0114-KDIP3-2.4011.480.2026.3.BM

Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

• prawidłowe w zakresie skorzystania z zaniechania poboru podatku w części w jakiej został on przeznaczony na budowę domu jednorodzinnego oraz
• nieprawidłowe - w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 14 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Uzupełnił go Pan pismem z 22 maja 2026 r., pismem z 7 lipca 2026 r. oraz pismem z 5 sierpnia 2026 r. - w odpowiedzi na wezwania.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 7 lipca 2008 r. zawarł Pan umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z (…) Bank (…) Oddział w (…) o numerze (…).

Zgodnie z § 2 umowy kredytu kwota 106.000,00 zł miała być przeznaczona na dowolny cel konsumpcyjny Kredytobiorcy, którym w tym przypadku było wybudowanie domu metodą gospodarczą.

Zabezpieczeniem spłaty kredytu jest hipoteka kaucyjna na rzecz banku w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170% kwoty Kredytu określonej w § 1 ust. 1 umowy na nieruchomości położonej w miejscowości (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (…) - jest to nieruchomość gruntowa, na której został wybudowany dom mieszkalny ze środków uzyskanych z umowy kredytu (o czym poniżej).

Por. § 2 umowy kredytu:

㤠2. Cel kredytu

1.  Kredyt jest przeznaczony na:

a)  w wysokości 106.000,00 złotych polskich na dowolny cel konsumpcyjny Kredytobiorcy na rachunek Kredytobiorcy

b)  w wysokości 2.272,93 złotych polskich na uiszczenie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości,

c)  w wysokości 568,23 złotych polskich na pokrycie składek ubezpieczeniowych, o których mowa w § 4 ust. 1,

d)  w wysokości 4.240,00 złotych polskich na uiszczenie opłaty z tytułu ubezpieczenia na życie w (…), na rachunek (…),

e)  w wysokości 224,32 złotych polskich na uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu.

f)   w wysokości 340,94 złotych polskich na uiszczenie składki z tytułu Pakietowego Ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki.”

Por. § 3 umowy kredytu:

„§ 3. Zabezpieczenie spłaty kredytu

1. Zabezpieczeniem spłaty kredytu są:

Hipoteka kaucyjna na rzecz Banku w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170% kwoty Kredytu określonej w § 1 ust. 1 na nieruchomości: dz. ew. nr 1, o pow. (…) m. kw. położenie: (…), prawo do nieruchomości: własność przysługuje wyłącznie A.A. W przypadku, gdy kredyt jest zabezpieczony hipoteką na kilku nieruchomościach. wszystkie zapisy umowy dotyczące nieruchomości, mają zastosowanie do każdej z nich.”

Reasumując - rzeczywistym celem zawarcia przez Pana przedmiotowej umowy kredytu było sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego, w którym Pan zamieszka.

Kwota udostępnionego kredytu została przez Pana wykorzystana w całości na budowę domu jednorodzinnego (całorocznego), w którym faktycznie Pan zamieszkał. Nieruchomość nigdy nie była wynajmowana ani nie była w niej prowadzona działalność gospodarcza. Zgodnie z brzmieniem § 2 Regulaminu stanowiącego integralną część umowy kredytu - kredyt, który Pan uzyskał mógł być zaoferowany wyłącznie osobie fizycznej, przy czym jednocześnie Bank w § 4 zastrzegł:

„Kredyt może zostać przeznaczony wyłącznie na finansowanie celów przewidzianych w umowie kredytu. Bank zastrzega sobie prawo do sprawdzenia wykorzystania kredytu.”

W dniu 14 kwietnia 2020 r. złożył Pan pozew do Sądu Okręgowego w (…), w którym to zakwestionował Pan postanowienia niedozwolone zawarte w umowie kredytu. W związku z wystąpieniem przez Pana na drogę sądową, uzyskał Pan również pomyślny dla Pana wyrok.

Otóż w dniu 29 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy (…), Wydział I Cywilny (sygn. akt (…)) wydał wyrok w Pana sprawie, w którym to zasądził na Pana rzecz od pozwanego (…) kwotę z tytułu nieważności umowy kredytu w wysokości 159.381,86 zł (sto pięćdziesiąt dziewięć tysięcy trzysta osiemdziesiąt jeden złotych, osiemdziesiąt sześć groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 3 września 2019 roku do dnia zapłaty. Uznając, że Pozwany przegrał sprawę w całości, Sąd zasądził również na Pana rzecz koszty procesu w wysokości 6.434 zł.

Sąd Okręgowy w (…) przesądził, że zawarta przez Pana umowa kredytu jest nieważna ze względu na zawarte w niej postanowienia niedozwolone - przyznając Panu również status konsumenta.

Wyrok Sądu Okręgowego w (…), Wydział 1 Cywilny (…) z dnia 29 czerwca 2022 r.: „Powód zawarł umowę kredytu jako konsument. W myśl art. 22¹ k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Środki z kredytu zostały przeznaczone na zakup mieszkania, służącego własnym potrzebom mieszkaniowym powoda. Cele kredytu świadczą zatem o tym, że nie był on związany z żadną działalnością gospodarczą czy zawodową powoda. Bank zawierał natomiast przedmiotową umowę jako przedsiębiorca w zakresie. (Strona 15 z 30)”

Bank złożył apelację od przedmiotowego wyroku datowaną na dzień 7 września 2022 r., co skutkowało koniecznością rozpoznania sprawy przed Sądem II instancji, tj. Sądem Apelacyjnym w (…) pod sygn. (…).

Na koniec września 2022 r. Bank wszedł w stan przymusowej restrukturyzacji, a następnie w dniu 20 lipca 2023 roku doszło do obwieszczenia postanowienia Sądu Rejonowego (…) w sprawie pod sygn. akt (…) o ogłoszeniu upadłości (…). Sprawa prowadzona w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) pod sygnaturą akt (…).

W dniu 9 sierpnia 2023 r. złożył Pan materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu dokonując - względem Syndyka - całkowitego rozliczenia się z kapitału udostępnionego kredytu (jedynie do 30 września 2022 r. wpłacił Pan do banku o 118.232,48 zł więcej niż wynosi kapitał udostępnionego kredytu, tj. 113.646,42 zł) - a zatem to upadły Bank pozostaje Pana dłużnikiem.

W ustawowo zakreślonym terminie zgłosił Pan również swoją wierzytelność pieniężną w drodze postępowania upadłościowego za pośrednictwem systemu KRZ, zaś postępowanie o zapłatę przed Sądem Apelacyjnym w (…) zostało zawieszone na mocy art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.

W czasie trwania postępowania upadłościowego Syndyk przedstawił Panu propozycję ugodową, która to zakłada uznanie kredytu za spłacony i „zwalnia Pana z długu”, umarzając jednocześnie Pana zadłużenie w księgach banku. Obecnie Pana zadłużenie w CHF wobec Syndyka - według twierdzeń Syndyka - wynosi: 111.070,45 zł.

Wobec powyższego celowym jest skierowanie niniejszego zapytania do Organu w kontekście możliwości (opcji) zawarcia ugody pozasądowej z Syndykiem, aby tym samym definitywne zakończyć spór sądowy i uzyskać zwolnienie zabezpieczenia hipotecznego do końca pierwszej połowy bieżącego roku.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego

Jest Pan jedynym kredytobiorcą.

Planuje Pan podpisać ugodę do końca pierwszej połowy bieżącego roku.

Nie korzystał Pan w przeszłości z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu jakiegokolwiek innego kredytu mieszkaniowego oprócz tego wskazanego we wniosku.

Kredyt ten został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

Na kwotę umorzenia będą składały się:

• kapitał wymagalny: 111.070,45 PLN,
• odsetki umowne: 2.734,75 PLN,
• odsetki od zadłużenia przeterminowanego: 62.983,34 PLN,
• opłaty zaległe: 8,40 PLN.

Kwota ewentualnego umorzenia obejmuje wskazane powyżej składniki.

Odsetki od zadłużenia przeterminowanego są naliczane zgodnie z postanowieniami zawartymi w umowie kredytowej. Poza wskazanymi powyżej pozycjami nie występują inne opłaty.

Dodatkowo wskazał Pan, że rezygnuje Pan z otrzymania interpretacji podatkowej w zakresie pozycji: opłaty zaległe: 8,40 PLN. Prosi Pan o udzielenie interpretacji podatkowej w zakresie pozostałych opłat, które podlegałyby umorzeniu, a zostały wskazane w uzupełnieniu wniosku.

Pytanie

Czy w opisanym stanie faktycznym (biorąc pod uwagę fakt, że celem kredytu był dowolny cel konsumpcyjny zgodnie z § 2 umowy kredytu - którym to była budowa przez Pana domu dla własnych celów mieszkaniowych - metodą gospodarczą) zawarcie ugody z Syndykiem masy upadłości (…) polegającej na uznaniu kredytu za spłacony i zwolnienie Pana z długu, umarzając jednocześnie Pana zadłużenie w księgach banku - powoduje powstanie po Pana stronie przychodu podatkowego, a dalej spełnia Pan warunki do zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem udzielonym na cele mieszkaniowe?

Pana stanowisko w sprawie

Zawarcie ugody z Syndykiem masy upadłości (…) polegającej na uznaniu kredytu za spłacony i zwolnienie Pana z długu, umarzając jednocześnie Pana zadłużenie w księgach banku powoduje powstanie po Pana stronie przychodu w podatku dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy - o czym informuje mnie sam Syndyk w projekcie ugody.

Mając jednakże powyższe na uwadze - rozumie Pan, że spełnia Pan warunki do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem udzielonym na cele mieszkaniowe.

W przywołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w § 3 pkt 3 wskazano, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak zostało wskazane już powyżej, zgodnie z § 2 umowy kwota kredytu mogła zostać przeznaczona na dowolny cel konsumpcyjny - którym to celem faktycznie była budowa domu jednorodzinnego - metodą gospodarczą. W rzeczonym domu zamieszkał Pan i mieszka Pan do dziś. Zabezpieczeniem spłaty kredytu jest hipoteka kaucyjna na rzecz banku w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170% kwoty Kredytu określonej w par. 1 ust. 1 umowy na nieruchomości położonej w miejscowości (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze (…) - jest to nieruchomość gruntowa, na której został wybudowany ww. dom mieszkalny.

Pojęcie „dowolny cel konsumpcyjny” nie jest zdefiniowane i nie wyklucza celu mieszkaniowego. A udostępniony Panu przez bank kapitał - został w całości spożytkowany właśnie na Pana cel mieszkaniowy.

Powyższe stanowisko potwierdza Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2025 r. sygn. I SA/Gd 580/25, wskazując następująco:

„Celem rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2022 r. była ochrona kredytobiorców przed trudnościami związanymi z zapłaceniem podatku dochodowego od przysporzenia wynikającego z umorzenia owych zobowiązań. Bez wątpienia w tym kontekście sytuacja faktyczna kredytobiorców, którzy przeznaczyli zaciągnięty kredyt na realizację własnych potrzeb mieszkaniowych, jest tożsama z sytuacją tych podmiotów, których zobowiązania wynikały z umów kredytowych. Takie stanowisko wskazał Sąd m in. w wyroku WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 647/24 z 27 listopada 2024 r. Niewątpliwie zgodnie z przepisami prawa bankowego możliwe jest uzyskanie kredytu konsolidacyjnego, zabezpieczonego hipoteką na spłatę udziałów w nieruchomości. Kredyt konsolidacyjny jest rozwiązaniem, które pozwala połączyć kilka zobowiązań w jeden, bardziej elastyczny kredyt. W przypadku spłaty udziałów w nieruchomości, kredyt konsolidacyjny może być wykorzystany do uregulowania zobowiązań związanych z nabyciem lub wykupem udziałów, np. od współwłaściciela [...] Trafnie zdaniem Sądu strona podnosi także, iż organ podatkowy nie odniósł się do wszystkich wskazanych we wniosku o interpretację indywidualną okoliczności stanu faktycznego, poprzestając na arbitralnym stwierdzeniu, iż omawiany kredyt nie został zaciągnięty na cel mieszkaniowy. Nie uwzględnił też wyjaśnień znajdujących się w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji, gdzie stwierdzono, że kredyt został zaciągnięty z zamiarem przeznaczenia na cel mieszkaniowy. W konsekwencji doprowadziło to do naruszenia art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Reasumując zdaniem Sądu, skoro omawiany w sprawie kredyt został zaciągnięty z zamiarem przeznaczenia na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych (pomimo nazwy konsolidacyjny) i został zabezpieczony hipoteką oraz jak twierdzi strona - na taki cel został przeznaczony, zatem był rodzajem kredytu mieszkaniowego.”

Kolejno w Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. III SA/Wa 1190/24 wskazano następująco:

„Wykładnia językowa, powiązana z wykładnią systemową i celowościową muszą prowadzić do wniosku, że Rozporządzenie dotyczy nie tylko kredytów, ale i pożyczek hipotecznych. W zakresie celu regulacji skarżąca zasadnie powołała się na uzasadnienie projektu owego Rozporządzenia, gdzie wskazano, że jednym z działań restrukturyzacyjnych kredytów hipotecznych dla klientów, którzy zaciągnęli kredyt na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i wykorzystują tę nieruchomość na te cele jest, w przypadku wyczerpania innych możliwości, częściowe umorzenie spłaty kredytu, w tym jego części kapitałowej. Pozostaje zasadne, aby decyzje kredytodawców o częściowym umorzeniu spłaty kredytu, nie wiązały się dla kredytobiorców z koniecznością opodatkowania dochodu uzyskanego z tytułu tego umorzenia. Skoro bowiem kredytobiorcy napotykali trudności w regulowaniu zobowiązań wobec podmiotu udzielającego kredytu, tym bardziej mogą mieć trudności w zapłaceniu podatku dochodowego od osób fizycznych należnego z tytułu otrzymania przysporzenia majątkowego w postaci umorzenia tych zobowiązań. Nie bez znaczenia jest również fakt, że część kredytobiorców toczy spory sądowe z bankami zarzucając abuzywność klauzul indeksacyjnych przy hipotecznych kredytach mieszkaniowych denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej. Zatem, opodatkowanie umarzanych kredytobiorcom kwot w sytuacji, gdy dochodzą oni przed sądami nieważności zawartych przez nich umów (częściowej lub całkowitej), czyli podważają zasadność wymagalności tych kwot, budziłoby istotne kontrowersje. Wydanie przedmiotowego Rozporządzenia zwolnić miało kredytobiorców będących osobami fizycznymi z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych zarówno od umorzonych przez bank kwot z tytułu zaciągniętego kredytu lub kilku kredytów mieszkaniowych (jeśli kredyty dotyczą jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w okresie obowiązywania rozporządzenia, nie skorzystano z umorzenia kredytu przeznaczonego na inną inwestycję mieszkaniową), jak również od przychodu z tytułu spłaty kwoty kredytów mieszkaniowych, poniżej jego wartości nominalnej w związku z zastosowaniem ujemnego oprocentowania. Proponowany w projekcie zakres zaniechania poboru podatku od osób fizycznych obejmuje dochody (przychody) z tytułu umorzenia zobowiązań kredytowych wobec kredytobiorców, jak również niższej od nominalnej spłaty kwoty kredytu, niezależnie od waluty, w której kredytobiorca zaciągnął kredyt. Stąd też, z zaniechania będą mogli skorzystać nie tylko kredytobiorcy, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy denominowany we franku szwajcarskim czy indeksowany do tej waluty, ale również w złotym, euro czy innej obcej walucie. Pozwoli to na równe traktowanie pod względem podatkowym osób fizycznych, które zaciągnęły kredyty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Celem analizowanego Rozporządzenia była wiec ochrona kredytobiorców, którzy mieli trudności w regulowaniu zobowiązań wobec banków, przed trudnościami związanymi z zapłaceniem podatku dochodowego od przysporzenia wynikającego z umorzenia owych zobowiązań. Bez wątpienia w tym kontekście sytuacja faktyczna pożyczkobiorców hipotecznych, którzy przeznaczyli zaciągnięte pożyczki na realizację własnych potrzeb mieszkaniowych, jest tożsama z sytuacją tych podmiotów, których zobowiązania wynikały z umów kredytowych.”

Podsumowując, stoi Pan na stanowisku, że skoro kredyt hipoteczny został w całości wykorzystany na inwestycję mieszkaniową tj. budowę domu jednorodzinnego i jest zabezpieczony hipoteką na nieruchomości gruntowej - na której to nieruchomości ww. dom został wybudowany - to pomimo możliwości przeznaczenia kwoty kredytu na dowolny cel konsumpcyjny - jest to rodzaj kredytu mieszkaniowego i spełnia Pan warunki do zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem udzielonym na cele mieszkaniowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy:

Źródłem przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tym samym, umorzoną Panu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zaniechanie poboru podatku

Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

W myśl § 3 ust. 1 komentowanego rozporządzenia:

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

• kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
• kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
• kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
• kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że 7 lipca 2008 r. zawarł Pan umowę kredytu hipotecznego m.in. na dowolny cel konsumpcyjny, jednakże faktycznie został przeznaczony na budowę domu jednorodzinnego. Zatem kredyt został zaciągnięty w ww. części na własne cele mieszkaniowe (jedna inwestycja mieszkaniowa).

W trakcie trwania postępowania upadłościowego Syndyk przedstawił Panu propozycję ugodową. Zgodnie z propozycją ugody, po rozliczeniu kredyt zostanie uznany za spłacony i zostanie Pan zwolniony z długu, umarzając jednocześnie Pana zadłużenie w księgach banku. Na kwotę, w stosunku do której został Pan zwolniony z długu składa się: kwota kapitału, kwota odsetek umownych, kwota odsetek od zadłużenia przeterminowanego oraz opłaty zaległe. Nie korzystał Pan z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego. Planuje Pan podpisać ugodę do końca pierwszej połowy bieżącego roku.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w przypadku gdy dojdzie do ugody z syndykiem, w wyniku której dojdzie do umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego w 2008 r. na sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego, to umorzone kwoty wierzytelności stanowić będzie dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.

Jednocześnie do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, o którym mowa we wniosku, w przypadku gdy umarzana wierzytelność będzie dotyczyła kapitału, odsetek umownych, odsetek od zadłużenia przeterminowanego za udzielenie kredytu, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Wskazał Pan również, że środki pieniężne uzyskane w ramach kredytu w 2008 r. zostały poniesione na koszty związane z uzyskaniem kredytu, tj. na:

• składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty wartości nieruchomości w kwocie 2.272,93 zł;
• pokrycie składek ubezpieczeniowych dotyczące kredytu w kwocie 568,23 zł;
• opłaty z tytułu ubezpieczenia na życie w (…) w kwocie 4.240,00 zł;
• koszty ustanowienia hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu w kwocie 224,32 zł;
• składki z tytułu Pakietowego Ubezpieczenia na wypadek odmowy ustanowienia hipoteki w kwocie 340,94 zł.

Odnosząc się do powyższego należy mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, zaś „koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń” nie mogą z tego zaniechania skorzystać.

W tym miejscu wyjaśniam, że wydatki poniesione jako koszty związane z uzyskaniem kredytu, tj. koszty ustanowienia hipoteki nie były niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego i nie zostały poniesione na rzecz banku. Koszt poniesiony w celu ustanowienia hipoteki jest konieczny do ustanowienia zabezpieczenia na rzecz banku - nie jest to więc opłata warunkująca zawarcie umowy kredytowej.

W analizowanej sprawie kredyt przeznaczony został również na sfinansowanie kosztów ubezpieczeń, o których mowa we wniosku.

Z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia wynika, że kwotami wierzytelności, które nie mogą korzystać z zaniechania są koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Należy również mieć na uwadze, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 3 rozporządzenia wynika, że „gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 (...), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego”.

Zatem umorzona wierzytelność w części dotyczącej kosztów ustanowienia hipoteki oraz kosztów dotyczących ubezpieczeń, o których mowa we wniosku nie może z tego zaniechania skorzystać.

W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że umorzenie przez bank części kwoty kredytu hipotecznego zaciągniętego przez Pana w 2008 r., stanowić będzie dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże, do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego do kwoty umorzonej wierzytelności w części, w jakiej kwota kredytu zaciągnięta dowolny cel, tj. na budowę domu jednorodzinnego pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu hipotecznego, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie wskazanego we wniosku rozporządzenia Ministra Finansów.

W tej części Pana stanowisko jest prawidłowe.

Zaniechanie to nie będzie dotyczyło kwoty umorzonej wierzytelności, w części w jakiej kwota kredytu zaciągniętego na składki z tytułu ubezpieczeń, o których mowa we wniosku oraz koszty ustanowienia hipoteki pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego. Zatem od tej części umorzonej kwoty, w jakiej zgodnie z powyższymi wyjaśnieniami stanowi ona dla Pana przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W tej części Pana stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Wydając interpretacje indywidualne nie odnoszę się do kwot i nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

W interpretacji indywidualnej nie odniosłem się do kwestii opłat zaległych stanowiących część kwoty umorzenia, gdyż zgodnie z Pana pismem z 5 sierpnia 2026 r. nie stanowią one przedmiotu Pana zapytania.

W odniesieniu do powołanych we wniosku wyroków informuję, że zostały one wydane w indywidualnej sprawie i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.