0114-KDIP3-2.4011.483.2026.2.MJ

Interpretacja indywidualna

– stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

•      nieprawidłowe - w zakresie braku powstania przychodu z tytułu otrzymania odsetek ustawowych;

•      prawidłowe - w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

20 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 2 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniliście go Państwo pismem z 22 maja 2026 r. (wpływ 29 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowana będąca stroną postępowania:

·      A.B.

2)  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

·      B.B.

Opis stanu faktycznego

Pani A.B. oraz Pan B.B. (dalej: „Wnioskodawcy”), polscy rezydenci, podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce byli stroną umowy nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „(…)” waloryzowany kursem CHF zawartej dnia 22 lipca 2008 r. z X. S.A. z siedzibą w (…) - poprzednikiem prawnym Y. S.A. z siedzibą w (…) (dalej: „Umowa”). Kredyt został udzielony na zakup lokalu mieszkalnego nr C. położonego w (…) przy ul. (…).

W ocenie Wnioskodawców Umowa zawierała wady skutkujące jej nieważnością. Z racji nieważności czynności zobowiązującej do świadczenia, wpłaty Wnioskodawców na poczet Umowy stanowią nienależne świadczenie w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Dlatego też powinny zostać zwrócone Wnioskodawcom na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Wnioskodawcy uczestniczyli w postępowaniu grupowym prowadzonym z powództwa (...) Rzecznika Konsumentów w (…) przeciwko Y. S.A. z siedzibą w (…) o ustalenie, w którym żądali ustalenia przez Sąd nieważności w całości zawartej przez nich Umowy kredytu. Wyrokiem z dnia 6 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w (…) w sprawie prowadzonej pod sygn. akt (…), ustalił, że Umowa kredytu jest nieważna w całości.

Następnie Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 4 lipca 2025 r. utrzymał ww. orzeczenie w mocy. Wobec powyższego, Umowa kredytu zawarta pomiędzy Stronami została prawomocnie uznana przez Sąd za nieważną w całości.

Jednocześnie Bank w 2021 roku wystąpił z powództwem przeciwko Wnioskodawcom o zwrot kapitału kredytu i sprawa ta prowadzona była przed Sądem Okręgowym (…) w (…) pod sygn. akt (…).

Po wydaniu prawomocnego wyroku przez Sąd Apelacyjny w (…) ustalającego nieważność Umowy kredytu, Bank przedstawił Wnioskodawcom propozycję zawarcia porozumienia kompensacyjnego przewidującego rozliczenie wzajemnych roszczeń Stron, tj. po stronie Wnioskodawcy - roszczenie o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu Umowy, roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie oraz roszczenie o zwrot kosztów zastępstwa procesowego, a po stronie Banku - roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu.

W celu efektywnego rozliczenia wzajemnych roszczeń Strony zawarły porozumienie kompensacyjne (dalej: „Porozumienie”), którego przedmiotem było potrącenie wzajemnych, bezspornych roszczeń Stron.

Zgodnie z Porozumieniem Bank rozliczył i wypłacił Wnioskodawcom kwoty tytułem: zwrot świadczenia nienależnego (zwrotu należności uiszczonych w wykonaniu nieważnej Umowy), odsetek ustawowych za opóźnienie od roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Jednocześnie roszczenie Wnioskodawców zostało w części zaspokojone poprzez potrącenie (kompensatę) z roszczeniem Banku o zwrot wypłaconego kapitału kredytu, a w pozostałym zakresie poprzez przelew środków na rachunek bankowy Wnioskodawców, przy czym koszty zastępstwa procesowego zostały przekazane bezpośrednio pełnomocnikowi Wnioskodawców tytułem wynagrodzenia za świadczenie usług prawnych.

Wnioskodawcy oświadczają, że:

-     kredyt został zaciągnięty na własne potrzeby mieszkaniowe;

-     kredyt został zabezpieczony hipoteką;

-     Umowa kredytu została uznana prawomocnie za nieważną,

-     w treści Porozumienia Strony potwierdzają nieważność Umowy kredytu.

Jeżeli chodzi o kwoty rozliczeń, to:

-     na podstawie Umowy Bank wypłacił Wnioskodawcom kwotę 270.000,00 PLN;

-     Wnioskodawcy wykonując Umowę spłacili łączną kwotę 283.974,82 PLN,

-     Wnioskodawcom przysługiwały odsetki ustawowe za opóźnienie od roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego, które na dzień 23 grudnia 2025 r. wyniosły łącznie 164.557,23 PLN

Zgodnie z treścią Porozumienia roszczenie Banku wobec Wnioskodawców wynosi 270.000,00 PLN tytułem zwrotu kapitału kredytu, a łączne roszczenie Wnioskodawców wobec Banku wynosi 345.400,00 PLN, na co składa się:

-     kwota 275.718,31 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego;

-     kwota 64.281 ,69 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od świadczenia nienależnego;

-     kwota 5.400,00 PLN tytułem kosztów zastępstwa procesowego w sprawie z powództwa Banku przeciwko Wnioskodawcom.

W Porozumieniu Strony dokonały potrącenia wzajemnych roszczeń do wysokości niższego z nich, a więc do kwoty 270 tys. zł, na skutek czego Bank zobowiązany był do zapłaty na rzecz Wnioskodawców pozostałej kwoty przysługującego mu roszczenia w wysokości 75.400,00 zł, z czego kwota 5.400,00 zł miała zostać bezpośrednio zapłacona na rachunek bankowy pełnomocnika Wnioskodawców.

Na podstawie Porozumienia Bank miał zapłacić Wnioskodawcom kwotę 70 tys. zł. Z treści Porozumienia nie wynika czy potrąceniu w pierwszej kolejności podlegała wierzytelność z tytułu odsetek za opóźnienie od świadczenia nienależnego czy też wierzytelność z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego.

Porozumienie zostało zawarte pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem w marcu 2026 roku.

Uzupełnienie stanu faktycznego

Z treści porozumienia kompensacyjnego nie wynika wprost, co wchodzi w skład kwoty 70.000,00 PLN, którą bank przekazał Wnioskodawcom w wyniku rozliczenia wzajemnych świadczeń związanych z prawomocnym unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego.

Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 porozumienia kompensacyjnego, przysługiwało Wnioskodawcom w stosunku do banku roszczenie o zapłatę łącznej kwoty 345.400,00 PLN, na co składała się:

-     kwota 275.718,31 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego,

-     kwota 64.281,69 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 275.718,31 PLN,

-     kwota 5.400,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie z przed Sądem Okręgowym (…).

Z kolei bankowi przysługiwało w stosunku do Wnioskodawców roszczenie o zapłatę kwoty 270.000,00 PLN tytułem wypłaconego kapitału kredytu.

Zgodnie z § 1 ust. 4 porozumienia kompensacyjnego dokonano potrącenia przysługującego Wnioskodawcom roszczenia w wysokości 345.400,00 PLN z roszczeniem banku w kwocie 270.000,00 PLN do wysokości niższego z nich, a więc do kwoty 270 tys. zł. Z kolei w § 1 ust. 5 porozumienia kompensacyjnego wskazano, że na skutek dokonanego potrącenia, Bank zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Wnioskodawców pozostałej kwoty przysługującego Wnioskodawcom roszczenia w wysokości 75.400,00 zł, przy czym zgodnie z § 1 ust. 6 porozumienia kompensacyjnego kwota w wysokości 5.400,00 PLN została przekazana przez bank bezpośrednio na rachunek bankowy pełnomocnika Wnioskodawców.

Z treści porozumienia kompensacyjnego nie wynika czy potrąceniu w pierwszej kolejności podlega wierzytelność z tytułu odsetek za opóźnienie od świadczenia nienależnego czy też wierzytelność z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego.

Zgodnie z treścią art. 503 k.c. przepisy o zaliczeniu zapłaty (art. 451 k.c.) stosuje się odpowiednio do potrącenia. Należność główna i przysługujące od niej odsetki stanowią jeden dług w rozumieniu art. 451 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I CSK 732/15). Jednocześnie w orzecznictwie przyjmowane jest, że jeżeli strony nie określiły sposobu zaliczenia potrącenia, to przyjmuje się, że najpierw potrąceniu ulegają odsetki jako należności uboczne, a następnie dopiero należność główna. Regulację między należnością główną a odsetkami reguluje art. 451 § 1 zd. 2 k.c., zgodnie z którym wierzyciel może zaliczyć świadczenie przede wszystkim na zaległe należności uboczne. Powyższe prowadzi do wniosku, że zwracana przez bank kwota 70 tys. zł stanowi zwrot nienależnego świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.

Gdyby jednak przyjąć, że potrąceniu podlegała w pierwszej kolejności wierzytelność główna Wnioskodawców w kwocie 275.718,31 PLN z wierzytelnością banku w kwocie 270.000,00 PLN, to na zwróconą przez bank kwotę 70 tys. zł składałaby się kwota 5.718,31 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego oraz kwota 64.281 ,69 PLN tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 275.718,31 PLN.

Z uwagi na fakt, że w treści porozumienia kompensacyjnego nie określono czy zwracana Wnioskodawcom przez bank kwota 70 tys. zł jest tytułem zwrotu świadczenia nienależnego czy też odsetek ustawowych za opóźnienie, Wnioskodawcy nie są w stanie udzielić jednoznacznej odpowiedzi na powyższe. Oprócz ww. kwoty 70 tys. zł, bank zwrócił także kwotę 5.400,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jednakże ta kwota została bezpośrednio przekazana przez bank na rachunek pełnomocnika Wnioskodawców tytułem wynagrodzenia za świadczone usługi prawne, więc w rzeczywistości nigdy tej kwoty nie otrzymaliśmy.

Jeżeli przyjąć, że wskutek potrącenia zaspokojona została w pierwszej kolejności wierzytelność Wnioskodawców z tytułu odsetek, to pytanie Wnioskodawców dotyczy tylko zwrotu świadczenia nienależnego. Gdyby jednak uznać, że wskutek potrącenia zaspokojona została w pierwszej kolejności wierzytelność Wnioskodawców z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego, to pytanie Wnioskodawców dotyczy zarówno zwrotu świadczenia nienależnego jak i odsetek ustawowych za opóźnienie.

W ocenie Wnioskodawców niezależnie od przyjęcia, która część wierzytelności Wnioskodawców w pierwszej kolejności została przedstawiona do potrącenia, to w przypadku każdej z nich nie zachodzi obowiązek uiszczenia podatku. Zgodnie bowiem z przedstawionym we wniosku stanowiskiem, kwoty zwracane tytułem świadczenia nienależnego nie stanowią przychodu podatkowego, ponieważ po stronie Wnioskodawców nie powstaje przysporzenie majątkowe, a bank jedynie zwraca Wnioskodawcom to, co wcześniej na jego rzecz świadczyli. Z kolei w przypadku odsetek, wskazać należy, że jeżeli świadczenie główne (zwrot świadczenia nienależnego) nie stanowi przychodu podatkowego (tj. nie podlega opodatkowaniu), to odsetki wypłacone z tytułu opóźnienia w jego zwrocie korzystają ze zwolnienia z art. 21 ust. I pkt 95b ustawy PIT.

Wierzytelność wobec banku zgodnie z treścią porozumienia kompensacyjnego obejmowała nie tylko zwrot świadczenia nienależnego, ale także część należnych Wnioskodawcom odsetek od należnych Wnioskodawcom kwot tytułem zwrotu świadczenia nienależnego. Są to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 k.c. Suma przysługujących Wnioskodawcom odsetek była znacznie wyższa zgodnie z wystosowanymi przez Wnioskodawców wnioskami o zawezwanie do próby ugodowej i wezwaniem do zapłaty, ale bank zgodził się je uznać jedynie w kwocie 64.281,69 PLN.

Wnioskodawcy wskazują, że tożsame sprawy były wielokrotnie przedmiotem rozpatrywania przez Dyrektora KIS, który rozpatrywał analogiczne stany faktyczne, gdzie zawierano porozumienia kompensacyjne, w których nie wskazywano czy zwracana przez bank kwota stanowi tylko zwrot świadczenia nienależnego czy również odsetek. W przedmiotowych interpretacjach Dyrektor KIS zajmował jednolite stanowisko (mimo braku wskazania, co składa się na zwracaną kwotę), że od zwracanej przez bank kwoty w wyniku porozumienia kompensacyjnego nie należy się podatek przyjmując stanowisko takie jak przedstawione przez nas we wniosku. W tym zakresie należy wskazać, że przykładowo takie stanowisko zostało zajęte przez Dyrektora KIS w interpretacji podatkowej z dnia 8 kwietnia 2026 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.155.2026.1.KP), z dnia 16 kwietnia 2026 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.157.2026.1.MN), z dnia 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA), z dnia 30 lipca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.525.2024.3.DJ), z dnia 6 maja 2026 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.282.2026.2.MG).

Pytanie Wnioskodawców nie dotyczy kosztów zastępstwa procesowego. Bank na podstawie porozumienia kompensacyjnego zobowiązany był do zapłaty kwoty 5.400,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (kwota ta nie wchodziła w zakres zwróconej Wnioskodawcom przez bank kwoty 70 tys. zł), jednakże zgodnie z treścią porozumienia kompensacyjnego i umową Wnioskodawców z kancelarią prawną, kwota ta została przekazana przez bank bezpośrednio na numer rachunku pełnomocnika Wnioskodawców tytułem wynagrodzenia za świadczone usługi prawne w tym zakresie.

Pytanie

Czy otrzymana od banku kwota 70.000,00 PLN stanowiąca nadpłatę ponad wypłacony kapitał kredytu (obejmująca zwrot rat kapitałowo-odsetkowych i odsetki ustawowe za opóźnienie) jako wynik potrącenia wzajemnych świadczeń związanych z prawomocnym unieważnieniem umowy kredytu hipotecznego, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Stanowisko Zainteresowanych w sprawie

Stanowisko Wnioskodawców w odniesieniu do przedstawionego powyżej pytania jest takie, że zwracana przez Bank kwota 70.000,00 PLN nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Środki te zostały przekazane w ramach rozliczenia wzajemnych świadczeń Stron, które wynikały z nieważnej umowy kredytu hipotecznego.

Uzasadnienie

Pojęcie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 PIT wiąże się z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 PIT mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego.

Część ze zwracanej przez Bank kwoty stanowi zwrot środków pieniężnych, które Wnioskodawcy wcześniej zapłacili Bankowi w trakcie trwania umowy kredytu. W ocenie Wnioskodawców dochodzi wówczas do powrotu w tym zakresie do wcześniej istniejącego stanu posiadania. Wnioskodawcy nie otrzymują niczego, czego wcześniej sami nie posiadali, gdyż odzyskują swoje własne środki, które bank powinien im zwrócić z powodu nieważności umowy. Nie dojdzie zatem do przysporzenia w majątku Wnioskodawców, a zatem nie będzie przychodu po stronie Wnioskodawców. Otrzymanie zwrotów nie stanowi żadnej dodatkowej korzyści, a jedynie prowadzi do stanu rozliczenia, który jest zgodny z prawem, tj. stanowi następstwo pozbawienia Umowy jej abuzywnych postanowień. Kwoty przekazane Wnioskodawcom przez Bank na podstawie Ugody nie spowodowały faktycznego przyrostu majątku Wnioskodawców (Kredytobiorców).

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, ze za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

W przedstawionej powyżej sytuacji, po stronie Wnioskodawców nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego, albowiem w związku z zawarciem Porozumienia Wnioskodawcy otrzymają zwrot własnych środków pieniężnych, które wpłacili na rzecz Banku. Nie jest to przysporzenie majątkowe, lecz zwrot nienależnych świadczeń, co potwierdzają aktualne interpretacje podatkowe KIS, np. interpretacja indywidualna KIS z 30 lipca 2025 r., sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.442.2025.4.MK, która dotyczy podobnego stanu faktycznego, a w której czytamy m.in.: "Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.). (...) W przypadku zwrotu świadczenia na podstawie nieważnej umowy kredytowej, klient otrzymuje z powrotem swój kapitał - zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo. Zatem, po Pana stronie jako kredytobiorcy nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skoro zatem, zwrot nienależnie pobranych rat kredytu, który Pan otrzymał, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone od tego odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.”

Wnioskodawcy w całości zgadzają się z powyższą interpretacją. Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W przypadku zwrotu świadczenia (należności głównej) na podstawie nieważnej umowy kredytowej klient otrzymuje z powrotem swój kapitał - zwrot zapłaconych Bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo. Zatem, w ocenie Wnioskodawców nie mają oni obowiązku rozliczenia tych środków dla celów podatkowych. Kwota zwrotu z tego tytułu nie powoduje faktycznego przyrostu w ich majątku, a jedynie „wyrównanie" wcześniejszego zmniejszenia w ich majątku. Wobec tego, można uznać, ze zwrot ten nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów, a więc po stronie Wnioskodawców jako kredytobiorców nie powstał przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odnosząc się do odsetek ustawowych za opóźnienie, należy wskazać, że jeżeli świadczenie główne (zwrot nienależnie uiszczonych kwot) nie stanowi przychodu podatkowego (tj. nie podlega opodatkowaniu), to odsetki wypłacone z tytułu opóźnienia w jego zwrocie korzystają ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy PIT.

Skoro w przedstawionym stanie faktycznym zwrot świadczenia nienależnego nie stanowi dla Wnioskodawców przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy PIT, to odsetki ustawowe za opóźnienie wypłacone przez Bank dotyczą nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu. W analizowanej sprawie wynika to z faktu, że odsetki zostały naliczone od roszczeń restytucyjnych Wnioskodawców i następnie rozliczone w Porozumieniu. Odsetki mają zatem charakter świadczenia ubocznego ściśle związanego ze świadczeniem głównym i jako odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu - mieszczą się w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy PIT.

W związku z powyższym, w ocenie Wnioskodawców, kwota wypłacona przez Bank nie powinna być traktowana jako podlegająca opodatkowaniu. Podkreślić należy, że takie też stanowisko zostało przyjęte w interpretacji indywidualnej KIS z dnia 11 września 2024 r., sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.579.2024.1.ACZ.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592). Zgodnie z jego treścią:

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z informacji przedstawionych przez Państwa wynika, że:

1.  zawarliście Państwo umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF;

2.  wnieśliście Państwo do sądu pozew przeciwko bankowi dotyczący ważności umowy;

3.  Sąd wydał wyrok stwierdzający nieważność umowy kredytu;

4.  W celu efektywnego rozliczenia wzajemnych roszczeń zawarliście Państwo z bankiem porozumienie kompensacyjne;

5.  Zgodnie z porozumieniem Bank rozliczył i wypłacił Państwu kwoty m.in. tytułem: zwrotu świadczenia nienależnego (zwrotu należności uiszczonych w wykonaniu nieważnej Umowy), a także odsetek ustawowych za opóźnienie od roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego.

Powzięliście Państwo wątpliwość, czy wypłacona na podstawie porozumienia kwota będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń i wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony.

Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Państwa skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty

Z opisu sprawy wynika, że na podstawie porozumienia z Bankiem otrzymają Państwo kwotę stanowiącą m.in. częściowy zwrot uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych zakwalifikowanych w porozumieniu jako świadczenie nienależne.

Zatem wskazać należy, że w przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymają Państwo od Banku zwrot środków pieniężnych z tytułu wpłaconych przez Państwa rat kapitałowo-odsetkowych, to otrzymany przez Państwa zwrot nie będzie stanowić przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Państwa stanowisko w ww. zakresie jest prawidłowe.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jak już wcześniej wskazano, z definicji przychodu zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Kwota otrzymanych odsetek stanowi więc przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.

Zwrócić należy jednak uwagę, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłacona przez bank kwota stanowiąca odsetki ustawowe, będzie stanowiła dla Państwa przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro z tytułu zwrotu wynikającego z rozliczenia wzajemnych roszczeń nie wystąpi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Otrzymane przez Państwa odsetki ustawowe – wbrew Państwa twierdzeniu – stanowią dla Państwa przychód podatkowy, ale zgodnie z ww. art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy przychód ten korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Wobec powyższego Państwa stanowisko w zakresie braku powstania przychodu z tytułu otrzymania odsetek ustawowych jest nieprawidłowe, natomiast w zakresie zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy – jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego obowiązującego w dniu zaistnienia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowaną, która jest stroną postępowania

Pani A.B. (Zainteresowana będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.