0114-KDIP3-2.4011.681.2026.2.MJ

Interpretacja indywidualna

- stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

23 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 17 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania:

• A.A.

2.  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

• B.B.

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 20 października 2006 r. A.A. i B.B. (dalej: „Zainteresowani”) zawarli umowę nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (…) waloryzowany kursem CHF (dalej: „Umowa”) z (…) Bank (…) z siedzibą w (…) (aktualnie (…) Bank (…) z siedzibą w (…)) czyli polskim bankiem działającym na podstawie przepisów Prawa bankowego (dalej: „Bank").

Zgodnie z Umową Bank zobowiązał się do udzielenia kredytu mieszkaniowego denominowany do waluty CHF w kwocie 363.883,87 CHF (799.949,71 PLN oraz 21.084,71 CHF) na okres 360 miesięcy (dalej: „Kredyt”).

W myśl postanowień Umowy celem Kredytu jest sfinansowanie wykończenia i nabycia na rynku wtórnym domu jednorodzinnego przy ul. (…) w (…), będącego jedyną inwestycją mieszkaniową.

Celem Kredytu było zdobycie przez Kredytobiorców środków finansowania niezbędnych w celu nabycia nieruchomości od dewelopera, a następnie jej wykończenia (kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy PIT).

Zainteresowani zdecydowali się na przedmiotową nieruchomość z założeniem, iż będzie wykorzystywana na własne cele mieszkaniowe Zainteresowanych wraz z rocznym dzieckiem. W późniejszym okresie Zainteresowani zdecydowali się także zarejestrować pod tym adresem działalność gospodarczą będącą spółką cywilną, działającą w branży restauracyjnej (kod PKD 56.10.A), która jednak nigdy nie rozpoczęła działalności.

Kredyt został zabezpieczony hipoteką zwykłą wpisaną na pierwszym miejscu do kwoty 363.883,87 CHF oraz hipoteką kaucyjną do kwoty 41.000,25 CHF ustanowionej na nieruchomości będącej domem jednorodzinnym przy ul. (…) w (…) - określonej w § 2 Umowy i wpisana do KW nieruchomości.

Wskutek powzięcia wiadomości o zawarciu w Umowie klauzul niedozwolonych Kredytobiorcy zdecydowali się złożyć do sądu pozew przeciwko Bankowi o stwierdzenie nieważności Umowy oraz o zapłatę kwoty.

Niemniej pomimo wniesienia pozwu Zainteresowani rozważają również zawarcie ugody z (…) Bank (…), na mocy, której klauzule abuzywne zostałyby z Umowy usunięte, a w konsekwencji strony dokonałyby zmiany waluty Kredytu na PLN.

Strony w ramach ugody przyjęłyby, że pozostałe saldo Kredytu zostałoby przeliczone na PLN, a następnie w całości umorzone (wys. 105.629,61 PLN). Dodatkowo Bank zwróciłby Kredytobiorcom 790.500,00 PLN.

W przypadku zawarcia z Bankiem Ugody dojdzie zatem do umorzenia przez Bank całości zobowiązania kredytowego, a w konsekwencji do umorzenia zadłużenia Zainteresowanych oraz zwrotu nadpłaconej kwoty na rzecz Zainteresowanych, przy czym nie stanowi to dla Zainteresowanych żadnej dodatkowej korzyści, a jedynie prowadzi do stanu rozliczeń, który jest zgodny prawem.

Przed podjęciem decyzji co do jej zawarcia istotne znaczenie ma dla Zainteresowanych czy od umorzenia zadłużenia, w zakresie w jakim Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, Zainteresowani będą mogli skorzystać z zaniechania poboru podatku PIT na podstawie § 1 Rozporządzenia oraz czy zwrot nadpłaconego kredytu stanowi przychów rozumieniu ustawy o podatku PIT.

Co istotne, Zainteresowani nigdy nie skorzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

Kredyt hipoteczny wskazany we wniosku został udzielony przez (…) Polska (…) z siedzibą w (…) (aktualnie (…) Bank (…) z siedzibą w (…)) czyli polski bank działający na podstawie przepisów Prawa bankowego.

W myśl postanowień Umowy celem Kredytu jest sfinansowanie wykończenia i nabycia na rynku wtórnym domu jednorodzinnego przy ul. (…) w (…), będącego jedyną inwestycją mieszkaniową.

Celem zaciągnięcia przedmiotowego było zaspokojenie celów mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.

Zobowiązanie kredytowe zostało zaciągnięte przez obydwoje kredytobiorców będących małżeństwem (pozostających w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej), jak również jest potwierdzone podpisami złożonymi na dokumencie umowy i załącznikach. W treści umowy nie wskazano zasad ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązanie przez Kredytobiorców, jak również nie udowodniono, by w tym zakresie strony umówiły się inaczej. Zaciągnięte zobowiązanie dotyczyło ich wspólnego mienia. Przedmiotem umowy był kredyt udzielony na zakup nieruchomości do majątku wspólnego małżonków, zatem zobowiązanie było związane bezpośrednio z nabyciem prawa własności objętego wspólnością ustawową.

Ugoda nie została jeszcze podpisana, podpisanie ugody jest uzależnione od wydania niniejszej interpretacji.

Nie został jeszcze sporządzony ostatecznie zatwierdzony projekt ugody, lecz na chwilę obecną z informacji posiadanych oraz dotychczasowego przebiegu negocjacji wynika, że na kwotę umorzenia, tj. 105.629,61 zł, będzie składał się tylko sam kapitał.

Wypłata kwoty 790.500,00 zł zostanie wypłacona tytułem dokonania rozliczenia w związku z nadpłatą udostępnionego kapitału, czyli będzie to zwrot należności wpłaconych wcześniej do banku, które w ugodzie zostaną uznane za nienależne w związku z usunięciem z Umowy klauzul abuzywnych dot. kredytu denominowanego do waluty obcej. Powyższa kwota mieści się w kwocie, którą Zainteresowani przekazali na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych.

Wypłacona kwota będzie stanowić rozliczenie umowy, w związku ze zwolnieniem z długu. Jednocześnie Zainteresowani wskazują, iż na chwilę obecną nie są w stanie przytoczyć skonkretyzowanego brzmienia postanowienia ugodowego w tym zakresie.

Pytanie

Czy w przypadku zawarcia z Bankiem ugody, na mocy której Bank umorzy kapitał zadłużenia w wysokości 105.629,61 PLN oraz zapłaci na rzecz Zainteresowanych dodatkową kwotę w wysokości 790.500,00 PLN, w związku z nadpłatą udostępnionego kapitału - przysługuje Zainteresowanym zaniechanie poboru podatku zarówno kwoty, która zostanie umorzona na podstawie Rozporządzenia oraz, czy kwota która zostanie zapłacona przez Bank na rzecz Zainteresowanych, będąca zwrotem nadpłaconego kredytu, stanowi przychód w rozumieniu ustawy?

Stanowisko Zainteresowanych w sprawie

W ocenie Zainteresowanych, w przypadku zawarcia z Bankiem ugody, na mocy której Bank umorzy zadłużenie oraz zapłaci na rzecz Zainteresowanych dodatkową kwotę jaką jest nadpłacony kapitał - Zainteresowanym przysługuje zaniechanie poboru podatku z tytułu umorzenia przez Bank w całości, a zwrot nadpłaconej kwoty nie jest przychodem w rozumieniu ustawy, gdyż jest to świadczenie mające charakter zwrotny.

Podobne stanowisko zostało przedstawione w interpretacji indywidualnej z dnia 5 września 2025 r. 0112-KDIL2-2.4011.548.2025.2.AG., z dnia 10 września 2025 r. 0115-KDIT2.4011.384.2025.2.ŁS, z dnia 11 września 2025 r. 0115-KDST2-1.4011.356.2025.2.KB.

Zmierzając do oceny skutków podatkowych umorzenia przez Bank wierzytelności od zaciągniętego przez Zainteresowanych kredytu mieszkaniowego oraz zwrotu jego nadpłaconej części wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Natomiast umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

W konsekwencji, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.

W tym miejscu należy także pochylić się nad definicją przychodu z art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl tego artykułu, przychodem może być tylko takie świadczenie, które nie ma charakteru zwrotnego. Zatem zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy zakwestionowanej umowy wpłacono tytułem rat kapitałowo-odsetkowych stanowi zwrot własnych pieniędzy, nienależnie wpłaconych. Nie jest to zatem przysporzenie majątkowe i nie powoduje to powstanie przychodu w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Oznacza to, że umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy PIT.

W tym miejscu należy wskazać na rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 102).

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia:

,,Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot: umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku, gdy: kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej".

U Zainteresowanych w przypadku zawarcia Ugody spełnione będą wszystkie warunki zaniechania poboru podatku. Zainteresowani spełniają wymóg podmiotowy (umorzenie na rzecz osoby fizycznej). Umarzane zobowiązanie będzie wynikać z kredytu mieszkaniowego. Została zawarta jedna umowa kredytu mieszkaniowego (na zakup domu jednorodzinnego).

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia zaniechanie poboru podatku ma miejsce, jeżeli „osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej".

Kredytobiorcy nie korzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu Kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację inwestycji mieszkaniowej innej niż opisana w stanie faktycznym.

W myśl § 1 ust. 2 Rozporządzenia, kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje;

3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Zakres umorzenia wynikający z ugody mieści się w zakresie ww. należności (obejmuje kwotą kapitału).

Jak stanowi § 1 ust. 3 Rozporządzenia:

„W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy PIT zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy PIT pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego."

Ponadto jak stanowi § 1 ust. 5 Rozporządzenia:

„Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

a)    jednego gospodarstwa domowego albo

b)    więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774)."

Ust. 6 stanowi zaś, że:

„Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.”

U Kredytobiorców zastosowanie ma pkt 1 ust. 5 - celem Kredytu było zaspokojenie potrzeb jednego gospodarstwa domowego.

Natomiast z zgodnie § 3 ust. 1 Rozporządzenia:

„Ilekroć w Rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)    udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)    zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)    zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych."

Wymóg określony w pkt 1 jest spełniony, gdyż kredy został udzielony przed dniem 5 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów (Bank).

Wymóg określony w pkt 2 jest spełniony, gdyż Kredyt jest zabezpieczony hipotecznie na nieruchomościach mieszkaniowych.

Wymóg określony w pkt 3 jest spełniony, gdyż Kredyt został zaciągnięty na zakup nieruchomości mieszkaniowej.

Z kolei § 4 Rozporządzenia stanowi, że:

„Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.”

Biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że umorzenie przez Bank pozostałego salda do spłaty w związku z umową kredytu, którą Zainteresowani zaciągnęli 20 października 2006 r., stanowić będzie dla Zainteresowanych przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy PIT, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy PIT, podlegający opodatkowaniu podatkiem PIT.

Jednocześnie należy wskazać, że jako iż Kredyt w całości został zaciągnięty na zakup i wykończenie domu jednorodzinnego na własne cele mieszkaniowej, a wydatki te kwalifikują się jako wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy PIT, na podstawie § 1 Rozporządzenia Zainteresowanym przysługuje prawo zaniechania poboru podatku. Zainteresowani będą bowiem spełniać wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania.

W konsekwencji Zainteresowani nie będą zobowiązani do zapłaty podatku PIT z tytułu umorzenia przez Bank kwoty Kredytu.

Na fakt ten nie ma znaczenia, że w czasie późniejszym Zainteresowani zarejestrowali działalność gospodarczą będącą spółką cywilną, działającą w branży restauracyjnej (kod PKD 56.10.A), która jednak nigdy nie rozpoczęła realnej działalności.

Przedstawione stanowisko zostało potwierdzone przez organy podatkowe m.in w: interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 8 sierpnia 2024 r. 0112-KDIL2-1.4011.538.2024.2.MKA, gdzie organ zwrócił uwagę na fakt, iż: „Przy czym ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie określa, kiedy i jak długo podatnik powinien mieszkać w nabytym lokalu mieszkalnym, żeby nastąpiła realizacja celu mieszkaniowego. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że podatnik nie realizuje celu mieszkaniowego w przypadku, gdy nabył budynek mieszkalny jednorodzinny, w którym mieszka, i jednocześnie wskazuje adres do doręczeń oraz adres stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej czy też udostępnia część lokalu na cale prowadzonej działalności gospodarczej. Jedną z przesłanek skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Katalog wydatków stanowiących „własne cele mieszkaniowe" podatnika wymieniony w art. 21 ust. 25 ustawy ma charakter zamknięty - jest to wyliczenie enumeratywne. Wydatkowanie przychodu na własne cele mieszkaniowe oznacza według stanowiska prezentowanego w orzecznictwie i doktrynie, że celem podatnika jest realizacja potrzeby zapewnienia sobie tzw. „dachu nad głową". Z opisu sprawy wynika, że kredyt został przeznaczony na nabycie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, a wskazanie miejsca prowadzenia nie przesądza o utracie podstawowego celu - własny cel mieszkaniowy."

Analogiczne stanowisko organy podatkowe poparły również w:

• interpretacji Dyrektora KIS z dnia 28 sierpnia 2023 r., sygn. 0114-KDIP3-2.4011.607.2023.2.MN;
• interpretacji Dyrektora KIS z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. 0114-KDIP3-2.4011.975.2024.2.MN;
• interpretacji Dyrektora KIS z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. 0114-KDWP.4011.56.2023.2.ASZ;
• interpretacji Dyrektora KIS z dnia z dnia 26 września 2024 r. 0115-KDIT1.4011.421.2024.2.DB;
• interpretacji Dyrektora KIS z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. 0115-KDIT1.4011.247.2023.1.AS;
• interpretacji Dyrektora KIS z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.136.2023.1.DA.

Z uwagi na powyższe Zainteresowani stoją na stanowisku, że spełniają wszystkie warunki do zastosowania wobec nich zaniechania poboru podatku PIT od kwoty umorzonego Kredytu oraz że kwota wpłacona na rzecz Zainteresowanych z związku z nadpłatą udostępnionego kapitału w ramach ugody zawartej z Bankiem nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku PIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazali Państwo, że na podstawie ugody bank umorzy Państwu zadłużenie oraz wypłaci określoną kwotę. Powzięli Państwo wątpliwość, jakie będą dla Państwa skutki podatkowe tych czynności.

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną Państwu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1.    kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2.    kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3.    kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4.    kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

W myśl powyższego rozporządzenia zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia). Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Rozporządzenie nie zawiera natomiast zapisu, zgodnie z którym wykorzystywanie nieruchomości, na którą zaciągnięto kredyt mieszkaniowy jako miejsca prowadzenia działalności gospodarczej lub jako przedmiotu najmu przez podatnika powoduje wyłączenie z możliwości zastosowania zaniechania poboru podatku od powstałego z tego tytułu przychodu.

Z treści wniosku wynika, że 20 października 2006 r. zawarliście Państwo umowę kredytu hipotecznego na nabycie i wykończenie domu jednorodzinnego będącego jedną inwestycją mieszkaniową.

Główną przesłaną do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie tego kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Katalog wydatków stanowiących „własne cele mieszkaniowe” podatnika wymieniony w art. 21 ust. 25 ustawy ma charakter zamknięty - jest to wyliczenie enumeratywne.

W art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - jako jeden z wydatków na cele mieszkaniowe - obok zakupu budynku mieszkalnego został wymieniony również remont budynku mieszkalnego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje „remontu”. Dla wyjaśnienia tego pojęcia, należy odnieść się do jego znaczenia funkcjonującego w języku powszechnym. I tak, „remont” to „doprowadzenie jakiegoś budynku lub urządzenia do stanu używalności; naprawa, odnawianie (czegoś)”. Synonimami tego pojęcia są m.in. „naprawa, przebudowa, odrestaurowanie, modernizacja”.

Pojęcie remontu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 8 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) jako:

Niemniej jednak, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odwołuje się do tego przepisu. Tym samym, definicja „remontu” funkcjonująca na gruncie Prawa budowlanego nie może być wprost przenoszona na grunt omawianej ustawy podatkowej. Może być natomiast uwzględniona jako jeden z elementów służących ustaleniu znaczenia pojęcia „remontu” dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych.

Za „remont” budynku mieszkalnego, o którym mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy więc uznać prace dotyczące tego budynku jako nieruchomości i jego części składowych (tj. wszystkiego, co nie może być odłączone od budynku bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego), służące utrzymaniu budynku we właściwym stanie, doprowadzeniu go do pożądanej zdolności użytkowej, modernizacji jego elementów składowych. „Remontem” w rozumieniu omawianego przepisu jest również tzw. wykończenie budynku mieszkalnego, a więc prace służące doprowadzeniu do zdolności użytkowej budynku mieszkalnego. W każdym przypadku remont dotyczy „materii” budynku mieszkalnego, a więc jego ścian, podłóg, sufitu, okien, drzwi, wyposażenia technicznego takiego jak instalacje: wodna, kanalizacyjna, elektryczna, grzewcza, gazowa, bądź innych elementów trwale połączonych konstrukcyjnie z elementami budowlanymi budynku mieszkalnego.

Skoro umowa kredytu została zawarta z przeznaczeniem go na nabycie nieruchomości (budynku mieszkalnego) na rynku wtórnym oraz wykończenie tej nieruchomości, to udzielony Państwu kredyt wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu. Ponadto, celem zaciągnięcia przedmiotowego kredytu było zaspokojenie celów mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego oraz nigdy nie skorzystaliście Państwo z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

W tym przypadku zostały spełnione warunki do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.

W konsekwencji umorzenie przez bank części kredytu zaciągniętego przez Państwa na nabycie budynku mieszkalnego oraz jego wykończenie stanowi dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże do uzyskanego przez Państwa przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, o którym mowa we wniosku, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Spełniają Państwo bowiem wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania.

Co za tym idzie - nie będziecie Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Na powyższe nie ma wpływu fakt, że pod tym adresem zarejestrowaliście Państwo działalność gospodarczą będącą spółką cywilną, działającą w branży restauracyjnej, bowiem jak sami wskazaliście w opisie sprawy - działalność ta nigdy się nie rozpoczęła.

Skutki podatkowe wypłaty określonej kwoty

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze m.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Państwa skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank

Z opisu sprawy wynika, że kwota zostanie wypłacona tytułem dokonania rozliczenia w związku z nadpłatą udostępnionego kapitału, czyli będzie to zwrot należności wpłaconych wcześniej do banku, które w ugodzie zostaną uznane za nienależne w związku z usunięciem z Umowy klauzul abuzywnych dot. kredytu denominowanego do waluty obcej. Powyższa kwota mieści się w kwocie, którą przekazaliście Państwo na rzecz banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych.

Zwrot wpłaconych wcześniej do Banku środków nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Taka wypłata jest więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstaje przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

W Państwa przypadku w wyniku zawarcia ugody, bank zwróci Państwu środki pieniężne, które mieszczą się w kwocie, którą przekazaliście Państwo do banku w ramach spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, które w wyniku ugody staną się nienależne bankowi. Wobec powyższego, wypłata przez bank na Państwa rzecz tego zwrotu (nadpłaty) będzie dla Państwa neutralna podatkowo.

W wyniku tego zwrotu nie osiągniecie Państwo bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego, a więc zwrot ten nie spowoduje po Państwa stronie powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazuję, że zapadły one w indywidualnych sprawach i nie są wiążąca dla organu wydającego niniejszą interpretację.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).

Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA),

albo

• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.