosek. Mimo że ta swoista umowa nazywa się wnioskiem i mimo że jej warunki określone są przez przepisy prawa, a nie ukształtowane w drodze negocjacji rynkowych między Państwem a wnioskodawcą, należy stwierdzić istnienie związku prawnego między usługodawcą i usługobiorcą w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, a wynagrodzenie stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy.

Nie jest konieczne, aby stosunek prawny miał formę zwartej umowy cywilnoprawnej. Dla potrzeb VAT stosunek prawny może wynikać również bezpośrednio z przepisów prawa. Istotne jest, że przepisy prawa kreują wzajemne prawa i obowiązki. (…).

Zatem między podmiotem wnoszącym Opłatę a podmiotem pobierającym ją (czyli Państwem) istnieje konkretny stosunek prawny, ponieważ wniesienie Opłaty jest związane z indywidualnym żądaniem przedsiębiorcy (lub innej osoby) i odpowiada mu obowiązek drugiej strony - czyli Państwa - podjęcia określonych czynności, tj. przyjęcia wniosku i zainicjowania procesu przygotowania warunków przyłączenia.

Uważają Państwo, że trudno doszukać się konkretnego, indywidualnie określonego odbiorcy (nabywcy) potencjalnej usługi, w szczególności w sytuacji, gdy składającym wniosek o wydanie warunków przyłączenia będzie podmiot A, Opłatę do tego wniosku wniesie podmiot B, a wniosek ostatecznie zostanie pozostawiony bez rozpatrzenia. W Państwa ocenie podobna sytuacja wystąpi w przypadku wycofania wniosku po wniesieniu Opłaty, z tą różnicą, że problematyczne jest wskazanie przedmiotu nabycia.

Nie można się z Państwem zgodzić, ponieważ nie wykonują Państwo ogólnej działalności w interesie publicznym, lecz realizują Państwo indywidualne czynności na rzecz konkretnego podmiotu, wnioskującego o określenie warunków przyłączenia do sieci. Co do zasady przepisy zezwalają na zapłatę za usługę również przez osobę trzecią.

Otrzymując Opłatę i wniosek są Państwo gotowi do dalszego jego procedowania. Wycofanie wniosku lub jego nieuzupełnienie przez podmiot należy do jego decyzji i nie zmienia kwalifikacji Opłaty za wniosek jako zapłaty za usługę.

W Państwa ocenie, gdyby wolą ustawodawcy było objęcie procesu wydawania warunków przyłączenia jako podlegającego podatkowi od towarów i usług odpłatnego świadczenia usługi to ustawodawca wyraźnie by to zaznaczył dokonując zmiany ustawy o podatku od towarów i usług lub co najmniej poprzez użycie w (…) innego zwrotu akcentującego aktywność Spółki jako przedsiębiorcy (…) w procesie wydawania warunków przyłączenia w zamian za Opłatę.

Z takim stwierdzeniem trudno się zgodzić.

Fakt, że jakaś ustawa wprowadza lub definiuje nową czynność, nie oznacza, że równolegle czynność ta musi zostać odnotowana i sklasyfikowana w ustawach podatkowych. System podatkowy opiera się bowiem na uniwersalnych i ogólnych zasadach, które umożliwiają właściwą ocenę i rozliczenie każdego nowego zjawiska. Brak bezpośredniego odniesienia w ustawach podatkowych do nowo wprowadzonej instytucji nie jest luką prawną - jest to naturalny element techniki legislacyjnej, ponieważ istniejące już przepisy i ogólne reguły opodatkowania są wystarczające do prawidłowego określenia skutków podatkowych takiej czynności.

Zatem ustawodawca nie jest zobowiązany do zmiany przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, jeżeli opodatkowaniu podlega świadczenie usług. Ustawa nie zawiera zamkniętego katalogu nazw wszystkich usług, lecz definiuje świadczenie usług w sposób generalny w art. 8 ustawy.

Zwrócili Państwo również uwagę, że opłata za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia jest bezzwrotna, nawet w przypadku gdy wnioskodawca wycofuje wniosek albo gdy pozostawiają Państwo wniosek bez rozpatrzenia z uwagi na braki formalne. W Państwa ocenie świadczy to o braku istnienia usługi świadczonej przez Państwa na rzecz podmiotu występującego z wnioskiem.

Należy jednak zwrócić uwagę, że nie istnieje wymóg, aby usługodawca mógł żądać zapłaty wyłącznie w przypadku realizacji usługi w całości. Istnieje wiele rodzajów umów i wiele różnych modeli zapłaty, może zaistnieć nawet sytuacja, kiedy usługobiorca się wycofuje, a mimo to na gruncie podatku od towarów i usług można zidentyfikować odpłatne świadczenie: gotowość do świadczenia usługi.

W wyroku z 28 listopada 2024 r. w sprawie C-622/23 rhtb Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej przypomniał, że:

Natomiast w odniesieniu do przedstawionej mu sprawy Trybunał stwierdził:

Tezy wyroku w sprawie C-622/23 rhtb wpisują się w ugruntowaną już linię orzeczniczą TSUE wskazującą, że pozostawanie przez podatnika w gotowości do świadczenia usługi (za którą to gotowość należne jest wynagrodzenie) podlega opodatkowaniu VAT. Wydając wyrok w sprawie C‑295/17 MEO - Serviços de Comunicações e Multimédia SA, Trybunał przypomniał to orzecznictwo:

Z przedstawionej przez Państwa konstrukcji opłaty za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia wynika, że wnioskodawca wnosi ją nie za otrzymanie tych warunków, ale za samo zainicjowanie procesu ich przygotowywania, ponieważ otrzymanie wniosku rodzi dla Państwa konkretne obowiązki, które muszą Państwo zrealizować w sposób i w terminach określonych (…), niezależnie od tego, czy finalnie określą Państwo warunki przyłączenia.

Fakt, że obowiązek wniesienia Opłaty wynika wprost z ustawy, a Opłata ma charakter bezzwrotny, nie stanowi argumentu przemawiającego za wyłączeniem tej czynności z opodatkowania VAT. Przepisy ustawy o VAT oraz orzecznictwo TSUE nie uzależniają uznania płatności za wynagrodzenie od tego, czy obowiązek jej zapłaty ma źródło w umowie, czy w przepisie prawa, ani od możliwości jej zwrotu. Decydujące znaczenie ma natomiast istnienie bezpośredniego związku pomiędzy konkretnym świadczeniem a należną za nie zapłatą. Jeśli Opłata jest uiszczana w związku z indywidualnym wnioskiem i stanowi warunek przyjęcia tego wniosku przez Spółkę i zainicjowania określonych czynności związanych z jego rozpatrzeniem, to jej ustawowy i bezzwrotny charakter nie wyklucza uznania jej za wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług.

W konsekwencji, jak wskazano powyżej, Opłata za wniosek (…) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako zapłata za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania 1 w części dotyczącej opodatkowania opłaty za wniosek jest nieprawidłowe.

Sformułowali Państwo również wątpliwości dotyczące dokumentowania otrzymanej opłaty, które przedstawili Państwo zarówno w pytaniu 1, jak i 5.

W odniesieniu do pytania 1 zajęli Państwo stanowisko, że otrzymanie opłaty za wniosek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i w związku z tym otrzymanie opłaty za wniosek mogą Państwo udokumentować notą księgową. Natomiast pytanie 5 jest sformułowane warunkowo - są Państwo zainteresowani odpowiedzią, o ile odpowiedź na pytanie nr 1 jest negatywna. Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 zostało uznane za nieprawidłowe, a zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 podlega ocenie.

Nota księgowa nie jest dokumentem przewidzianym przepisami ustawy podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów. Skoro otrzymana opłata za wniosek podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, to powinna być dokumentowana w sposób przewidziany ustawą, czyli - co do zasady - fakturą, stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 lub 4 w zw. z art. 106ga ust. 1 z zastrzeżeniem art. 106ga ust. 2 ustawy. Jak Państwo bowiem wskazali, Państwa wniosek dotyczy wyłącznie sytuacji przyłączeń (…).

Państwa stanowisko w zakresie pytania 1 w części dotyczącej dokumentowania opłaty za wniosek jest nieprawidłowe, natomiast w zakresie pytania nr 5 jest prawidłowe.

W pytaniu nr 3 sformułowali Państwo wątpliwości dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w zakresie opłaty za założenie wniosku o określenie warunków przyłączenia

Art. 19a ust. 1 ustawy:

Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. W art. 19a ust. 1 ustawy sformułowana została zasada ogólna, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi. Oznacza to, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres. Jednakże, od tej zasady ustawodawca określił szereg wyjątków, ustalających w sposób odmienny moment powstania obowiązku podatkowego.

Art. 19a ust. 8 ustawy:

W Państwa ocenie otrzymanie wniosku o określenie warunków przyłączenia będzie skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego w okresie rozliczeniowym, w którym otrzymano Opłatę w odniesieniu do otrzymanej kwoty, ponieważ zawsze nastąpi to przed datą rozpatrzenia wniosku przez Państwa.

Jak wskazano powyżej, wnioskodawca wnosi opłatę za wniosek nie za otrzymanie tych warunków przyłączenia, ale za samo zainicjowanie procesu ich przygotowywania, ponieważ otrzymanie wniosku rodzi dla Państwa konkretne obowiązki, które muszą Państwo zrealizować w sposób i w terminach określonych (…), niezależnie od tego, czy ostatecznie określą Państwo warunki przyłączenia.

Gdy otrzymują Państwo opłatę za złożenie wniosku o określenie warunków przyłączenia, powinni Państwo uznać, że otrzymali Państwo całość zapłaty przed wykonaniem usługi, a obowiązek podatkowy powstanie zgodnie z art. 19a ust. 8 ustawy - w momencie otrzymania tej kwoty.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 należy uznać za prawidłowe.

Państwa wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 4 dotyczą podstawy opodatkowania przedmiotowej czynności.

Jak wskazano powyżej, z art. 29a ust. 1 ustawy wynika, że podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Katalog elementów dodatkowych wchodzących w skład podstawy opodatkowania określony został w art. 29a ust. 6 ustawy, a w ust. 7 tej regulacji wskazano, jakich kwot nie obejmuje podstawa opodatkowania.

Kluczowa dla konstrukcji podstawy opodatkowania jest analiza pojęcia wynagrodzenia rozumianego jako wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług.

W Państwa sprawie (…) należność dla Państwa jako usługodawcy od usługobiorcy (składającego wniosek), jest jedyną i całą należnością, jaką ten ostatni winien uiścić. A zatem kwotę opłaty za wniosek należy potraktować jako kwotę brutto, a podatek należny trzeba obliczyć według metody „w stu”, aby otrzymać kwotę netto, czyli podstawę opodatkowania.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest prawidłowe.

W pytaniu nr 6 sformułowali Państwo wątpliwości, czy wycofanie Wniosku lub pozostawienie Wniosku bez rozpatrzenia lub modyfikacji polegającej na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej od wielkości, której wyliczana jest Opłata, pomimo braku zwrotu Opłaty spowoduje, że Spółka powinna wystawić fakturę korygującą podstawę opodatkowania do 0 zł (słownie: zero złotych) lub stosownie do ograniczenia obniżającą tą podstawę.

Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 1, w świetle przedstawionego przez Państwa opisu sprawy, za Państwa świadczenie na rzecz podmiotu składającego wniosek o określenie warunków przyłączenia do sieci należy uznać przyjęcie wniosku, zainicjowanie procesu przygotowania warunków przyłączenia, nie zaś ich wydanie wnioskodawcy. Wynika to z faktu, że opłata za wniosek jest bezzwrotna, a samo przyjęcie wniosku - nawet niekompletnego - nakłada na Państwa obowiązki (…), związane z obsługą wniosku. Wycofanie wniosku czy jego nieuzupełnienie na Państwa wezwanie należy uznać za autonomiczną decyzję wnioskodawcy, która nie ma wpływu na fakt, że przyjęli Państwo wniosek i byli gotowi do dalszego procedowania. Wycofanie wniosku lub jego nieuzupełnienie nie zmienia kwalifikacji Opłaty za wniosek z zapłaty za usługę w rozumieniu ustawy na przepływ pieniężny niezwiązany z żadnym towarem ani usługą.

W analizowanej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 29a ust. 10 ustawy, na podstawie których obniża się podstawę opodatkowania. Jak Państwo podkreślili, wycofanie wniosku o określenie warunków przyłączenia, ani pozostawienie go bez rozpatrzenia, ani modyfikacja polegająca na zmniejszeniu mocy przyłączeniowej, od której wyliczana jest Opłata, nie skutkują zwrotem opłaty. Tym samym, nie ma podstaw, aby korygować fakturę dokumentującą otrzymanie Opłaty za wniosek ani korygować podstawę opodatkowania.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 6 jest nieprawidłowe.

Odstępuję od odpowiedzi na pytania nr 2 i 7, ponieważ oczekiwali Państwo odpowiedzi na nie tylko w przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytania - odpowiednio 1 i 6 - co nie nastąpiło.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych należy zauważyć, że interpretacje wydawane są w indywidualnych sprawach podatników w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa i stan faktyczny/zdarzenie przyszłe przedstawiony przez danego podatnika. Interpretacje nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa, więc zawartego w nich stanowiska organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Interpretacje wskazane przez Państwa są rozstrzygnięciami odnoszącymi się do indywidualnych spraw przedstawionych przez wnioskodawców i nie rozciągają swojego oddziaływania na inne, choćby podobne lub zbieżne sprawy. Każdą sprawę Organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.

Interpretacje, które Państwo powołali, dotyczą innych należności, są wnoszone nie tylko na rzecz przedsiębiorców, ale i na rzecz gminy czy stowarzyszenia, a brak opodatkowania analizowanych opłat wynika z różnych podstaw prawnych i różnych opisów spraw, dlatego nie można ich porównywać z Państwa sprawą.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.