0114-KDIP3-2.4011.704.2026.3.MN

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

·      prawidłowe – w zakresie wskazania, że umorzenie zadłużenia stanowi przysporzenie majątkowe, które podlega pod przepisy Rozporządzenia;

·      nieprawidłowe – w zakresie wskazania, od jakiej części umorzenia nie powstaje obowiązek zapłaty podatku i jaka część umorzenia nie powinna być wykazywana we wspólnym zeznaniu podatkowym;

·      nieprawidłowe – w zakresie wskazania, że zwrot części środków pieniężnych stanowi przysporzenie majątkowe, które w świetle Rozporządzenia podlega zaniechaniu;

·      nieprawidłowe – w zakresie obowiązku złożenia zeznania.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

6 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 14 lipca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.A.

2)  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

B.B.

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca wraz z żoną (B.B., pozostającą z nim w ustawowej wspólnocie majątkowej i wspólnie rozliczającą się z podatków) zawarli 9 stycznia 2008 r. z bankiem A. (obecnie Bank B. S.A.) umowę kredytu hipotecznego w kwocie 842.851,09 PLN indeksowanego kursem CHF na następujące cele:

a) kwota 832.406,81 PLN przeznaczona na:

i) 128.313,00 PLN - pokrycie części kosztów wykończenia lokalu mieszkalnego (…) przy ul. (…) w (…) zwanego dalej "Nieruchomością";

ii) 30.000,00 PLN - cele konsumpcyjne;

iii) 674.093,81 PLN - refinansowanie kredytu mieszkaniowego w C. na Nieruchomość;

b) kwota 9.994,28 PLN - pokrycie kosztów z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy;

c) kwota 200 PLN - pokrycie kosztów z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki;

d) kwota 250 PLN - pokrycie opłaty z tytułu wyceny Nieruchomości;

W odniesieniu do kredytu zaciągniętego w A., Wnioskodawca wraz z żoną odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości. Kredyt jest spłacany w PLN.

Kredyt ten został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

Kredyt został zabezpieczony hipotecznie, na Nieruchomości (jw.: lokal mieszkalny (…) przy ul. (…) w (…)).

Celami konsumpcyjnymi, na które został w części zaciągnięty kredyt były zakup sprzętu AGD, wyposażenie kuchni, łazienek oraz umeblowanie mieszkania.

W odniesieniu do refinansowanego kredytu z 22 sierpnia 2006 r. zaciągniętego w C. w kwocie 763.106,81 PLN indeksowanego kursem CHF. Kredyt ten zaciągnięty był na:

a) pokrycie części kosztów budowy lokalu mieszkalnego (…) przy ul. (…) w (…) (oznaczonego w umowie jako lokal mieszkalny nr (…) położony w (…) przy ul. (…) zwanego dalej „Nieruchomością” wraz z miejscem postojowym nr (…);

b) pokrycie części kosztów prac wykończeniowych Nieruchomości;

c) uiszczenie opłaty z tytułu ubezpieczenie niskiego wkładu własnego;

d) uiszczenie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości Nieruchomości;

e) pokrycie składek ubezpieczeniowych od odpowiedzialności cywilnej i ochrony prawnej „D.”;

f) pokrycie kosztów z tytułu ustanowienia hipoteki.

Kredyt ten został udzielony przez podmiot, którego działalność podlegała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

Wnioskodawca wraz z żoną odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości. Kredyt ten był zabezpieczony hipoteką kaucyjną na rzecz C. w złotych polskich na Nieruchomości (jw.: lokal mieszkalny (…) przy ul. (…) w (…)).

Lokal mieszkalny (…) przy ul. (…) w (…) służył realizacji własnych celów mieszkaniowych małżonków i nigdy nie był wynajmowany. Małżonkowie nie korzystali z ulg podatkowych z tytułu zakupu tego mieszkania.

Od 7 czerwca 2018 r. żona prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i jest płatnikiem VAT. Część wydatków związanych z czynszem za lokal (proporcjonalnie do powierzchni biurowej) jest zaliczana do kosztów uzyskania przychodów, jednak raty kredytu (kapitałowe ani odsetkowe) nigdy nie były rozliczane w kosztach działalności ani odliczane od podatku.

W związku ze sporem dotyczącym abuzywności postanowień umownych planowane jest zawarcie z Bankiem ugody w III lub IV kwartale 2026 r.

W przypadku zawarcia ugody:

a) Bank umorzy aktualne zadłużenie w CHF z tytułu umowy kredytu przeliczone na PLN według średniego kursu NBP z dnia określonego w treści ugody.

Aktualne zadłużenie dotyczy kwoty niespłaconego kapitału, naliczonych odsetek, oraz innych opłat niezbędnych do zawarcia umowy, tj. kosztów ubezpieczenia, kosztów opłaty sądowej za wpis hipoteki, opłaty z tytułu wyceny Nieruchomości. Umorzenie nie dotyczy odsetek karnych, które w przedmiotowej sprawie nie zostały nigdy naliczone.

b) Dodatkowo, Bank zwróci część środków pieniężnych wpłaconych uprzednio przez Kredytobiorcę (Wnioskodawcę wraz z żoną) z tytułu spłaty kapitału, odsetek i innych opłat niezbędnych do zawarcia umowy kredytowej, z uwzględnieniem wartości udostępnionego kapitału w walucie PLN, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych stały się nienależne bankowi.

Wnioskodawca ani jego żona nigdy nie korzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

W odniesieniu do kredytu z 2008 r. zaciągniętego w A.:

Koszty wykończenia lokalu w kwocie 128 313 PLN z zaciągniętego kredytu obejmowały następujące pozycje:

• glazura i terakota: zakup oraz ułożenie glazury i terakoty do dwóch łazienek, kuchni i przedpokoju.
• wyposażenie łazienek - biały montaż: 1 x drzwi prysznicowe, 1 x zabudowa prysznica, 2 x prysznic z armaturą, 2 x WC, 2 x stelaż WC, 2 x umywalka z armaturą, wanna z armaturą.
• wyposażenie kuchni: zakup zabudowy (mebli) na wymiar wraz z montażem, blat kuchenny, zlewozmywak, armatura do zlewozmywaka, zakup sprzętu AGD do zabudowy oraz montaż (okap, piekarnik, płyta grzewcza).
• zakup farb do wszystkich pomieszczeń.
• wykończenie podłóg drewnianych: zakup desek podłogowych około 100 m2 (4 pokoje, przedpokój, garderoba), listwy podłogowych, kleju, lakieru; ułożenie, cyklinowanie i lakierowanie podłóg.
• drzwi wewnętrzne: zakup i montaż 7 sztuk drzwi.

Został zakupiony wyłącznie sprzęt AGD w zabudowie: okap, piekarnik, płyta grzewcza.

Zwrot „wyposażenie” kuchni i łazienek z akapitu dotyczącego celów konsumpcyjnych odnosił się do zakupu następujących pozycji: oświetlenie kuchni i łazienek, 2 x lustro łazienkowe, 2 x wentylator kominowy, meble łazienkowe, blaty do umywalek.

Zwrot umeblowanie mieszkania z akapitu dotyczącego celów konsumpcyjnych odnosił się do zakupu mebli wolnostojących: 2 sofy, fotel, stolik do kawy, 2 łóżka, 2 materace, 2 szafki nocne, komoda, 2 biurka z krzesłami, szafa.

W odniesieniu do kredytu zaciągniętego w C.:

Miejsce postojowe zakupione wraz z lokalem mieszkalnym posiada odrębną księgę wieczystą.

Miejsce postojowe stanowiło drugi element (obok lokalu mieszkalnego) hipoteki kaucyjnej zabezpieczającej kredyt.

Ostatecznie, z kredytu zaciągniętego w C. nie zostały sfinansowane żadne prace wykończeniowe. Część umowy kredytowej dotycząca finansowania prac wykończeniowych nie została zrealizowana (nie pobrali Państwo transz kredytu przeznaczonych na ten cel) z uwagi na daty poniższych zdarzeń:

• odbiór lokalu w stanie deweloperskim miał miejsce pod koniec 2007 roku, oraz
• zrefinansowanie kredytu C. przez kredyt z banku A. nastąpiło w dniu 9 stycznia 2008 r.

Pytania

1.  Czy w przypadku zawarcia przez Wnioskodawcę i jego żonę ugody z Bankiem w III lub IV kwartale 2026 r. i na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. 2024 poz. 1912), pobór podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodu obejmującego łącznie:

a) kwotę umorzonego przez Bank aktualnego zadłużenia oraz

b) kwotę zwrotu części środków pieniężnych uprzednio wpłaconych przez Kredytobiorców (Wnioskodawcę i jego żonę) tytułem spłaty kapitału, odsetek oraz innych opłat niezbędnych do zawarcia umowy kredytowej, z uwzględnieniem wartości udostępnionego kapitału w walucie PLN,

- zostanie zaniechany w stosunku do Wnioskodawcy i jego żony w części odpowiadającej udziałowi wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe, tj. w wysokości 96,44%, ustalonej jako proporcja kwoty kredytu przeznaczonej na cele mieszkaniowe do całkowitej kwoty kredytu, obliczonej według wzoru: (842 851,09 PLN – 30 000,00 PLN) / 842 851,09 PLN = 96,44%?

2.  Czy Wnioskodawcy mają obowiązek wykazywania przychodu, w stosunku do którego zostanie zaniechany pobór podatku, w rocznym wspólnym zeznaniu podatkowym za rok 2026?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy, planowane zdarzenie przyszłe kwalifikuje się do objęcia zaniechaniem poboru podatku dochodowego na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912).

Argumentacja:

1) Cel kredytu: Przeważająca część kredytu (96,44%) została przeznaczona na cele mieszkaniowe w rozumieniu przepisów o zaniechaniu poboru podatku (zakup, wykończenie lokalu mieszkalnego, oraz opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytowej).

2) Brak wcześniejszego odliczenia: Żadne z małżonków nie zaliczało rat kredytu do kosztów uzyskania przychodów, co jest warunkiem skorzystania z zaniechania. Fakt prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej w części lokalu nie stanowi przeszkody, o ile kredyt nie był kredytem na cele działalności, a jego koszty nie były odliczane.

3) Charakter przychodu: Zarówno umorzenie aktualnego zadłużenia, jak i zwrot części środków pieniężnych wpłaconych uprzednio przez Kredytobiorcę w ramach ugody sądowej lub pozasądowej, stanowią przysporzenie majątkowe, które w świetle Rozporządzenia podlega zaniechaniu poboru podatku, jeżeli dotyczy jednego kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe.

4) Wspólnota majątkowa: Preferencja ta przysługuje obojgu małżonkom również w przypadku wspólnego rozliczania się z podatków.

W konsekwencji, po stronie Wnioskodawcy i jego żony nie powstanie obowiązek zapłaty podatku PIT od przychodu uzyskanego z tytułu ugody w części przypadającej na cele mieszkaniowe (96,44%), ani obowiązek wykazywania tego przychodu w rocznym wspólnym zeznaniu podatkowym za rok 2026.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

•     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

•     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazali Państwo, że na podstawie proponowanej ugody bank umorzy Państwu zadłużenie i dokona zwrotu określonej kwoty. Powzięli Państwo wątpliwość, jakie będą dla Państwa skutki podatkowe tych czynności.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną Państwu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem prawidłowe jest Państwa stanowisko w zakresie wskazania, że umorzenie zadłużenia stanowi przysporzenie pieniężne.

Zaniechanie poboru podatku

Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672).

Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów:

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1.  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2.  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3.  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4.  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z zaniechania poboru podatku z tytułu innego kredytu zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe i zabezpieczonego hipotecznie.

Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Określając kredyt mieszkaniowy objęty zaniechaniem, rozporządzenie odwołuje się do wydatków na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 cytowanej ustawy.

Z opisu sprawy wynika, że kredyt z 2008 r. będący przedmiotem ugody został zaciągnięty na:

·      refinansowanie kredytu zaciągniętego w 2006 r. na budowę lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym, pokrycie kosztów ubezpieczeń i kosztów z tytułu ustanowienia hipoteki

·      wykończenie lokalu mieszkalnego, w tym wykończenie ścian, podłóg, zakup i montaż drzwi, wyposażenie łazienek, kuchni;

·      cele konsumpcyjne, w tym zakup AGD w zabudowie, wyposażenie kuchni, wyposażenie łazienki, umeblowanie;

·      pokrycie kosztów ubezpieczeń,

·      pokrycie opłaty za wpis hipoteki;

·      pokrycie opłaty za wycenę nieruchomości.

Wskazali Państwo również, że umorzenie dotyczy kapitału, odsetek i innych opłat niezbędnych do zawarcia umowy, tj. kosztów ubezpieczenia, kosztów opłaty sądowej za wpis hipoteki oraz opłaty z tytułu wyceny nieruchomości.

Należy zatem przeanalizować, jakie składowe i jaka część tych składowych może korzystać z zaniechania poboru podatku.

Na wstępie wskazuję, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, zaś „koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń” nie mogą z tego zaniechania skorzystać.

Zatem do kwoty umorzonej wierzytelności w części dotyczącej kosztów ubezpieczenia nie ma zastosowania § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Identyczna kwalifikacja, czyli brak możliwości zaniechania poboru podatku dochodowego, dotyczy umorzonej wierzytelności w części dotyczącej opłaty sądowej za wpis do hipoteki i wyceny nieruchomości, ponieważ wydatki te nie są niezbędny do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego i nie zostały poniesione na rzecz banku.

Mając na uwadze powyższe, z zaniechania w ogóle nie skorzysta kwota umorzenia odpowiadająca kosztom ubezpieczeń, opłaty sądowej za wpis hipoteki oraz opłaty z tytułu wyceny nieruchomości.

Wyliczoną kwotę umorzenia z tego tytułu będą Państwo zobowiązani wykazać w składanym zeznaniu i od tej części umorzenia będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia kredytu znajdzie zastosowanie do umorzenia kapitału i odsetek, jednakże wyłącznie w części, która odpowiada kwocie kredytu zaciągniętej na cel mieszkaniowy. Zatem w sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty zarówno na cel mieszkaniowy, jak i na cele niemieszkaniowe, - zaniechanie poboru podatku powinno być stosowane proporcjonalnie, tj. wyłącznie do tej części umorzenia, która odpowiada finansowaniu celu mieszkaniowego.

Należy zatem przeanalizować, w stosunku do jakiej części umorzenia z tytułu kapitału i odsetek mogą Państwo skorzystać z zaniechania poboru podatku.

Z opisu sprawy wynika, że kredyt z 2008 r. został częściowo przeznaczony refinansowanie kredytu zaciągniętego w 2006 r. na budowę lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym oraz pokrycie kosztów ubezpieczeń i kosztów z tytułu ustanowienia hipoteki.

Wskazuję, że omawiane rozporządzenie w § 1 ust. 4 odwołuje się do kredytu refinansowego.

Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel.

Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości.

Analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu refinansowego, jeśli został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki mieszkaniowe.

Zgodnie z art. 21 ust. 25 omawianej ustawy, wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest zakup lokalu mieszkalnego.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia lokalu mieszkalnego, zatem dla zdefiniowania tego pojęcia należy odwołać się do przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 232).

Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy:

Natomiast w myśl art. 2 ust. 4 ww. ustawy:

Z powyższego wynika, że do lokalu mieszkalnego mogą przynależeć inne pomieszczenia.

W sytuacji, gdy pomieszczenia typu miejsce postojowe, garaż czy np. komórka lokatorska są ściśle powiązane z lokalem mieszkalnym i nie stanowią odrębnej nieruchomości uregulowanej odrębną księgą wieczystą, wówczas można przyjąć, że jako całość stanowią lokal mieszkalny mieszczący się w katalogu wydatków, o którym mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wskazali Państwo, że kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowymi, natomiast lokal i miejsce postojowe posiadają odrębne księgi wieczyste.

Skoro miejsce postojowe nie jest wpisane do jednej księgi wieczystej razem z lokalem mieszkalnym, to pomimo tego, że jest ono związane z zakupionym lokalem mieszkalnym – to stanowi odrębną nieruchomość posiadającą odrębną księgę wieczystą. Nie można więc uznać, że spełnia definicję „pomieszczenia przynależnego” nierozerwalnie związanego z zakupionym odrębnie lokalem mieszkalnym. Samo miejsce postojowe w żadnym wypadku nie jest lokalem mieszkalnym, a więc nie służy zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych.

Tym samym – w zakresie tej części kredytu, która została zaciągnięta na zakup miejsca postojowego - nie spełniają Państwo warunku określonego w przepisie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na zakup lokalu niemieszkalnego. W tej części nie był to kredyt udzielony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyższe – umorzona kwota kredytu refinansowanego będzie korzystała z zaniechania poboru podatku dochodowego w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego. Od tej części umorzenia nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i tej części umorzenia nie mają Państwo obowiązku wykazywać w składanym zeznaniu.

Natomiast umorzona kwota kredytu refinansowego w części, w jakiej został on zaciągnięty na nabycie miejsca postojowego – nie będzie korzystania z zaniechania poboru podatku. W stosunku do tej części umorzenia będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania jej w składanym zeznaniu.

Odnosząc się do sfinansowania kredytem z 2006 r. kosztów ubezpieczeń i wpisu hipoteki wskazuję, że ani koszty ubezpieczeń, ani koszt wpisu hipoteki nie wypełniają definicji wydatków na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem umorzenie kwoty i kapitału i odsetek w części, w jakiej kredyt z 2006 roku został zaciągnięty na sfinansowanie powyższych kosztów, również nie może korzystać z zaniechania poboru podatku.

W stosunku do tej części umorzenia będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania jej w składanym zeznaniu.

Z opisu sprawy wynika, że kredyt z 2008 r. oprócz refinansowania kredytu zaciągniętego w 2006 r. na budowę lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym, pokrycia kosztów ubezpieczeń i kosztów z tytułu ustanowienia hipoteki został również zaciągnięty na:

·      wykończenie lokalu mieszkalnego, w tym wykończenie ścian, podłóg, zakup i montaż drzwi, wyposażenie łazienek, kuchni;

·      cele konsumpcyjne, w tym zakup AGD w zabudowie, wyposażenie kuchni, wyposażenie łazienki, umeblowanie;

·      pokrycie kosztów ubezpieczeń,

·      pokrycie opłaty za wpis hipoteki;

·      pokrycie opłaty za wycenę nieruchomości.

Należy zatem przeanalizować powyższe cele pod kątem zakwalifikowania ich jako wydatków na cele mieszkaniowe.

Wskazuję, że w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – jako jeden z wydatków na cele mieszkaniowe – został wymieniony remont lokalu mieszkalnego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje „remontu”. Dla wyjaśnienia tego pojęcia, należy odnieść się do jego znaczenia funkcjonującego w języku powszechnym. I tak, „remont” to „doprowadzenie jakiegoś budynku lub urządzenia do stanu używalności; naprawa, odnawianie (czegoś)”. Synonimami tego pojęcia są m.in. „naprawa, przebudowa, odrestaurowanie, modernizacja”.

Pojęcie remontu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.) jako:

Niemniej jednak, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odwołuje się do tego przepisu. Tym samym, definicja „remontu” funkcjonująca na gruncie Prawa budowlanego nie może być wprost przenoszona na grunt omawianej ustawy podatkowej. Może być natomiast uwzględniona jako jeden z elementów służących ustaleniu znaczenia pojęcia „remontu” dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych.

Za „remont” budynku mieszkalnego, o którym mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy więc uznać prace dotyczące tego budynku jako nieruchomości i jego części składowych (tj. wszystkiego, co nie może być odłączone od budynku bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego), służące utrzymaniu budynku we właściwym stanie, doprowadzeniu go do pożądanej zdolności użytkowej, modernizacji jego elementów składowych. „Remontem” w rozumieniu omawianego przepisu jest również tzw. wykończenie budynku mieszkalnego, a więc prace służące doprowadzeniu do zdolności użytkowej nowo wybudowanego budynku. W każdym przypadku remont dotyczy „materii” budynku mieszkalnego, a więc jego ścian, podłóg, sufitu, okien, drzwi, wyposażenia technicznego takiego jak instalacje: wodna, kanalizacyjna, elektryczna, grzewcza, gazowa, bądź innych elementów trwale połączonych konstrukcyjnie z elementami budowlanymi budynku mieszkalnego.

Wskazali Państwo, że część kredytu z 2007 r. została zaciągnięta na wykończenie lokalu mieszkalnego, w tym wykończenie ścian (zakup farb), podłóg, zakup i montaż drzwi, wyposażenie łazienek, kuchni oraz cele konsumpcyjne faktycznie przeznaczone na zakup AGD w zabudowie, wyposażenie kuchni, wyposażenie łazienki, umeblowanie.

13 października 2021 r. Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wydał interpretację ogólną Nr DD2.8202.4.2020, która została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 14 października 2021 r., poz. 145, w sprawie stosowania zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z kwalifikacją niektórych wydatków poniesionych na remont i wykończenie nieruchomości jako wydatków stanowiących realizację celu mieszkaniowego.

Powyższa interpretacja dotyczy kwalifikacji na gruncie przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydatków poniesionych na zakup i montaż:

a) kuchenki gazowej, kuchenki elektrycznej lub gazowo-elektrycznej, płyty indukcyjnej, płyty ceramicznej, piekarnika, zmywarki, pralki, lodówki – w zabudowie lub wolnostojących,

b) szafki stanowiącej element mocowania umywalki będącej kompletem z tą umywalką,

c) oświetlenia sufitowego i ściennego wewnętrznego, w tym taśm LED i oczek halogenowych, z wyłączeniem lamp wolnostojących,

d) okapów kuchennych – wyciągów i pochłaniaczy, w tym okapu podszafkowego,

e) mebli, które charakteryzuje trwały związek z obiektem budowlanym lub jego częścią (lokalem), wykonanych na indywidualne zlecenie, tj. szafy wnękowe, pawlacze, zabudowa garderoby,

f) mebli w zabudowie kuchennej

– jako wydatków realizujących cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d ustawy PIT.

W interpretacji tej wskazano, że podstawową funkcją zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest rozwój określonej dziedziny życia gospodarczego i społecznego. Dlatego też, badając przesłanki wypełnienia „własnego celu mieszkaniowego”, należy mieć na uwadze wsparcie państwa w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli. Przepisy art. 21 ust. 25 powołanej ustawy mają charakter nieostry, elastyczny, właśnie z uwagi na konieczność dostosowania regulacji podatkowych do dynamicznych zmian zachodzących na rynku obrotu nieruchomościami, w tym do zmian technologii stosowanych w budownictwie oraz pewnych współcześnie przyjętych standardów wykończeniowych. Wydatki będące podstawą do skorzystania z ulgi mieszkaniowej muszą zatem uwzględniać społeczny cel przedmiotowego zwolnienia, a tym samym nie mogą być kwalifikowane w oderwaniu od realiów społecznych.

Co istotne, z uwagi na nieostry charakter pojęcia „własnych celów mieszkaniowych” należy uznać, że sam „cel mieszkaniowy” w danym budynku (lokalu) realizowany jest pośrednio dzięki możliwości zabezpieczenia i realizacji w nim podstawowych potrzeb życiowych człowieka.

W przedmiotowej interpretacji ogólnej Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej wskazał, zakup jakiego „sprzętu AGD” stanowi wydatek na własne cele mieszkaniowe, tj. zakup kuchenki gazowej, kuchenki elektrycznej lub gazowo-elektrycznej, płyty indukcyjnej, płyty ceramicznej, piekarnika, zmywarki, pralki, lodówki. Ponadto zaznaczył, że za sprzęt umożliwiający realizację podstawowych potrzeb życiowych nie można uznawać tzw. „małego AGD”, czyli m.in. ekspresów do kawy, tosterów, opiekaczy, kuchenek mikrofalowych, itp. Są to bowiem akcesoria, a nie elementarne przedmioty, bez których pomieszczenie kuchenne utraciłoby częściowo swą funkcjonalność.

W odniesieniu do wykonania i montażu mebli na zamówienie należy zaś wskazać – że interpretacja ogólna Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 13 października 2021 r. w sprawie stosowania zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z kwalifikacją niektórych wydatków poniesionych na remont i wykończenie nieruchomości jako wydatków stanowiących realizację celu mieszkaniowego dopuszcza uznanie mebli za wydatek na cele mieszkaniowe pod warunkiem, że są to meble, które charakteryzuje trwały związek z obiektem budowlanym lub jego częścią (lokalem), wykonane na indywidualne zlecenie, tj. szafy wnękowe, pawlacze, zabudowa garderoby.

Część wydatków, do której odwołuje się powołana interpretacja ogólna zakupili Państwo z części kredytu określonej jako „cele konsumpcyjne”.

W odniesieniu do wydatków konsumpcyjnych wskazuję, że wydatki te nie stanowią wydatków na cele mieszkaniowe w rozumieniu przepisów podatkowych, w tym Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym. Cele mieszkaniowe uprawniające do preferencji podatkowych są ściśle zdefiniowane w art. 21 ust. 25 ustawy o PIT (np. zakup mieszkania, budowa domu, remont). Wszystko, co wykracza poza ten zamknięty katalog, traktowane jest jako cel konsumpcyjny. Zatem nawet jeśli środki z części konsumpcyjnej fizycznie wydano na wykończenie lub wyposażenie mieszkania, dla celów zaniechania poboru podatku liczy się formalne przeznaczenie kredytu określone przez bank w umowie.

Warunku tego nie spełnia więc zaciągnięcie kredytu na cele konsumpcyjne.

Zatem wskazane przez Państwa wydatki poniesione na:

·      zakup i montaż glazury i terakoty;

·      zakup farb;

·      zakup desek podłogowych, listw podłogowych, kleju, lakieru oraz usługa ułożenia, cyklinowania i lakierowania podłóg,

·      zakup i montaż drzwi,

·      wyposażenie kuchni: zakup mebli do zabudowy na wymiar wraz z montażem, blatu kuchennego, zlewozmywaka, armatury do zlewozmywaka;

·      zakup drzwi prysznicowych, zabudowy prysznica, prysznica z armaturą, WC, stelaża WC, umywalki z armaturą, wanny z armaturą;

- mogą zostać zaliczone do wydatków na cele mieszkaniowe.

Mając na uwadze powyższe, od umorzonej wierzytelności kredytowej z tytułu kapitału i odsetek w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na powyższe wydatki - nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazywania tej części umorzenia w składanym zeznaniu.

Natomiast od umorzonej wierzytelności kredytowej z tytułu kapitału i odsetek w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na cele konsumpcyjne - będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania tej części umorzenia w składanym zeznaniu. W tej części umorzenie wierzytelności nie korzysta z zaniechania poboru podatku.

Ostatnie cele, na jakie został zaciągnięty kredyt z 2008 r. to podobnie jak przy kredycie z 2006 r. – pokrycie kosztów ubezpieczeń, wpisu hipoteki, jak również pokrycie kosztu wyceny nieruchomości.

Jak już wcześniej zostało wskazane – żaden z tych wydatków nie jest wydatkiem mieszkaniowym, o jakim mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem umorzenie kwoty i kapitału i odsetek w części, w jakiej kredyt z 2008 roku został zaciągnięty na sfinansowanie powyższych kosztów, również nie może korzystać z zaniechania poboru podatku.

W stosunku do tej części umorzenia będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania jej w składanym zeznaniu.

Podsumowując, z zaniechania poboru podatku może skorzystać umorzenie kredytu z 2008 r. z tytułu kapitału i odsetek:

·      w części, w jakiej kredyt ten zrefinansował kredyt z 2006 r. w części dotyczącej budowy lokalu mieszkalnego;

·      w części, w jakiej kredyt ten został zaciągnięty na wykończenie lokalu mieszkalnego dotyczące zakupu i montażu glazury i terakoty, zakupu mebli do zabudowy na wymiar wraz z montażem, blatu kuchennego, zlewozmywaka, armatury do zlewozmywaka, zakupu farb, zakupu desek podłogowych, listw podłogowych, kleju, lakieru oraz usługi ułożenia, cyklinowania i lakierowania podłóg oraz zakupu i montażu drzwi, zakup drzwi prysznicowych, zabudowy prysznica, prysznica z armaturą, WC, stelaża WC, umywalki z armaturą, wanny z armaturą;

Natomiast z zaniechania poboru podatku nie może skorzystać umorzenie kredytu z 2008 r z tytułu kapitału i odsetek:

·      w części, w jakiej kredyt ten zrefinansował kredyt z 2006 r. zaciągnięty na zakup miejsca postojowego, pokrycie kosztów ubezpieczeń i wpisu do hipoteki;

·      w części, w jakiej kredyt ten został zaciągnięty na pokrycie kosztów ubezpieczeń, wpisu hipoteki i kosztu wyceny nieruchomości,

·      w części, w jakiej kredyt ten został zaciągnięty na cele konsumpcyjne.

Z zaniechania nie skorzysta również kwota umorzenia odpowiadająca kosztom ubezpieczeń, opłaty sądowej za wpis hipoteki oraz opłaty z tytułu wyceny nieruchomości.

Państwa stanowisko jest zatem prawidłowe w zakresie wskazania, że umorzenie zadłużenia podlega zaniechaniu w świetle Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, jednakże nieprawidłowe w zakresie wskazania - od jakiej części umorzenia nie powstaje obowiązek zapłaty podatku i jaka część nie powinna być wykazywana w zeznaniu podatkowym.

Wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy Prawo bankowe.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Źródła przychodu – przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej

Na podstawie 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z kolei art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a cytowanej ustawy stanowi, że:

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że zwrot kredytu oraz spłata kredytu są neutralne podatkowo. Wyjątkiem w tym przypadku są skapitalizowane odsetki od tych pożyczek (kredytów), które stanowią przychód w przypadku ich zwrotu oraz stanowią koszt uzyskania przychodów w przypadku ich zapłaty.

Co do zasady − nie są przychodami z działalności gospodarczej takie przychody, które zostały zaliczone przez ustawodawcę do pozostałych źródeł przychodów znajdujących się w katalogu źródeł przychodów (art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 ww. ustawy).

Na związek uzyskiwanych przychodów ze źródłem wymienionym w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych może wskazywać, rozpatrywany całościowo, zespół powiązanych ze sobą działań podatnika, powtarzalnych, uporządkowanych, konsekwentnie prowadzących do osiągnięcia zysku.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera bezpośredniej i legalnej definicji środków trwałych, dokonuje natomiast ich podziału na podlegające i niepodlegające amortyzacji.

Zgodnie z art. 22a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W świetle powyższego, za składnik majątku w prowadzonej działalności można uznać taki składnik, który spełnia łącznie następujące warunki:

·      składnik majątku wykorzystywano dla celów prowadzonej działalności gospodarczej,

·      składnik ten stanowi/stanowił środek trwały w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

·      składnik majątku podlegał ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Odnosząc się do zwrotu nadpłaty przez Bank, w związku z tym, że kredyt którego dotyczy zwrot został zaciągnięty m.in. na nabycie i wykończenie lokalu mieszkalnego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, należy wskazać na poniższe przepisy.

Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W świetle powyższego, jeżeli zwrot poniesionych wydatków dotyczyć będzie kosztów, które zgodnie z przepisami podatkowymi nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, wówczas zwrócone wydatki nie będą dla podatnika przychodem podatkowym. Takie rozwiązanie wynika literalnie z ww. art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Co równie ważne, w oparciu o powyższe, można wyprowadzić zasadę, że zwrócone wydatki zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, stanowią przychody podatnika. Tym samym, skutki podatkowe związane ze zwrotem wydatków są generalnie uzależnione od tego, czy wydatki, które będą zwracane podlegały zaliczeniu do kosztów podatkowych, czy też nie. Jeżeli zwracane wydatki podlegały zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów, wówczas kwota zwrotu powinna podlegać zaliczeniu do przychodów. Natomiast, jeżeli zwrot poniesionych wydatków dotyczyć będzie kosztów, które zgodnie z przepisami podatkowymi nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, wówczas zwrócone wydatki nie będą dla podatnika przychodem podatkowym.

Stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy:

Zgodnie z art. 22 ust. 7c ww. ustawy:

W myśl art. 22 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Powołany przepis wyklucza możliwość uznania wydatków na nabycie środka trwałego za koszty uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, przesuwając moment potrącalności tego rodzaju kosztów do odpłatnego zbycia tych składników majątku. Wprowadzając to unormowanie, ustawodawca miał na względzie, że wydatki na nabycie wyżej wskazanych trwałych składników majątku służących podmiotowi dla celów prowadzonej działalności nie są związane z przychodami uzyskiwanymi w momencie nabycia tego składnika majątku.

W myśl art. 23 ust. 1 pkt 33 ww. ustawy:

Natomiast w myśl art. 23 ust. 1 pkt 45 ww. ustawy:

W zakres postanowień powyższego artykułu wchodzą wszelkie dotacje, subwencje, dopłaty, otrzymane środki pieniężne stanowiące zwrot podatnikowi poniesionych wydatków na nabycie środków trwałych. Fakt otrzymania zwrotu poniesionych wydatków powoduje, że część odpisów amortyzacyjnych nie będzie stanowiła kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przytoczonego przepisu wynika, że nie stanowią kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne, z tytułu zużycia środków trwałych od tej ich części, która m.in. została podatnikowi w jakiejkolwiek formie zwrócona. Oznacza to, że otrzymane środki pieniężne stanowiące zwrot podatnikowi poniesionych wydatków na nabycie środka trwałego wchodzą w zakres powołanego art. 23 ust. 1 pkt 45 ustawy.

Źródła przychodu - przychody z innych źródeł

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W związku z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Skutki podatkowe zwrotu

Jak wskazali Państwo w opisie okoliczności sprawy, Bank zwróci Państwu określoną wartość pieniężną.

Aby ocenić skutki podatkowe takiej wypłaty, w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy spełnia ona definicję przychodu podatkowego.

Środki pieniężne - które w wyniku zawarcia ugody bank zwraca kredytobiorcy w kwocie uprzednio spłaconej przez kredytobiorcę i nieprzekraczające różnicy pomiędzy należnością wobec banku sprzed przewalutowania kredytu, a należnością wobec banku po przewalutowaniu kredytu – bez względu na nazwę nadaną tym środkom w ugodzie, np. dodatkowy zwrot - są co do zasady neutralne podatkowo (ich otrzymanie nie powoduje powstania przychodu po stronie kredytobiorcy). Natomiast w sytuacji, gdy kredytobiorca otrzyma od banku środki pieniężne, których wysokość wykracza poza ww. różnicę, środki te są przychodem kredytobiorcy. Należy jednak zaznaczyć, że odmiennie kształtuje się sytuacja podatników prowadzących działalność gospodarczą.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że nieruchomość, na którą został zaciągnięty kredyt była wykorzystywana w działalności gospodarczej Zainteresowanej niebędącej stroną postępowania. Przy czym rat kredyty (kapitałowe ani odsetkowe) nie były rozliczane w kosztach działalności gospodarczej.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazać należy, że przypadająca na rzecz Zainteresowanej niebędącej stroną postepowania wartość pieniężna w części dotyczącej rat kapitałowych i innych opłat niezbędnych do zawarcia kredytu nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 14 ust. 3 pkt 3a zwrócona na podstawie Ugody wartość pieniężna w części stanowiąca odsetki od kredytu, które Zainteresowana niebędąca stroną postępowania mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów działalności gospodarczej - będzie stanowiła dla Niej przychód tej działalności w momencie ich otrzymania.

Odnosząc się zaś do Zainteresowanego będącego stroną postępowania - wypłata przypadającej na Jego rzecz części kwoty nie powoduje przysporzenia majątkowego po Jego stronie, ale przywraca należny stan posiadania. Zwrot środków, które bank uzyskał nienależnie, jest dla Zainteresowanego będącego stroną postępowania neutralny podatkowo na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Wobec tego, przypadająca na rzecz Zainteresowanego będącego stroną postępowania kwota nie będzie dla Niego przychodem podatkowym w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze przedstawione przez Państwa stanowisku wskazuję, że skoro Rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielanym na cele mieszkaniowe odnosi się do kwot umorzonych, a nie do kwot zwróconych/wypłaconych, to nieprawidłowe jest Państwa stanowisko w zakresie wskazania, że zwrot części środków pieniężnych stanowi przysporzenie majątkowe, które podlega zaniechaniu w świetle Rozporządzenia.

Rozliczenie świadczeń wynikających z ugody

Stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy:

Powyższy artykuł stanowi, że przychody ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia lub spółki niebędącej osobą prawną (np. jawnej, cywilnej) przypisuje się każdej osobie proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku. Jeśli udziały nie są określone, domniemywa się, że są równe.

Artykuł ten nakłada zatem obowiązek rozliczania dochodów proporcjonalnie do udziałów poszczególnych osób, które są wspólnikami lub współwłaścicielami.

Na podstawie zaś art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Artykuł ten stanowi podstawową zasadę, według której małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów. Oznacza to, że co do zasady każdy z małżonków samodzielnie rozlicza swoje dochody w zeznaniu rocznym.

Wspólne rozliczenie małżonków jest wyjątkiem od tej reguły.

W myśl art. 6 ust. 2 ww. ustawy:

Stosownie do art. 6 ust. 8 cytowanej ustawy:

Przychód z tytułu umorzenia wierzytelności w części, do której ma zastosowania Rozporządzenie o zaniechaniu poboru podatku nie podlega wykazaniu w zeznaniu rocznym.

Natomiast przychód z tytułu umorzenia wierzytelności w części, do której nie ma zastosowania zaniechanie poboru podatku należy wykazać w stosownym zeznaniu.

Kwota zwrotu przypadająca na Zainteresowanego będącego stroną postępowania nie stanowi źródła przychodu i nie ciąży z tego tytułu obowiązek złożenia zeznania.

Z kolei kwota zwrotu w części przypadająca na Zainteresowaną niebędącą stroną postępowania stanowi przychód z działalności gospodarczej i powinna być wykazana razem z innymi przychodami z działalności gospodarczej w zeznaniu zgodnie z wybraną formą opodatkowania.

Jeżeli Zainteresowana niebędąca stroną postępowania opodatkowuje dochody z działalności gospodarczej według zasad ogólnych, to mogą Państwo złożyć wspólne zeznanie.

W sytuacji, gdy Zainteresowana niebędąca stroną postępowania opodatkowuje swoje dochody z działalności gospodarczej podatkiem liniowym, to wówczas nie przysługuje Państwu prawo do złożenia wspólnego zeznania.

W tej kwestii Państwa stanowisko należy więc uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.