0114-KDIP3-2.4011.702.2026.2.MG
Skutki podatkowe otrzymania kwoty wynikającej z ugody.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwo stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
- nieprawidłowe – w zakresie skutków podatkowych wypłaty przez bank określonych kwot w części dotyczącej odsetek za opóźnienie,
- prawidłowe – w pozostałym zakresie.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
6 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismami z 22 lipca 2026 r. i z 7 sierpnia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowana będąca stroną postępowania:
‒ A.B. (…)
2) Zainteresowany niebędący stroną postępowania:
‒ C.B. (…)
Opis zdarzenia przyszłego
Zainteresowani zawarli X. S.A. umowy kredytów hipotecznych dla osób fizycznych (…), waloryzowane kursem CHF przeznaczonych na realizację własnych celów mieszkaniowych, tj. na zakup mieszkania oraz zakup działki budowlanej przeznaczonej pod budowę domu na własne cele mieszkaniowe. Kredyty zostały zaciągnięte do majątku prywatnego i nie były związane z prowadzoną działalnością gospodarczą Zainteresowanego, a nieruchomości nabyte z tych kredytów nie były wykorzystywane w działalności gospodarczej oraz nie były przedmiotem rozliczeń podatkowych w ramach tej działalności.
Kredyty zostały spłacone w latach 2016 i 2017 faktycznie przez Zainteresowanych z ich majątku. W konsekwencji środki wypłacone przez bank w wykonaniu ugód przypadałyby w całości Zainteresowanym jako objętym niniejszym wnioskiem.
W związku z tymi umowami kredytowymi toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym w (...)., sygn. (…), dotyczące stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) umów. Bank wystąpił również z pozwem wzajemnym o zwrot kapitału wypłaconego na podstawie tych umów.
Na obecnym etapie bank zaproponował dwie ugody, które Zainteresowani planują zawrzeć z bankiem. Celem ugód jest ostateczne rozliczenie stron oraz polubowne zakończenie sporów sądowych. Ugody nie przewidują umorzenia istniejącego długu, ponieważ kredyty zostały spłacone już wcześniej. Ugody przewidują natomiast zwrot przez bank kwot stanowiących nadwyżkę świadczeń spełnionych przez Zainteresowanych jako kredytobiorców ponad kapitał wypłacony przez bank, zwrot Kosztów zastępstwa procesowego oraz uwzględnienie odsetek ustawowych za opóźnienie.
Niniejszy wniosek obejmuje skutki podatkowe po stronie Zainteresowanych. Jeżeli w jednej z ugód występują również inni współkredytobiorcy, ich indywidualne skutki podatkowe nie są objęte niniejszym wnioskiem, ponieważ - zgodnie z przyjętym przez Zainteresowanych opisem zdarzenia przyszłego - środki z ugód zostaną otrzymane przez Zainteresowanych jako osoby, które faktycznie spłacały kredyty.
1. Ugoda nr (…) (numeracja w dniu zawarcia może ulec zmianie) - bank wypłacił kapitał w kwocie 117.000,00 zł, - suma świadczeń Zainteresowanych jako kredytobiorców według projektu ugody wynosi 218.011,18 zł, w tym odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 2.839,09 zł, naliczone za okres od 16 marca 2026 r. do 11 czerwca 2026 r., - różnica świadczeń, którą bank ma zapłacić na rzecz Zainteresowanych, wynosi 101.011,18 zł i zgodnie z opisanym zdarzeniem przyszłym kwota ta przypadnie w całości Zainteresowanym, - bank ma dodatkowo zwrócić koszty zastępstwa procesowego w kwocie 18.900,00 zł; kwota ta również przypadnie w całości Zainteresowanym.
2. Ugoda nr (…) (numeracja w dniu zawarcia może ulec zmianie) - bank wypłacił kapitał w kwocie 90.000,00 zł, - suma świadczeń Zainteresowanych jako kredytobiorców według projektu ugody wynosi 154.911,46 zł, w tym odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 2.023,16 zł, naliczone za okres od 16 marca 2026 r. do 11 czerwca 2026 r., - różnica świadczeń, którą bank ma zapłacić na rzecz Zainteresowanych, wynosi 64.911,46 zł, - bank ma dodatkowo zwrócić Zainteresowanym koszty zastępstwa procesowego w kwocie 9.450,00 zł; W projektach obu ugód znajduje się również postanowienie, zgodnie z którym bank poinformował Zainteresowanych, że w związku z zawartą ugodą wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, a Dyrektor KIS miał potwierdzić, że po stronie Zainteresowanych nie powstaje przychód podatkowy oraz że na banku nie ciąży obowiązek sporządzenia informacji PIT-11.
Zainteresowani wskazują tę okoliczność pomocniczo, jako element treści projektów ugód oraz potwierdzenie, że bank również identyfikuje takie rozliczenia jako zdarzenia, w których co do zasady nie powinien powstać przychód podatkowy po stronie Zainteresowanych.
Jednocześnie Zainteresowani składają niniejszy wniosek we własnej, indywidualnej sprawie, ponieważ interpretacja uzyskana przez bank nie zapewnia Zainteresowanym ochrony prawnej jako podatnikom.
Istotne postanowienia projektów ugód zostały opisane w treści niniejszego wniosku. Projekty ugód oraz zaświadczenie banku o spłacie kredytów zostają dołączone pomocniczo, w celu pełniejszego zobrazowania zdarzenia przyszłego. Zainteresowani mają świadomość, że interpretacja indywidualna zostanie wydana na podstawie opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, a Dyrektor KIS nie prowadzi postępowania dowodowego.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Wyjaśnienie, co wchodzi w skład kwoty 64.911,46 zł i 101.011,18 zł.
Kwota 64.911,46 zł, którą Bank zobowiązał się zapłacić na rzecz Zainteresowanych na podstawie ugody dotyczącej umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF nr (…) z dnia 17 lutego 2009 r., obejmuje dwa elementy:
1) kwotę 62.888,30 zł, która została ustalona jako różnica pomiędzy kwotami faktycznie wpłaconymi przez Zainteresowanych jako kredytobiorców na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu tytułem:
- 146.122,60 PLN tytułem rat kapitałowo - odsetkowych;
- 1.509,85 PLN tytułem Ubezpieczenia Niskiego Wkładu Własnego;
- 5.075,85 PLN tytułem składek na poczet ubezpieczenia;
- 180,00 PLN tytułem opłat i prowizji związanych z kredytem; a kwotą kapitału kredytu wypłaconego przez Bank - w wysokości 90.000,00 PLN
2) kwotę 2.023,16 zł wskazaną w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie, wyliczone za okres od dnia wpływu pozwu do Banku, tj. od 16 marca 2026 r., do dnia 11 czerwca 2026 r.
Różnica pomiędzy kwotami faktycznie wpłaconymi przez Zainteresowanych do Banku w wykonaniu umowy kredytu, tj. 152.888,30 zł, a kapitałem kredytu wypłaconym przez Bank, tj. 90.000,00 zł, wynosi 62.888,30 zł. Do tej kwoty w ugodzie doliczono kwotę 2.023,16 zł wskazaną jako odsetki ustawowe za opóźnienie.
Łącznie kwoty te, tj. 62.888,30 zł oraz 2.023,16 zł, dają kwotę 64.911,46 zł przewidzianą do zapłaty przez Bank na rzecz Zainteresowanych w ramach ugody.
Kwota 62.888,30 zł stanowi zatem zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Zainteresowanych do Banku w wykonaniu umowy kredytu, które w ramach ugody zostały uwzględnione jako podlegające rozliczeniu - zwrotowi w związku z kwestionowaną ważnością umowy kredytu.
Kwota 2.023,16 zł nie stanowi natomiast środków wcześniej wpłaconych przez Zainteresowanych do Banku, lecz została wskazana w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie związane z dochodzonymi przez Zainteresowanych roszczeniami.
W konsekwencji kwota 64.911,46 zł nie stanowi umorzenia zadłużenia ani świadczenia dodatkowego niezwiązanego z umową kredytu. Jest ona wynikiem ugodowego rozliczenia wzajemnych świadczeń wynikających z roszczeń stron, obejmującego zwrot/rozliczenie świadczeń spełnionych przez Zainteresowanych na rzecz Banku po rozliczeniu kapitału kredytu wypłaconego przez Bank oraz odsetki ustawowe za opóźnienie uwzględnione w kalkulacji ugody.
Nie jest to również zwrot środków wpłaconych wcześniej do Banku, które zostałyby uznane za nienależne Bankowi z innych powodów niezwiązanych z umową kredytu. Kwoty te pozostają związane z rozliczeniem kwestionowanej ważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF.
W ugodzie znajduje się zapis, że:
„1. Strony potwierdzają, że Klient spełnił następujące świadczenia w wykonaniu Umowy:
- 146.122,60 PLN tytułem rat kapitałowo - odsetkowych;
- 1.509,85 PLN tytułem Ubezpieczenia Niskiego Wkładu Własnego;
- 5.075,85 PLN tytułem składek na poczet ubezpieczenia;
- 180,00 PLN tytułem opłaty i prowizje związane z kredytem;
- 2.023,16 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia wpływu pozwu do Banku (tj. 16 marca 2026 r.) do dnia 11 czerwca 2026 r.„ tym samym suma świadczeń Klienta wynosi 154.911,46 PLN (dalej jako "Świadczenia Klienta").
2. Strony potwierdzają, iż w związku z wykonaniem Umowy, Bank (wypłacił kapitał kredytu), w kwocie 90.000,00 PLN (dalej jako "Świadczenia Banku").
3. Strony niniejszym oświadczają, że różnica pomiędzy Świadczeniem Klienta w wysokości 154.911,46 PLN, a Świadczeniem Banku w wysokości 90.000,00 PLN, wynosi 64.911,46 PLN.
4. W związku z tym, Bank zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Klienta pozostałej kwoty, tj. 64.911,46 PLN (słownie: sześćdziesiąt cztery tysiące dziewięćset jedenaście złotych, 46/100).
5. Bank dodatkowo w ramach Ugody zobowiązuje się dokonać zwrotu na rzecz Klienta kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 9.450,00 PLN (175% stawki minimalnej) nie więcej niż kwota możliwa do zasądzenia, która to kwota nie przekracza maksymalnych kosztów możliwych do zasądzenia na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 poz. 1935 t.j. z dnia 20 września 2023 r.).
Wskazana kwota stanowi górną granicę odpowiedzialności Banku i wyczerpuje w całości roszczenia Klienta z tego tytułu...”
Kwota 101.011,18 zł, którą Bank zobowiązał się zapłacić na rzecz Zainteresowanych na podstawie ugody dotyczącej umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF nr (…) z dnia 5 października 2009 r., obejmuje dwa elementy:
1) kwotę 98.172,09 zł, która została ustalona jako różnica pomiędzy kwotami faktycznie wpłaconymi przez Zainteresowanych jako kredytobiorców na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu tytułem:
- 202.024,58 PLN tytułem rat kapitałowo - odsetkowych;
- 2.761,80 PLN tytułem Ubezpieczenia Niskiego Wkładu Własnego; - 10.151,71 PLN tytułem składek na poczet ubezpieczenia;
- 234,00 PLN tytułem opłat i prowizji związanych z kredytem; a kwotą kapitału kredytu wypłaconego przez Bank - w wysokości 117.000,00 PLN
2) kwotę 2.839,09 zł wskazaną w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie, wyliczone za okres od dnia wpływu pozwu do Banku, tj. od 16 marca 2026 r., do dnia 11 czerwca 2026 r.
Różnica pomiędzy kwotami faktycznie wpłaconymi przez Zainteresowanych do Banku w wykonaniu umowy kredytu, tj. 215.172,09 zł, a kapitałem kredytu wypłaconym przez Bank, tj. 117.000,00 zł, wynosi 98.172,09 zł.
Do tej kwoty w ugodzie doliczono kwotę 2.839,09 zł wskazaną jako odsetki ustawowe za opóźnienie.
Łącznie kwoty te, tj. 98.172,09 zł oraz 2.839,09 zł, dają kwotę 101.011,18 zł przewidzianą do zapłaty przez Bank na rzecz Zainteresowanych w ramach ugody.
Kwota 98.172,09 zł stanowi zatem zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Zainteresowanych do Banku w wykonaniu umowy kredytu, które w ramach ugody zostały uwzględnione jako podlegające rozliczeniu - zwrotowi w związku z kwestionowaną ważnością umowy kredytu.
Kwota 2.839,09 zł nie stanowi natomiast środków wcześniej wpłaconych przez Zainteresowanych do Banku, lecz została wskazana w ugodzie jako odsetki ustawowe za opóźnienie związane z dochodzonymi przez Zainteresowanych roszczeniami.
W konsekwencji kwota 101.011,18 zł nie stanowi umorzenia zadłużenia ani świadczenia dodatkowego niezwiązanego z umową kredytu. Jest ona wynikiem ugodowego rozliczenia wzajemnych świadczeń wynikających z roszczeń stron, obejmującego zwrot/rozliczenie świadczeń spełnionych przez Zainteresowanych na rzecz Banku po rozliczeniu kapitału kredytu wypłaconego przez Bank oraz odsetki ustawowe za opóźnienie uwzględnione w kalkulacji ugody.
Nie jest to również zwrot środków wpłaconych wcześniej do Banku, które zostałyby uznane za nienależne Bankowi z innych powodów niezwiązanych z umową kredytu. Kwoty te pozostają związane z rozliczeniem kwestionowanej ważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF.
W ugodzie znajduje się zapis, że:
1. Strony potwierdzają, że Klient spełnił następujące świadczenia w wykonaniu Umowy:
- 202.024,58 PLN tytułem rat kapitałowo - odsetkowych; - 2.761,80 PLN tytułem Ubezpieczenia Niskiego Wkładu Własnego; - 10.151,71 PLN tytułem składek na poczet ubezpieczenia;
- 234,00 PLN tytułem opłaty i prowizje związane z kredytem;
- 2.839,09 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia wpływu pozwu do Banku (tj. 16 marca 2026 r.) do dnia 11 czerwca 2026 r., tym samym suma świadczeń Klienta wynosi 218.011,18 PLN (dalej jako "Świadczenia Klienta").
2. Strony potwierdzają, iż w związku z wykonaniem Umowy, Bank (wypłacił kapitał kredytu), w kwocie 117.000,00 PLN (dalej jako "Świadczenia Banku").
3. Strony niniejszym oświadczają, że różnica pomiędzy Świadczeniem Klienta w wysokości 218.011,18 PLN, a Świadczeniem Banku w wysokości 117.000,00 PLN, wynosi 101.011,18 PLN.
4. W związku z tym, Bank zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Klienta pozostałej kwoty, tj. 101.011,18 PLN (słownie: sto jeden tysięcy jedenaście złotych, 18/100).
5. Bank dodatkowo w ramach Ugody zobowiązuje się dokonać zwrotu na rzecz Klienta kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 18.900,00 PLN (175% stawki minimalnej) nie więcej niż kwota możliwa do zasądzenia, która to kwota nie przekracza maksymalnych kosztów możliwych do zasądzenia na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 poz. 1935 t.j. z dnia 20 września 2023 r.).
Wskazana kwota stanowi górną granicę odpowiedzialności Banku i wyczerpuje w całości roszczenia Klienta z tego tytułu.
Wyjaśnienie dotyczące kosztów procesu w kwocie 18.900,00 zł i 9.450,00 zł
Kwoty 18.900,00 zł i 9.450,00 zł będą stanowiły zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwotach faktycznie poniesionych przez Zainteresowanych. Koszty te zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez kancelarię prowadzącą sprawę, z adnotacją „zapłacono”.
Odsetki ustawowe za opóźnienie nie będą naliczone od wartości roszczeń wynikających z pozwów za cały okres od zgłoszenia tych roszczeń do momentu faktycznej wypłaty środków.
W pozwach dotyczących kwestionowanych umów kredytów hipotecznych dochodzili Państwo od banku zwrotu nienależnych świadczeń spełnionych na rzecz banku w wykonaniu tych umów, w tym rat kapitałowo-odsetkowych oraz kosztów okołokredytowych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 13 stycznia 2026 r. do dnia zapłaty. W ugodach bank nie przyjął jednak do kalkulacji pełnego okresu odsetkowego wskazanego w pozwach. W ugodach uwzględniono odsetki ustawowe za opóźnienie jedynie za okres od dnia wpływu pozwu do banku, tj. od 16 marca 2026 r., do dnia 11 czerwca 2026 r„ będącego dniem przyjętym przez bank dla potrzeb kalkulacji ugód.
Jednym słowem bank uwzględnił kwoty 2.023,16 zł oraz 2.839,09 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za krótszy okres, tj. od dnia wpływu pozwów do banku do dnia kalkulacji ugód, czyli od 16 marca 2026 r., do dnia 11 czerwca 2026 r.
Oznacza to, że bank nie wypłaci odsetek za cały okres dochodzony pozwami ani za okres do dnia faktycznej wypłaty środków. Bank wypłaci kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie określone w ugodach, liczone od kwot dochodzonych pozwami, za okres od dnia wpływu pozwu do banku do dnia kalkulacji ugód, czyli od 16 marca 2026 r. do 11 czerwca 2026 r.
Daty 16 marca 2026 r. oraz 11 czerwca 2026 r. nie oznaczają okresu od dnia złożenia pozwów do sądu do dnia faktycznej wypłaty środków.
Data 16 marca 2026 r. została przyjęta w ugodach jako dzień wpływu pozwu do banku. Data 11 czerwca 2026 r. została natomiast przyjęta jako dzień kalkulacji ugód.
W konsekwencji wskazany w ugodach okres naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie od 16 marca 2026 r. do 11 czerwca 2026 r. oznacza okres od dnia wpływu pozwu do banku do dnia przyjętego przez bank dla potrzeb kalkulacji ugód, a nie okres od dnia złożenia pozwów do sądu do dnia faktycznej wypłaty środków.
Z treści ugód wynika, że kwota 2.023,16 zł i 2.839,09 zł zostały określone jako odsetki ustawowe za opóźnienie. Kwoty te zostały uwzględnione w kalkulacji ugody w związku z roszczeniami dochodzonymi przez Zainteresowanych pozwami i dotyczą nieterminowego zwrotu należności związanych z rozliczeniem umów kredytu.
Nie są to jednak odsetki naliczone za cały okres dochodzony pozwami, tj. od dnia 13 stycznia 2026 r. do dnia zapłaty, lecz odsetki ustawowe za opóźnienie wyliczone przez bank za okres przyjęty w ugodach, tj. od dnia wpływu pozwu do banku do dnia kalkulacji ugód, od 16 marca 2026 r. do 11 czerwca 2026 r.
Bank wypłaci kwoty określone w ugodach jako odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowiące część odsetek dochodzonych pozwami, a nie odrębne, dowolnie ustalone kwoty odpowiadające jedynie hipotetycznym odsetkom.
Tym samym kwota 2.023,16 zł i 2.839,09 zł zostały określone jako odsetki ustawowe za opóźnienie i stanowią element ugodowego rozliczenia roszczeń dochodzonych pozwami, związanych z kwestionowanymi umowami kredytu, przy czym zostały one wyliczone według okresu przyjętego przez bank w kalkulacji ugód, a nie według pełnego okresu odsetkowego wskazanego w pozwach.
Zainteresowani doprecyzowali kwestię naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie poprzez wskazanie, że odsetki ustawowe za opóźnienie wskazane w ugodach nie będą naliczone od kwot, które Bank faktycznie wypłaci Zainteresowanym na podstawie ugód, tj. od kwot 64.911,46 zł oraz 101.011,18 zł, ponieważ kwoty te zawierają już odsetki. Odsetki te nie zostały również naliczone od kwot stanowiących wynik ugodowego rozliczenia świadczeń stron bez odsetek, tj. od kwot 62.888,30 zł oraz 98.172,09 zł.
Podstawą ich naliczenia nie są kwoty faktycznie wypłacane przez Bank w ramach ugód, lecz kwoty roszczeń dochodzonych przez Zainteresowanych w pozwach, od których Zainteresowani domagali się odsetek ustawowych za opóźnienie. Roszczenia te obejmowały należności główne z tytułu zwrotu świadczeń spełnionych przez Zainteresowanych na rzecz Banku w wykonaniu kwestionowanych umów kredytowych, w szczególności rat kapitałowo-odsetkowych oraz opłat okołokredytowych związanych z tymi kredytami.
W ugodach Bank uwzględnił jedynie część odsetek za opóźnienie dochodzonych w pozwach, za krótszy okres tj. od 16 marca 2026 r., do dnia kalkulacji ugód, tj. do 11 czerwca 2026 r., a nie za cały okres odsetkowy wskazany w pozwach.
Oznacza to, że odsetki zostały naliczone od kwot wyższych niż kwoty faktycznie wypłacane przez Bank w ramach ugód, tj. 64.911,46 zł oraz 101.011,18 zł. Podstawą ich naliczenia były bowiem kwoty roszczeń dochodzonych pozwami, obejmujące należności główne z tytułu zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz Banku, a nie kwoty ugodowego rozliczenia przypadające do wypłaty. Zgodnie z kalkulacją przedstawioną przez kancelarię, kwoty odsetek ujęte w ugodach odpowiadają około 62% wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych od kwot dochodzonych w pozwach, przy uwzględnieniu okresu wskazanego w ugodach.
Jednocześnie Zainteresowani wskazali, że należności główne, od których naliczono odsetki, dotyczą zwrotu świadczeń wcześniej spełnionych przez Zainteresowanych na rzecz Banku w wykonaniu umów kredytowych, co do których w złożonych pozwach Zainteresowani wystąpili z roszczeniami związanymi z kwestionowaniem ich ważności. W ocenie Zainteresowanych należności te mają charakter zwrotny, ponieważ dotyczą rozliczenia świadczeń spełnionych w związku z tymi umowami kredytu. W konsekwencji odsetki ustawowe za opóźnienie wskazane w ugodach pozostają związane z nieterminowym zwrotem tych należności głównych.
W ocenie Zainteresowanych, odsetki te są odsetkami ustawowymi za opóźnienie związanymi z nieterminowym zwrotem należności głównych, które mają charakter zwrotu świadczeń wcześniej spełnionych na rzecz Banku i nie stanowią po stronie Zainteresowanych przysporzenia majątkowego. Odsetki te nie są odrębnym świadczeniem niezwiązanym z umowami kredytów, lecz pozostają w bezpośrednim związku z roszczeniami o zwrot nienależnych świadczeń dochodzonych pozwami.
Pytania
1. Czy prawidłowe jest stanowisko Zainteresowanych, że otrzymanie przez Zainteresowanych od banku środków pieniężnych na podstawie opisanych dwóch ugód, w części obejmującej zwrot nadwyżki świadczeń spełnionych na rzecz banku ponad wypłacony kapitał kredytów, nie powoduje powstania po stronie Zainteresowanych przychodu, o którym mowa w art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
2. Czy prawidłowe jest stanowisko Zainteresowanych, że odsetki ustawowe za opóźnienie, uwzględnione w rozliczeniu świadczeń Zainteresowanych, w ramach opisanych ugód, korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu?
3. Czy prawidłowe jest stanowisko Zainteresowanych, że zwrot kosztów zastępstwa procesowego otrzymany od banku w ramach opisanych ugód nie powoduje powstania po stronie Zainteresowanych przychodu, o którym mowa w art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Stanowisko Zainteresowanych w sprawie
Ad. 1
Środki pieniężne otrzymane od banku w części stanowiącej zwrot nadwyżki wpłat ponad kapitał kredytów nie będą stanowiły przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Ad. 2
Odsetki ustawowe za opóźnienie uwzględnione w rozliczeniu świadczeń Zainteresowanych korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ są związane z nieterminową wypłatą należności głównej niepodlegającej opodatkowaniu.
Ad. 3
Zwrot kosztów zastępstwa procesowego otrzymany od banku w ramach ugód nie będzie stanowił przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ ma charakter zwrotu poniesionych kosztów i nie prowadzi do definitywnego przysporzenia majątkowego.
Uzasadnienie stanowiska
1. Brak definitywnego przysporzenia majątkowego
Przychód podatkowy powinien wiązać się z realnym i definitywnym przysporzeniem majątkowym. W opisanej sprawie kwoty wypłacane przez bank będą stanowiły zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej Zainteresowani wpłacili na rzecz banku w wykonaniu umów kredytowych. Otrzymanie tych środków nie spowoduje wzbogacenia ponad wcześniejszy majątek Zainteresowanych, lecz jedynie przywróci równowagę majątkową między stronami. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że po stronie Zainteresowanych powstaje przychód w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, a tym samym brak jest obowiązku jego opodatkowania.
2. Zwrot świadczenia nienależnego, a nie dochód
Ugody odzwierciedlają rozliczenie właściwe dla sytuacji, w której umowy kredytu są traktowane jako nieważne albo trwale bezskuteczne. W takim przypadku strony powinny zwrócić sobie wzajemnie spełnione świadczenia. Kwoty wypłacone przez bank są więc zwrotem świadczeń nienależnych, a nie przychodem podatkowym.
3. Brak umorzenia zobowiązania
W opisanej sprawie nie dochodzi do umorzenia zadłużenia. Kredyty zostały wcześniej spłacone, a ugody dotyczą wyłącznie końcowego rozliczenia świadczeń stron. Nie występuje zatem sytuacja, w której bank rezygnuje z dochodzenia istniejącego długu, co mogłoby powodować powstanie przychodu po stronie Zainteresowanych.
4. Odsetki ustawowe za opóźnienie
Odsetki ustawowe za opóźnienie zostały naliczone w związku z nieterminowym zwrotem świadczeń, które - jako zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Zainteresowanych na rzecz banku - nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu. Skoro należność główna nie podlega opodatkowaniu, to odsetki za opóźnienie powinny korzystać ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.
5. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego
Zwrot kosztów zastępstwa procesowego ma charakter rekompensaty kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem sporu z bankiem. Nie powoduje on powstania dodatkowego, definitywnego wzbogacenia, lecz stanowi zwrot wydatków poniesionych w celu ochrony praw Zainteresowanych.
6. Charakter restytucyjny ugód
Celem ugód jest polubowne zakończenie sporu i rozliczenie świadczeń wynikających z kwestionowanych umów kredytowych.
Świadczenia banku mają charakter restytucyjny, czyli zwrotny i wyrównawczy. Nie są wynagrodzeniem, darowizną ani nieodpłatnym świadczeniem.
7. Odniesienie do interpretacji wskazanej w projektach ugód
Dodatkowo, w projektach ugód bank wskazuje, że wystąpił o interpretację indywidualną, w której potwierdzono brak powstania przychodu podatkowego po stronie Zainteresowanych i brak obowiązku sporządzenia PIT-11 przez bank. Zainteresowani traktują tę informację jako argument pomocniczy, natomiast niniejszy wniosek ma na celu uzyskanie ochrony bezpośrednio przez Zainteresowanych jako podatników.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
- dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
- dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
- pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
- pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazali Państwo, że na podstawie ugody bank wypłacił określoną kwotę. Powzięli Państwo wątpliwość, jakie będą dla Państwa skutki podatkowe tych czynności.
Wypłata określonej kwoty
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38, ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Państwa skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwot określonych przez bank
Jak wynika z opisu sprawy, w wyniku zawarcia ugody, bank zwrócił Państwu środki stanowiące zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Zainteresowanych do banku w wykonaniu umowy kredytu.
Zwrot takiej kwoty nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzymają Państwo od banku taki zwrot, to otrzymana przez Państwa kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu.
Tym samym - nie będzie na Państwu ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
W tej kwestii Państwa stanowisko również jest prawidłowe.
Skutki podatkowe wypłaty odsetek
Wskazali Państwo, że w kwotach, które wypłaci Państwu bank, mieszczą się odsetki ustawowe za opóźnienie.
Zgodnie z art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.
Zgodnie z ww. przepisem:
Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:
1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
Z opisu sprawy wynika, że podstawą naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie nie są kwoty faktycznie wypłacane przez Bank w ramach ugód, lecz kwoty roszczeń dochodzonych przez Państwa w pozwach, od których Państwo domagali się odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki zostały naliczone od kwot wyższych niż kwoty faktycznie wypłacane przez Bank w ramach ugód.
Zatem zostaną Państwu wypłacone odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie (zwrocie) całej kwoty, jakiej domagają się Państwo od Banku w ramach toczącego się postępowania sądowego, a nie od kwot, które faktycznie Bank Państwu wypłaci.
Biorąc pod uwagę powyższe, skoro odsetki będą naliczone od całej kwoty, jakiej domagają się Państwo w toku postępowania sądowego, a nie od neutralnie podatkowo zwrotu, który faktycznie Bank Państwu zwróci, to nie można uznać że Bank wypłaci Państwu odsetki od kwoty świadczenia nienależnego. Zatem mieszczące się w kwocie zwrotu „odsetki” nie będą odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności. Nie będą to odsetki ustawowe od kwoty stanowiącej faktyczną wypłatę. Wartość ta wynika z pozwu w zakresie żądania odsetek ustawowych od całej kwoty roszczenia dochodzonego przez Państwa przed sądem.
W przypadku zatem wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie, liczonych od wartości dochodzonego roszczenia, które otrzymaliby Państwo w przypadku uznania pozwu przez sąd, ze zwolnienia skorzystają odsetki za opóźnienie wyłącznie w części, w której dotyczą nieterminowej wypłaty należności z tytułu niepodlegającej opodatkowaniu zwracanej przez Bank kwoty „Zwrotu”. Natomiast w pozostałej części (o ile taka będzie), tj. liczonej od roszczenia, którego domagają się Państwo w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaca, odsetki będą stanowić przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.
Rozpatrując zatem całościowo Państwa stanowisko w zakresie pytania dotyczącego odsetek ustawowych za opóźnienie, należało je uznać za nieprawidłowe, bowiem skoro wypłacane kwoty „Zwrotu” są niższe niż Państwa roszczenia dochodzone pozwem, to tym samym nie sposób uznać, że odsetki liczone od całego Państwa roszczenia dochodzonego pozwem są odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności, skoro nie cała należność wynikająca z pozwu zostaje w efekcie faktycznie wypłacona.
W konsekwencji, z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od roszczenia, którego domagają się Państwo w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaca, powstanie po Państwa stronie przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem w tej części odsetki nie będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Natomiast z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od „Zwrotu”, tj. od kwoty faktycznie zwróconej, odsetki w tej części będą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy. Nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.
Państwa stanowisko w tej części uznałem za prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu – jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.
Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
Z wniosku wynika, że otrzymają Państwo zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwotach faktycznie przez Państwa poniesionych.
W takim wypadku kwoty te będą stanowiły jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie będą więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego będzie obojętna podatkowo.
W konsekwencji zwrot tych kosztów nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Państwa stanowisko w tym zakresie również jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawiliście i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pani A.B. (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów