Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 2 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

1. Fundacja A została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem Sądu Rejonowego dla (…) w (…), XII Wydział Gospodarczy KRS, z dnia (...) 2025 r., sygn. (…), pod numerem KRS (…). Fundacja została wpisana jednocześnie do Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz SP ZOZ oraz do Rejestru Przedsiębiorców.

2. Zgodnie ze Statutem Fundacji (sporządzonym dnia 15 marca 2025 r.), do celów statutowych Fundacji należą w szczególności: promowanie idei przedsiębiorczości, ochrona praw przedsiębiorców w Polsce i Unii Europejskiej, zwiększenie siły głosów przedsiębiorców w debacie publicznej, wspieranie organizacji społecznych i instytucji administracji publicznej w działaniach na rzecz praw przedsiębiorców i rozwoju gospodarczego kraju, budowanie pozytywnego wizerunku przedsiębiorców w społeczeństwie, poprawa funkcjonowania administracji publicznej oraz wprowadzanie zmian w prawie, korzystnych dla przedsiębiorców.

3. W Dziale 3 Rubryce I KRS w odniesieniu do Fundacji ujawniono następujące rodzaje działalności (PKD): 63.92.Z (przedmiot przeważający - pozostała działalność usługowa w zakresie informacji), 69.1 (działalność prawnicza), 70.2 (doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej), 73.2 (badanie rynku i opinii publicznej), 74.9 (pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna), 82.3 (działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów), 84.23.Z (wymiar sprawiedliwości), 85.59 (pozostałe formy edukacji), 85.6 (działalność wspomagająca edukację).

4. W ramach swojej działalności, w realizacji celów statutowych, Fundacja zamierza prowadzić stały Sąd Arbitrażowy (sąd polubowny) w rozumieniu art. 1154 i nast. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm. dalej: „k.p.c.”). Zasady funkcjonowania Sądu Arbitrażowego określa Regulamin Sądu Arbitrażowego przy Fundacji Rada Przedsiębiorców, stanowiący załącznik do niniejszego wniosku.

5. Kompetencja Sądu Arbitrażowego do rozstrzygnięcia konkretnego sporu będzie wynikać każdorazowo z zapisu na sąd polubowny dokonanego przez strony (art. 1161 i nast. k.p.c.). Sąd Arbitrażowy będzie rozstrzygał spory cywilnoprawne, w szczególności spory pomiędzy przedsiębiorcami. Wyroki Sądu Arbitrażowego, po ich uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności przez sąd powszechny w trybie art. 1212 i nast. k.p.c., będą miały moc prawną na równi z wyrokami sądu powszechnego.

6. Strony postępowania arbitrażowego będą obowiązane do uiszczenia opłaty (wpisu arbitrażowego) na pokrycie kosztów postępowania, zgodnie z taryfą określoną w Regulaminie Sądu Arbitrażowego. Środki uzyskane z tytułu wpisów będą wykorzystywane wyłącznie na pokrycie kosztów funkcjonowania Sądu Arbitrażowego (wynagrodzenia arbitrów, koszty administracyjne, koszty czynności pomocniczych), bez celu osiągania zysku. Fundacja, jako organizacja nieprowadząca działalności komercyjnej w klasycznym rozumieniu, realizuje cele statutowe; działalność Sądu Arbitrażowego stanowi formę realizacji tych celów poprzez umożliwienie przedsiębiorcom alternatywnego, szybkiego i specjalistycznego rozstrzygania sporów.

7. W ramach uprzednich konsultacji z Urzędem Statystycznym w Łodzi. Ośrodek Klasyfikacji i Nomenklatur wydał dwa stanowiska:

a)  pismem z dnia 3 czerwca 2025 r. (znak: ...) wskazał, że działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego mieści się w podklasie PKD 69.10.Z „Działalność prawnicza”;

b)  pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r. (znak: ...) doprecyzował, że „w podklasie PKD 69.10.Z mieszczą się usługi pojednawcze obejmujące arbitraż lub mediacje w zakresie wypracowania rozwiązania sporu pomiędzy pracownikami a zarządem, pomiędzy firmami lub osobami fizycznymi, natomiast podklasa 84.23, obejmuje usługi związane z orzekaniem wyroków i interpretacją prawa, włączając arbitraż w sprawach cywilnych wykonywane w ramach działalności administracji publicznej”. W tym samym piśmie Ośrodek wyjaśnił, że „nazwy grupowań nie zawsze w pełni oddają zakres usług wchodzących w ich skład”, podkreślając, że obie interpretacje statystyczne nie mają charakteru wiążącego.

8. Niezależnie od interpretacji statystycznej GUS, sąd rejestrowy (Sąd Rejonowy dla (...), XII Wydział Gospodarczy KRS), dokonując wpisu Fundacji do KRS, ujawnił przedmiotową działalność pod kodem PKD 84.23.Z „Wymiar sprawiedliwości”, w której to podklasie - zgodnie z opisem zawartym w PKD 2025 - wprost wymieniony jest „arbitraż w sprawach cywilnych”.

9. Wnioskodawca, jako podmiot rozpoczynający działalność, dotychczas nie zarejestrował się jako podatnik VAT czynny. W zakresie pozostałych wpisanych w KRS rodzajów działalności (poza Sądem Arbitrażowym) Fundacja albo nie prowadzi obecnie czynności podlegających VAT, albo prowadzi je w skali nieprzekraczającej ustawowych progów. Przewidywana łączna wartość sprzedaży Fundacji - wliczając ewentualne wpisy arbitrażowe - w pierwszym roku działalności (2025) oraz w 2026 r. nie przekroczy odpowiednio progu określonego w art. 113 ust. 9 oraz w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT.

10. Wnioskodawca powziął wątpliwości co do tego: (i) czy działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego, w tym pobieranie wpisów arbitrażowych od stron postępowania, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, a w razie gdyby na to pytanie udzielono odpowiedzi twierdzącej - (ii) czy Fundacja może w tym zakresie korzystać ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ustawy o VAT. Wątpliwości te są istotne z punktu widzenia prawidłowości rozliczeń podatkowych Fundacji, w tym obowiązku rejestracji jako podatnika VAT czynnego, prowadzenia ewidencji oraz wystawiania faktur.

Pytania

1.  Czy działalność Wnioskodawcy polegająca na prowadzeniu stałego Sądu Arbitrażowego (sądu polubownego) w rozumieniu art. 1154 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego, w tym pobieranie od stron postępowania arbitrażowego opłat (wpisów arbitrażowych) na pokrycie kosztów postępowania, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT?

2.  Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 1 byłaby twierdząca, tj. organ uznałby, że działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego podlega opodatkowaniu VAT, to czy Wnioskodawca może w zakresie tej działalności korzystać ze zwolnienia podmiotowego z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT (a w pierwszym roku prowadzenia działalności - w art. 113 ust. 9 ustawy o VAT), tj. czy działalność ta nie stanowi „usług prawniczych” w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT, wykluczających możliwość korzystania ze zwolnienia podmiotowego?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad. pytania nr 1:

W ocenie Wnioskodawcy, działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego, w tym pobieranie od stron postępowania arbitrażowego opłat (wpisów arbitrażowych), nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Działalność ta nie stanowi bowiem świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, lecz wykonywanie funkcji jurysdykcyjnej (rozstrzyganie sporów cywilnoprawnych), zaliczanej w PKD 2025 do działu „Wymiar sprawiedliwości” (podklasa 84.23.Z), a wpis arbitrażowy stanowi opłatę o charakterze publicznoprawnym, analogiczną do wpisu sądowego w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie wynagrodzenie za usługę.

Ad. pytania nr 2 (ewentualnego):

Na wypadek gdyby organ nie podzielił stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że może korzystać ze zwolnienia podmiotowego z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT (a w pierwszym, niepełnym roku prowadzenia działalności - w art. 113 ust. 9 ustawy o VAT). Działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego nie stanowi „usług prawniczych” w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT, a tym samym nie ma do niej zastosowania wyłączenie z możliwości stosowania zwolnienia podmiotowego.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Ad. pytania nr 1

1.1. Charakter prawny sądownictwa polubownego

Sąd polubowny (sąd arbitrażowy) jest instytucją prawa procesowego cywilnego, której funkcjonowanie zostało kompleksowo uregulowane w Części Piątej Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1154-1217 k.p.c.) - tej samej ustawie, która reguluje postępowanie przed sądami powszechnymi w sprawach cywilnych. Ustawodawca przyznał sądom polubownym kompetencję jurysdykcyjną do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych, a wyrokom wydanym przez sądy polubowne - po ich uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności przez sąd powszechny - moc prawną wyroku sądu państwowego (art. 1212 § 1 k.p.c.).

Z istoty rzeczy sąd polubowny pełni funkcję jurysdykcyjną - rozstrzyga spór prawny pomiędzy stronami przy zastosowaniu norm prawnych (lub zasad słuszności). Funkcja ta jest tożsama z funkcją sądów powszechnych w zakresie rozstrzygania sporów cywilnoprawnych. Różnica polega na źródle kompetencji: sąd polubowny wywodzi swoją kompetencję z autonomii woli stron (zapis na sąd polubowny), natomiast sąd powszechny - bezpośrednio z ustawy. W obu przypadkach mamy jednak do czynienia z aktem stosowania prawa, a nie ze świadczeniem usługi w cywilnoprawnym znaczeniu tego pojęcia.

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że sądownictwo polubowne stanowi konstytucyjnie dopuszczalną alternatywę dla sądownictwa państwowego, a przy tym realizuje funkcję rozstrzygania sporów (jurysdykcji), która - w znaczeniu materialnym - stanowi element wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok TK z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. SK 34/08). Jakkolwiek sąd polubowny nie należy do struktury sądownictwa, o której mowa w art. 175 Konstytucji RP, jego funkcja jest funkcjonalnie zbieżna z funkcją sądu powszechnego w zakresie rozpoznawanej kategorii spraw.

1.2. Klasyfikacja działalności w PKD

Polska Klasyfikacja Działalności (PKD 2025), wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. (Dz. U. poz. 1936). w opisie podklasy 84.23.Z „Wymiar sprawiedliwości” wprost wymienia „arbitraż w sprawach cywilnych”. Oznacza to, że również prawodawca w aktach normatywnych kwalifikuje arbitraż w sprawach cywilnych jako działalność z zakresu wymiaru sprawiedliwości, a niejako odrębną usługę prawniczą sklasyfikowaną w sekcji M (działalność profesjonalna).

Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, dokonując wpisu Fundacji do KRS w dniu 2 września 2025 r., ujawnił przedmiotową działalność pod kodem PKD 84.23.Z „Wymiar sprawiedliwości”, co stanowi orzeczniczo potwierdzoną kwalifikację systemową tej działalności. Wnioskodawca zwraca przy tym uwagę, że pismo Urzędu Statystycznego w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2025 r. zawiera wewnętrzną niespójność - wskazuje bowiem, że podklasa 84.23.Z obejmuje arbitraż w sprawach cywilnych „wykonywany w ramach działalności administracji publicznej”, podczas gdy z literalnego brzmienia opisu tej podklasy (zgodnego z rozporządzeniem RM) takiego zastrzeżenia nie wynika. Sam Ośrodek dodatkowo wyjaśnił, że „nazwy grupowań nie zawsze w pełni oddają zakres usług wchodzących w ich skład”, a wydana interpretacja statystyczna nie ma charakteru wiążącego.

1.3. Analiza opodatkowania VAT - brak elementu „świadczenia usług”

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Pojęcie świadczenia usług zostało zdefiniowane w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT jako każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.

Z utrwalonej linii orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz polskich sądów administracyjnych wynika, że dla uznania danej czynności za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu przepisów o VAT konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:

a)  istnienie świadczenia (czynności faktycznej lub prawnej):

b)  istnienie bezpośredniego związku pomiędzy świadczeniem a wynagrodzeniem;

c)  istnienie stosunku prawnego pomiędzy stronami, stanowiącego ramy świadczenia;

d)  istnienie wyraźnie zidentyfikowanego beneficjenta świadczenia;

e)  ekwiwalentność świadczenia i wynagrodzenia (charakter wzajemny).

Tak m.in. TSUE w wyrokach z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 Tolsma, z dnia 21 marca 2002 r. w sprawie C-174/00 Kcnnemer Golf & Country Club, z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-246/08 Komisja v. Finlandia (dotyczącej, co istotne, kwalifikacji VAT-owskiej działalności wykonywanej w ramach systemu pomocy prawnej).

W ocenie Wnioskodawcy, w przypadku prowadzenia Sądu Arbitrażowego wskazane przesłanki nie są spełnione w sposób umożliwiający kwalifikację tej działalności jako odpłatnego świadczenia usług. W szczególności:

Po pierwsze, czynność jurysdykcyjna (rozstrzyganie sporu) nie ma charakteru „świadczenia na rzecz” konkretnej strony. Sąd arbitrażowy nie świadczy usługi stronie powodowej ani pozwanej - z mocy upoważnienia stron (zapisu na sąd polubowny) rozstrzyga spór pomiędzy nimi, działając jako bezstronny rozjemca. Treść jego działania (wyrok) z zasady jest korzystna tylko dla jednej ze stron, a zatem trudno mówić o ekwiwalentnym świadczeniu na rzecz obu stron jako beneficjentów.

Po drugie, stosunek prawny pomiędzy - sądem polubownym a stronami nie ma charakteru cywilnoprawnego stosunku zobowiązaniowego o świadczenie usług. Jest to relacja jurysdykcyjna (procesowa), w której sąd działa jako organ rozstrzygający spór, a nie jako wykonawca zlecenia jednej ze stron. Sąd polubowny nie jest związany instrukcjami stron co do treści rozstrzygnięcia - orzeka samodzielnie, na podstawie prawa i zebranego materiału dowodowego.

Po trzecie, wpis arbitrażowy pełni analogiczną funkcję jak wpis sądowy w postępowaniu przed sądem powszechnym (zob. art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) - jest opłatą wnoszoną przez stronę w związku z wszczęciem i prowadzeniem postępowania, służącą pokryciu kosztów tego postępowania. Wpis sądowy w postępowaniu przed sądem powszechnym bezspornie nie podlega VAT, mimo że jest pobierany w związku z czynnościami jurysdykcyjnymi. Zrównanie funkcjonalne obu rodzajów wpisów uzasadnia analogiczne potraktowanie wpisu arbitrażowego.

Po czwarte, działalność Sądu Arbitrażowego prowadzonego przez Fundację nie ma charakteru komercyjnego. Opłaty pobierane od stron mają wyłącznie pokryć koszty postępowania, bez generowania zysku. Fundacja, jako organizacja non-profit, realizuje cele statutowe, a nie cele zarobkowe.

1.4. Brak działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są m.in. osoby prawne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że prowadzenie Sądu Arbitrażowego przez Fundację nie wypełnia znamion działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, ponieważ działalność ta nie jest prowadzona w celach zarobkowych (opłaty wyłącznie kosztowe), realizuje funkcję jurysdykcyjną (a nie typowo usługową) oraz stanowi formę realizacji celów statutowych Fundacji o charakterze publiczno-społecznym, a nie komercyjnym.

Ponadto, zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Wnioskodawca dostrzega, że jako fundacja prywatna nie jest organem władzy publicznej w ścisłym tego słowa znaczeniu, jednak realizuje funkcję materialnie zbliżoną do funkcji wymiaru sprawiedliwości - rozstrzyga spory cywilnoprawne w trybie i na zasadach przewidzianych ustawowo (k.p.c.). Sama działalność jurysdykcyjna nie traci swojego charakteru przez to, że jest wykonywana przez podmiot prywatny upoważniony do tego przez ustawodawcę i strony.

1.5. Argument porównawczy - opłaty sądowe w sądach powszechnych

Zgodnie z ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, opłaty sądowe pobierane przez sądy powszechne w sprawach cywilnych nie podlegają opodatkowaniu VAT - stanowią one daninę publiczną o charakterze opłaty. Skoro w PKD 2025 prawodawca zrównał systemowo „arbitraż w sprawach cywilnych” z działalnością sądów powszechnych (umieszczając obie kategorie w tej samej podklasie 84.23.Z „Wymiar sprawiedliwości”), to logiczne i systemowo spójne jest zastosowanie analogicznych zasad opodatkowania.

Co więcej, gdyby przyjąć, że opłaty pobierane przez Sąd Arbitrażowy podlegają VAT według stawki podstawowej 23%, prowadziłoby to do nieuzasadnionego różnicowania kosztów dostępu do mechanizmów rozstrzygania sporów w zależności od wyboru ścieżki postępowania (sąd powszechny vs. sąd polubowny). Byłoby to sprzeczne z duchem regulacji k.p.c., które traktują obie formy rozstrzygania sporów jako co do zasady równoważne (czego wyrazem jest m.in. art. 1212 k.p.c.) oraz z polityką prawa zmierzającą do promowania pozasądowych metod rozwiązywania sporów (ADR).

1.6. Charakter publicznoprawny wpisu arbitrażowego

Wpis arbitrażowy - podobnie jak wpis sądowy - ma charakter quasi-publicznoprawny: jego wysokość i sposób uiszczania są określone z góry, w sposób abstrakcyjny (regulaminowo), niezależnie od indywidualnych ustaleń stron. Strony nie mogą negocjować jego wysokości; nie ma on charakteru ceny umownej za usługę, lecz daniny związanej z wszczęciem postępowania. Tym samym brak jest klasycznego elementu ekwiwalentności świadczeń charakterystycznego dla umowy o świadczenie usług, a wpis nie stanowi „wynagrodzenia” w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

1.7. Konkluzja w zakresie pytania nr 1

Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawca stoi, na stanowisku, że działalność Sądu Arbitrażowego prowadzona przez Fundację - jako działalność o charakterze jurysdykcyjnym, niekomercyjnym, wpisująca się - także w klasyfikacji PKD - w sferę „wymiaru sprawiedliwości” - nie stanowi odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Ad. pytania nr 2 (ewentualnego)

Gdyby organ uznał, że pomimo argumentacji przedstawionej w pkt 1.1-1.7 powyżej działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatne świadczenie usług. Wnioskodawca stoi na stanowisku, że może w tym zakresie korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o VAT (a w pierwszym, niepełnym roku prowadzenia działalności - ze zwolnienia z art. 113 ust. 9 tej ustawy).

2.1. Konstrukcja zwolnienia podmiotowego

Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Zgodnie z art. 113 ust. 9 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika rozpoczynającego w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności określonych w art. 5, jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym, kwoty określonej w ust. 1 (200 000 zł).

Wnioskodawca, jako podmiot wpisany do KRS w dniu 2 września 2025 r. rozpoczyna prowadzenie działalności w trakcie roku podatkowego 2025. Limit proporcjonalny w roku 2025 wynosi: 200 000 zł x (liczba dni od 2 września 2025 r. do 31 grudnia 2025 r.) / 365 dni = 200 000 zł x 121/365 ~66 301 zł. W roku 2026 r. zastosowanie znajdzie próg ogólny w wysokości 200 000 zł. Wnioskodawca przewiduje, że wartość sprzedaży w obu okresach nie przekroczy odpowiadających im progów.

2.2. Brak zastosowania wyłączenia z art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT

Zgodnie z art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT, zwolnień, o których mowa w art. 113 ust. 1 i 9 nie stosuje się do podatników świadczących usługi prawnicze. Kluczowe dla niniejszej sprawy jest zatem ustalenie, czy działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego stanowi „usługi prawnicze” w rozumieniu tego przepisu.

W ocenie Wnioskodawcy, działalność Sądu Arbitrażowego nie stanowi „usług prawniczych” w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT z następujących powodów:

Po pierwsze, pojęcie „usług prawniczych” w włączeniach z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT należy interpretować zgodnie z istotą tych usług, jaka leży u podstaw racjonalności wprowadzenia samego wyłączenia. Wyłączenie ma charakter wyjątkowy - wprowadzono je z uwagi na profesjonalny i komercyjny charakter takich usług, ich relatywnie wysoką marżowość oraz powszechność występowania nawet w mikroskali (np. praktyki indywidualne adwokatów i radców prawnych). „Usługi prawnicze” w rozumieniu wyłączenia oznaczają zatem usługi świadczone profesjonalnie na rzecz klienta, polegające na doradztwie prawnym, sporządzaniu opinii i pism procesowych, reprezentacji przed sądami i organami, a także na pomocy prawnej w innej zindywidualizowanej formie. Tak rozumianymi usługami prawniczymi są usługi adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych w zakresie objętym ustawą o doradztwie podatkowym, notariuszy oraz rzeczników patentowych.

Po drugie, taką wąską wykładnię pojęcia „usług prawniczych” potwierdza systematyka samego PKD 2025. W opisie podklasy 84.23.Z „Wymiar sprawiedliwości” prawodawca wprost stwierdził: „Podklasa ta nie obejmuje: doradztwa prawnego i reprezentowania w sprawach cywilnych, karnych i innych, sklasyfikowanych w 69.10.Z”. Oznacza to, że prawodawca jednoznacznie oddzielił dwie kategorie aktywności: (i) doradztwo prawne i reprezentowanie stron (69.10.Z, „Działalność prawnicza”) - stanowiące „usługi prawnicze” w klasycznym tego słowa znaczeniu, oraz (ii) wymiar sprawiedliwości, w tym arbitraż w sprawach cywilnych (84.23.Z) - stanowiący odrębną kategorię działalności, której istotą nie jest świadczenie usług prawniczych, lecz rozstrzyganie sporów.

Po trzecie, działalność Sądu Arbitrażowego polega na rozstrzyganiu sporu pomiędzy stronami, a nie na świadczeniu pomocy prawnej którejkolwiek z nich. Sąd arbitrażowy nie reprezentuje strony, nie udziela jej porad, nie sporządza dla niej dokumentów ani nie występuje w jej imieniu. Co więcej, sąd arbitrażowy nie jest podmiotem podejmującym działania w interesie indywidualnego klienta - działa jako bezstronny rozjemca, mający za zadanie rozstrzygnąć spór pomiędzy stronami w sposób równo dystansowany do każdej z nich. To z natury rzeczy wyklucza kwalifikację działalności sądu arbitrażowego jako „usług prawniczych” w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT.

Po czwarte, w orzecznictwie i interpretacjach organów podatkowych wyłączenie z art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT (oraz wcześniejszych analogicznych regulacji) jest konsekwentnie interpretowane zawężająco - jako odnoszące się do usług o charakterze doradczym, opiniodawczym, reprezentacyjnym i pomocniczym, świadczonych w ramach zawodów regulowanych (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, notariusz, rzecznik patentowy) lub przez podmioty niewykonujące zawodów regulowanych, ale prowadzące lego typu działalność (np. kancelarie prawne, biura doradcze). Tak rozumiane „usługi prawnicze” nie obejmują działalności jurysdykcyjnej, w której świadczący nie staje po stronie klienta, lecz orzeka pomiędzy stronami.

Po piąte, należy podkreślić, że samo rozstrzyganie sporów (sądzenie) - również w. postępowaniu polubownym - nie jest zaliczane do „pomocy prawnej” w rozumieniu ustaw zawodowych. Zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (art. 4 ust. 1) oraz ustawą z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (art. 6 ust. 1), zawód adwokata i radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej - w szczególności w postaci udzielania porad prawnych, sporządzania opinii prawnych, opracowywania projektów aktów prawnych oraz występowania przed sądami i urzędami. Funkcja arbitra nie jest „pomocą prawną” w tym rozumieniu - jest funkcją jurysdykcyjną, niezależną od stron sporu i wykonywaną bezstronnie.

2.3. Konkluzja w zakresie pytania nr 2

Mając na uwadze powyższe, na wypadek nie podzielenia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego nie stanowi „usług prawniczych” w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy o VAT, a w konsekwencji Wnioskodawca może w odniesieniu do tej działalności korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT (a w pierwszym, niepełnym roku prowadzenia działalności - na podstawie art. 113 ust. 9 tej ustawy), pod warunkiem nieprzekroczenia ustawowych progów wartości sprzedaży.

Z uwagi na istotne wątpliwości interpretacyjne - wynikające m.in. z rozbieżności pomiędzy treścią opisu podklasy PKD 84.23.Z a stanowiskiem Urzędu Statystycznego w Łodzi z 13 sierpnia 2025 r. - a także z uwagi na brak jednoznacznych regulacji szczególnych w ustawie o VAT odnoszących się wprost do działalności sądownictwa polubownego, Wnioskodawca wnosi o potwierdzenie przedstawionego stanowiska w drodze interpretacji indywidualnej w odniesieniu do obu sformułowanych pytań.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) zwanej dalej „ustawą”:

Art. 7 ust. 1 ustawy:

Art. 8 ust. 1 ustawy:

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do katalogu usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym, związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności, musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie. Zatem, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Na gruncie podatku od towarów i usług nie występują czynności częściowo odpłatne. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie przedmiotem rozstrzygania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jak zauważył Trybunał w wyroku w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council, EU:C:1988:120:

Należy też zwrócić uwagę na wyrok w sprawie C-16/93 Tolsma, EU:C:1994:80, gdzie Trybunał zauważył, że czynność:

Zatem, za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

·      istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

·      wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

·      istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

·      odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

·      istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

Dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Art. 15 ust. 1 ustawy:

Art. 15 ust. 2 ustawy:

Art. 15 ust. 6 ustawy:

Art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 166 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o fundacjach”:

Art. 4 ustawy o fundacjach:

Art. 5 ust. 1 ustawy o fundacjach:

Art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach:

Co do zasady, na podstawie ww. przepisów, działalność fundacji można podzielić na działalność statutową (związaną z realizacją celów, dla których fundacja została powołana) oraz pozostałą działalność gospodarczą (która, co do zasady, ma wspomagać działalność statutową).

Odnosząc przepis art. 15 ust. 1 ustawy do przepisów ustawy o fundacjach stwierdzić należy, że fundacja prowadząca działalność gospodarczą, staje się podatnikiem VAT na takich samych zasadach, jak każdy inny przedsiębiorca.

Z wniosku wynika, że w ramach swojej działalności, w realizacji celów statutowych, zamierzają Państwo prowadzić stały Sąd Arbitrażowy (sąd polubowny) w rozumieniu art. 1154 i nast. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Zasady funkcjonowania Sądu Arbitrażowego określa Regulamin Sądu Arbitrażowego przy Fundacji Rada Przedsiębiorców. Kompetencja Sądu Arbitrażowego do rozstrzygnięcia konkretnego sporu będzie wynikać każdorazowo z zapisu na sąd polubowny dokonanego przez strony (art. 1161 i nast. k.p.c.). Sąd Arbitrażowy będzie rozstrzygał spory cywilnoprawne, w szczególności spory pomiędzy przedsiębiorcami. Wyroki Sądu Arbitrażowego, po ich uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności przez sąd powszechny w trybie art. 1212 i nast. k.p.c., będą miały moc prawną na równi z wyrokami sądu powszechnego.

Strony postępowania arbitrażowego będą obowiązane do uiszczenia opłaty (wpisu arbitrażowego) na pokrycie kosztów postępowania, zgodnie z taryfą określoną w Regulaminie Sądu Arbitrażowego. Środki uzyskane z tytułu wpisów będą wykorzystywane wyłącznie na pokrycie kosztów funkcjonowania Sądu Arbitrażowego (wynagrodzenia arbitrów, koszty administracyjne, koszty czynności pomocniczych), bez celu osiągania zysku. Państwo, jako organizacja nieprowadząca działalności komercyjnej w klasycznym rozumieniu, realizuje cele statutowe; działalność Sądu Arbitrażowego stanowi formę realizacji tych celów poprzez umożliwienie przedsiębiorcom alternatywnego, szybkiego i specjalistycznego rozstrzygania sporów.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy działalność polegająca na prowadzeniu stałego Sądu Arbitrażowego (sądu polubownego), w tym pobieranie od stron postępowania arbitrażowego opłat (wpisów arbitrażowych) na pokrycie kosztów postępowania, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Punktem wyjścia dla rozważań na temat Państwa wątpliwości są przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.), która w części piątej aktu zawiera uregulowania dotyczące sądu polubownego (arbitrażowego).

Art. 1154 Kodeksu postępowania cywilnego (Zakres stosowania przepisów o sądzie polubownym (arbitrażowym)):

Art. 1155 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Miejsce postępowania przed sądem polubownym):

Art. 1158 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Rozróżnienie pojęcia „sąd” i „sąd polubowny”):

Art. 1161 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Zapis na sąd polubowny):

Art. 1161¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego):

Art. 1162 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Forma zapisu na sąd polubowny):

Art. 1169 § 1, 2, 2¹ i 3 Kodeksu postępowania cywilnego (Skład sądu polubownego):

Art. 1170 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Sędzia sądu polubownego (arbiter)):

Art. 1171 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Sposób powoływania arbitrów):

Art. 1179 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Wynagrodzenie i zwrot wydatków arbitra):

Art. 1183 Kodeksu postępowania cywilnego (Zasada równości stron w postępowaniu przed sądem polubownym):

Art. 1184 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Zasady i sposób postępowania przed sądem polubownym):

Art. 1185 Kodeksu postępowania cywilnego (Miejsce posiedzenia sądu polubownego):

Art. 1197 § 1, 2, 3 i 4 Kodeksu postępowania cywilnego (Forma i elementy wyroku sądu polubownego):

Art. 1212 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Moc prawna wyroku sądu polubownego):

Art. 1213 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego (Wniosek o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed tym sądem zawartej):

Pomimo, że wskazane wyżej przepisy kodeksu postępowania cywilnego odnoszą się do sądu arbitrażowego to sąd ten (sąd polubowny) jest prywatną instytucją powoływaną na podstawie umowy stron w celu rozstrzygnięcia konkretnego sporu, podczas gdy sądy powszechne (rejonowe, okręgowe, apelacyjne) to państwowe organy powszechnej jurysdykcji rozpatrujące sprawy wszystkich obywateli i podmiotów. Sąd arbitrażowy (polubowny) uregulowano w Kodeksie postępowania cywilnego, ponieważ jego wyroki poświadczone przez sąd państwowy mają taką samą moc prawną jak wyroki sądów powszechnych. Kodeks zapewnia państwową kontrolę legalności arbitrażu oraz określa procedury uznawania i wykonywania takich orzeczeń w obrocie prawnym.

Samo umiejscowienie arbitrażu w kodeksie postępowania cywilnego wynika z kilku kluczowych powodów.

Pierwszym z nich jest monopol państwa na wymiar sprawiedliwości - zgodnie z Konstytucją, sądownictwo sprawują sądy państwowe. Ustawodawca musi więc precyzyjnie określić, w jakich granicach państwo zgadza się delegować część swoich kompetencji rozstrzygania sporów na podmioty prywatne (arbitrów).

Kolejnym - pomoc sądów powszechnych - sąd arbitrażowy nie dysponuje własnymi środkami przymusu (np. nie może ukarać świadka grzywną za niestawiennictwo czy nakazać komornikowi zabezpieczenia majątku). Kodeks postępowania cywilnego reguluje, w jaki sposób sąd państwowy wspiera arbitraż w tych czynnościach.

Następnym istotnym powodem takiego rozwiązania jest wykonalność orzeczeń - wyrok sądu arbitrażowego sam w sobie nie jest tytułem wykonawczym. Kodeks postępowania cywilnego reguluje procedurę, w której sąd powszechny nadaje takiemu wyrokowi klauzulę wykonalności, co umożliwia egzekucję komorniczą.

Ostatnią przesłanką jest kontrola instancyjna (państwowa) - kodeks postępowania cywilnego określa ramy prawne dla skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego. Sąd państwowy bada, czy wyrok arbitra nie narusza podstawowych zasad porządku prawnego (klauzula porządku publicznego).

Nie oznacza to jednak, że funkcja sądu polubownego jest tożsama z funkcją sądów powszechnych. Wbrew Państwa stanowisku, sąd polubowny (arbitrażowy) nie pełni funkcji jurysdykcyjnej w ścisłym, państwowym rozumieniu tego słowa. Wymiar sprawiedliwości jest monopolem państwa, podczas gdy sądownictwo polubowne opiera się na prywatnym sposobie rozstrzygania sporów, wynikającym wyłącznie z woli stron. Pomiędzy sądem polubownym a sądami powszechnymi zarysowują się bardzo istotne różnice, które niweczą próby ich zrównania:

• wybór arbitrów: w sądzie arbitrażowym strony same wybierają sędziów (arbitrów – osoby fizyczne) – zazwyczaj ekspertów z danej dziedziny (np. budownictwa, prawa handlowego), w sądzie powszechnym sędziowie są przydzielani losowo (sędziowie zawodowi);
• brak władzy państwowej: arbitrzy nie są sędziami państwowymi i nie orzekają w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, ich kompetencje wynikają z umowy (zapisu na sąd polubowny);
• alternatywne rozwiązywanie sporów: sąd polubowny rozstrzyga spory w granicach wyznaczonych przez strony oraz ich prywatnego mandatu, a nie w ramach ogólnego wymiaru sprawiedliwości;
• moc prawna wyroku: sam wyrok sądu polubownego nie ma z urzędu mocy egzekucyjnej, dopiero po uznaniu lub stwierdzeniu jego wykonalności przez sąd powszechny uzyskuje on taką samą moc jak wyrok sądu państwowego;
• jawność: rozprawy przed sądem powszechnym z reguły są jawne, arbitraż odbywa się za zamkniętymi drzwiami, co gwarantuje pełną poufność i ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa;
• instancyjność: wyrok sądu arbitrażowego jest co do zasady ostateczny i nie przysługuje od niego apelacja, wyroki sądów powszechnych są dwuinstancyjne;
• aby sprawa mogła trafić do arbitrażu, strony muszą zawrzeć tzw. zapis na sąd polubowny (klauzulę arbitrażową) w swojej umowie, bez tego spór automatycznie rozstrzyga sąd powszechny.

Tym samym, z uwagi na wskazane wyżej okoliczności nie można zgodzić się z Państwem, że funkcja sądu polubownego jest zbieżna z funkcją sądu powszechnego, a co za tym idzie pobieranie od stron postępowania arbitrażowego opłat (wpisów arbitrażowych) stanowi opłatę o charakterze publicznoprawnym, analogiczną do wpisu sądowego w postępowaniu przed sądem powszechnym i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Otóż działalność ta stanowi świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, zaś wpis arbitrażowy nie stanowi opłaty o charakterze publicznoprawnym, tylko jest wynagrodzeniem za świadczoną usługę.

Nie mają Państwo racji twierdząc, że Państwa czynności (rozstrzyganie sporu) nie mają charakteru „świadczenia na rzecz” konkretnej strony, a treść jego działania (wyrok) z zasady jest korzystna tylko dla jednej ze stron, a zatem trudno mówić o ekwiwalentnym świadczeniu na rzecz obu stron jako beneficjentów. Otóż wręcz przeciwnie, bo Państwa oraz strony sporu będzie łączyć stosunek umowny jakim jest zapis na sąd polubowny. Przy czym strony będą miały pełną swobodę w wyborze Państwa albo innego arbitra. Natomiast w kwestii samego rozstrzygnięcia, to po to właśnie strony często decydują się na arbitraż a nie sąd powszechny, aby wypracować obopólną korzyść. Innymi słowy wyrok/ugoda jeżeli do nich dojdzie satysfakcjonuje obie strony.

Zatem – również wbrew Państwa twierdzeniom - stosunek prawny pomiędzy - sądem polubownym a stronami ma charakter cywilnoprawnego stosunku zobowiązaniowego o świadczenie usług. Są Państwo wykonawcą niejako zlecenia obu stron, które same wybierają sędziów (arbitrów) – zazwyczaj ekspertów z danej dziedziny, godzą się na określone koszty z tym związane i oczekują znacznie szybszego niż w sądzie powszechnym zakończenia sprawy, przy pełnej poufności i ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Nie można również uznać, że wpis arbitrażowy pełni analogiczną funkcję jak wpis sądowy w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jak sami Państwo zauważają wpisy sądowe w postepowaniach przed sądami powszechnymi jasno i szczegółowo określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U z 2025 r. poz. 1228). Państwo natomiast będą pobierać od stron postepowania opłaty (wpis arbitrażowy) na pokrycie kosztów postępowania, zgodnie z taryfą określoną w Regulaminie Sądu Arbitrażowego. Czyli są Państwo jedynymi decydentami wysokości opłat, sami Państwo ustalają Regulamin Sądu Arbitrażowego.

Odnosząc się natomiast do Państwa wskazania, że działalność Sądu Arbitrażowego nie ma charakteru komercyjnego, zaś opłaty pobierane od stron mają wyłącznie pokryć koszty postępowania, bez generowania zysku, to zauważyć należy, że odpłatność danego świadczenia w świetle przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie jest uzależniona od charakteru zarobkowego danej działalności, ani tym bardziej od osiąganych zysków z działalności. Odpłatność za świadczenie zachodzi nawet w sytuacji, gdy wnoszone opłaty, jak ma to miejsce w opisanym przypadku, są przeznaczane na pokrycie kosztów funkcjonowania Sądu, w tym wynagrodzenia arbitrów, koszty administracyjne, koszty czynności pomocniczych. Przy czym Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów (art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach).

Podsumowując, zauważyć należy, że dla określenia czy i w jakich okolicznościach działalność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług należy przede wszystkim ustalić, czy w konkretnym przypadku spełnione zostały przesłanki o charakterze podmiotowym oraz przedmiotowym. Odnosząc opisaną sytuację do ww. przepisów stwierdzić trzeba, iż jak wynika z treści art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzenie przez podmiot samodzielnej działalności gospodarczej w świetle ustawy o podatku od towarów i usług pozwala na uznanie go za podatnika, o ile spełniona zostanie kolejna z przesłanek, a mianowicie o charakterze przedmiotowym, tzn. jeżeli Wnioskodawca dokonuje stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy m.in. odpłatnej dostawy towarów albo odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju.

W analizowanym przypadku, jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego, dochodzi do spełnienia kryterium podmiotowego. Świadczenie celów i zadań określonych w regulaminie działania Sądu Arbitrażowego (który zamierzają Państwo prowadzić) na rzecz przedsiębiorców należy bowiem uznać za prowadzenie przez Państwa działalności gospodarczej. Bez wątpienia nie są Państwo organem władzy publicznej ani urzędem obsługującym te organy. Kryterium przedmiotowe będzie wypełnione poprzez fakt, iż w opisanej sytuacji działalność Sądu będzie miała charakter odpłatnego świadczenia usług, za które będą pobierane opłaty (opłata arbitrażowa).

W opisanej przez Państwa sytuacji istnieje związek prawny między Państwem i stronami postepowania, jest element wynagrodzenia za usługi świadczone na rzecz stron, które to pozostaje w bezpośrednim związku z czynnościami przez Państwa świadczonymi. Zatem działalność Sądu Arbitrażowego wypełnia kryterium odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą także kwestii, czy mogą Państwo korzystać ze zwolnienia podmiotowego z podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy (a w pierwszym roku prowadzenia działalności - w art. 113 ust. 9 ustawy), tj. czy działalność ta nie stanowi „usług prawniczych” w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a ustawy, wykluczających możliwość korzystania ze zwolnienia podmiotowego.

Art. 113 ust. 1 ustawy:

Art. 113 ust. 2 ustawy:

Art. 113 ust. 5 ustawy:

Art. 113 ust. 9 ustawy:

Art. 113 ust. 10 ustawy:

Art. 113 ust. 13 ustawy:

W świetle powołanych wyżej przepisów podatnik, aby móc skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy, nie może wykonywać czynności wymienionych w art. 113 ust. 13 ustawy.

Zatem, jak stanowi art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy, zwolnień o których mowa w ust. 1 i 9, nie stosuje się m.in. do podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego.

Podkreślić należy, że ani ustawa o podatku od towarów i usług ani przepisy wykonawcze do tej ustawy nie definiują pojęcia usług prawniczych. Pomocne w tym wypadku jest odwołanie do Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług z 2015 r., która w dziale 69 Usługi prawne, rachunkowo-księgowe i doradztwa podatkowego, zawiera m.in. klasyfikacje:

69.10.11 Usługi doradztwa prawnego i reprezentacji w dziedzinie prawa karnego

69.10.12 Usługi doradztwa prawnego i reprezentacji w dziedzinie prawa handlowego

69.10.13 Usługi doradztwa prawnego i reprezentacji w dziedzinie prawa pracy

69.10.14 Usługi doradztwa prawnego i reprezentacji w dziedzinie prawa cywilnego

69.10.15 Usługi prawne dotyczące patentów, praw autorskich i pozostałych praw własności intelektualnej

69.10.17 Usługi arbitrażowe i pojednawcze

Analiza tej kategorii statystycznej wskazuje zatem, że pod pojęciem usług prawniczych PKWiU rozumie szeroki wachlarz czynności związanych z doradztwem prawnym i arbitrażem

Z kolei w dziale 84 Usługi administracji publicznej i obrony narodowej; usługi w zakresie obowiązkowych zabezpieczeń społecznych, ujęty jest arbitraż w sprawach cywilnych, ale wykonywany w ramach administracji publicznej, a Państwo nie są sądem publicznym.

Z opisu sprawy wynika, że w ramach uprzednich konsultacji z Urzędem Statystycznym w Łodzi. Ośrodek Klasyfikacji i Nomenklatur wydał dwa stanowiska:

a)  pismem z dnia 3 czerwca 2025 r. wskazał, że działalność polegająca na prowadzeniu Sądu Arbitrażowego mieści się w podklasie PKD 69.10.Z „Działalność prawnicza”;

b)  pismem z dnia 13 sierpnia 2025 r. doprecyzował, że „w podklasie PKD 69.10.Z mieszczą się usługi pojednawcze obejmujące arbitraż lub mediacje w zakresie wypracowania rozwiązania sporu pomiędzy pracownikami a zarządem, pomiędzy firmami lub osobami fizycznymi, natomiast podklasa 84.23, obejmuje usługi związane z orzekaniem wyroków i interpretacją prawa, włączając arbitraż w sprawach cywilnych wykonywane w ramach działalności administracji publicznej”.

Niezależnie od interpretacji statystycznej GUS, sąd rejestrowy, dokonując wpisu Fundacji do KRS, ujawnił przedmiotową działalność pod kodem PKD 84.23.Z „Wymiar sprawiedliwości”, w której to podklasie - zgodnie z opisem zawartym w PKD 2025 - wprost wymieniony jest „arbitraż w sprawach cywilnych”. Państwo, jako podmiot rozpoczynający działalność, dotychczas nie zarejestrowali się jako podatnik VAT czynny. W zakresie pozostałych wpisanych w KRS rodzajów działalności (poza Sądem Arbitrażowym) albo nie prowadzą Państwo obecnie czynności podlegających VAT, albo prowadzą je w skali nieprzekraczającej ustawowych progów. Przewidywana łączna wartość sprzedaży Fundacji - wliczając ewentualne wpisy arbitrażowe - w pierwszym roku działalności (2025) oraz w 2026 r. nie przekroczy odpowiednio progu określonego w art. 113 ust. 9 oraz w art. 113 ust. 1 ustawy.

Analizując opis zdarzenia przyszłego w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa stwierdzić należy, że czynności wykonywane przez Sąd Arbitrażowy należą do kategorii usług prawniczych. Potwierdza to zarówno Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług, przez umieszczenie usług arbitrażowych i pojednawczych w kategorii „usług prawnych”, jak również charakter czynności. Ideą arbitrażu jest pośredniczenie w sporze, mające na celu ułatwienie zwaśnionym stronom dojście do ich własnego, wzajemnie akceptowanego porozumienia. Niewątpliwie zatem w postępowaniu przed Sądem rozwiązywane są sprawy cywilne (głównie gospodarcze) mające charakter sporów prawnych, do których zastosowanie mają wymagające specjalistycznej wiedzy i umiejętności szczególne zasady proceduralne i materialne.

Zatem, w przypadku wykonywania przez Sąd Arbitrażowy usług prawniczych, o których mowa w art. 113 ust. 13 pkt 2, nie będą Państwo mieli możliwości korzystania ze zwolnienia podmiotowego od podatku na mocy art. 113 ust. 1 ustawy.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ponadto wskazuję, że analiza załączników dołączonych do wniosku nie mieści się w ramach określonych w art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym dołączone przez Państwa do wniosku dokumenty nie były przedmiotem merytorycznej analizy, a wydając przedmiotową interpretację oparłem się wyłącznie na przedstawionym przez Państwa opisie sprawy.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.