0114-KDIP3-2.4011.641.2026.3.MT

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

‒    nieprawidłowe - w odniesieniu do wypłaconej Pani w ramach ugody Kwoty 1 tytułem części odsetek ustawowych za opóźnienie oraz

‒    prawidłowe - w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 22 lipca 2026 r. (wpływ 22 lipca 2026 r.) oraz 8 września 2026 r. (wpływ 8 września 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Podlega Pani nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „u.p.d.o.f.”).

6 maja 2008 r. zawarła Pani z Bankiem X S.A. z siedzibą w (…) (dalej: „Bank”) umowę nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (dalej: „Umowa Kredytu”). Na podstawie Umowy Kredytu Bank udzielił Pani kredytu w wysokości 1.600.000,00 PLN indeksowanego do waluty obcej, tj. franka szwajcarskiego (CHF) (dalej: „Kredyt”).

Kredyt został udzielony z przeznaczeniem na Pani własne cele mieszkaniowe, tj. zakup na rynku wtórnym spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w (…) przy ul. (…) (dalej: „Nieruchomość”). Zobowiązana była Pani spłacać kwotę Kredytu w CHF, ustaloną w złotych polskich (PLN) z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z Tabelą Kursów Walut Obcych Banku. Na mocy aneksu nr (…) z 28 stycznia 2015 r. sposób spłaty rat Kredytu został zmieniony w ten sposób, że zobowiązała się Pani spłacać kwotę Kredytu bezpośrednio w walucie CHF.

Zarówno w chwili udzielania Kredytu jak i obecnie, Bank jest podmiotem uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych przepisów regulujących funkcjonowanie takich podmiotów, a jego działalność podlegała i podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym.

Zabezpieczeniem Kredytu była między innymi hipoteka kaucyjna do sumy 2.720.000,00 PLN ustanowiona na spółdzielczym własnościowym prawie do Nieruchomości.

Lokal mieszkalny nabyty ze środków pochodzących z Kredytu służył zaspokojeniu Pani potrzeb mieszkaniowych (gospodarstwa domowego prowadzonego przez Panią).

Kapitał i odsetki od udzielonego Kredytu spłacane były w ten sposób, że Bank pobierał z rachunku bankowego ratę kapitałowo-odsetkową. Oznacza to, że odsetki faktycznie spłacane były równocześnie z ratą kapitałową.

11 czerwca 2018 r. wniosła Pani pozew przeciwko Bankowi, w którym zakwestionowała Pani ważność Umowy Kredytu oraz domagała się Pani zasądzenia od Banku na Pani rzecz kwot: 617.792,93 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz 65.529,59 CHF (dalej: „ Pani Roszczenie”).

Wyrokiem z 4 marca 2026 r. (sygn. akt (…)), wydanym w sprawie z Pani powództwa przeciwko Bankowi, Sąd Okręgowy w (…):

1.  ustalił, że Umowa Kredytu jest nieważna;

2.  zasądził od Banku na Pani rzecz kwoty:

a) 65.529,59 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 lipca 2018 r. do dnia zapłaty;

b) 91.131,02 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 lipca 2023 r. do dnia zapłaty;

3.  zasądził na Pani rzecz kwotę 617.792,93 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 lipca 2018 r. do dnia zapłaty;

4.  zasądził od Banku na Pani rzecz kwotę 14.817,00 PLN tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

5.  oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Wyrok z 4 marca 2026 r., sygn. (…) nie jest jeszcze prawomocny (nie upłynął jeszcze termin na wniesienie apelacji przez strony).

Z kolei pozwem z 17 grudnia 2021 r. Bank wniósł przeciwko Pani pozew o zapłatę, w którym domaga się zasądzenia od Pani na rzecz Banku kwoty 1.600.000 PLN wraz z odsetkami tytułem zwrotu wypłaconego kapitału Kredytu oraz kwoty 922.619,12 PLN wraz z odsetkami tytułem wynagrodzenia za korzystanie z kapitału Kredytu (dalej: „Roszczenie Banku”).

Sprawa toczy się obecnie przed Sądem Okręgowym w (…) pod sygn. akt: (…). Obecnie otrzymała Pani od Banku propozycję zawarcia porozumienia (dalej „Porozumienie”), którego celem jest zakończenie sporu pomiędzy Stronami związanego z zawarciem i wykonywaniem Umowy Kredytu uznanej za nieważną, W ramach Porozumienia rozważane jest:

1.  Dokonanie przez Strony potrącenia wzajemnych wierzytelności, tj. Pani Wierzytelności wobec Banku z Wierzytelnością Banku wobec Pani, w wyniku czego wzajemne wierzytelności umorzą się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej;

2.  Dokonanie przez Bank zwrotu na Pani rzecz pozostałej po potrąceniu kwoty 993.423,96 PLN (dalej „Kwota 1”), stanowiącej łączne rozliczenie wzajemnych roszczeń stron wynikających z nieważnej Umowy Kredytu;

3.  Dokonanie przez Bank zwrotu na Pani rzecz kwoty 14.817,00 PLN (dalej „Kwota 2”), tytułem zwrotu kosztów procesu;

4.  odstąpienie przez Bank i Panią od wniesienia apelacji od wyroku z 4 marca 2026 r. (sygn. akt (…));

5.  cofnięcie przez Bank pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w odrębnie prowadzonej sprawie za sygn. akt (…);

6.  cofnięcie przez Panią wniosku o zasądzenie kosztów procesu w sprawie prowadzonej pod sygn. akt (…) oraz rezygnacja z dochodzenia ich zwrotu.

Nie korzystała Pani wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż opisana we Wniosku.

Uzupełnienie i doprecyzowanie zdarzenia przyszłego

Wskazała Pani, że Bank w wykonaniu Porozumienia zwróci Pani koszty procesu w kwocie niższej niż koszty zastępstwa faktycznie przez Panią poniesione.

Wskazała Pani również, że nie jest możliwe wskazanie, jaką część kwoty 993.423,96 zł pozostałej po potrąceniu przez strony (Panią i Bank) wzajemnych roszczeń, będą stanowiły odsetki za opóźnienie. Zgodnie z Porozumieniem łączna wierzytelność Kredytobiorcy wobec Banku (Pani Roszczenie) wynosi 2.593.423,96 zł, na którą to kwotę składają się (i) 1.836.258,49 zł tytułem zwrotu świadczeń Klienta na rzecz Banku na podstawie Umowy Kredytu uznanej za nieważną, (ii) 757.165,47 zł tytułem łącznej kwoty odsetek ustawowych za opóźnienie. Z kolei Roszczenie Banku wynosi 1.600.000 zł. Wskutek potrącenia wzajemne wierzytelności umorzą się do kwoty wierzytelności niższej, a pozostała po potrąceniu kwota należna Pani od Banku wynosi 993.423,96 zł.

Zgodnie z Porozumieniem, odsetki zostały naliczone zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z 4 marca 2026 r., sygn. akt (…).

Zwraca Pani przy tym uwagę, że odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, są wolne od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 96b u.p.d.o.f. W Pani ocenie, ponieważ kwoty należności głównych należne Pani od Banku nie stanowią dla Pani przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT, to również zasądzone wyrokiem odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie (zwrocie) tych należności, są wolne od podatku.

Pytania

1.  Czy w przedstawionym we Wniosku stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) wypłata przez Bank na Pani rzecz, w wykonaniu Porozumienia, Kwoty 1 – w tym zawartego w niej elementu odsetek ustawowych za opóźnienie – stanowić będzie dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a jeżeli tak – czy odsetki ustawowe za opóźnienie zawarte w Kwocie 1 korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f.?

2.  Czy w przedstawionym we Wniosku stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) zwrot przez Bank na Pani rzecz, w wykonaniu Porozumienia, kosztów zastępstwa procesowego (Kwota 2) stanowić będzie dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

3.  Czy w przedstawionym we Wniosku stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) interpretacja przepisów ulegnie istotnej zmianie w przypadku, gdy w wyniku wniesionej przez Bank apelacji wyrok z 4 marca 2026 r. nie będzie prawomocny w dacie zawierania i wykonywania Porozumienia?

Pani stanowisko w sprawie

Ad. 1

W Pani ocenie, w związku z wypłatą przez Bank na Pani rzecz Kwoty 1, w tym odsetek ustawowych za opóźnienie wynikających z wyroku, nie powstanie po Pani stronie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie – nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku z tego tytułu.

Punktem wyjścia dla oceny skutków podatkowych Porozumienia jest okoliczność, że wyrokiem z 4 marca 2026 r. (sygn. akt (…)) Sąd Okręgowy w (…) ustalił nieważność Umowy Kredytu. W przypadku trwałej bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu zastosowanie znajduje tzw. teoria dwóch kondykcji, zgodnie z którą każda ze stron zobowiązana jest zwrócić drugiej to, co od niej otrzymała w wykonaniu nieważnej umowy. Świadczenia rozliczane Porozumieniem nie mają zatem charakteru umorzenia istniejącej (ważnej) wierzytelności kredytowej, lecz stanowią wzajemną restytucję świadczeń spełnionych na podstawie umowy uznanej za nieważną.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W orzecznictwie i piśmiennictwie ugruntowany jest pogląd, że za przychód podatkowy mogą być uznane wyłącznie świadczenia stanowiące definitywny, bezzwrotny przyrost majątkowy podatnika (zwiększający jego aktywa albo zmniejszający pasywa).

Zwrot podatnikowi środków, które uprzednio sam świadczył, nie stanowi takiego przyrostu, lecz jedynie przywrócenie stanu majątkowego sprzed spełnienia świadczenia nienależnego.

Kwota 1 – rozliczenie wzajemnych świadczeń:

Kwota 1 (993.423,96 PLN) stanowi kwotę netto pozostającą po potrąceniu wzajemnych wierzytelności Stron, tj. Pani wierzytelności o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej Umowy Kredytu (raty kapitałowo-odsetkowe oraz koszty okołokredytowe) z wierzytelnością Banku o zwrot udostępnionego kapitału (1.600.000,00 PLN). W zakresie, w jakim Kwota 1 stanowi zwrot rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych świadczeń uprzednio uiszczonych przez Panią na rzecz Banku, jej wypłata nie powoduje powstania przysporzenia majątkowego –odzyskuje Pani bowiem wyłącznie środki własne, wcześniej przekazane Bankowi w wykonaniu umowy uznanej za nieważną. W tej części otrzymanie Kwoty 1 nie skutkuje powstaniem przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

Odsetki ustawowe za opóźnienie zawarte w Kwocie 1:

Zwraca Pani uwagę, że na Kwotę 1 – jako wartość netto po potrąceniu – składa się również znaczący element odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od dochodzonych roszczeń (zgodnie z treścią Porozumienia: 423.486,05 PLN odsetek od kwoty 617.792,93 PLN oraz 71.093,94 CHF odsetek od należności wyrażonych w CHF). W odróżnieniu od zwrotu świadczeń własnych, odsetki ustawowe za opóźnienie nie stanowią restytucji środków uprzednio świadczonych przez Panią, lecz odrębne świadczenie o charakterze przysporzenia. Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. odsetki takie kwalifikowane są jako przychód z innych źródeł, jednak na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f. korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. W konsekwencji, mimo że odsetkowy element Kwoty 1 stanowi przychód, nie podlega on opodatkowaniu – również w tym zakresie po Pani stronie nie powstanie zobowiązanie podatkowe.

Ad. 2

W Pani ocenie, w związku z wypłatą przez Bank na Pani rzecz Kwoty 2 nie powstanie po Pani stronie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Kwota 2 (14.817,00 PLN) stanowi zwrot kosztów procesu zasądzonych na Pani rzecz, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Świadczenie to ma charakter rekompensaty wydatków uprzednio poniesionych przez Panią w związku z dochodzeniem roszczeń przeciwko Bankowi (m.in. wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika oraz opłat sądowych). Jako zwrot wcześniej poniesionych kosztów, Kwota 2 nie powoduje po Pani stronie definitywnego przyrostu majątkowego, a jedynie wyrównuje uszczerbek majątkowy powstały wskutek konieczności prowadzenia sporu. Tym samym otrzymanie Kwoty 2 nie skutkuje powstaniem przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

Ad. 3

W Pani ocenie, stanowisko i ocena przedstawione w punktach 1 i 2 nie ulegną zmianie również w sytuacji, gdy w dacie zawierania planowanego Porozumienia oraz jego wykonania wyrok z 4 marca 2026 r. nie będzie prawomocny.

Kwalifikacja podatkowa świadczeń wypłacanych w wykonaniu Porozumienia wynika z ich rzeczywistego, ekonomicznego i prawnego charakteru (zwrot świadczeń własnych oraz odsetki ustawowe za opóźnienie), a nie z procesowego stanu prawomocności wyroku ustalającego nieważność Umowy Kredytu. Niezależnie od tego, czy w dacie zawarcia i wykonania Porozumienia wyrok z 4 marca 2026 r. będzie prawomocny, podstawą wypłaty pozostaje samo Porozumienie, które samodzielnie reguluje materialnoprawne skutki rozliczenia Stron i wyczerpuje wzajemne roszczenia związane z nieważną Umową Kredytu. Z tego względu przedstawiona powyżej ocena, tj. brak powstania przychodu w odniesieniu do zwrotu świadczeń własnych oraz kosztów procesu, zwolnienie odsetek na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f.) zachowuje aktualność także w razie nieprawomocności wyroku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że:

1. zawarła Pani umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF;

2. wniosła Pani do sądu pozew przeciwko bankowi dotyczący ważności umowy;

3. Sąd wydał wyrok stwierdzający nieważność umowy kredytu;

4. zamierza Pani zawrzeć z bankiem porozumienie, które reguluje kwestię wzajemnych wierzytelności wynikających z nieważnej umowy kredytowej i przewiduje zwrot określonej kwoty, wypłatę odsetek ustawowych za opóźnienie oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Powzięła Pani wątpliwość, czy wypłacone na podstawie porozumienia kwoty będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń i wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia, wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

Odnosząc powołane przepisy do Pani sprawy, w przypadku otrzymania od banku – na podstawie porozumienia potwierdzającego nieważność umowy kredytowej – zwrotu wpłaconych środków pieniężnych nie uzyska Pani faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pani majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym wypłata przez bank kwoty zwrotu nie stanowi dla Pani przysporzenia i po Pani stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Wskazała Pani, że w wypłaconej Kwocie 1 mieści się część odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie świadczenia na Pani rzecz.

Zgodnie z art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Na Kwotę 1 składają się odsetki za opóźnienie naliczone zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z 4 marca 2026 r., sygn. akt (…).

Zatem z opisu sprawy wynika, że dochodzi Pani wobec Banku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od sumy spłat dokonanych przez Panią obliczonych za okres od daty wpływu pozwu do Banku do dnia zapłaty, a nie od kwot, które faktycznie Bank Pani wypłaci.

Biorąc pod uwagę powyższe, skoro odsetki będą naliczone od całej kwoty, jakiej domaga się Pani w toku postępowania sądowego, a nie od neutralnie podatkowo zwrotu, który faktycznie Bank Pani zwróci, to nie można uznać że Bank wypłaci Pani odsetki od kwoty świadczenia nienależnego. Zatem mieszczące się w Kwocie 1 „odsetki” nie będą odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności. Nie będą to odsetki ustawowe od kwoty stanowiącej faktyczną wypłatę. Wartość ta wynika z pozwu w zakresie żądania odsetek ustawowych od całej kwoty roszczenia dochodzonego przez Panią przed sądem.

W przypadku zatem wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie, liczonych od wartości dochodzonego roszczenia, które otrzymałaby Pani w przypadku uznania pozwu przez sąd, ze zwolnienia skorzystają odsetki za opóźnienie wyłącznie w części, w której dotyczą nieterminowej wypłaty należności z tytułu niepodlegającej opodatkowaniu zwracanej przez Bank kwoty „Zwrotu”. Natomiast w pozostałej części (o ile taka będzie), tj. liczonej od roszczenia, którego domaga się Pani w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaca, odsetki będą stanowić przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.

Rozpatrując zatem całościowo Pani stanowisko w zakresie pytania dotyczącego Kwoty 1 odpowiadającej części odsetek ustawowych za opóźnienie, należało je uznać za nieprawidłowe, bowiem skoro wypłacana Kwota 1 jest niższa niż Pani roszczenia dochodzone pozwem, to tym samym nie sposób uznać, że odsetki liczone od całego Pani roszczenia dochodzonego pozwem są odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności, skoro nie cała należność wynikająca z pozwu zostanie w efekcie faktycznie wypłacona.

W konsekwencji, z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od roszczenia, którego domaga się Pani w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaci, powstanie po Pani stronie przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem w tej części odsetki nie będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od „Zwrotu”, tj. od kwoty faktycznie zwróconej, odsetki w tej części będą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy. Nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

W kwestii opodatkowania otrzymanej przez Panią kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wskazuję, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 ww. ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Z opisu wniosku wynika, że w ramach porozumienia bank zobowiązuje się dokonać zwrotu na Pani rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Bank w wykonaniu Porozumienia zwróci Pani koszty procesu w kwocie niższej niż koszty zastępstwa faktycznie przez Panią poniesione.

W takim wypadku kwota ta będzie stanowić jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie będzie więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego będzie obojętna podatkowo.

W konsekwencji zwrot poniesionych przez Panią kwot nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Końcowo wskazać należy, że powyższe nie ulegnie zmianie również w sytuacji, gdy w dacie zawierania planowanego Porozumienia oraz jego wykonania wyrok z 4 marca 2026 r. nie będzie prawomocny, bowiem podstawą wypłaty powyższych kwot będzie Porozumienie zawarte pomiędzy Panią, a Bankiem, a nie wyrok Sądu.

Zatem Pani stanowisko w tym zakresie jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydając interpretacje indywidualne nie odnoszę się do kwot i nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego czy kontrolnego. Przy wydawaniu interpretacji indywidualnych w trybie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem więc wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku opis zdarzenia różnić się będzie od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pani chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”.

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA) albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.