0114-KDIP3-2.4011.623.2026.1.MN

Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

• nieprawidłowe - w zakresie braku obowiązku dokonania korekty deklaracji;
• prawidłowe - w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

(…) S.A. (dalej jako: „Bank” lub „Wnioskodawca”) jest podmiotem prowadzącym działalność na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646; dalej: „Prawo Bankowe”) posiadającym siedzibę na terytorium Polski i podlegającym w Polsce opodatkowaniu od całości dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia (polski rezydent podatkowy).

Bank dokonuje czynności bankowych w rozumieniu Prawa Bankowego, w tym m. in. udziela pożyczek/kredytów/gwarancji/poręczeń, prowadzi rachunki oszczędnościowe, przeprowadza rozliczenia pieniężne, nabywa oraz zbywa wierzytelności pieniężne.

W ramach wyżej wymienionej działalności operacyjnej Wnioskodawca zawierał w przeszłości z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej (dalej: Klient/Klienci lub Kredytobiorca/Kredytobiorcy) umowy o kredyt z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe.

Udzielane kredyty były denominowane do waluty obcej, jak również Bank udzielał kredytów w walucie obcej, w szczególności we franku szwajcarskim (dalej: “CHF”). W ofercie Banku znajdowały się m.in. następujące produkty:

• kredyt mieszkaniowy w walutach obcych;
• kredyt konsolidacyjny w walutach obcych;
• pożyczka hipoteczna w walutach obcych;
• pożyczka konsumpcyjna zabezpieczona hipoteką w walucie obcej.

Występują sytuacje, w których Bank jest (jako udzielający kredytu) stroną umów kredytu/pożyczki które zostały udzielone przez inne banki, w zakresie w jakim Wnioskodawca jest następcą prawno-podatkowym (stosownie do art. 93 lub art. 93c Ordynacji podatkowej) tych innych banków, w wyniku dokonanych połączeń lub innych działań restrukturyzacyjnych.

Wyżej wymienione umowy kredytu/pożyczki zawarte przez Bank oraz przez inne banki - w zakresie w jakim Bank jest następcą prawno-podatkowym - będą zwane w dalszej części niniejszego wniosku łącznie: „Umową/Umowami kredytu”.

W Umowach kredytu wysokość zobowiązania kredytowego została wyrażona w walucie obcej. Kredyt mógł być wypłacony w umówionej walucie obcej albo w polskich złotych (dalej: „PLN”) po przewalutowaniu kwoty kredytu według odpowiedniej klauzuli umownej.

W Umowach kredytu wysokość zobowiązania kredytowego (kwota udzielonego kredytu) została wyrażona w walucie obcej. Kredyt mógł być wypłacony w umówionej walucie obcej (wówczas do żadnych przeliczeń przy wypłacie kredytu nie dochodziło) albo w polskich złotych (dalej: „PLN”) po przeliczeniu kwoty udzielonego kredytu według kursu waluty wynikającego z Tabeli Kursowej, bądź w niektórych przypadkach wg kursu negocjowanego przez strony umowy kredytu (w praktyce, w takim przypadku kwota wypłaconych kredytobiorcy środków w PLN zależna była od kursu waluty w dniu ich wypłaty).

Udzielanie kredytów/pożyczek denominowanych w walutach obcych (w tym w szczególności w CHF) było często spotykaną praktyką rynkową w Polsce na początku XXI wieku w wyniku wejścia w życie przepisów ustawy z 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe Denominowane kredyty były uznawane za bezpieczne rozwiązania i wspomagały rozwój gospodarczy w Polsce.

Zmiana linii orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz uznawanie klauzul walutowych wprowadzanych do umów kredytu/pożyczki za abuzywne /niedozwolone postanowienia umowne i ujmowanie ich do rejestru klauzul niedozwolonych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jak również istotna deprecjacja PLN w stosunku do walut w których udzielono kredytów, która spowodowała pogorszenie sytuacji kredytobiorców, spowodowały zmianę podejścia co do dopuszczalności oferowanych wcześniej przez banki umów kredytów/pożyczek walutowych.

Ze względu na powyższe okoliczności, niektórzy Klienci Banku wchodzili lub wchodzą na drogę sądową w procedurze cywilnej przeciwko Bankowi. Kredytobiorcy wnoszą o uznanie za nieważną w całości zawarte z Bankiem Umowy kredytu oraz o zwrot wszelkich uiszczonych na rzecz Banku kwot. Jak wskazują liczne orzeczenia, nie tylko w sprawach Banku, ale również innych banków, sądy w większości uwzględniają powództwa Kredytobiorców i orzekają nieważność umów kredytu.

W takiej sytuacji Bank zobowiązany jest do zwrócenia Kredytobiorcom wszelkich otrzymanych od nich kwot tytułem rat kapitałowo-odsetkowych, prowizji, kosztów ubezpieczeń oraz zasądzonych kosztów sądowych oraz odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu roszczenia.

Dążąc do polubownego rozwiązania sporów dotyczących ważności Umów kredytu Bank oferuje klientom ugody, w ramach których dokonuje przewalutowania kredytu z waluty obcej na PLN po uzgodnionym kursie oraz umarza część kredytu (dalej: „Ugoda”). Obecnie Bank oferuje klientom ugody na mocy których:

a) strony potwierdzają, że miały wolę zawarcia Umowy kredytu w dacie jej zawarcia oraz oświadczają, że mają wolę utrzymania jej w mocy przez cały okres kredytowania do czasu całkowitej spłaty należności na rzecz Banku,

b) kwota udzielonego kredytu zostanie przewalutowany po uzgodnionym kursie na PLN,

c) pozostała do spłaty kwota kredytu zostanie umorzona (Kredytobiorca zostanie zwolniony z części długu),

d) Bank w związku z rozliczeniem Umowy wypłaci Klientowi określoną umownie kwotę w PLN, która nie będzie wyższa niż suma wpłat dokonanych przez Klienta na poczet umowy kredytu pomniejszona o kwotę wypłaconego Klientowi kapitału w PLN (dalej: „Zwrot Świadczeń”),

e) Bank zobowiązuje się do zwrotu kosztów procesu związanych ze złożeniem pozwu przeciwko Bankowi, jeżeli w danym przypadku Kredytobiorca takie koszty poniósł,

f) Strony potwierdzają, że Ugoda prowadzi do definitywnego uchylenia sporu dotyczącego roszczeń Klientów i Banku, ważności Umowy kredytu, jej bezskuteczności lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z treści postanowień Umowy lub z wykonania świadczeń z Umowy; w związku z tym strony nie będą występować względem siebie z takimi roszczeniami, a przyjęte w Ugodzie rozwiązanie, w tym zmiana waluty, wysokość i zasady spłaty wierzytelności kredytowej oraz zwolnienie z długu, w pełni wyczerpują wzajemne roszczenia stron w tym zakresie.

W przypadku, gdy powyższa Ugoda będzie dotyczyła kredytu mieszkaniowego, o którym mowa w § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej: „Rozporządzenie”), tj. będzie to kredyt (lub pożyczka):

a) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. oraz

b) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

c) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT (tj. na wydatki na cele mieszkaniowe)

- wówczas Bank odbierze od Kredytobiorcy oświadczenie o spełnieniu warunków do skorzystania z zaniechania poboru podatku przewidzianego tym Rozporządzeniem.

Jeżeli Kredytobiorca nie złoży Oświadczenia Bank na podstawie art. 42a ustawy o PIT obowiązany będzie do wystawienia informacji PIT-11 i wykazania w nim kwoty umorzonego kredytu.

Pytania

1.  Czy Bank obowiązany jest wystawić PIT-11 w przypadku umorzenia części lub całości kredytu, jeżeli Klient nie złoży Oświadczenia w roku podatkowym, w którym zawarto Ugodę?

2.  Czy Bank nie jest obowiązany wystawić PIT-11 w przypadku umorzenia części lub całości kredytu, jeżeli Klient złoży Oświadczenie przy zawieraniu Ugody lub nie później niż do końca roku podatkowego, w którym doszło do zawarcia Ugody?

3.  Czy w przypadku złożenia przez Klienta Oświadczenia po zakończeniu roku podatkowego, w którym doszło do zawarcia Ugody, Bank jest obowiązany do dokonania korekty PIT-11?

4.  Czy Bank jest obowiązany do uwzględnienia w PIT-11 kwoty Zwrotu Świadczeń oraz kosztów procesu?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad 1.

Zdaniem Wnioskodawcy, Bank jest zobowiązany do wystawienia PIT-11 i wykazania w nim kwoty umorzonego kredytu, jeżeli Kredytobiorcy nie złożą Oświadczenia przy zawieraniu Ugody lub do końca roku podatkowego, w którym zawarto Ugodę.

Ad 2.

Zdaniem Wnioskodawcy, Bank nie jest zobowiązany do wystawiania PIT-11 w przypadku złożenia przez Kredytobiorcę Oświadczenia.

Ad 3.

Zdaniem Wnioskodawcy, Bank nie jest zobowiązany do dokonania korekty PIT-11 w przypadku złożenia przez Klienta Oświadczenia po zakończeniu roku podatkowego, w którym została zawarta Ugoda.

Ad. 4.

Zdaniem Wnioskodawcy, Bank nie jest obowiązany do uwzględniania w PIT-11 kwoty Zwrotu Świadczeń ani kosztów procesu.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1, 2 i 3

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o PIT jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którą opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zatem wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź od których zaniechano poboru podatku.

Za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy. Takim przysporzeniem niewątpliwie jest umorzenie części lub całości kredytu. W takim przypadku u Kredytobiorcy dochodzi do zmniejszenia jego pasywów, co ma konkretny wymiar finansowy.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT źródłami przychodów są inne źródła, natomiast zgodnie z art. 20 ustawy o PIT:

Zgodnie z art. 42a ustawy o PIT:

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że informacje i deklaracje podatkowe, w tym PIT-11, służą do odwzorowania zaistniałego w trakcie roku podatkowego stanu faktycznego. Tym samym, w informacji PIT-11 składanej za dany rok podatkowy płatnik powinien wykazać kwoty, które odzwierciedlają stan faktyczny w danym roku podatkowym.

Powyższe stanowisko potwierdzają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach indywidualnych (np. interpretacja indywidualna z 24 marca 2020 r. sygn. 0112-KDIL2-1.4011.278.2020.1.DJ).

11 marca 2022 r. Minister Finansów na podstawie art. 22 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zarządził zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w przypadku gdy: a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.

Bank nie ma innego instrumentu weryfikacji spełnienia powyższych warunków poza odebraniem od Kredytobiorcy Oświadczenia.

Mając na uwadze przytoczone powyżej przepisy Bank:

• obowiązany jest do wystawienia PIT-11 i wykazania w nim przychodów z tytułu umorzenia części lub całości kredytu, jeżeli Klient nie złoży Oświadczenia, tj. Bank nie otrzyma przed terminem wystawienia PIT-11 informacji spełnieniu warunków do zastosowania zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia,
• nie jest obowiązany do wystawienia PIT-11 w przypadku otrzymania Oświadczenia, iż dany dochód spełnia warunki do zastosowania zaniechania poboru podatku na podstawie Rozporządzenia,
• nie jest zobowiązany do dokonania korekty PIT-11 w przypadku złożenia przez Klienta Oświadczenia po zakończeniu roku podatkowego, w którym została zawarta Ugoda. Przygotowana przez Bank pierwotna wersja PIT-11 odzwierciedla stan faktyczny występujący w danym roku podatkowym (w którym została zawarta Ugoda). Złożenie przez Klienta Oświadczenia po zakończeniu roku podatkowego nie oznacza, że pierwotna wersja PIT-11 została przygotowana błędnie i wymaga korekty.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 4

Jak wskazano powyżej za przychody w rozumieniu ustawy o PIT należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Podkreślić należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie wskazuje się, że elementem istotnym dla uznania danego świadczenia za przychód podatkowy jest uzyskanie przez podatnika realnego przysporzenia majątkowego. O uzyskaniu przychodu można mówić zatem jedynie w sytuacji, gdy podatnik uzyskuje rzeczywistą korzyść majątkową - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych zwiększających jego aktywa (pieniędzy, wartości pieniężnych, świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń), czy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego pasywów.

Na potwierdzenie powyższego stanowiska przytoczyć można stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 29 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 799/18:

czy też stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej:

Stwierdzić należy zatem, że pomimo literalnego brzmienia art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, iż przychodem są wszelkie pieniądze i wartości pieniężne otrzymane przez podatnika, to nie każda otrzymana przez podatnika kwota generuje powstanie po jego stronie przychodu podatkowego. W szczególności, do powstania przychodu skutkującego realnym przysporzeniem majątkowym nie dochodzi w przypadku zwrotu wydatków na rzecz podatnika. W takiej sytuacji, koszty w pierwszej kolejności są ponoszone (finansowane) z własnych środków podatnika, a następnie są mu zwracane, w konsekwencji czego po stronie podatnika nie powstaje przysporzenie majątkowe, a jedynie „wyrównanie” (całkowite lub częściowe) wcześniejszego uszczuplenia w jego majątku.

Na podstawie planowej ugody Bank zamierza dokonać na rzecz Klientów Zwrotu Świadczeń uprzednio przez klientów zapłaconych na podstawie obowiązującego harmonogramu spłaty kredytu oraz kosztów procesu, o ile klienci takie koszty ponieśli.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, w związku z rozliczeniem Umowy, wypłacana Klientowi przez Bank kwota Zwrotu Świadczeń nie będzie wyższa niż suma wpłat dokonanych przez Klienta na poczet umowy kredytu pomniejszona o kwotę wypłaconego Klientowi kapitału w PLN, co oznacza, że Klient nigdy nie otrzyma kwoty wyższej niż ta, która została przez niego zapłacona.

W konsekwencji, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że po stronie Kredytobiorcy nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, a jedynie zostanie mu wyrównany ubytek w aktywach, do którego doszło w momencie zapłaty raty w części odsetkowej czy w dacie poniesienia kosztów procesu.

Tym samym, jako że po stronie Kredytobiorcy nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, Bank nie będzie zobowiązany do wykazania powyższych kwot w informacji PIT-11.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Wnioskodawcy:

• Bank jest zobowiązany do wystawienia PIT-11 i wykazania w nim kwoty umorzonego kredytu, jeżeli Kredytobiorcy nie złożą Oświadczenia przy zawieraniu ugody lub do końca roku podatkowego, w którym zawarto ugodę,
• Bank nie jest zobowiązany do wystawiania PIT-11 w przypadku złożenia przez Kredytobiorcę Oświadczenia,
• Bank nie jest zobowiązany do dokonania korekty PIT-11 w przypadku złożenia przez Klienta Oświadczenia po zakończeniu roku podatkowego, w którym została zawarta Ugoda,
• Bank nie jest obowiązany do uwzględnienia w PIT-11 kwoty Zwrotu Świadczeń oraz kosztów procesu.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Obowiązki płatnika

Zasadą jest, że obowiązek prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania, obliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych ciąży na podatnikach. Niemniej jednak, w odniesieniu do licznych sytuacji zasada ta została wyłączona przez ustawodawcę, poprzez nałożenie obowiązków płatnika na podmioty wypłacające podatnikowi (stawiające do dyspozycji podatnika) należności stanowiące jego dochody (przychody).

Zgodnie z art. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):

Z uwagi na powyższe, na płatniku ciążą trzy podstawowe obowiązki podatkowe, tj.:

1) obliczenie,

2) pobranie,

3) wpłacenie

- podatku, zaliczki lub raty.

Na podmiotach dokonujących świadczeń z innych źródeł ciążą natomiast obowiązki informacyjne wynikające z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:

Mając na względzie dyspozycję powyższego artykułu należy zatem przyjąć, że osoba prawna nie jest zobowiązana do sporządzenia oraz przesłania podatnikowi i urzędowi skarbowemu informacji PIT-8C lub PIT-11 przy założeniu, że zostaną łącznie spełnione następujące warunki:

• płatnik dokonuje wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT,
• dokonywana płatność stanowi dochód (przychód) wymieniony w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c ustawy o PIT lub dochód, od którego, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przedstawili Państwo informacje, z których wynika, że:

1.  udzielają Państwo kredytów i pożyczek, w tym na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych;

2.  w odniesieniu do tych kredytów lub pożyczek może dojść do umorzenia (zawarcia umowy zwolnienia z długu);

3.  w takich przypadkach muszą Państwo ustalić, czy zastosowanie znajdzie Rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe;

4.  odbierają Państwo od Klientów oświadczenia o spełnieniu warunków do skorzystania z zaniechania;

5.  zdarzają się również sytuacje, w których dokonują Państwo zwrotu świadczenia na rzecz Klienta oraz zwrotu kosztów procesu.

Powzięli Państwo wątpliwość, jakie obowiązki powstają po Państwa stronie z tego tytułu.

Państwa obowiązki z tytułu zwrotu świadczenia

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Jak wynika z opisu sprawy, w związku z rozliczaniem umów wypłacają Państwo klientom określoną kwotę, która nie będzie wyższa niż suma wpłat dokonanych przez Klienta.

Wobec powyższego - skoro Klient otrzymuje zwrot środków w kwocie nie wyższej niż uprzednio przez niego wpłacona - to taki zwrot nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Taka wypłata jest więc kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Tym samym - z tego tytułu nie są Państwo zobowiązani do sporządzenia informacji PIT-11 i przesłania jej Klientowi, zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy.

Państwa stanowisko w tej kwestii jest prawidłowe.

Państwa obowiązki z tytułu zwrotu kosztów procesu

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu - jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:

Na podstawie art. 96 ww. ustawy:

W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):

W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

Mając na uwadze powyższe, zwrot na rzecz Klientów kosztów procesu - do wysokości faktycznie poniesionych przez nich wydatków - nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem z tego tytułu również nie będą Państwo zobowiązani do sporządzenia informacji o wysokości przychodów (PIT-11) i przesłania jej Klientowi, zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy.

W tej kwestii Państwa stanowisko także jest prawidłowe.

Umorzenie wierzytelności

Odrębną kwestią jest umorzenie wierzytelności, które następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:

Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną Państwa klientom kwotę wierzytelności wynikających z umów kredytowych należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1.  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2.  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3.  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4.  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Z opisu sprawy wynika, że odbierają Państwo od klientów oświadczenia o spełnieniu warunków do skorzystania z zaniechania poboru podatku.

Powzięli Państwo wątpliwość, czy powinni Państwo wystawiać PIT-11, jeśli klient nie złoży oświadczenia w roku podatkowym, w którym zawarto ugodę lub złoży oświadczenie przy zawieraniu ugody albo najpóźniej do końca roku podatkowego, w którym doszło do jej zawarcia i czy w przypadku złożenia takiego oświadczenia po zakończeniu roku podatkowego powinni Państwo dokonać korekty PIT-11.

Wystawienie informacji PIT-11

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 571/20:

Charakter deklaracji nie jest jednolity. Deklaracje służą bowiem głównie przekazywaniu informacji wymaganych prawem, a ze względu na fakt, że ich przedmiotem mogą różnego rodzaju informacje, skutki prawne z tym związane zależą od konkretnego rozwiązania jakie ustawodawca przyjął w stosunku do danego rodzaju deklaracji.

Przedmiotem deklaracji podatkowej mogą być następujące informacje:

1) informacje o faktach, zdarzeniach - mających znaczenie dla powstawania i wysokości zobowiązania podatkowego;

2) informacje o decyzjach (aktach woli), jakie w odniesieniu do swojego statusu podatkowo-prawnego podjął podatnik;

3) obliczenia arytmetyczne, w szczególności obliczenie kwoty podatku;

4) informacje dotyczące kwestii techniczno-organizacyjnych (np. imię i nazwisko podatnika, jego NIP i adres).

Jak już wyżej wskazano, umorzone przez Państwa kwoty kredytów i pożyczek będą stanowić przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Cytowany wcześniej art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje, że w odniesieniu do świadczeń, od których zaniechano poboru podatku, płatnik nie ma obowiązku wystawienia informacji PIT-11.

Jeżeli zatem Państwa Klienci uzyskają przychód (zgodnie ze złożonym przez nich oświadczeniem) związany z umorzeniem wierzytelności, do którego zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, to wówczas po Państwa stronie nie zachodzi obowiązek sporządzania informacji PIT-11 na rzecz Klientów korzystających z umorzenia wierzytelności kredytowych, którzy zdecydują się skorzystać z oferty podpisując stosowną Ugodę oraz składając stosowne Oświadczenia.

Nie ulega wątpliwości, że informacja PIT-11 powinna odzwierciedlać stan faktyczny, jaki wystąpił u podatnika w danym roku podatkowym.

Państwo jak płatnik wystawiacie dla Klienta informację PIT-11 dopiero po zakończeniu danego roku podatkowego, a nie w momencie podpisania ugody, zatem Klient nie ma obowiązku składać oświadczenia o spełnieniu warunków do skorzystania z zaniechania poboru podatku przewidzianego tym Rozporządzeniem już na etapie zawierania Ugody. Takie oświadczenie może złożyć do końca roku podatkowego, w którym zawarł tę ugodę.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest więc prawidłowe.

Natomiast, jeśli Klient w ogóle nie złożył Państwu stosownego oświadczenia o spełnieniu warunków do skorzystania z zaniechania poboru podatku, należy uznać, że osiągnął on w danym roku podatkowym przychód i wówczas będą Państwo zobowiązani do sporządzenia informacji o wysokości przychodów (PIT-11), bowiem informacja ta będzie odzwierciedlać stan faktyczny, jaki zaistniał u tego Klienta w danym roku podatkowym, tj. powstanie przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 również jest prawidłowe.

Korekta deklaracji PIT-11

Zagadnienia związane z korektą deklaracji regulują przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 tej ustawy:

W przepisach Ordynacji podatkowej nie ma legalnej definicji korekty deklaracji.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 18 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 1058/11:

Korekta deklaracji oznacza zatem poprawienie błędu w uprzednio złożonej deklaracji podatkowej. Istotą instytucji korekty pozostaje zmiana stanowiska podatnika odnośnie do samego faktu opodatkowania lub jego wysokości.

W literaturze przedmiotu ważnym zagadnieniem w aspekcie rozstrzygnięcia istoty korekty deklaracji pozostaje ustalenie czy ma ona charakter uprawnienia, czy obowiązku. Na charakter korekty deklaracji jako - co do zasady - prawa, a nie obowiązku, wskazuje m.in. wykładnia art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym:

Treść art. 81 ustawy Ordynacja podatkowa, wskazuje zatem, że korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy poprzednim jej sporządzeniu i może dotyczyć każdej jej pozycji - o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2021 r. sygn. akt II FSK 3592/18 czytamy, że:

Korekta deklaracji może więc dotyczyć m.in. błędów rachunkowych, oczywistych omyłek, a także gdy wypełniono ją niezgodnie z wymaganiami lub istnieją wątpliwości co do prawidłowości danych w niej zawartych. Błędnie mogła zostać określona m.in. wysokość przychodu bądź dochodu, wysokość zobowiązania podatkowego, wysokość nadpłaty lub zwrotu podatku, a także inne dane zawarte w treści deklaracji. Skorygowanie deklaracji polega więc na ponownym poprawnym wypełnieniu formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji.

O istocie korekty traktuje natomiast m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 20 stycznia 2016 r. (I SA/Bk 774/15, Legalis), w którym zawarto trafny pogląd, że:

Słusznie Państwo wskazali, że deklaracje podatkowe służą do odwzorowania zaistniałego w trakcie roku podatkowego stanu faktycznego - w tym zakresie Państwa stanowisko do pytania Nr 3 jest prawidłowe, bowiem co do zasady, wszelkie informacje i deklaracje podatkowe, w tym PIT-11, powinny odzwierciedlać stan faktyczny dotyczący danego roku podatkowego, a nie go kreować.

Należy natomiast wskazać, że pomimo że w świetle przepisów Ordynacji podatkowej oraz uregulowań dotyczących obowiązków informacyjnych płatników, jeżeli pierwotny PIT-11 odzwierciedlał stan faktyczny, który wystąpił w danym roku podatkowym (ponieważ klient nie złożył w terminie wymaganego oświadczenia), to późniejsze złożenie oświadczenia zmieniającego kwalifikację podatkową przychodu z ugody, analogicznie jak np. cofnięcie wcześniejszego oświadczenia, rodzi po stronie płatnika obowiązek dokonania korekty informacji PIT-11.

W takiej sytuacji ulegnie zmianie wysokość podlegającego opodatkowaniu przychodu podatnika za dany rok w stosunku do wynikającego z uprzednio złożonej informacji PIT-11.

Skoro poprzez złożenie oświadczenia zmieniła się kwalifikacja przychodu z ugody, tj. ostatecznie może on skorzystać z zaniechania, bądź odwrotnie - nie może skorzystać z zaniechania, to pierwotny PIT-11 staje się zatem nieprawidłowy.

Podatnik może dokonać wyboru, czy będzie korzystał z zaniechania poboru podatku z tytułu umorzenia danego kredytu i może złożyć takie oświadczenie po zakończeniu roku podatkowego, w którym doszło do zawarcia ugody, w ograniczonym czasowo okresie, związanym z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

W takiej sytuacji, są Państwo zobowiązani do sporządzenia korekty deklaracji PIT-11.

W tym zakresie Państwa stanowisko do pytania Nr 3 jest więc nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.