0114-KDIP3-2.4011.540.2026.1.JM
Świadczenie wynikające z zawartej ugody sądowej nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3a ani art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a ustawodawca nie przewidział żadnego innego zwolnienia dla tego typu świadczeń, to stanowi ono przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu tym podatkiem, bowiem jego wypłata ma swe źródło w uprzednio łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy.
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
8 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
A. sp. z o.o. [dalej: A. lub Spółka] jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych i czynnym podatnikiem VAT. Spółka jest spółką celową powołaną (…) [dalej: Inwestycja]. Spółka realizuje Inwestycję w oparciu o program wieloletni zdefiniowany w (…).
Zgodnie z przyjętymi założeniami i harmonogramem realizacji Inwestycji, Spółka planuje rozpoczęcie działalności operacyjnej w (…) r., co wynika z biznesplanu (…) A. Powyższa koncepcja zakłada uzyskiwanie przychodów zarówno z szeroko rozumianej działalności (…).
W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i realizowanymi zadaniami mającymi na celu zrealizowanie Inwestycji, Spółka zatrudnia pracowników i w tym zakresie pełni rolę płatnika podatku PIT w rozumieniu art. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o PIT w odniesieniu do zaliczek na podatek PIT.
W ramach prowadzonej działalności gospodarczej niekiedy dochodzi do sytuacji, w których to nawiązany z pracownikiem stosunek pracy zostaje rozwiązany w trybie art. 30 § 1 pkt 2 lub pkt 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.) [dalej: KP].
W związku z rozwiązaniem stosunku pracy, pracownicy niekiedy nie zgadzając się z uzasadnieniem, odwołują się do właściwego sądu pracy w celu zmiany trybu rozwiązania umowy o pracę, przywrócenia do pracy czy wypłaty odszkodowania.
W niektórych z takich przypadków Spółka zawiera z byłymi pracownikami ugody mające na celu polubowne uregulowanie stosunków między stronami. Spółka w takich wypadkach kieruje się chęcią bezspornego zakończenia sprawy w sposób satysfakcjonujący obie strony z pominięciem długotrwałego i kosztownego postępowania sądowego. Niewątpliwie, takie działanie może być korzystne zarówno dla Spółki, jak i dla pracownika. Zawarcie ugody ogranicza ryzyka prawne oraz minimalizuje koszty i czas potrzebny na prowadzenie sporu przed sądem, a także niweluje niepewność związaną z rozstrzygnięciem sprawy. W efekcie pracownik uzyskuje rozwiązanie sporu na warunkach, które go satysfakcjonują, a Spółka ogranicza ryzyka finansowe, biznesowe oraz wizerunkowe. Ugody co do zasady nie rozstrzygają przyczyn i okoliczności związanych z rozwiązaniem stosunku pracy, ale regulują dalsze stosunki pomiędzy Spółką i pracownikiem oraz określają dalsze działania i zobowiązania stron, w tym sprawy związane z wypłatą odszkodowania.
Jednocześnie Spółka w aktach wewnętrznych regulujących sprawy związane z wykonywaniem pracy lub wynagrodzeniem (takich jak regulaminy czy procedury) nie określiła zasad ustalania wysokości i wypłaty odszkodowań z tytułu rozwiązania stosunku pracy.
Zawarcie ugody jest równoznaczne z uznaniem, że wszelkie roszczenia powstałe pomiędzy pracownikiem i Spółką z tytułu rozwiązania stosunku pracy zostały wyczerpane.
Spółka w zależności od konkretnej sprawy zawiera z pracownikami ugody pozasądowe [dalej: Ugoda Pozasądowa], jak i sądowe [dalej: Ugoda Sądowa].
1. Ugoda Pozasądowa
W sytuacji wytoczenia przez byłego pracownika powództwa o uznanie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę przez Spółkę za bezskuteczne, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę o przywrócenie do pracy i zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, w niektórych przypadkach Spółka zawiera z byłymi pracownikami w tym przedmiocie Ugody Pozasądowe. Zawarcie takiej ugody jest korzystne dla stron z uwagi na ograniczone formalności wynikających z braku zaangażowania właściwego sądu i tym samym szybsze zawarcie porozumienia w przedmiocie sporu.
Zatem, Ugoda Pozasądowa jest zawierana pomiędzy Spółką a pracownikiem i ma na celu polubowne załatwienie sprawy bez prowadzenia długotrwałego postępowania sądowego.
Treść Ugody Pozasądowej przewiduje:
1) Zmianę trybu rozwiązania umowy o pracę z wypowiedzenia przez pracodawcę na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Oznacza to, że Spółka cofa wypowiedzenie umowy o pracę, a pracownik wyraża na to zgodę.
2) Spółka zobowiązuje się zapłacić na rzecz pracownika określoną kwotę odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie [dalej: Odszkodowanie z Ugody Pozasądowej].
3) Pracownik zobowiązuje się cofnąć wraz ze zrzeczeniem się roszczeń powództwo wytoczone przeciwko Spółce.
4) Zapłata Odszkodowania z Ugody Pozasądowej jest dokonywana w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez Spółkę postanowienia o umorzeniu postępowania wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności.
5) Po otrzymaniu postanowienia o umorzeniu postępowania wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności Spółka zobowiązuje się do zmiany świadectwa pracy byłego pracownika polegającej na zmianie trybu rozwiązania stosunku pracy z pracownikiem z „rozwiązania za wypowiedzeniem przez pracodawcę” na „rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron” oraz do wydania Pracownikowi stosownie zmienionego świadectwa pracy.
6) Koszty postępowania sądowego zostają wzajemnie zniesione pomiędzy stronami.
Ponadto w ramach Ugody Pozasądowej pracownik oświadcza, że:
1) Spółka wywiązała się w stosunku do niego ze wszystkich zobowiązań wynikających i związanych z łączącym Strony stosunkiem pracy i jego rozwiązaniem.
2) Wypłata Odszkodowania z Ugody Pozasądowej wyczerpuje wszelkie jego roszczenia względem Spółki wynikające ze stosunku pracy i jego rozwiązania lub pozostające w związku ze stosunkiem pracy, w tym za ewentualną dyskryminację lub mobbing z zastrzeżeniem, iż Spółka nie przyznaje, że doszło do takich działań wobec pracownika w okresie pozostawania pracownika w stosunku pracy.
3) Zobowiązuje się do zachowania w tajemnicy postanowień Ugody Pozasądowej i nieujawniania ich jakimkolwiek osobom trzecim.
4) Oświadczenia złożone przez niego w Ugodzie Pozasądowej zostały złożone dobrowolnie i zgodnie ze stanem faktycznym.
5) Gdyby oświadczenia złożone przez niego w Ugodzie Pozasądowej okazały się nieskuteczne w całości lub w części, zobowiązuje się nie występować przeciwko Spółce z jakimikolwiek roszczeniami z tego tytułu.
Zawarcie Ugody Pozasądowej wyczerpuje wszelkie roszczenia powstałe pomiędzy Spółką i pracownikiem z tytułu rozwiązania umowy o pracę.
W Ugodzie Pozasądowej nie powołuje się przepisów powszechnie obowiązujących ani wewnętrznych, jak regulaminy wynagradzania oraz układy zbiorowe pracy przewidziane w przepisach prawa pracy, które uzasadniałyby wysokość wypłaconego odszkodowania. Wysokość Odszkodowania z Ugody Pozasądowej jest każdorazowo ustalana indywidualnie w wyniku negocjacji Spółki i pracownika. Jednocześnie treść i zasady zawierania Ugody Pozasądowej nie zostały określone w przepisach prawa i strony mogą swobodnie kreować jej postanowienia, w tym wysokość Odszkodowania z Ugody Pozasądowej.
W ramach Odszkodowania z Ugody Pozasądowej nie wydziela się składających się na nie kwot i tytułów. Ugoda Pozasądowa nie określa czy Odszkodowanie z Ugody Pozasądowej stanowi kwotę brutto czy netto.
2. Ugoda Sądowa
W niektórych przypadkach Spółka przed właściwym sądem zawiera z pracownikiem Ugodę Sądową.
Treść Ugody Sądowej podobnie, jak w przypadku Ugody Pozasądowej nie jest regulowana przepisami prawa, ale wymaga jej zatwierdzenia przed sądem. Wydłuża to czas zawarcia porozumienia w porównaniu do zawarcia Ugody Pozasądowej, ale przynosi formalne korzyści, takie jak status tytułu egzekucyjnego dla Ugody Sądowej. Jednocześnie wciąż jest to szybszy, pewniejszy i mniej sformalizowany proces niż przeprowadzenie postępowania sądowego.
Treść Ugody Sądowej zazwyczaj zawiera następujące zapisy:
1. Spółka zobowiązuje się zapłacić na rzecz powoda określoną kwotę odszkodowania w związku z rozwiązaniem stosunku pracy.
2. Spółka wypłaci odszkodowanie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez pozwaną postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności.
3. Pracownik oświadcza, że Ugoda Sądowa wyczerpuje wszelkie jego roszczenia wobec Spółki związane z łączącym strony stosunkiem pracy niezależnie od ich podstawy prawnej i faktycznej oraz niezależnie od tego czy zostały już ujawnione, czy jeszcze się nie ujawniły i zobowiązuje się do zachowania w tajemnicy postanowień Ugody Sądowej.
4. Pracownik oświadcza i zapewnia, że nie wniósł przeciwko Spółce żadnych innych pozwów niż pozew złożony w niniejszej sprawie, a także nie zainicjował innych postępowań przeciwko lub z udziałem Spółki.
5. Pracownik oświadcza, że nie będzie podejmować żadnych czynności faktycznych, które mogłyby w jakikolwiek sposób zaszkodzić reputacji Spółki, godzić w jej dobre imię lub w inny sposób wyrządzić szkodę Spółce.
6. Strony zgodnie ustalają, że koszty postępowania sądowego oraz zastępstwa procesowego zostają wzajemnie zniesione pomiędzy stronami.
7. Strony wnoszą o umorzenie postępowania sądowego.
Zawarcie Ugody Sądowej wyczerpuje wszelkie roszczenia powstałe pomiędzy Spółką i pracownikiem z tytułu rozwiązania umowy o pracę.
W Ugodzie Sądowej nie powołuje się przepisów powszechnie obowiązujących ani wewnętrznych, jak regulaminy wynagradzania oraz układy zbiorowe pracy przewidziane w przepisach prawa pracy, które uzasadniałyby wysokość wypłaconego odszkodowania. Jednocześnie Ugoda Sądowa nie wskazuje podstawy prawnej rozwiązania umowy o pracę czy naruszeń z tytułu przepisów KP. Wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej jest każdorazowo ustalana indywidualnie w wyniku negocjacji Spółki i pracownika. Może się zdarzyć, że przyjęta wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej odpowiada kwocie, którą pracownik otrzymałby na podstawie przepisów KP, jednak Ugoda Sądowa nie powołuje przepisów KP jako podstawy ustalenia i wypłaty Odszkodowania z Ugody Sądowej. Jednocześnie treść i zasady zawierania Ugody Sądowej nie zostały określone w przepisach prawa i strony mogą swobodnie kreować jej postanowienia, w tym wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej.
W ramach Odszkodowania z Ugody Sądowej nie wydziela się składających się na nie kwot i tytułów. Ugoda Sądowa nie określa czy Odszkodowanie z Ugody Sądowej stanowi kwotę brutto czy netto.
Ponadto Ugoda Sądowa nie przewiduje, aby Odszkodowanie z Ugody Sądowej było wypłacane w związku z powstałą szkodą.
W związku z powyższym, Spółka dotychczas w ramach wypłacania Odszkodowań z Ugody Pozasądowej oraz Odszkodowań z Ugody Sądowej w celu uniknięcia ewentualnej odpowiedzialności przyjmuje, że pełni rolę płatnika i pobiera zaliczki na PIT. Niemniej, Spółka powzięła w wątpliwość zasadność i prawidłowość takiego postępowania, w szczególności uwzględniając stanowisko osób, z którymi zawierane są poszczególne ugody. W konsekwencji, w ramach niniejszego wniosku Spółka jest zainteresowana ustaleniem skutków wypłaty Odszkodowania z Ugody Pozasądowej i Odszkodowania z Ugody Sądowej na gruncie przepisów ustawy o PIT.
Pytania
1) Czy Spółka wypłacając Odszkodowanie z Ugody Pozasądowej jako płatnik jest zobowiązana do obliczenia i pobrania zaliczki na PIT i wpłacenia jej do właściwego urzędu skarbowego z tytułu wynagrodzenia z umowy o pracę na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o PIT?
2) Czy Spółka wypłacając Odszkodowanie z Ugody Sądowej jako płatnik jest zobowiązana do obliczenia i pobrania zaliczki na PIT i wpłacenia jej do właściwego urzędu skarbowego z tytułu wynagrodzenia z umowy o pracę na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o PIT?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1. W ocenie Spółki, Odszkodowanie z Ugody Pozasądowej stanowi kwotę brutto i w związku z tym winna zostać opodatkowana, tj. przed dokonaniem jej wypłaty Spółka, jako były pracodawca i płatnik zaliczek na podatek dochodowy, powinna pomniejszyć tę kwotę o wartość należnej zaliczki na podatek dochodowy, ponieważ kwota wypłacona na podstawie ugody nie stanowi odszkodowania wymienionego w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 oraz pkt 3, 3a i 3b ww. ustawy o PIT. Zastosowanie zwolnienia jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki określone we wskazanym wyżej przepisie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, wolne od podatku są odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 KP, z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.
Należy wskazać, że art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o PIT wprost wskazuje, że odszkodowania wynikające z umów i ugód innych niż ugody sądowe nie korzystają ze zwolnienia z PIT. W ocenie Spółki, ugody zawarte w sprawach związanych z przepisami prawa pracy nie odstępują od tej zasady. W konsekwencji, dalsza analiza czy wypłata Odszkodowania z Ugody Pozasądowej ma swoje podstawy w przesłankach wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3 zdaniem Spółki pozostaje bezprzedmiotowa, z uwagi na fakt, że Odszkodowanie z Ugody Pozasądowej wynika z zawieranych ugód innych niż sądowe.
Ponadto, w ocenie Spółki, zważywszy, że Odszkodowanie z Ugody Pozasądowej nie jest wypłacane na podstawie wyroku lub ugody sądowej w przedstawionym stanie faktycznym nie znajdzie zastosowania również art. 21 ust. 1 pkt 3b) ustawy o PIT.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Spółki wypłata Odszkodowania z Ugody Pozasądowej nie będzie korzystała z któregokolwiek z przewidzianych zwolnień przedmiotowych z PIT, a tym samym odszkodowanie to stanowi dla byłego pracownika przychód ze stosunku pracy, zaś Spółka ma obowiązek odprowadzić zaliczki z tego tytułu na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o PIT.
Ad. 2. W ocenie Spółki, kwota Odszkodowania z Ugody Sądowej stanowi kwotę brutto i w związku z tym winna zostać opodatkowana, tj. przed dokonaniem jej wypłaty Spółka, jako były pracodawca i płatnik zaliczek na podatek dochodowy powinna pomniejszyć tę kwotę o wartość należnej zaliczki na podatek dochodowy, ponieważ kwota wypłacona na podstawie ugody nie stanowi odszkodowania wymienionego w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 oraz pkt 3, 3a i 3b ww. ustawy o PIT.
Jak już wcześniej Spółka wskazała, ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT korzystają odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, jeśli nie są wymienione w katalogu wskazanych w przepisie wyjątków. W ocenie Spółki, Odszkodowanie z Ugody Sądowej nie jest objęte, żadnym z wyjątków określonych w przepisie. W związku z tym należy przeanalizować czy takowe odszkodowanie spełnia pozostałe przesłanki wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Na wstępie należy wskazać, że ustawa o PIT nie definiuje pojęć odszkodowania i zadośćuczynienia. Zasady i podstawy do wypłaty odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę reguluje KP w art. 45 § 1, 45 § 2 oraz art. 471 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) [dalej: KC].
Wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej nie jest ustalana na podstawie żadnych ustaw, aktów wykonawczych, aktów administracyjnych, układów zbiorowych pracy, regulaminów lub statutów. Jej kwota jest ustalana indywidualnie pomiędzy Spółką i pracownikiem. Strony zawierając Ugodę Sądową nie przyjmują, że przy rozwiązaniu stosunku pracy doszło do naruszenia prawa pracy, tylko zawierają porozumienie mające na celu zakończenie sporu powstałego między stronami. Kwota Odszkodowania z Ugody Sądowej może odpowiadać odszkodowaniu, które pracownik mógłby otrzymać na podstawie przepisów KP, jednak Ugoda Sądowa nie wskazuje, aby zostało one ustalone i wypłacone na podstawie przepisów KP. Ugoda Sądowa wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia stron wynikające ze złożonego przez pracownika powództwa.
W związku z powyższym, w ocenie Spółki nie ma możliwości sprecyzowania na gruncie KP podstawy prawnej ustalenia wysokości odszkodowania, a Ugody Sądowe są ugodami, o których mowa w art. 917 KC. Zgodnie z tym przepisem przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Jak już wskazano, strony zawierając Ugodę Sądową nie przyjmują, czy przy rozwiązaniu stosunku pracy doszło do naruszenia norm prawa pracy, tylko zawierają porozumienie mające na celu zakończenie powstałego między nimi sporu. Kwota Odszkodowania z Ugody Sądowej ustalana jest w wyniku ustaleń Spółki i pracownika. Stąd też Odszkodowania z Ugody Sądowej nie można uznać za odszkodowanie, o którym mowa w art. 45 § 2 KP, którego wysokość jest ustalana na podstawie art. 471 KP. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Spółki wypłata takiego odszkodowania nie mieści się w katalogu przesłanek wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.
Z uwagi na brak możliwości zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT oraz faktu zawarcia ugody przed sądem należy rozważyć zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w tym przepisie, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Oznacza to, że zakres tego zwolnienia obejmuje tylko odszkodowania lub zadośćuczynienia za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i świadczenia z tytułu utraconych korzyści. Świadczenia z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlegają bowiem opodatkowaniu PIT. Zdaniem Spółki, wypłacone Odszkodowanie z Ugody Sądowej nie dotyczy rzeczywistej szkody wyrządzonej pracownikowi, ale ma rekompensować mu utratę spodziewanych korzyści wynikających ze stosunku pracy.
Jak stwierdzono w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8 stycznia 2026 r. znak 0113-KDWPT.4011.354.2025.2.KSM: Kwota odszkodowania wynikająca z ustaleń zawartych między stronami ugody, której wysokość uwzględnia interesy obu stron wynikające z łączącego strony stosunku pracy, ma rekompensować pracownikowi utracone przez niego, w wyniku ostatecznego rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. Odszkodowanie nie jest rekompensatą za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę, w ugodzie ujęto - jak wskazano w opisie sprawy - jego wysokość została ustalona w drodze ugody sądowej, jako wynik wzajemnych ustępstw stron. Odszkodowanie to ma więc - de facto - zrekompensować zarobek, jaki pracownik mógłby otrzymać, gdyby do sporu prowadzącego w efekcie do rozwiązania umowy nie doszło.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że otrzymana przez Panią kwota, wynikająca z zawartej ugody sądowej, nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z regulacji, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Bowiem jak Pani jednoznacznie wskazała, wysokość otrzymanego odszkodowania została ustalona jako wynik wzajemnych ustępstw stron. Co oznacza, że kwota wynikała z ustaleń poczynionych pomiędzy Panią a byłym pracodawcą i ma charakter umowny, a jej wysokość uwzględnia interesy stron (Pani i byłego pracodawcy).
Do wypłaconej kwoty nie ma również zastosowania zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b omawianej ustawy. Świadczenie to, co prawda zostało wypłacone na podstawie ugody sądowej, jednak nie stanowi odszkodowania lub zadośćuczynienia, o którym mowa w tym przepisie. Nie dotyczy ono, bowiem szkody rzeczywistej, lecz stanowi rekompensatę za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę - ma rekompensować utracone przez Panią korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę.
Podsumowując, otrzymane przez Panią świadczenie wynikające z zawartej przez Panią ugody sądowej nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ani art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwota ta stanowi przychód ze stosunku pracy, bowiem wypłata tego świadczenia miała źródło w uprzednio łączącym Panią z pracodawcą stosunku pracy. Tym samym wypłacona kwota stanowi dla Pani przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu.
Podobne stanowisko zostało wyrażone m. in. w:
- Interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 26 maja 2025 r. znak 0112-KDIL2-1.4011.352.2025.1.MKA;
- Interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 31 marca 2025 0112-KDIL2-1.4011.176.2025.2.MKA.
Zatem, Odszkodowanie z Ugody Sądowej stanowi wyjątek, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) i tym samym nie podlega zwolnieniu na podstawie tego przepisu.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Spółki Odszkodowanie z Ugody Sądowej nie podlega zwolnieniu z PIT, a Spółka ma obowiązek pobierania od nich zaliczki na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o PIT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z treści powyższego przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Źródło przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Źródłami przychodów są stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.
Natomiast w świetle art. 12 ust. 1 omawianej ustawy:
Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Należy zauważyć, że użyty w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwrot „w szczególności” oznacza, że wymieniane kategorie przychodów stanowią katalog otwarty. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.
Ponadto treść tego przepisu wskazuje, że do przychodów pracownika zaliczyć należy praktycznie wszystkie otrzymane przez niego świadczenia, które mógł on otrzymać od pracodawcy. Są nimi bowiem nie tylko wynagrodzenia, czyli świadczenia wprost wynikające z zawartej umowy o pracę, ale również wszystkie inne przychody (świadczenia), niezależnie od podstawy ich wypłaty, jeżeli w jakikolwiek sposób wiążą się z faktem wykonywania pracy. Oznacza to, że do przychodów pracownika ustawodawca zaliczył nie tylko pieniądze, ale także wartość świadczeń w naturze, czy świadczeń nieodpłatnych otrzymanych od pracodawcy.
Art. 12 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.
Skoro wypłata odszkodowania ma swoje źródło w uprzednio łączącym pracownika i pracodawcę stosunku pracy, to wypłata świadczenia z ugody stanowi dla byłego pracownika przychód ze stosunku pracy.
Obowiązki Spółki jako płatnika
Zgodnie z art. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622):
Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
Zasadą jest, że obowiązek prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania, obliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych ciąży na podatnikach. Niemniej jednak, w odniesieniu do licznych sytuacji zasada ta została wyłączona przez ustawodawcę przez nałożenie obowiązków płatnika na podmioty wypłacające podatnikowi (stawiające do dyspozycji podatnika) należności stanowiące jego dochody (przychody).
Obowiązki płatnika zostały uregulowane w art. 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jak wynika z treści art. 32 ust. 1 ww. ustawy:
Zakłady pracy będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy, z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy lub z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
Pojęcie odszkodowania
Ustawa o podatku dochodowym nie zawiera definicji pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, tym nie mniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych - nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że aby uniknąć takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć, niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.
Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z 24 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy.
Odszkodowanie według przepisów prawa cywilnego jest świadczeniem, które ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Z pojęciem szkody mamy do czynienia na gruncie zobowiązań umownych, bowiem w myśl art. 471 Kodeksu cywilnego:
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek, jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.
W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i następne) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i następne), a więc jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania.
Powyższe regulacje mają również zastosowanie do przepisów prawa pracy, choć w ograniczonym zakresie. Jak stanowi bowiem art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.):
W sprawach nieunormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
Powyższe oznacza, że przepisy Kodeksu cywilnego, wybrane do zastosowania w prawie pracy (stosunku pracy), nie mogą się sprzeciwiać ogólnym normom prawa pracy, mającym podstawowe znaczenie dla regulacji stosunków pracy.
Stosownie do art. 30 § 1 pkt 1-3 ustawy Kodeks pracy:
Umowa o pracę rozwiązuje się:
1) na mocy porozumienia stron;
2) przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem);
3) przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia).
Przepisy Kodeksu pracy, posługują się terminami „odszkodowanie” oraz „zadośćuczynienie” w odniesieniu do konkretnych świadczeń pracowniczych, do których uprawniony jest pracownik lub były pracownik (np. w art. 183d, art. 361 § 2, art. 45, art. 50, art. 56, art. 943 § 3, art. 99, art. 1012 Kodeksu pracy).
W kontekście rozwiązania umowy o pracę ustawodawca przewiduje odszkodowanie w sytuacji gdy wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę (art. 45 Kodeksu pracy), przepisy o wypowiadaniu warunków pracy i płacy (art. 45 w zw. z art. 42 § 1 Kodeksu pracy) bądź rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie (art. 56 Kodeksu pracy).
Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą w Kodeksie pracy pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie pracownikowi skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez pracodawcę. Potwierdza to wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2007 r., sygn. akt SK 18/05, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę nie jest odszkodowaniem sensu stricto, lecz sui generis świadczeniem majątkowym, pełniącym funkcję sankcji (ustawowej kary pieniężnej) wobec pracodawcy za bezprawne działanie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się również, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy lub bezprawnego wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy i płacy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała. Odszkodowania takie traktowane są bowiem jak szczególny rodzaj odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik - na skutek niezgodnego z prawem postępowania pracodawcy - poniósł szkodę w ogóle, lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze, niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno - sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy.
Odszkodowanie stanowi - co do zasady - przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Zwolnienie przedmiotowe
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
1. otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
2. odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:
a. ustawy,
b. przepisów wykonawczych do ustawy,
c. układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,
3. wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,
4. nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a)-g) art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W myśl art. 21 ust. 1 pkt 3a ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego.
Z kolei art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
W przywołanym przepisie ustawodawca używa sformułowania „inne odszkodowania lub zadośćuczynienia”. Należy przez to rozumieć te odszkodowania i zadośćuczynienia, które nie zostały wprost wymienione w katalogu zwolnień podatkowych, a więc inne niż te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.
Warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter. Wyżej wymienione przepisy zwalniają od podatku jedynie takie odszkodowania, które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku - wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono - wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.
Warunkiem wystarczającym do powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach przewidzianych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie więc niezrealizowanie choćby jednej ze wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3b przesłanek.
Należy mieć również na uwadze, że o kwalifikacji danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, lecz rzeczywisty charakter. Świadczenie nazwane odszkodowaniem, nie musi mieć bowiem rzeczywiście charakteru odszkodowawczego bądź odwrotnie - niesprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru wskazanego rodzaju świadczenia.
Możliwość zastosowania zwolnienia do uzyskanego świadczenia na podstawie ugody pozasądowej
Z treści zdarzenia przyszłego wynika, że w ramach prowadzonej działalności, w Spółce niekiedy dochodzi do sytuacji, w których to nawiązany z pracownikiem stosunek pracy zostaje rozwiązany w trybie art. 30 § 1 pkt 2 lub pkt 3 ustawy Kodeks pracy. W związku z rozwiązaniem stosunku pracy, pracownicy nie zgadzając się z uzasadnieniem, odwołują się do właściwego sądu pracy w celu zmiany trybu rozwiązania umowy o pracę, przywrócenia do pracy czy wypłaty odszkodowania. W niektórych przypadkach Spółka zawiera z pracownikami ugody sądowe bądź pozasądowe.
Ugoda pozasądowa ma na celu polubowne załatwienie sprawy bez prowadzenia długotrwałego postępowania sądowego. Zawarcie ugody pozasądowej wyczerpuje wszelkie roszczenia powstałe między Spółką i pracownikiem z tytułu rozwiązania umowy o pracę. W Ugodzie Pozasądowej nie powołuje się przepisów powszechnie obowiązujących ani wewnętrznych, jak regulaminy wynagradzania oraz układy zbiorowe pracy przewidziane w przepisach prawa pracy, które uzasadniałyby wysokość wypłaconego odszkodowania. Wysokość Odszkodowania z Ugody Pozasądowej jest każdorazowo ustalana indywidualnie w wyniku negocjacji Spółki i pracownika. Jednocześnie treść i zasady zawierania Ugody Pozasądowej nie zostały określone w przepisach prawa i strony mogą swobodnie kreować jej postanowienia, w tym wysokość Odszkodowania z Ugody Pozasądowej.
Wobec powyższego, stwierdzam, że wypłacone pracownikom świadczenie pieniężne na podstawie ugody pozasądowej nie mieści się w pojęciu odszkodowania ani zadośćuczynienia, tym samym nie może korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Świadczenie to stanowi dla pracownika przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu - zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy - albowiem podstawą jego wypłaty jest stosunek pracy.
Aby wypłacone odszkodowanie korzystało ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, muszą bowiem zostać spełnione łącznie następujące warunki:
- jego wysokość lub zasady ustalania muszą wynikać z przepisów odrębnych ustaw,
- podstawą jego przyznania nie może być zawarta umowa lub ugoda pozasądowa (co wynika z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Taka interpretacja ww. przepisu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. W prawomocnym wyroku z 3 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1113/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyjaśnił, że:
Z brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika jednoznacznie, że wypłacone odszkodowanie (zadośćuczynienie) korzysta ze zwolnienia w sytuacji, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:
1) jego wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz
2) że podstawą jego przyznania nie jest zawarta umowa lub ugoda (inna niż ugoda sądowa).
Analizowany przepis wyraźnie wskazuje, że wyłączeniu ze zwolnienia podlegają świadczenia przyznane na mocy zawieranych między stronami umów lub ugód pozasądowych. W sprawie będącej przedmiotem wniosku, świadczenie zostanie wypłacone na podstawie ugody pozasądowej. Z tej zatem przyczyny świadczenie to, nawet gdyby uznać je za odszkodowanie, nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania, z uwagi na wyłączenie zawarte w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Świadczenie to nie będzie również korzystało ze zwolnień wynikających z art. 21 ust. 1 pkt 3a i 3b ustawy, bowiem nie będzie ono stanowiło:
- odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego,
- odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie wyroku lub ugody sądowej.
Spółka jako płatnik wypłacając odszkodowanie z ugody pozasądowej jest zobowiązana do obliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na PIT do właściwego urzędu skarbowego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Możliwość zastosowania zwolnienia do uzyskanego świadczenia na podstawie ugody sądowej
We wniosku wskazali Państwo, że w niektórych przypadkach Spółka przed właściwym sądem zawiera z pracownikiem Ugodę Sądową. Treść Ugody Sądowej podobnie, jak w przypadku Ugody Pozasądowej nie jest regulowana przepisami prawa, ale wymaga jej zatwierdzenia przed sądem. Zawarcie Ugody Sądowej wyczerpuje wszelkie roszczenia powstałe pomiędzy Spółką i pracownikiem z tytułu rozwiązania umowy o pracę.
Ponadto jak wynika z opisu sprawy w Ugodzie Sądowej nie powołuje się przepisów powszechnie obowiązujących ani wewnętrznych, jak regulaminy wynagradzania oraz układy zbiorowe pracy przewidziane w przepisach prawa pracy, które uzasadniałyby wysokość wypłaconego odszkodowania. Jednocześnie Ugoda Sądowa nie wskazuje podstawy prawnej rozwiązania umowy o pracę czy naruszeń z tytułu przepisów KP. Wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej jest każdorazowo ustalana indywidualnie w wyniku negocjacji Spółki i pracownika. Może się zdarzyć, że przyjęta wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej odpowiada kwocie, którą pracownik otrzymałby na podstawie przepisów KP, jednak Ugoda Sądowa nie powołuje przepisów KP jako podstawy ustalenia i wypłaty Odszkodowania z Ugody Sądowej. Jednocześnie treść i zasady zawierania Ugody Sądowej nie zostały określone w przepisach prawa i strony mogą swobodnie kreować jej postanowienia, w tym wysokość Odszkodowania z Ugody Sądowej.
Ponadto Ugoda Sądowa nie przewiduje, aby Odszkodowanie z Ugody Sądowej było wypłacane w związku z powstałą szkodą.
Wobec przedstawionego przez Państwa zdarzenia przyszłego, zawarta ugoda sądowa będzie ugodą w rozumieniu art. 917 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Kwota odszkodowania wynikająca z ustaleń zawartych między stronami ugody, której wysokość uwzględnia interesy obu stron wynikające z łączącego strony stosunku pracy, ma rekompensować pracownikowi utracone przez niego, w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. Trudno zatem uznać, że odszkodowanie jest rekompensatą za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę, skoro w ugodzie nie wskazano naruszenia przez pracodawcę przepisów prawa pracy, nie stwierdzono, że wypowiedzenie umowy o pracę zostało dokonane z naruszeniem przepisów prawa pracy ani też nie wskazano takich przepisów. Odszkodowanie to ma więc zrekompensować zarobek, jaki pracownik mógłby otrzymać, gdyby do rozwiązania umowy nie doszło.
Uwzględniając powyższe należy uznać, że - w przedmiotowej sprawie - kwota świadczenia tytułem rozwiązania umowy o pracę, nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z regulacji, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Do tego świadczenia nie znajduje również zastosowania przepis art. 21 ust. 1 pkt 3a i 3b powyższej ustawy, które odpowiednio dotyczą odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego oraz rekompensaty utraconego zarobku (spodziewanej korzyści).
Wskazuję, że przyznanie przez pracodawcę różnorodnych dodatkowych świadczeń - nawet jeśli nazywane są przez strony umowy „odszkodowaniem” - nie oznacza, że takie świadczenia mają każdorazowo charakter odszkodowawczy, zmierzają do naprawienia szkody. Nie nazwa, lecz rzeczywisty charakter świadczenia decyduje o tym, czy przybiera ono cechy odszkodowania, czy też nie.
Powyższe znajduje potwierdzenie w wyrokach sądów, m.in. w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 1008/18, w którym Sąd wskazał, że:
(…) Nazwanie świadczenia odszkodowaniem nie oznacza, że obiektywnie posiada ono taki charakter i zawiera się w pojęciu odszkodowania lub zadośćuczynienia korzystającego ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f. Skoro bowiem odszkodowanie jest świadczeniem, którego zasadniczym celem jest naprawienie wyrządzonej szkody, która nastąpiła wbrew woli uprawnionego, natomiast zadośćuczynienie jest świadczeniem z tytułu wyrządzonej szkody niematerialnej (krzywdy), to nie można przyjąć, że uzyskane przez skarżącego świadczenie wypełnia cechy tak rozumianego odszkodowania lub zadośćuczynienia (…).
Podobne stanowisko można znaleźć w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2219/16:
Dokonując wykładni art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b u.p.d.o.f należy wreszcie mieć na uwadze, że o charakterze danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, a rzeczywisty charakter świadczenia. Na gruncie zastosowania tego przepisu należy badać, oprócz jego podstawy prawnej także charakter i funkcje świadczenia, żeby ocenić, czy jest ono zwolnione od podatku. Kwota wynikająca z zawartej ugody, nazwana przez strony odszkodowaniem, nie musi mieć rzeczywiście charakteru odszkodowawczego i odwrotnie - nie sprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru tegoż świadczenia.
Po drugie, świadczenie wypłacone skarżącej nie posiadało cech odszkodowania. Jak wskazano powyżej, rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło ostatecznie na mocy porozumienia stron (a nie wypowiedzenia umowy o pracę) a zatem z woli skarżącej.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania, czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień, czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego (w omawianym stanie faktycznym stosunku pracy) stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W konsekwencji, w przypadku, w którym wypłata świadczenia następuje na podstawie zawartego przez strony porozumienia (ugody), a więc wyrażonej w ten sposób woli takiego ułożenia wzajemnych relacji prawnych, nie może być mowy o bezprawności działania i naprawieniu wyrządzonej szkody lub krzywdy.
Podkreślić również należy, że przepisy Kodeksu pracy nie przewidują wypłaty odszkodowania w sytuacji rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Skoro w zawartej ugodzie sądowej nie wskazano, że wypowiedzenie umowy jest nieuzasadnione lub jest dokonane z naruszeniem przepisów prawa pracy, zasadnym jest więc uznanie, że świadczenie wypłacane pracownikowi przez Spółkę w związku z rozwiązaniem umowy o pracę, ma charakter umowny. Przyznanie świadczenia w wysokości mieszczącej się w granicach wyznaczonych przepisami Kodeksu pracy, w sytuacji gdy brak potwierdzenia w ugodzie, że wypowiedzenie umowy było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, nie uprawnia do przyjęcia, że wysokość lub zasady ustalania świadczenia wynikały z tych przepisów.
Wobec powyższego świadczenie takie nie może korzystać ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ponadto, w sytuacji gdy ostatecznie rozwiązanie umowy nastąpiło za porozumieniem stron (czyli za zgodą pracownika) to otrzymane świadczenie nie może zostać uznane za rekompensatę za szkodę z tytułu bezpodstawnego (krzywdzącego) sposobu rozwiązania umowy o pracę. Pomimo, że świadczenie to ma zostać wypłacone na podstawie ugody sądowej, to nie dotyczy ono szkody rzeczywistej. Skoro bowiem świadczenie to zostało ustalone przy uwzględnieniu wysokości wynagrodzenia pracownika, to uznać należy, że ma ono rekompensować utracone przez pracownika spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę, które pracownik uzyskałby, gdyby nie doszło do rozwiązania umowy o pracę.
Zatem świadczenie takie nie może również korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skoro więc świadczenie wynikające z zawartej ugody sądowej nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3a ani art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a ustawodawca nie przewidział żadnego innego zwolnienia dla tego typu świadczeń, to stanowi ono przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu tym podatkiem, bowiem jego wypłata ma swe źródło w uprzednio łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy.
Oznacza to, że Spółka, jako płatnik, wypłacając wskazane we wniosku świadczenie zobowiązana będzie do naliczenia, pobrania i odprowadzenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Państwa stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dacie wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów