0114-KDIP3-2.4011.650.2026.1.JK2

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

16 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.A.

2)  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

B.A.

Opis stanu faktycznego

17 grudnia 2007 r. zawarli Państwo z (…) Bank umowę kredytu hipotecznego dla osób fizycznych indeksowanego do waluty obcej (CHF). Kredyt został przeznaczony wyłącznie na cele mieszkaniowe. Wysokość wypłaconego kredytu wynosiła 563.316,80 zł. Za zobowiązania kredytowe odpowiadaliście Państwo solidarnie.

W związku z tym, że umowa zawierała niedozwolone postanowienia umowne skutkujące w Państwa ocenie nieważnością umowy, w kwietniu 2023 r. wystosowaliście Państwo do Sądu Okręgowego w (…) pozew o ustalenie nieważności umowy oraz zapłatę kwoty 77.140,95 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Kwota ta stanowiła sumę wszystkich świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz Banku w walucie CHF do dnia wytoczenia powództwa.

W sprawie nie doszło do wydania prawomocnego wyroku. W pierwszej instancji Sąd Okręgowy w (…) (po wyłączeniu żądania zapłaty do odrębnego rozpoznania) w całości uznał zgłoszone pozwem roszczenie, tj. ustalił nieważność umowy kredytu. Bank złożył apelację od tego wyroku. W toku postępowania przed sądem drugiej instancji zawarliście z bankiem (…) (następca prawny udzielającego kredytu (…)) w dniu 14 maja 2026 r. porozumienie kompensacyjne, w ramach którego rozliczyliście Państwo przysługujące stronom świadczenia.

W zawartym porozumieniu strony dokonały rozliczenia wzajemnych wierzytelności:

a) Po stronie banku: 563.316,80 zł (kwota wypłaconego kredytu),

b) Po Państwa stronie: 343.770,87 zł oraz 91.515,52 CHF (suma wpłaconych do banku rat kapitałowo-odsetkowych).

W wyniku dokonanego rozliczenia bank zobowiązał się wypłacić na Państwa rzecz (i w rezultacie faktycznie wypłacił 5 czerwca 2026 r.) kwotę 190.000 zł. Ugoda w § 2 ust. 3 pkt a wskazuje wprost, że kwota ta wypłacana jest „tytułem zwrotu świadczenia nienależnego", co oznacza, że podlega ona zwrotowi według przepisów o bezpodstawnym zbogaceniu z uwagi na odpadnięcie podstawy prawnej świadczenia (nieważność umowy). Fakt nieważności umowy kredytu i charakteru pobranych przez bank świadczeń wynika również z sentencji wydanego przez Sąd Okręgowy w (…) wyroku (nieprawomocnego).

Pkt I sentencji wyroku.

„ustala, że umowa kredytu nr (…), zawarta w dniu 18 grudnia 2007 roku pomiędzy A.A. i B.A. a (…) Bankiem S.A. z siedzibą w (…), jest nieważna w całości. "

Fragment zawartego z bankiem porozumienia (§ 2):

1. „Klient twierdzi, że przysługuje mu roszczenie o zwrot kwot zapłaconych na rzecz Banku w związku z zawarcie i wykonywaniem Umowy. W związku z tym Strony potwierdzają, że na dzień sporządzenia Ugody, Klient zapłacił na rzecz Banku kwotę 343.770,87 PLN i 91.515,52 CHF;

2. Strony zgodnie potwierdzają, że w związku z wykonywaniem Umowy, Bank wypłacił na rzecz Klienta kwotę 563.316,80 PLN. W postępowaniu z powództwa Banku, Bank dochodzi od Klienta zapłaty kwoty 563.316,80 PL (tytułem zwrotu świadczenia nienależnego na wypadek nieważności Umowy) oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od płatności tej kwoty od dnia wymagalności roszczenia Banku do dnia zapłaty.

W świetle zapadłego Wyroku i w celu rozliczenia wzajemnych świadczeń Stron spełnionych w wykonaniu Umowy ,o których mowa w § 2 ust. 1 i 2 powyżej, w ramach wzajemnych ustępstw Strony postanowiły, co następuje:

a. Bank dokona na rzecz Klienta zapłaty kwoty 190.000,00 PLN (tytułem zwrotu świadczenia nienależnego oraz ewentualnej części odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności) w terminie 30 dni kalendarzowych od wystąpienia ostatniego ze zdarzeń: (i) zawarcia Ugody, lub (ii) otrzymania przez Bank pisma procesowego Klienta dotyczącego cofnięcia pozwu w Postępowaniu z powództwa Klienta (o którym mowa w § 3 ust. 1 lit. a poniżej), lub (iii) otrzymania przez Bank pisemnej dyspozycji Klienta dotyczącej wypłaty. Bank dokona zapłaty na rachunek wskazany w dyspozycji wypłaty, której wzór stanowi Załącznik B do Ugody. "

Do chwili zawarcia porozumienia wpłacili Państwo do banku łącznie 343.770,87 PLN i 91.515,52 CHF. Raty CHF po przeliczeniu ich na PLN według kursu średniego NBP z dnia zawarcia porozumienia, tj. 4.630,2 zł dają łącznie 423.735,16 zł. Łączne wpłaty w PLN wyniosły więc: 767.506,03 zł. Po odliczeniu kwoty wypłaconego przez bank kredytu, tj. 563.316,80 zł, Państwa łączne roszczenie wynosiło 204.189,23 zł. Kwota 190.000 zł wypłacona przez bank znajduje więc pokrycie w ratach kapitałowo-odsetkowych zapłaconych przez Państwa w wykonaniu nieważnej umowy kredytu. Kwota 190.000 zł nie jest więc żadną kwotą dodatkową, np. odszkodowaniem, wynagrodzeniem, bądź innym świadczeniem o charakterze dochodowym. Stanowi jedynie zwrot świadczeń nienależnie wpłaconych przez Państwa do banku.

Oprócz powyższego wskazali Państwo, że w roku podatkowym, w którym doszło do wypłaty świadczeń przez bank posiadaliście Państwo dla celów podatkowych miejsce zamieszkania w Polsce.

Pytanie

Czy otrzymana na podstawie zawartego z bankiem porozumienia kwota w wysokości 190.000 zł, stanowiąca w myśl porozumienia zwrot nienależnie pobranych świadczeń, tj. raty kapitałowo-odsetkowe pobrane bez podstawy prawnej, stanowi Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym w rozumieniu art. 9 ust. 1 tej ustawy?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie, otrzymana przez Państwa kwota w wysokości 190.000 zł nie stanowi Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym w rozumieniu art. 9 ust. 1 tej ustawy. Kwota otrzymana od banku nie przysporzy Państwu korzyści bowiem stanowi wyłącznie zwrot świadczeń nienależnie wpłaconych do banku i znajduje pokrycie w sumie rat kapitałowo-odsetkowych jakie zostały wpłacone przez Państwa do banku w wyniku wykonywania umowy kredytu. Kwota otrzymana na podstawie zawartego z bankiem porozumienia nie spowoduje więc faktycznego przyrostu Państwa majątku, a jedynie stanowić będzie przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Kwota ta jedynie powróci do Państwa majątku i nie może być traktowana jako przychód podlegający opodatkowaniu.

Za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 3 marca 2022 r., sygn. akt 0113-KDIPT2-1.4011.905.2021.5.MAP wskazał, że: "Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega zatem dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym mającym konkretny wymiar finansowy. (...) Wobec tego do przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym nie zalicza się kwot uzyskanych z tytułu różnego rodzaju zwrotów nakładów własnych poczynionych za inny podmiot".

Prawidłowość przedstawionego powyżej stanowiska potwierdza również:

a)  Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 1 października 2024 r. sygn. akt 0113-KDIPT2-2.4011.585.2024.2.ST wskazał, że: "Wobec powyższego, kwota nadpłaconego kapitału i odsetek, którą zwróci Pani bank po podpisaniu ugody, nie będzie stanowiła dla Pani przychodu. Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez Panią przysporzenia majątkowego, wzrostu Pani majątku. Otrzymana przez Panią ww. kwota - jak Pani wskazała - stanowiła będzie zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłaciła Pani wcześniej do banku. Pieniądze te (nadpłacony kapitał, odsetki), nie będą więc Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie będzie skutkowało po Pani stronie powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych".

b)  Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 2 lipca 2024 r., sygn. akt 0112-KDIL2-1.4011.464.2024.2.MKA wskazał, że: „Dlatego stwierdzam, że zwrot przez bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego, tj. kwoty nadpłaty i kwoty dodatkowej nie będzie stanowił dla Pani przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku od zwróconej przez bank kwoty. Nie ma Pani również obowiązku składania jakichkolwiek informacji do urzędu skarbowego o otrzymanej od banku kwocie".

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z informacji przedstawionych przez Państwa wynika, że otrzymaliście 5 czerwca 2026 r. Państwo od banku na podstawie zawartego z nim porozumienia kwotę w wysokości 190.000 zł, stanowiącą w myśl tego porozumienia zwrot nienależnie pobranych świadczeń, tj. rat kapitałowo-odsetkowych.

Powzięli Państwo wątpliwość, jakie będą dla Państwa skutki podatkowe z tego tytułu.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń i wypłata określonej kwoty

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Jak wynika z opisu sprawy, 5 czerwca 2026 r. otrzymaliście Państwo od banku na podstawie zawartego z nim porozumienia kwotę w wysokości 190.000 zł, stanowiącą w myśl tego porozumienia zwrot nienależnie pobranych świadczeń, tj. rat kapitałowo-odsetkowych.

Wobec powyższego - skoro otrzymaliście Państwo zwrot środków uprzednio wpłaconych przez Państwa do banku - to taki zwrot nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorców nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymują oni z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacili tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Taka wypłata jest więc dla kredytobiorców neutralna podatkowo - po ich stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Tym samym - nie będzie ciążył na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnej sprawie i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

A.A. (Zainteresowany będąca stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.