taxmachine.pl

0114-KDIP3-2.4011.515.2026.2.BM

Interpretacja indywidualna2026-08-06Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od roszczenia, którego domaga się Wnioskodawca w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaca, powstanie po stronie Wnioskodawcy przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem w tej części odsetki nie będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

  • nieprawidłowe - w zakresie braku możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do kwoty umorzenia dotyczącej poniesionej opłaty z tytułu pokrycia prowizji bankowej i skutków podatkowych wypłaty kwoty 100.000 zł w części dotyczącej odsetek za opóźnienie,
  • prawidłowe - w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

30 kwietnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 22 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 28 maja 2026 r. (wpływ 5 czerwca 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 21 maja 2008 r. Pani zawarła z Bankiem 1 z siedzibą w (…) umowę kredytu nr (…), indeksowanego kursem CHF, sporządzoną w dniu 14 maja 2008 r. (dalej „Umowa").

Umowę kredytu zawarto z Bankiem 1 z siedzibą w (…), wpisanym do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS (…). W dacie zawarcia Umowy bank ten prowadził działalność na podstawie ustawy Prawo bankowe i podlegał państwowemu nadzorowi właściwego organu, tj. Komisji Nadzoru Bankowego, a następnie Komisji Nadzoru Finansowego.

Obecnie stroną Umowy jako następca prawny pierwotnego kredytodawcy jest Bank 2 (dalej „Bank”), z którym podpisywała Pani już w 2010 roku aneks do Umowy. Bank 2 z siedzibą w (…) (wcześniej z siedzibą w (…) jest bankiem krajowym, działającym na podstawie Prawa bankowego, zarejestrowanym pod numerem KRS (…) i pozostającym pod bieżącym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.

Przedmiotem Umowy było udzielenie Pani kredytu w kwocie 468.505,40 PLN, indeksowanego kursem CHF na warunkach określonych w Umowie Kredytu. Zgodnie z Umową, kwota kredytu składała się z następujących elementów:

  • kwota pozostawiona do dyspozycji Kredytobiorcy w wysokości 462.500,00 PLN,
  • kwota należnej prowizji z tytułu udzielenia Kredytu w wysokości 5.555,40 PLN,
  • koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki w wysokości 200,00 PLN,
  • opłata z tytułu wyceny Nieruchomości w wysokości 250,00 PLN.

Zgodnie z § 1 ust. 2 Umowy, środki pozostawione do dyspozycji Kredytobiorcy (462.500,00 PLN) zostały przeznaczone na następujące cele:

  • pokrycie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego realizowanego przez (…) Sp. z o.o. z siedzibą w (…) w kwocie 452.500,00 PLN,
  • refinansowanie poniesionych kosztów w kwocie 10.000,00 PLN.

Kredytowana nieruchomość została ostatecznie wyodrębniona i nabyta na podstawie aktu notarialnego sporządzonego 27 kwietnia 2009 r., repertorium A nr (…). Jest to lokal mieszkalny oznaczony numerem (…), położony w (…) przy ul. (…).

Należy dodatkowo wskazać, że zgodnie z drugim aktem notarialnym (Repertorium A nr (…) z dnia 27 maja 2009 r.), we wskazanej kwocie 452.500,00 PLN przeznaczonej na budowę zawiera się również cena nabycia udziału w nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego (1/56 części) w wysokości 23.000,00 PLN.

Tym samym kredyt został udzielony na realizację następujących celów:

  • sfinansowanie nabycia lokalu mieszkalnego w faktycznej kwocie 429.500,00 PLN,
  • sfinansowanie nabycia udziału w nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego w kwocie 23.000,00 PLN,
  • refinansowanie poniesionych kosztów w kwocie 10.000,00 PLN, a ponadto
  • pokrycie prowizji bankowej w kwocie 5.555,40 PLN,
  • opłaty sądowej za wpis hipoteki w kwocie 200,00 PLN oraz
  • kosztu wyceny nieruchomości w kwocie 250,00 PLN.

Nabyła Pani ten lokal wyłącznie w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych oraz potrzeb mieszkaniowych Pani rodziny. Mieszkanie było zajmowane przez Panią i Pani rodzinę do 2017 r., obecnie ze względu na zmianę sytuacji życiowej nie mieszka Pani w przedmiotowym mieszkaniu i jest ono wynajmowane prywatnie.

Ostatecznie Bank wypłacił kapitał w łącznej wysokości 468.505,41 PLN, co po przeliczeniu przez Bank odpowiadało kwocie 227.089,93 CHF.

Kredyt został zabezpieczony hipoteką kaucyjną ustanowioną na kredytowanej nieruchomości.

Kredyt w całości służył sfinansowaniu jednej inwestycji mieszkaniowej i nie został wykorzystany na jakąkolwiek inną inwestycję. Nie zaciągała Pani również innych kredytów hipotecznych na finansowanie tej nieruchomości.

W wykonaniu Umowy wpłaciła Pani do Banku kwotę 517.567,02 PLN, to jest o 49.061,61 PLN więcej niż Bank wypłacił w wykonaniu Umowy.

W związku z zakwestionowaniem ważności Umowy, ze względu na zawarte w niej klauzule abuzywne, wniosła Pani pozew do Sądu Okręgowego w (…). Sprawa z Pani powództwa toczyła się pod sygn. akt (…). Sąd Okręgowy w (…) w wyroku z dnia 7 kwietnia 2025 r. ustalił nieważność przedmiotowej umowy kredytu. Bank zaskarżył wskazany wyrok, i obecnie sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w (…) pod sygnaturą (…).

W związku z toczącym się postępowaniem strony planują zawrzeć ugodę pozasądową (dalej „Ugoda”), której celem będzie zakończenie sporu dotyczącego Umowy. Zgodnie z postanowieniami projektu Ugody, opiera się ona na następujących warunkach:

  • wyrażenie przez Panią zgody na związanie postanowieniami Umowy w ich dotychczasowym brzmieniu i zrzeczenie się roszczeń o ustalenie nieważności umowy; całkowite umorzenie pozostałej do spłaty kwoty kapitału kredytu i zwolnienie Pani z długu przez Bank;
  • zrzeczenie się przez strony wszelkich dalszych wzajemnych roszczeń wynikających z Umowy;
  • zobowiązanie Pani do cofnięcia pozwu oraz zobowiązanie Banku do cofnięcia wniosku o zasądzenie kosztów; wystawienie przez Bank dokumentów zwalniających zabezpieczenie wierzytelności, pozwalających na wykreślenie hipoteki.

Zgodnie z księgami rachunkowymi Banku, aktualne Pani zadłużenie wobec Banku na dzień sporządzenia projektu Ugody wynosi 149.396,06 CHF, co po przeliczeniu zgodnie z kursem średnim NBP z dnia przygotowania projektu Ugody stanowi kwotę 703.550,87 PLN. W wyniku Ugody dług ten zostanie w całości umorzony.

W zakres umarzanej wierzytelności wchodzą tylko i wyłącznie: kapitał kredytu pozostały do spłaty, oraz odsetki umowne od tego kapitału.

W zakres umorzenia nie wchodzą w szczególności żadne opłaty dodatkowe, odsetki karne, ani ubezpieczenia.

Bank dokona wypłaty środków na rzecz Klienta. Zgodnie z Ugodą, Bank przewiduje wypłatę następujących kwot:

  • 100.000,00 PLN z tytułu pełnego i ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z Umowy;
  • 18.900,00 PLN z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;
  • 1.000,00 PLN z tytułu zwrotu opłaty sądowej od pozwu;
  • Dodatkowo Bank zwróci Pani ewentualne wpłaty z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych, których dokonałaby Pani w okresie od dnia sporządzenia Ugody (18 marca 2026 r.) do daty jej faktycznego rozliczenia.

Wskazuje Pani, że zwrot kosztów zastępstwa procesowego, 18.900,00 PLN to tylko częściowy zwrot wydatków jakie poniosła Pani w związku z wyżej opisanym powództwem. Jest to kwota zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według stawki minimalnej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie przed sądem I oraz II instancji.

W odniesieniu do kwoty 100.000,00 PLN, która ma zostać wypłacona na podstawie Ugody, Bank nie przedstawił szczegółowego określenia jej charakteru. Odpowiedni zapis projektu Ugody, odnoszący się do wypłaty tej kwoty, stanowi:

§ 3 ust. 4 projektu Ugody:

„W ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią, Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Klienta kwoty 100.000,00 PLN w terminie 30 dni kalendarzowych od wystąpienia ostatniego ze zdarzeń: (i) zawarcia Ugody, lub (ii) otrzymania przez Bank pisma procesowego Klienta dotyczącego cofnięcia pozwu w Postępowaniu z powództwa Klienta (z potwierdzeniem nadania do Sądu), lub (iii) otrzymania przez Bank pisemnej dyspozycji Klienta dotyczącej wypłaty. Formularz dyspozycji wypłaty stanowi Załącznik D do Ugody.”

Ponadto w § 2 ust. 5 projektu ugody wskazano:

„Klient i Bank zgodnie postanawiają, że treść tej Ugody wyczerpuje wszystkie roszczenia Klienta i Banku związane z zawarciem i wykonywaniem Umowy, zaś zapłata przez Bank na rzecz Klienta kwoty określonej w [§ 3 ust. 4] poniżej i całkowite umorzenie pozostałego zadłużenia Klienta wynikającego z Umowy będą skutkować całkowitym rozliczeniem udzielonego kredytu oraz wygaśnięciem Umowy, a tym samym zakończeniem jakiegokolwiek stosunku prawnego pomiędzy Klientem a Bankiem w odniesieniu do kredytu, a także umorzeniem Postępowania z powództwa Klienta (wobec cofnięcia przez Klienta pozwu).”

W konsekwencji jedyną informacją, jaką Pani dysponuje w zakresie charakteru tej kwoty, jest to, że ma ona zostać wypłacona w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub pozostających w związku z nią.

W szczególności należy podkreślić, że projekt Ugody nie wskazuje, aby kwota ta stanowiła jakiegokolwiek rodzaju wynagrodzenie albo odszkodowanie.

Jedynymi roszczeniami pieniężnymi przysługującymi Pani wobec Banku są roszczenie o zwrot kwot wpłaconych w wykonaniu Umowy, w wysokości 517.567,02 PLN, oraz roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 487.599,35 PLN, którą uiściła Pani na rzecz Banku i której zwrotu zażądała Pani w przedsądowym wezwaniu do zapłaty, za okres od dnia 21 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty. Odsetki te zostały zasądzone nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z dnia 7 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt (…).

Na dzień sporządzenia projektu Ugody odsetki ustawowe za opóźnienie wynosiły łącznie 156.539,43 PLN.

Jednocześnie Bank wskazuje, że w związku z wypłatą kwoty 100.000,00 PLN po Pani stronie może powstać przychód w odniesieniu do części tej kwoty, co z kolei mogłoby skutkować powstaniem po stronie Banku obowiązku wystawienia informacji PIT-11.

Ponadto pragnie Pani podkreślić, że występuje wobec Banku w charakterze konsumenta, pozostającego w sporze z profesjonalnym i faktycznie dominującym podmiotem, jakim jest Bank. Projekt Ugody jest przedmiotem negocjacji prowadzonych przez pełnomocników obu stron, jednak możliwości uzyskania przez Wnioskodawczynię pełnych informacji dotyczących przyjętego przez Bank sposobu rozliczenia pozostają istotnie ograniczone. Ograniczenie to dotyczy w szczególności sposobu dokonywania przez Bank wyliczeń leżących u podstaw proponowanych świadczeń, a także kwestii podatkowych, co do których Bank sygnalizuje możliwość wystąpienia określonych skutków, nie przedstawiając jednocześnie ich pełnego uzasadnienia.

Podkreśla Pani również, że Ugoda nie została jeszcze podpisana, natomiast planowany termin jej zawarcia przypada na 2026 r. Ugoda nie zostanie zawarta po dniu 31 grudnia 2026 r.

Nie korzystała Pani dotychczas z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego lub kredytów mieszkaniowych zabezpieczonych hipotecznie, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2024 r., zmieniającym rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów, przychodów, związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.).

Podsumowując:

  • w 2008 r. zaciągnęła Pani kredyt mieszkaniowy indeksowany kursem CHF w celu sfinansowania budowy lokalu mieszkalnego wraz z udziałem w garażu samochodowym oraz w celu refinansowania części wydatków poniesionych z własnego majątku na tę inwestycję.
  • Kredyt został udzielony przez podmiot podlegający nadzorowi organów państwowych (Bank 1, którego następcą prawnym jest Bank 2 (dalej Bank)), a jego spłata została zabezpieczona hipoteką kaucyjną na kredytowanej nieruchomości.
  • Nieruchomość była wykorzystywana wyłącznie na własne cele mieszkaniowe Pani i Pani rodziny do 2017 r., a obecnie jest wynajmowana prywatnie.
  • wniosła Pani pozew o ustalenie nieważności Umowy. Sąd I instancji w wyroku z dnia 7 kwietnia 2025 r. (sygn. akt (…) ustalił nieważność Umowy i zasądził zwrot wpłaconych środków, jednak Bank zaskarżył ten wyrok.
  • W celu zakończenia sporu strony planują zawrzeć w 2026 r. ugodę pozasądową, na mocy której uzna Pani związanie Umową, a Bank w zamian dokona całkowitego umorzenia pozostałego zadłużenia (wynoszącego ok. 703.550,87 PLN) oraz wypłaci na jej rzecz łącznie 119.900,00 PLN (tytułem rozliczenia roszczeń oraz zwrotu kosztów procesu).
  • nie korzystała Pani dotychczas z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Jest Pani jedynym kredytobiorcą z tytułu umowy kredytu nr (…), indeksowanego kursem CHF, sporządzonej w dniu 14 maja 2008 r. i zawartej w dniu 21 maja 2008 r. W dacie zawarcia Umowy nosiła Pani nazwisko (…). Nie występują inni kredytobiorcy, wobec czego w sprawie nie zachodzi kwestia solidarnej odpowiedzialności innych osób za spłatę kredytu.

Garaż samochodowy nie był pomieszczeniem przynależnym do lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali. Jak wskazano we wniosku, zgodnie z aktem notarialnym repertorium A nr (…) z dnia 27 maja 2009 r., w kwocie przeznaczonej na budowę zawierała się również cena nabycia udziału w nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego, tj. udziału wynoszącego 1/56 części, w wysokości 23.000,00 PLN.

W konsekwencji garaż samochodowy nie stanowił części składowej lokalu mieszkalnego ani pomieszczenia przynależnego do tego lokalu. Przedmiotem nabycia był udział w odrębnej nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego. Dla nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego została założona odrębna księga wieczysta, odrębna od księgi wieczystej prowadzonej dla Pani lokalu mieszkalnego.

Kwota 10.000,00 PLN została przeznaczona na refinansowanie kosztów poniesionych uprzednio przez Panią ze środków własnych w związku z realizacją tej samej inwestycji, której dotyczyła Umowa kredytu. Były to koszty związane z budową i nabyciem kredytowanej nieruchomości, tj. lokalu mieszkalnego oraz udziału w nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego. Kwota ta nie została przeznaczona na sfinansowanie innej inwestycji, innej nieruchomości ani celu niezwiązanego z kredytowaną nieruchomością.

Prowizja bankowa w kwocie 5.555,40 PLN była opłatą przewidzianą w Umowie jako koszt udzielenia kredytu. Stanowiła ona element kwoty kredytu wskazanej w Umowie i była opłatą niezbędną do zaciągnięcia tego kredytu na warunkach określonych przez Bank. W momencie podpisywania Umowy kredytu nie była możliwa inna konstrukcja tej Umowy niż taka, która zakładałaby finansowanie prowizji bankowej z kwoty wypłaconego kapitału. Prowizja ta została potrącona z wypłacanej kwoty, co oznacza, że środki te nigdy nie trafiły na konto kredytobiorcy.

W wyniku zawarcia Ugody Bank zwróci Pani środki pieniężne w zakresie wynikającym z treści Ugody, przy czym nie będzie to pełny zwrot wszystkich kwot uprzednio spłaconych przez Panią na rzecz Banku.

Jak wskazano we wniosku, wpłaciła Pani do Banku w wykonaniu Umowy łącznie 517.567,02 PLN, tj. o 49.061,61 PLN więcej niż kwota wypłaconego Pani kapitału kredytu. Jednocześnie przysługuje Pani wobec Banku roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 487.599,35 PLN, której zwrotu zażądała w przedsądowym wezwaniu do zapłaty, za okres od dnia 21 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty.

Zgodnie z projektem Ugody, Bank zobowiąże się do wypłaty na Pani rzecz kwoty 100.000,00 PLN z tytułu pełnego i ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń wynikających z Umowy lub pozostających w związku z Umową.

Ponadto Bank wypłaci kwotę 18.900,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 1.000,00 PLN tytułem zwrotu opłaty sądowej od pozwu oraz ewentualnie zwróci Pani raty kapitałowo-odsetkowe zapłacone po dniu sporządzenia projektu Ugody do dnia jej faktycznego rozliczenia, jeżeli takie wpłaty zostaną dokonane.

Kwota 100.000,00 PLN będzie zatem wypłacona w związku z Pani roszczeniami o zwrot środków uprzednio wpłaconych do Banku w wykonaniu Umowy oraz w związku z roszczeniem o odsetki ustawowe za opóźnienie od tych świadczeń. Projekt Ugody nie przewiduje jednak szczegółowego rozbicia tej kwoty na poszczególne roszczenia.

Kwota 100.000,00 PLN nie stanowi zwrotu nadpłaty wynikającej z ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w Ugodzie. Projekt Ugody nie przewiduje bowiem technicznego przeliczenia ważnej i nadal wykonywanej umowy kredytu według nowego kursu waluty ani ustalenia nadpłaty w takim mechanizmie.

Wypłata kwoty 100.000,00 PLN będzie dokonana w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub pozostających w związku z Umową. Z Pani perspektywy kwota ta odnosi się do roszczeń, których dochodziła Pani wobec Banku, tj. przede wszystkim do roszczenia o zwrot środków wpłaconych wcześniej do Banku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz do roszczenia o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie tych świadczeń.

Wskazuje Pani, że Sąd Okręgowy w (…) w wyroku z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt (…), ustalił nieważność Umowy i zasądził na Pani rzecz zwrot świadczeń spełnionych na rzecz Banku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wyrok ten nie jest prawomocny, ponieważ został zaskarżony przez Bank. Ugoda ma zakończyć ten spór poprzez wzajemne ustępstwa stron.

W konsekwencji kwota 100.000,00 PLN ma charakter rozliczeniowy i restytucyjny. Nie stanowi ona wynagrodzenia, odszkodowania ani nowego świadczenia niezwiązanego z wcześniejszymi Pani wpłatami na rzecz Banku. Jest to kwota wypłacana w związku z Pani roszczeniami o zwrot środków wpłaconych do Banku w wykonaniu kwestionowanej Umowy oraz o odsetki od tych świadczeń.

Projekt Ugody nie przewiduje odrębnej pozycji określonej wprost jako „odsetki ustawowe za opóźnienie”. Bank zobowiąże się do wypłaty kwoty 100.000,00 PLN w ramach pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub pozostających w związku z Umową.

Należy jednak wskazać, że jednym z Pani roszczeń wobec Banku jest roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 487.599,35 PLN, której zwrotu zażądała Pani w przedsądowym wezwaniu do zapłaty. Odsetki te są naliczane od dnia 21 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty i dotyczą opóźnienia Banku w zwrocie świadczeń nienależnych spełnionych przez Panią w wykonaniu Umowy.

Roszczenie to zostało uwzględnione w nieprawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w (…) z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt (…). Na dzień sporządzenia projektu Ugody odsetki ustawowe za opóźnienie wynosiły łącznie 156.539,43 PLN.

W zakresie, w jakim kwota 100.000,00 PLN wypłacana przez Bank przekracza zwrot Pani środków własnych wpłaconych ponad kwotę udostępnionego Pani kapitału kredytu, należy przyjąć, że stanowi ona częściowe zaspokojenie Pani roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Nie są to odsetki umowne od kredytu, odsetki karne ani inne opłaty związane z wykonywaniem Umowy.

Wskazuje Pani, że prawidłowa jest łączna kwota zwrotu kosztów procesu w wysokości 19.900,00 PLN. Na kwotę tę składają się dwie pozycje przewidziane w projekcie Ugody:

  • 18.900,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
  • 1.000,00 PLN tytułem zwrotu opłaty sądowej od pozwu.

Kwota 18.900,00 PLN stanowi zatem zwrot kosztów zastępstwa procesowego, natomiast kwota 19.900,00 PLN stanowi łączny zwrot kosztów procesu, obejmujący zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz zwrot opłaty sądowej od pozwu.

Pytania

1.  Czy w związku z planowanym zawarciem Ugody pomiędzy Panią a Bankiem, po Pani stronie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu kwot pieniężnych wypłacanych na Pani rzecz przez Bank?

2.  Czy w związku z planowanym zawarciem Ugody pomiędzy Panią a Bankiem, na mocy której Bank dokona całkowitego umorzenia pozostałej do spłaty kwoty kredytu hipotecznego, powstały z tego tytułu po Pani stronie przychód będzie podlegał zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów, w zakresie, w jakim kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej w postaci sfinansowania nabycia lokalu mieszkalnego?

Pani stanowisko w sprawie

Stanowisko w zakresie pytania 1.

Pani zdaniem, kwoty pieniężne, które otrzyma Pani od Banku na podstawie Ugody (w tym kwota 100.000,00 PLN z tytułu rozliczenia roszczeń, zwrot kosztów procesu w łącznej wysokości 19.900,00 PLN oraz ewentualny zwrot bieżących rat spłacanych po dacie zawarcia Ugody), nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wypłaty te mają charakter restytucyjny (zwrotny), nie stanowią definitywnego przysporzenia majątkowego powiększającego Pani aktywa, a w części odpowiadającej odsetkom za opóźnienie korzystają ze zwolnienia przedmiotowego z opodatkowania.

Podsumowując:

W zakresie pytania pierwszego podtrzymuje Pani stanowisko, że kwoty pieniężne wypłacane przez Bank na podstawie Ugody nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kwota 100.000,00 PLN zostanie wypłacona w ramach rozliczenia Pani roszczeń wynikających z Umowy lub pozostających w związku z Umową. Roszczenia te obejmują zwrot środków wpłaconych wcześniej do Banku oraz roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie od świadczeń nienależnych. W tej części wypłata ma charakter restytucyjny albo stanowi częściowe zaspokojenie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie od świadczeń, które same nie podlegają opodatkowaniu.

Podtrzymuje Pani również stanowisko, że zwrot kosztów procesu w łącznej wysokości 19.900,00 PLN, obejmujący kwotę 18.900,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 1.000,00 PLN tytułem zwrotu opłaty sądowej od pozwu, nie powoduje powstania po Pani stronie przychodu podatkowego.

Kwoty te stanowią jedynie zwrot wydatków uprzednio poniesionych przez Panią w celu ochrony Pani praw w postępowaniu sądowym.

Jednocześnie, w zakresie w jakim kwota wypłacana przez Bank stanowiłaby zaspokojenie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, odsetki te korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT. Są to bowiem odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, tj. świadczeń nienależnych spełnionych przez Panią na rzecz Banku w wykonaniu Umowy.

Stanowisko w zakresie pytania 2.

Pani zdaniem, kwota umorzonego długu wynikająca z Ugody zawartej z Bankiem nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wyłącznie w części, w jakiej kredyt został udzielony na nabycie lokalu mieszkalnego (tj. w kwocie 429.500,00 PLN), z uwagi na zastosowanie S 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.). W pozostałej części, w jakiej kredyt sfinansował inne cele (niebędące celami mieszkaniowymi), zaniechanie poboru podatku nie znajdzie zastosowania, a umorzona w tej proporcji kwota będzie stanowić przychód podlegający opodatkowaniu.

Podsumowując:

W zakresie pytania drugiego podtrzymuje Pani stanowisko, że przychód powstały w związku z umorzeniem pozostałego zadłużenia z tytułu kredytu hipotecznego będzie podlegał zaniechaniu poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. wyłącznie w zakresie, w jakim kredyt został zaciągnięty na realizację celu mieszkaniowego w postaci sfinansowania nabycia lokalu mieszkalnego. W pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej wydatków innych niż wydatki mieszkaniowe w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT, zaniechanie poboru podatku nie znajdzie zastosowania.

Podtrzymuje Pani zatem stanowisko przedstawione we wniosku.

Uzasadnienie Pani stanowiska:

W zakresie pytania 1:

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych („Ustawa o PIT”), opodatkowaniu podlega jedynie taki przychód, który prowadzi do realnego, definitywnego przysporzenia majątkowego podatnika. W przypadku zwrotu kapitału, który uprzednio został wpłacony przez Panią na mocy umowy kredytowej, nie możemy mówić o uzyskaniu nowego dochodu. Środki te mają charakter zwrotu własnych wpłat, co wyklucza je z kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych ujętych w art. 9 ust. 1 Ustawy o PIT.

Aby prawidłowo ocenić skutki podatkowe wypłat dokonywanych przez Bank na podstawie planowanej Ugody, należy w pierwszej kolejności odnieść się do istoty samej instytucji ugody. Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Projektowana Ugoda ma na celu wygaszenie wieloletniego sporu sądowego dotyczącego Umowy. Należy podkreślić, że w toku tego sporu Sąd I instancji (nieprawomocnym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt (…) ustalił nieważność Umowy i uwzględnił roszczenia Wnioskodawczyni o zwrot nienależnie wpłaconych rat oraz zasądził na jej rzecz odsetki ustawowe za opóźnienie.

Zgodnie z projektem Ugody, Bank zobowiązał się wypłacić Pani kwotę 100 000,00 PLN tytułem „pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczeń stron wynikających z Umowy lub w związku z nią". Biorąc pod uwagę wzajemne ustępstwa stron właściwe dla umowy ugody, wypłacana kwota odnosi się wyłącznie do roszczeń, z jakimi wystąpiła Pani względem Banku.

Tym samym, zasadnym jest przyjęcie, że na wypłacaną kwotę 100.000,00 PLN składa się w rzeczywistości:

  • zwrot nadpłaty uiszczonej przez Panią ponad kwotę wypłaconego jej kapitału kredytu (wpłaciła Pani do Banku o 49.061,61 PLN więcej, niż z niego otrzymała),
  • częściowe uznanie i zaspokojenie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie (które na dzień sporządzenia projektu Ugody wynosiły ponad 156.000,00 PLN).

Nie sposób na podstawie treści i celu Ugody przypisać wypłacanej przez Bank kwocie charakteru zdarzenia powodującego powstanie przysporzenia podlegającego opodatkowaniu (np. o charakterze wynagrodzenia czy odszkodowania).

W części, w jakiej wypłacana kwota stanowi zwrot uiszczonej przez Panią nadpłaty (ponad udostępniony kapitał), nie stanowi ona przychodu w rozumieniu Ustawy o PIT. Otrzymanie zwrotu własnych, uprzednio wydatkowanych środków ma charakter wyłącznie restytucyjny - przywraca Pani stan majątkowy sprzed zawarcia kwestionowanej Umowy. Identycznie należy ocenić przewidziany w Ugodzie zwrot ewentualnych rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych po dacie sporządzenia Ugody.

Podobnie obojętny podatkowo pozostaje zwrot kosztów postępowania. Przewidziana w Ugodzie wypłata 18.900,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 1.000,00 PLN tytułem zwrotu opłaty sądowej to wyłącznie rekompensata (częściowy zwrot) wydatków, które musiała Pani ponieść z własnego majątku, aby chronić swoje prawa przed sądem. Odzyskanie tych środków nie powiększa Pani aktywów netto, a zatem nie rodzi obowiązku podatkowego.

W zakresie, w jakim wypłacana kwota 100.000,00 PLN stanowi w istocie częściowe spełnienie przysługującego Pani roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie w zwrocie nienależnych świadczeń, zastosowanie znajdzie zwolnienie przedmiotowe.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powyższy przepis zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które same w sobie nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skoro należność główna (zwrot nienależnie pobranych przez Bank świadczeń pieniężnych) ma charakter restytucyjny i nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, to również odsetki za opóźnienie w wypłacie tej kwoty (stanowiące element ustępstw w Ugodzie) objęte są zwolnieniem podatkowym na podstawie ww. przepisu.

Podsumowując, niezależnie od faktu, że projekt Ugody nie rozpisuje szczegółowo struktury kwoty 100.000,00 PLN, cała ta wypłata, podobnie jak zwrot kosztów procesu, stanowi w ujęciu cywilistycznym i podatkowym realizację restytucyjnych Pani roszczeń. W efekcie, środki te nie stanowią dla Pani przysporzenia majątkowego podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W zakresie pytania 2:

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 102 ze zm. dalej również "Rozporządzenie").

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

Powyższe zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia.

Ponadto zgodnie z § 1 ust. 3 Rozporządzenia w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej również „Ustawa o PIT” Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Jednocześnie zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131 Ustawy o PIT, uważa się:

1) wydatki poniesione na:

a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Niezwykle istotny dla sprawy jest § 1 ust. 3 Rozporządzenia, zgodnie z którym, w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „Ustawa o PIT”), zaniechanie poboru podatku obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

Ustawa o PIT w art. 21 ust. 25 pkt 1 precyzuje, że za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe uważa się m.in. wydatki poniesione na nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Katalog ten ma charakter zamknięty i nie obejmuje m.in. nabycia lokali niemieszkalnych (garaży), kosztów refinansowania wcześniejszych nakładów własnych, ani kosztów około kredytowych takich jak prowizje czy opłaty.

Stoi Pani na stanowisku, że spełnia podstawowe warunki do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego, ponieważ Umowa kredytu z 2008 r. (udzielona przed 15 stycznia 2015 r.) była zabezpieczona hipoteką, nie korzystała Pani wcześniej z przedmiotowego zaniechania, a inwestycja służyła zaspokojeniu Pani własnych potrzeb mieszkaniowych. Jednakże, kwota udzielonego Kredytu w wysokości 468.505,40 PLN sfinansowała wydatki o charakterze mieszanym.

Tylko część kredytu, tj. kwota 429.500,00 PLN, została przeznaczona na cel ściśle mieszkaniowy wymieniony w Ustawie o PIT, jakim było sfinansowanie nabycia lokalu mieszkalnego.

Pozostała część Kredytu sfinansowała cele niemające charakteru mieszkaniowego w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 Ustawy o PIT, tj.:

  • sfinansowanie nabycia udziału w nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego w kwocie 23.000,00 PLN, refinansowanie poniesionych wcześniej kosztów w kwocie 10 000,00 PLN,
  • pokrycie prowizji bankowej w kwocie 5.555,40 PLN,
  • opłatę sądową za wpis hipoteki w kwocie 200,00 PLN, koszt wyceny nieruchomości w kwocie 250,00 PLN.

Biorąc pod uwagę dyspozycję § 1 ust. 3 Rozporządzenia, konieczne jest zastosowanie proporcji. Uważa Pani, że zaniechanie poboru podatku dochodowego znajdzie zastosowanie wyłącznie do tej części umorzonej wierzytelności, która proporcjonalnie odpowiada stosunkowi wydatków na cele mieszkaniowe (429.500,00 PLN) do całkowitej kwoty udzielonego kredytu (468.505,40 PLN).

W pozostałej części umorzonej wierzytelności (odpowiadającej proporcji wydatków niemieszkalnych do całkowitej kwoty kredytu), nie będzie Pani uprawniona do skorzystania z zaniechania poboru podatku, a umorzenie długu w tym ułamku będzie stanowić dla Pani przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych.

Interpretacja organów podatkowych i orzecznictwo

W interpretacji indywidualnej z dnia 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że zwrot środków pieniężnych wynikający z zawartej ugody, które wcześniej zostały przekazane na spłatę części rat kredytu hipotecznego, nie stanowi przyrostu majątku. Wynika to z faktu, że zwrot jest ekwiwalentem poniesionych wcześniej wydatków. W związku z tym wypłata tego zwrotu jest neutralna podatkowo na gruncie PIT. Tożsame stanowisko organ zajął przykładowo również w piśmie z dnia 18 kwietnia 2025 r. (sygn. 0115-KDlT1.4011.104.2025.2.DB).

Ponadto interpretacji indywidualnej z dnia 8 sierpnia 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.570.2024.3.DJ), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, kwota wypłacana w związku z ugodą zawieraną z bankiem jest neutralna podatkowo, ponieważ stanowi zwrot środków pieniężnych wpłaconych na rzecz banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału. Organ podkreśla, że otrzymanie środków będących ekwiwalentem wydatków wcześniej poniesionych z własnych środków nie powoduje przyrostu w majątku i tym samym nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniem PIT.

Podobnie, w interpretacji indywidualnej z dnia 26 lutego 2025 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.64.2025.1.MKA), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że wypłata tzw. „kwoty dodatkowej” przez bank w ramach zawartej ugody, bez względu na podstawę jej otrzymania, która nie przekracza łącznej kwoty uprzednio wpłaconej przez kredytobiorcę na poczet spłaty kredytu mieszkaniowego, nie stanowi przysporzenia majątkowego. Organ wskazał, że skoro wypłacona kwota mieści się w nadpłaconych przez podatnika środkach ponad kwotę uzyskanego kapitału, jej otrzymanie nie prowadzi do powstania dochodu w rozumieniu ustawy o PIT. W konsekwencji, wypłata ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i jest neutralna podatkowo.

Mając na względzie powyższe, należy uznać Pani stanowisko za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank umorzy Pani istniejące zadłużenie. Powzięła Pani wątpliwość, czy z tytułu tego umorzenia będzie Pani mógł skorzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.

Umorzenie wierzytelności

Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):

Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.

Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy,

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną Pani kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):

1.  Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2.  Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego

5.  Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).

6.  Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7.  W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

1.  Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

2.  Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego

- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1.  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2.  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3.  kredyt został zabezpieczony hipotecznie;

4.  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Z przedstawionego we wniosku opisu sprawy wynika, że zaciągnęła Pani kredyt na:

  • sfinansowanie nabycia lokalu mieszkalnego w faktycznej kwocie 429.500,00 PLN,
  • sfinansowanie nabycia udziału w nieruchomości niemieszkalnej w postaci garażu samochodowego w kwocie 23.000,00 PLN,
  • refinansowanie poniesionych kosztów w kwocie 10.000,00 PLN,

zaś na kwotę umorzenia składa się:

  • pokrycie prowizji bankowej w kwocie 5.555,40 PLN,
  • opłata sądowa za wpis hipoteki w kwocie 200,00 PLN oraz
  • koszt wyceny nieruchomości w kwocie 250,00 PLN.

Na wstępie wskazuję, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, zaś kwota opłaty sądowej za wpis do hipoteki oraz kwota kosztu wyceny nieruchomości nie mogą z tego zaniechania skorzystać.

Zatem odnosząc się do kosztów prowizji od kredytu wskazuję, że z cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego.

Zatem jeśli pokrycie kwoty należnej prowizji z tytułu udzielenia kredytu było kosztem niezbędnym do zawarcia umowy kredytowej - to umorzenie kwoty z tego tytułu może korzystać z zaniechania poboru podatku. Od tej części umorzenia nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego.

W tej kwestii Pani stanowisko jest nieprawidłowe.

Z kolei, gdy w skład umorzenia wchodzą koszty wyceny nieruchomości, to nie mogą one w ogóle korzystać z zaniechania poboru podatku. Trudno uznać, aby była to opłata niezbędna do zawarcia umowy kredytowej. W związku z powyższym umorzenie wierzytelności dotyczącej kosztów wyceny nieruchomości, będzie stanowić dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do kwestii opłaty poniesionej za wpis do hipoteki wskazuję, że opłaty związane z wszelkimi wpisami do hipoteki nie są wydatkami niezbędnymi do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego i nie są ponoszone na rzecz banku. Opłaty za wniosek o założenie księgi wieczystej i wpis hipoteki są opłatami sądowymi i są konieczne do ustanowienia zabezpieczenia na rzecz banku, natomiast nie są to opłaty warunkujące zawarcie umowy kredytowej.

Nie należy utożsamiać kosztów związanych z udzieleniem kredytu z kosztami związanymi z jego uruchomieniem. Zawarcie umowy kredytowej to formalne zobowiązanie banku do udzielenia kredytu i kredytobiorcy do jego spłaty na określonych warunkach, natomiast uruchomienie kredytu to faktyczna wypłata środków pieniężnych, która następuje po spełnieniu wszystkich warunków określonych w umowie, np. dostarczeniu aktu notarialnego, czy złożeniu wniosku o wpis hipoteki. Umowa o udzielenie kredytu jest bowiem pierwszym krokiem, a uruchomienie kredytu jest następnym, oddzielonym etapem procesu kredytowego.

Skoro zaś wydatek poniesiony na opłatę wpisu do hipoteki nie jest wydatkiem warunkującym zawarcie umowy kredytowej, a zatem nie jest opłatą niezbędną do zawarcia kredytu, do których odwołuje się § 1 ust. 2 pkt 3 omawianego Rozporządzenia, to umorzenie tej opłaty nie może korzystać z zaniechania poboru podatku.

Kwota ta będzie stanowiła dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W tym zakresie Pani stanowisko jest prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do umorzenia kwoty kapitału i odsetek wskazuję, że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych znajduje zastosowanie wyłącznie do tej części umorzonego kapitału i odsetek, która odpowiada kwocie kredytu zaciągniętej na cel mieszkaniowy.

Należy zatem przeanalizować cele, na jakie zaciągnęła Pani kredyt.

Omawiane Rozporządzenie odwołuje się w swej treści do art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując - że główną przesłanką do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w tym artykule.

Zgodnie z art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest m.in. nabycie lokalu mieszkalnego.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia lokalu mieszkalnego, zatem dla zdefiniowania tego pojęcia należy odwołać się do przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 232).

Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy:

Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.

Natomiast w myśl art. 2 ust. 4 ww. ustawy:

Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej pomieszczeniami przynależnymi.

Z powyższego wynika, że do lokalu mieszkalnego mogą przynależeć inne pomieszczenia.

W sytuacji, gdy pomieszczenia typu miejsce postojowe, garaż czy np. komórka lokatorska są ściśle powiązane z lokalem mieszkalnym i nie stanowią odrębnej nieruchomości uregulowanej odrębną księgą wieczystą, wówczas można przyjąć, że jako całość stanowią lokal mieszkalny mieszczący się w katalogu wydatków, o którym mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wskazała Pani, że lokal mieszkalny oraz garaż samochodowy mają odrębne księgi wieczyste.

Skoro garaż samochodowy nie jest wpisany do jednej księgi wieczystej razem z lokalem mieszkalnym, to pomimo tego, że jest on związany z zakupionym lokalem mieszkalnym - stanowi odrębną nieruchomość posiadającą odrębną księgę wieczystą. Nie można więc uznać, że garaż samochodowy spełnia definicję „pomieszczenia przynależnego” nierozerwalnie związanego z zakupionym lokalem mieszkalnym. Garaż samochodowy, w żadnym wypadku nie jest lokalem mieszkalnym, a więc nie służy zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych.

Mając na uwadze powyższe stwierdzam, że wydatkiem na cele mieszkaniowe może być wyłącznie ta część należności, która została zaciągnięta i przeznaczona na nabycie lokalu mieszkalnego. Umorzenie kredytu (kapitału i odsetek) w tej części będzie podlegać zaniechaniu poboru podatku.

W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.

Natomiast umorzenie kredytu (kapitału i odsetek) w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na zakup garażu samochodowego nie może korzystać z zaniechania poboru podatku.

Stosownie bowiem do § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego, w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż wydatki mieszkaniowe, to zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.

Wskazała Pani również, że kredyt został częściowo zaciągnięty na refinansowanie poniesionych kosztów.

Należy zauważyć, że pojęcia kredyt refinansowy i kredyt na refinansowanie nie są tożsame.

Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel.

Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości. Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie, pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie niejako zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.

Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub w przypadku umorzenia kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na te wydatki.

Przepis ten nie odnosi się natomiast do kredytów hipotecznych zaciągniętych na refinansowanie środków własnych poniesionych na cele mieszkaniowe. Tego rodzaju wydatek nie został wymieniony w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem przychód uzyskany przez Panią z tytułu umorzenia kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na refinansowanie poniesionych kosztów - nie będzie korzystał z zaniechania poboru podatku dochodowego. Co za tym idzie - od tej części umorzenia będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania go w zeznaniu podatkowym.

W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu - jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Na podstawie art. 96 ww. ustawy:

Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).

W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:

Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 ze zm.):

Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.

W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Z opisu sprawy wynika, że kwota 19.900,00 PLN stanowiąca zwrot kosztów procesu (tj. 18.900,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 1.000,00 PLN tytułem zwrotu opłaty sądowej od pozwu), która będzie Pani wypłacona jest zwrotem części kosztów poniesionych przez Panią na obsługę prawną pozwu.

Skoro kwota zwrotu stanowi zwrot poniesionych przez Panią wydatków i nie przewyższa kosztów faktycznie przez Panią poniesionych, to zwrot ten nie stanowi po Pani stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Pani stanowisko w ww. zakresie również jest prawidłowe.

Skutki podatkowe otrzymania określonej kwoty

Jak wynika z opisu sprawy, w wyniku ugody dojdzie do potrącenia Pani roszczenia z roszczeniem Banku, a na skutek tej czynności Bank zwróci Pani pozostałą kwotę 100.000 zł przysługującego Pani roszczenia.

Bank w ugodzie nie przedstawił szczegółowego określenia charakteru tej kwoty. Roszczeniami pieniężnymi przysługującymi Pani wobec Banku są roszczenie o zwrot kwot wpłaconych w wykonaniu Umowy, w wysokości 517.567,02 PLN, oraz roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 487.599,35 PLN, którą uiściła Pani na rzecz Banku i której zwrotu zażądała Pani w przedsądowym wezwaniu do zapłaty, za okres od dnia 21 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty. Odsetki te zostały zasądzone nieprawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z dnia 7 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt (…). Na dzień sporządzenia projektu Ugody odsetki ustawowe za opóźnienie wynosiły łącznie 156.539,43 PLN.

Jak Pani wskazała - kwota 100.000,00 PLN będzie zatem wypłacona w związku z Pani roszczeniami o zwrot środków uprzednio wpłaconych do Banku w wykonaniu Umowy oraz w związku z roszczeniem o odsetki ustawowe za opóźnienie od tych świadczeń.

W zakresie, w jakim kwota 100.000,00 PLN wypłacana przez Bank przekracza zwrot Pani środków własnych wpłaconych ponad kwotę udostępnionego Pani kapitału kredytu, należy przyjąć, że stanowi ona częściowe zaspokojenie Pani roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Nie są to odsetki umowne od kredytu, odsetki karne ani inne opłaty związane z wykonywaniem Umowy.

W przypadku zwrotu środków pieniężnych, które klient wcześniej wpłacał do Banku tytułem umowy kredytu - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Przyjmując za Panią, że w kwocie 100.000 zł, którą bank Pani wypłacił jest zwrot uiszczonej przez Panią nadpłaty, to otrzymana przez Panią kwota w tej części nie będzie stanowić przychodu.

Tym samym - nie ciąży na Pani obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.

Wskazała Pani, że w wypłaconej kwocie 100.000 zł mieszczą się również odsetki ustawowe za opóźnienie od środków uprzednio wpłaconych do banku w wykonaniu umowy kredytowej.

Zgodnie z art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Z opisu sprawy wynika, że w przedsądowym wezwaniu dochodzi Pani wobec Banku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty stanowiącej przedmiot sporu sądowego i takie odsetki będą przez Bank wypłacane, tj. odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie (zwrocie) całej kwoty, jakiej domaga się Pani od Banku w ramach toczącego się postępowania sądowego, a nie od kwot, które faktycznie Bank Pani wypłaci.

Biorąc pod uwagę powyższe, skoro odsetki będą naliczone od całej kwoty, jakiej domaga się Pani w toku postępowania sądowego, a nie od neutralnie podatkowo zwrotu, który faktycznie Bank Pani zwróci, to nie można uznać że Bank wypłaci Pani odsetki od kwoty świadczenia nienależnego. Zatem mieszczące się w kwocie 100.000 zł „odsetki” nie będą odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności. Nie będą to odsetki ustawowe od kwoty stanowiącej faktyczną wypłatę. Wartość ta wynika z pozwu w zakresie żądania odsetek ustawowych od całej kwoty roszczenia dochodzonego przez Panią przed sądem.

W przypadku zatem wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie, liczonych od wartości dochodzonego roszczenia, które otrzymałaby Pani w przypadku uznania pozwu przez sąd, ze zwolnienia skorzystają odsetki za opóźnienie wyłącznie w części, w której dotyczą nieterminowej wypłaty należności z tytułu niepodlegającej opodatkowaniu zwracanej przez Bank kwoty „Zwrotu”. Natomiast w pozostałej części (o ile taka będzie), tj. liczonej od roszczenia, którego domaga się Pani w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaca, odsetki będą stanowić przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.

Rozpatrując zatem całościowo Pani stanowisko w zakresie pytania Nr 1 dotyczące odsetek ustawowych za opóźnienie, należało je uznać za nieprawidłowe, bowiem skoro wypłacane kwoty „Zwrotu” są niższe niż Pani roszczenia dochodzone pozwem, to tym samym nie sposób uznać, że odsetki liczone od całego Pani roszczenia dochodzonego pozwem są odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności, skoro nie cała należność wynikająca z pozwu zostaje w efekcie faktycznie wypłacona.

Ponadto należy zauważyć, że - jak wynika z uzupełnienia - świadczenie, którego Pani domaga się w ramach negocjacji warunków Ugody i które otrzymuje na skutek zawarcia takiej Ugody stanowi element roszczenia dochodzonego przez Panią przed sądem i jest przedmiotem ustępstwa, które Bank czyni względem Pani.

Ponadto na aprobatę nie zasługuje Pani stanowisko, że wypłata całej kwoty 100.000 zł stanowi w ujęciu cywilistycznym i podatkowym realizację restytucyjnych Pani roszczeń.

W konsekwencji, z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od roszczenia, którego domaga się Pani w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaca, powstanie po Pani stronie przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem w tej części odsetki nie będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od „Zwrotu”, tj. od kwoty faktycznie zwróconej, odsetki w tej części będą korzystać ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy. Nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanych we wniosku interpretacji informuję, że zostały one wydane w indywidualnej sprawie i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

Zgodnie z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też, to na Pani ciąży obowiązek ustalenia wysokości przychodu zwolnionego od podatku dochodowego od osób fizycznych. Ewentualnej weryfikacji może dokonać właściwy organ w ramach postępowania sprawdzającego lub kontrolnego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  • Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
  • Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

  • Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

  • w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
  • w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.