0114-KDIP3-2.4011.308.2026.4.MJ

Interpretacja indywidualna - stanowisko jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

• nieprawidłowe - w zakresie obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaty odsetek;
• prawidłowe - w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 2 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 16 kwietnia 2026 r. oraz pismem z 21 maja 2026 r., a także pismem z 22 maja 2026 r.- w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Jest Pan polskim rezydentem podatkowym i podlega Pan nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.

Pan i drugi z kredytobiorców, w trakcie trwania związku małżeńskiego, w którym obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej, zawarliście z (…) Bankiem (…) z siedzibą w (…) (dalej: Bank), w zakresie prowadzonej przez Bank działalności gospodarczej, w dniu 28 grudnia 2006 r., umowę kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (…), na mocy której Bank udzielił, na zasadach określonych w umowie, kredytu na kwotę 222.923,24 CHF, z przeznaczeniem na budowę lokalu mieszkalnego nr (…) usytuowanego na (…) piętrze w budynku wielomieszkaniowym, w sekcji oznaczonej literą (…) wraz z miejscem postojowym na poziomie -1 oznaczonym nr (…) w (…) przy ul. (…), osiedle (…) - Etap (…), z przeznaczeniem na potrzeby własne.

Została ustanowiona hipoteka na nieruchomości, która była przedmiotem kredytowania.

Zgodnie z umową kwota kredytu określona została w walucie CHF na kwotę 222.923,24 CHF. Zgodnie z umową, do Pana dyspozycji i drugiego z kredytobiorców wypłacona została kwota w walucie PLN w wysokości 555.285,14 PLN.

Cała kwota kredytu, tj. kwota 555.285,14 PLN przeznaczona została na ww. cel mieszkaniowy.

Kredyt był kredytem denominowanym kursem waluty CHF. Zgodnie z umową, wypłata Kredytu miała miejsce w walucie PLN, zaś spłata Kredytu następowała w ratach odsetkowo-kapitałowych w walucie PLN i CHF.

Zgodnie z umową kredytobiorcy ponosili solidarną odpowiedzialność za zobowiązania z niej wynikające.

Nieruchomość zakupiona została na zaspokojenie Pana własnych potrzeb mieszkaniowych i drugiego kredytobiorcy. Pan i drugi kredytobiorca mieszkaliście w nieruchomości do grudnia 2009 r., kiedy to nieruchomość została sprzedana. Nieruchomość nigdy nie była przedmiotem najmu.

W dniu 2 września 2013 r. Pan wraz z drugim kredytobiorcą dokonaliście przedterminowej całkowitej spłaty kredytu.

Łącznie Pan wraz z drugim kredytobiorcą zapłaciliście Bankowi kwotę 8.276,10 PLN i 250.680,39 CHF, na którą to kwotę składają się:

• kwota 250.286,72 CHF - stanowiąca sumę rat kapitałowo - odsetkowych uiszczonych w okresie od dnia 28 grudnia 2006 r. do dnia 2 września 2013 r. (włącznie)
• kwota 8.276,10 złotych i 393,67 CHF, stanowiąca sumę dodatkowych opłat związanych z Kredytem uiszczonych w okresie od dnia 28 grudnia 2006 r. do dnia 2 września 2013 r., z czego: kwota 3.247,77 PLN stanowi sumę kwot pobranych tytułem składki ubezpieczenia do czasu ustanowienia hipoteki, kwota 2.431,06 PLN stanowi sumę kwot pobranych tytułem składki z tytułu ubezpieczenia kredytowanego wkładu finansowego, kwota 2.177,60 PLN stanowi kwotę prowizji za udzielenie kredytu, kwota 80,00 PLN stanowi kwotę opłaty za kontrolę nieruchomości, kwota 150,00 PLN stanowi kwotę opłaty za aneks, kwota 150,00 PLN stanowi sumę kwot pobranych za wydanie zaświadczenia, kwota 41,67 PLN stanowi kwotę pobraną za wysłanie zawiadomienia o niedopłacie oraz kwota 393,67 CHF stanowi kwotę prowizji pobranej za przedterminową całkowitą spłatę Kredytu.

Pan ani drugi kredytobiorca nie korzystaliście do tej pory z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Bank jest podmiotem, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.

Uznając, iż zawarta umowa spełnia przesłanki uznania jej za nieważną, jak również z uwagi na występowanie w niej niedozwolonych postanowień umownych w obrocie konsumenckim (tzw. klauzul abuzywnych) wystąpił Pan do Sądu z pozwem o ustalenie nieważności umowy i zwrot należnych z tego tytułu kwot. Sprawa aktualnie toczy się przed Sądem (…) w (…) (…) pod sygnaturą akt (…).

Kierując sprawę do Sądu Pan i drugi kredytobiorca ponieśliście koszty opłaty sądowej od pozwu w kwocie 1.000,00 PLN, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 PLN i koszty pomocy prawnej świadczonej przez fachowego pełnomocnika procesowego - radcę prawnego. Zgodnie z umową zlecenia świadczenia pomocy prawnej zawartą przez Pana i drugiego kredytobiorcę z pełnomocnikiem procesowym, część wynagrodzenia za prowadzenie sprawy stanowi kwota wypłacana przez Bank tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, czy to na podstawie wyroku, czy ugody.

Bank zwrócił się do Pana oraz drugiego kredytobiorcy z propozycją ugodową (dalej: „Ugoda”).

Projekt Ugody zawiera następujące postanowienia:

Zważywszy na to, iż:

• Bank i Kredytobiorcę łączyła Umowa kredytu mieszkaniowego (…) z dnia 28 grudnia 2006 r., zwana dalej „Umową". Kredyt mieszkaniowy rozumiany jest jako kredyt udzielony w całości lub w części na finansowanie własnego celu mieszkaniowego Kredytobiorcy;
• pomiędzy Stronami powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej Umowy (oraz jej ważności), który zawisł w sprawie za sygn. (…) o zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym (…) w (…), z powództwa Kredytobiorcy przeciwko Bankowi, zwany dalej „Sporem";
• w dniu 2 września 2013 r. Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu, na skutek czego w księgach Banku na dzień zawarcia niniejszej Ugody nie figuruje żadne zobowiązanie z tytułu Umowy;
• zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubowne zakończenie Sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających ze spłaconej w dniu 2 września 2013 r., Umowy, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym rozliczenia zakończonej Umowy w ten sposób, jakby Strony dokonały zmiany Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej;
• Kredytobiorca mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), dobrowolnie godzi się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń objętych Sporem oraz innych wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą, w zamian za zmianę postanowień Umowy w zakresie zobowiązań Kredytobiorcy (i odpowiadających im praw Banku) w sposób opisany w § 1 ust. 4 i nast. Ugody;
• zgodnym zamiarem Stron jest również zaniechanie dochodzenia w przyszłości roszczeń w zakresie związanym z postanowieniami dotyczącymi zawarcia i wykonywania Umowy w walucie obcej w okresie poprzedzającym zawarcie niniejszej Ugody;

Strony zawierają Ugodę o następującej treści:

§ 1.

1.  Strony potwierdzają, iż miały wolę zawarcia Umowy w dacie jej zawarcia.

2.  Strony potwierdzają, iż Bank wypłacił Kredytobiorcy kwotę kredytu przeznaczoną na realizację celu kredytu określonego w Umowie, a Kredytobiorca oświadcza, że wykorzystał kwotę kredytu na realizację tego celu.

3.  W księgach rachunkowych Banku na dzień 2 września 2013 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 19.764,50 CHF:

• kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu): 19.745,23 CHF,
• odsetki skapitalizowane: 0,00 CHF,
• odsetki zapadłe niespłacone: 0,00 CHF,
• odsetki od zadłużenia przeterminowanego: 0,00 CHF,
• odsetki zawieszone: 0,00 CHF,
• odsetki bieżące: 19,27 CHF,

co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia 2 września 2013 r. wynoszącym 3,4497 PLN/CHF, zadłużenie Kredytobiorcy na dzień 2 września 2013 r. wynosiło 68.181,60 złotych:

• kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu): 68.115,12 złotych,
• odsetki skapitalizowane: 0,00 złotych,
• odsetki zapadłe niespłacone: 0,00 złotych,
• odsetki od zadłużenia przeterminowanego: 0,00 złotych,
• odsetki zawieszone: 0,00 złotych,
• odsetki bieżące: 66,48złotych,

a zadłużenie Kredytobiorcy z tytułu niezapłaconych kosztów i opłat związanych z Umową wynosiło 0,00 złotych.

4.  Przedmiotem Ugody jest zakończenie Sporu oraz uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, między innymi poprzez zmianę zasad rozliczenia Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy. Strony dokonują rozliczenia w oparciu o założenie zmiany waluty zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską na zasadach określonych w § 1 ust. 5 i nast.

5.  Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia na dzień 2 września 2013 r. Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia 28 grudnia 2006 r., stanowił kredyt Złotowy udzielony na warunkach, o których mowa w § 1 ust. 6, z zachowaniem: (1) pozostałych parametrów kredytu wynikających z Umowy, tj. okresu kredytowania - 30 lat licząc od daty zawarcia Umowy oraz formy spłaty kredytu w ratach annuitetowych, z uwzględnieniem § 1 ust. 7, (2) poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych.

6.  Warunki udzielenia kredytu złotowego, o których mowa w § 1 ust. 5, zostały określone w sposób następujący:

1)  kwota kredytu (kapitał) stanowiła sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiła 522.285,14 PLN; jeśli jakakolwiek część wypłaty nastąpiła w CHF, Bank przeliczył ją na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia wypłaty,

2)  oprocentowanie kredytu według zmiennej stopy procentowej zostało ustalone jako suma wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M i marży w wysokości 1,40%; w dniu wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu oprocentowanie wynosiło 5,60%, zaś wartość wskaźnika referencyjnego WIBOR 314 z oma wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu wynosiła 4,20%; pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M obowiązywał od dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy i mógł być krótszy niż kolejne okresy trzymiesięczne wyznaczane w dniu wymagalności raty kredytu i odsetek; kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni trzymiesięczny okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego, z uwzględnieniem zasad liczenia terminów oznaczonych w miesiącach, przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego,

3)  wysokość marży, o której mowa w pkt 2), odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym została zawarta Umowa; informacja o jej wysokości dla poszczególnych miesięcy dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych" w arkuszu „Marża ponad śr. WIBOR-od 2005 r." w kolumnie „Marża ponad średnią wartość WIBOR® 3M", opublikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej www.knf.gov.pl pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad WIBOR® dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych" (dostęp do strony internetowej aktywny na dzień zawarcia Ugody),

4)  informacja o wysokości dziennej wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, o którym mowa w pkt 2), dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych" w arkuszu „Fixing WIBOR (2000-2020)" w kolumnie „ Wartość Fixingu WIBOR® 3M" w pliku „Dane statystyczne", o którym mowa w pkt 3); informacja o wysokości dziennej wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M od roku 2021 dostępna jest w tabeli „Dane opóźnione" opublikowanej przez (...) S.A. na stronie internetowej: https://gpwbenchmark.pl/dane-opoznione.

7.  Rozliczenie kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w złotych, o którym mowa w § 1 ust. 5, a którego warunki udzielenia zostały określone w § 1 ust. 6, nastąpiło w ten sposób, że wartość spłat dokonanych na podstawie umowy została zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejszała kapitał do spłaty kredytu, o którym mowa w § 1 ust. 6 pkt 1), od którego naliczane były kolejne odsetki, a niedobór - powiększał kapitał do spłaty, o którym mowa w § 1 ust. 6 pkt 1), od którego naliczane były kolejne odsetki. Przed zawarciem niniejszej Ugody Bank przedłożył Kredytobiorcy Zestawienie stanowiące podstawę wyliczenia nadpłaty kwoty kredytu w PLN na dzień 2 września 2013 r., a Kredytobiorca potwierdza jego otrzymanie.

8.  W dniu 2 września 2013 r. Kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu w wysokości 68.181,60 PLN, o której mowa w pkt 3) preambuły.

9.  W celu zakończenia wszelkich sporów dotyczących abuzywności klauzul umownych i ważności Umowy, uwzględniając przyjęty przez Strony w niniejszej Ugodzie sposób rozliczenia Umowy opisany w § 1 ust. 5-7 powyżej oraz wpłatę dokonaną przez Kredytobiorcę w dniu 2 września 2013 r., o której mowa w § 1 ust. 8 powyżej, Bank zobowiązuje się do zwrotu na rzecz Kredytobiorcy kwoty 93.272,33 złotych (słownie: dziewięćdziesiąt trzy tysiące dwieście siedemdziesiąt dwa złote i 33/100) w tym:

• kapitał 93.214,50złotych,
• odsetki 57,83 złotych.

w terminie 21 dni od dnia zawarcia Ugody. Bank dokona zapłaty na rachunek Kredytobiorcy (…) prowadzony przez (…) o numerze (…). W przypadku braku zapłaty tej kwoty w tym terminie zostaną naliczone odsetki za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych od następnego dnia po bezskutecznym upływie tego terminu.

10. Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku wypłaty odsetek od nadpłaty, wykazanych w ust. 9 powstaje po jego stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT -11).

§ 2.

1. Kredytobiorca oświadcza, iż jest świadomy, że:

1.  w przypadku niezawarcia Ugody, sąd rozpoznający Spór może w szczególności uwzględnić powództwo Kredytobiorcy zasądzając dochodzone roszczenie w całości lub w części, albo oddalić powództwo Kredytobiorcy w całości lub w części, odpowiednio zasądzając koszty postępowania sądowego pomiędzy Stronami;

2.  przed sądami polskimi toczą się postępowania, z powództw kredytobiorców przeciwko bankom albo z powództw banków przeciwko kredytobiorcom, w ramach których podnoszone są przez kredytobiorców zarzuty istnienia w umowach kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej (innej niż waluta polska) klauzul abuzywnych lub zarzuty nieważności tych umów tożsame tub podobne do zarzutów podnoszonych przez Kredytobiorcę w ramach Sporu; w przypadku powództw kredytobiorców - dochodzone są roszczenia z tego tytułu, w szczególności roszczenia kredytobiorców o zapłatę należności odpowiadającej wysokości uiszczonych w wykonaniu umów kredytów rat kapitałowo-odsetkowych (i ewentualnie innych opłat). Spośród możliwych rozstrzygnięć sporów pomiędzy kredytobiorcami a bankami, obejmujących w szczególności:

a)  uznanie przez sąd zawartych w umowie kredytu klauzul za nieabuzywne i oddalenie powództwa kredytobiorcy lub - w przypadku gdy z powództwem wystąpił bank - uwzględnienie powództwa (zasądzenie dochodzonego roszczenia) banku;

b)  uznanie przez sąd zawartych w umowie kredytu klauzul za abuzywne, ich wyeliminowanie z umowy i w konsekwencji uznanie, że:

i)     strony są związane umową w pozostałym zakresie, a po wyeliminowaniu tych klauzul, kredyt staje się kredytem walutowym, udzielonym w walucie obcej i oprocentowanym stopą procentową właściwa dla danej waluty obcej i marżą banku, a kredytobiorcy może przysługiwać roszczenie z tytułu nienależytego wykonania umowy na etapie wypłaty kwoty kredytu,

ii)    strony są związane umową w pozostałym zakresie, a jej niedozwolone postanowienia powinny zostać zastąpione przepisem przewidującym możliwość określenia wartości waluty obcej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia dokonania płatności

iii)  strony są związane umową w pozostałym zakresie, a wypłacony w jej wykonaniu kredyt powinien zostać rozliczony jak udzielony w walucie PLN i oprocentowany stopą procentową WIBOR i marżą banku,

iv)  strony są związane umową w pozostałym zakresie, a wypłacony w jej wykonaniu kredyt powinien zostać rozliczony jak udzielony w walucie PLN i oprocentowany stopą procentową wskazana w umowie i marżą banku,

v)    bez klauzul uznanych za abuzywne umowa nie może wiązać, jest trwale bezskuteczna względnie nieważna, a kredytobiorcy i bankowi przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (z uwzględnieniem mechanizmu opisanego w pkt 7 poniżej);

c)  uznanie przez sąd umowy kredytu za nieważną bez względu na ewentualną abuzywność jej postanowień;

w ostatnich latach dominuje linia orzecznicza, w ramach której najczęściej zapadającym rozstrzygnięciem jest stwierdzenie abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i zasad denominacji lub indeksacji i w konsekwencji nieważność całej umowy kredytu (pkt 2 lit. b plit v powyżej), oraz - w przypadku powództw kredytobiorców - zasądzenie na rzecz kredytobiorcy roszczeń dochodzonych z tego tytułu; przy czym należy mieć na względzie, że w niektórych przypadkach zapadają także inne rozstrzygnięcia;

3.  w przypadku uzyskania przez Kredytobiorcę w Sporze z Bankiem rozstrzygnięcia odpowiadającego tym, które zapadają w ramach dominującej linii orzeczniczej opisanej w pkt 2 lit. b plit v powyżej, Stronom przysługiwałyby wzajemne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu Umowy:

a)  Bank byłby zobowiązany do zwrotu Kredytobiorcy sumy uiszczonych przez Kredytobiorcę rat kapitałowo-odsetkowych (i ewentualnie innych opłat),

b)  Kredytobiorca zobowiązany byłby do zwrotu Bankowi wypłaconego kapitału;

przy czym każdorazowo, dodatkowo Kredytobiorca mógłby uzyskać również zasądzenie od Banku zapłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie dochodzonego roszczenia pieniężnego lub kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego;

4.  w dniu 25 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Cywilnej podjął w sprawie za sygn. III CZP 25/22 uchwałę (dalej „Uchwała III CZP 25/22”), w której rozstrzygnął zagadnienia prawne dotyczące umów kredytów indeksowanych lub denominowanych w walucie obcej, przedstawione przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w dniu 29 stycznia 2021 r. W uchwale tej stwierdzono, że:

1.  w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego, niewiążącego konsumenta postanowienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszącego się do sposobu określenia kursu waluty obcej zajmuje inny sposób jej określenia wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów;

2.  w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa ta nie wiąże stron także w pozostałym zakresie;

3.  jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron;

4.  jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy;

5.  jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia;

5. Uchwała III CZP 25/22 ma moc zasady prawnej, a tym samym odstąpienie od niej przez jakikolwiek skład orzekający Sądu Najwyższego wymagałoby ponownego rozstrzygnięcia tych zagadnień co najmniej przez skład całej Izby Cywilnej. Uchwała ta co do zasady potwierdza już wypracowane w orzecznictwie sądów powszechnych poglądy w zakresie zagadnień prawnych będących jej przedmiotem. Z tego względu spodziewanym skutkiem jej podjęcia będzie dalsze utrwalenie się dominującej linii orzeczniczej, o której mowa w pkt 3 powyżej, a zgodnie z którą bez uznanych za abuzywne klauzul przeliczeniowych umowy kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej nie mogą wiązać i tym samym są nieważne, a kredytobiorcy i bankowi przysługują odrębne (z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sentencji wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. wydanego w sprawie za sygn. C-396/24, o którym mowa w pkt 7 poniżej) roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu takiej umowy. Należy przy tym jednak podkreślić, że przyjęcie wyrażonego w punkcie 4 Uchwały III CZP 25/22 stanowiska co do początku biegu terminu przedawnienia roszczeń banku, może w poszczególnych przypadkach oznaczać, że roszczenie banku o zwrot wypłaconego kapitału kredytu zostanie uznane za przedawnione, przy czym, zgodnie z art. 117 Kodeksu cywilnego, mając na uwadze w szczególności charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia, w wyjątkowych przypadkach, po rozważeniu interesów stron, sąd może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeśli wymagają tego względy słuszności;

6. Bank jednocześnie odnotowuje, że w przestrzeni publicznej pojawiają się głosy o niekonstytucyjności składu orzekającego, który podjął Uchwałę III CZP 25/22, a tym samym poddaje się w wątpliwość jej moc wiążąca oraz skuteczność;

7. w dniu 19 czerwca 2025 r. TSUE wydał wyrok w sprawie za sygn. C-396/24, w sentencji którego wskazał między innymi, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Obecnie nie jest jasne jaki wpływ na kierunek orzecznictwa sądów polskich będzie miało to rozstrzygnięcie. Może jednak ono mieć taki wpływ, że co najmniej w sprawach z powództwa banków, sądy te będą dokonywały rozliczenia wzajemnych roszczeń stron, na zasadzie tzw. „teorii salda" zgodnie z którą w ramach danego postępowania rozliczeniu podlega wyłącznie różnica pomiędzy roszczeniami stron, a nie odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych (zgodnie z dotychczas stosowaną tzw. „teorią dwóch kondykcji"). Zgodnie z tym orzecznictwem, w przypadku powództwa Banku o zwrot wypłaconego kapitału, Bankowi przysługiwałoby roszczenie o zwrot różnicy pomiędzy kwotą wypłaconego przez Bank kapitału a sumą spłat dokonanych przez kredytobiorcę na podstawie nieważnej umowy kredytu (ale wyłącznie w przypadku, gdy ta różnica będzie miała wartość dodatnią), niezależnie od tego czy którakolwiek ze stron skorzysta z uprawnienia do potrącenia wzajemnych wierzytelności. Bank odnotowuje również, że przedstawiono poglądy, które wskazują, że w następstwie wydania przez TSUE przywołanego powyżej wyroku taka sama zasada rozliczenia wzajemnych roszczeń stron powinna być również stosowana przez sądy w sprawach z powództwa konsumenta, a Bank to stanowisko podziela;

8. TSUE wypowiadał się również w przedmiocie dalszych wzajemnych roszczeń stron umowy kredytu, (których dotyczy punkt 5. Uchwały III CZP 25/22); zagadnienie to było przedmiotem między innymi wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. wydanego w sprawie za sygn. C-520/21, a także w postanowieniu z dnia 12 stycznia 2024 r. w sprawie za sygn. C-488/23. TSUE dokonując wykładni dyrektywy 93/13 wskazał, że jeżeli umowa kredytu jest nieważna w całości i nie można jej dalej wykonywać, to bank nie może żądać od konsumenta zapłaty żadnego rodzaju rekompensaty wykraczającej poza zwrot kwoty kapitału (w jego nominalnej wysokości) i zapłaty odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty (co zostało potwierdzone w Uchwale III CZP 25/22). Jednocześnie w ocenie TSUE dyrektywa 93/13 nie stoi na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą konsument ma prawo żądać od instytucji kredytowej rekompensaty wykraczającej poza zwrot miesięcznych rat i kosztów zapłaconych z tytułu wykonania nieważnej umowy kredytu oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty, pod warunkiem poszanowania celów dyrektywy 93/13 i zasady proporcjonalności - Uchwałą III CZP 25/22 wyjaśniono, że na gruncie prawa krajowego (polskiego) takie roszczenie nie przysługuje;

9. w związku z wydaniem przez TSUE wyroku z dnia 15 czerwca 2023 r. (w sprawie za sygn. C- 520/21) Urząd Komisji Nadzoru Finansowego opublikował w dniu 15 czerwca 2023 r. komentarz, w którego treści wyraził oczekiwanie wobec banków co do ich aktywnej postawy w zakresie systemowego rozwiązania problemu walutowych kredytów mieszkaniowych w postaci oferowania swoim klientom ugód, jak również przekonanie, iż z punktu widzenia klientów banków (kredytobiorców), ugoda jest najbardziej atrakcyjną/racjonalną alternatywą dla kosztownej i długotrwałej ścieżki sądowej;

10. podejmując decyzję o zawarciu Ugody z Bankiem, Kredytobiorca powinien rozważyć, które rozwiązanie jest dla niego korzystniejsze: zawarcie Ugody z Bankiem czy proces sądowy z Bankiem i rozstrzygnięcie Sporu przez sąd. Ugoda, w ocenie Banku, przewiduje dla Kredytobiorcy korzystne warunki finansowe i daje gwarancję zakończenia Sporu z Bankiem w krótkim czasie;

11. w procesie sądowym, zgodnie z orzecznictwem TSUE oraz Uchwałą III CZP 25/22, konsument może domagać się od Banku zwrotu zapłaconych rat kredytu i innych kosztów z tytułu wykonania tej umowy oraz zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie. Uchwałą III CZP 25/22 wyjaśniono przy tym, że na gruncie prawa krajowego (polskiego) brak jest podstawy prawnej dla dochodzenia przez kredytobiorcę od banku innych - niż wskazane powyżej - roszczeń z tytułu nieważności umowy kredytu. W procesie sądowym, zgodnie z wyrokiem TSUE (w sprawie za sygn. C-520/21) oraz Uchwałą III CZP 25/22, również bank nie będzie mógł żądać od konsumenta zapłaty rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału (w jego nominalnej wysokości) i zapłatę odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty.

2. Kredytobiorca oświadcza, że zapoznał się z treścią informacji udzielonej w § 2 ust. 1 i rozumie ją, a jego wątpliwości w tym zakresie zostały wyjaśnione na etapie poprzedzającym zawarcie Ugody.

3. Kredytobiorca oświadcza również, iż jest świadomy, że:

1.  wskutek zawarcia Ugody wyeliminowaniu ulegną dotychczasowe postanowienia Umowy, dotyczące zasad ustalania kursu waluty, klauzuli ryzyka walutowego i zasad denominacji lub indeksacji;

2.  powyższe postanowienia Umowy zostają zastąpione, postanowieniami Ugody w przedmiocie zmiany Umowy w zakresie waluty, wysokości/zasad spłaty wierzytelności Kredytowej;

4.  Kredytobiorca oświadcza, iż godzi się na zawarcie Ugody w celu: (i) potwierdzenia dotychczasowego związania postanowieniami Umowy, o których mowa w § 2 ust. 3 pkt 1), oraz (ii) wyrażenia zgody na zastąpienie tych postanowień Umowy, w celu rozliczenia się przez Strony, postanowieniami Ugody w zakresie zmiany waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej, i potwierdza, że rozumie, iż czynności te są dokonywane w celu dalszego niepowoływania się na ewentualnie niedozwolony charakter postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zawarcia Ugody i niedochodzenia roszczeń z tego tytułu.

5.  Mając na względzie oświadczenia złożone w § 2 ust. 2, 3 i 4, Kredytobiorca potwierdza, iż zdając sobie sprawę z przysługujących mu uprawnień na wypadek braku związania określonymi postanowieniami Umowy, w tym w szczególności na wypadek stwierdzenia trwałej bezskuteczności Umowy, świadomie decyduje się zawrzeć Ugodę w celu potwierdzenia więżącego charakteru Umowy.

§ 3.

1.  Zawarcie ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego.

2.  W związku z zawarciem Ugody, Strony zgodnie oświadczają, iż nie będą występować w przyszłości względem siebie z roszczeniami wywodzonymi z postanowień Umowy, jej zawarcia oraz wykonywania w walucie obcej, w brzmieniu sprzed zmiany zasad rozliczenia Umowy dokonanej Ugodą, ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokość i zasady spłaty wierzytelności kredytowej.

3.  Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia Stron w zakresie objętym Sporem i określonym w § 3 ust. 2, a zarazem wszelkie wzajemne roszczenia Stron objęte procesem, w którym Ugoda jest zawierana.

4.  Kredytobiorca oświadcza, że przed zawarciem Ugody nie przeniósł, ani nie zobowiązał się do przeniesienia na rzecz jakiejkolwiek osoby trzeciej jakiegokolwiek roszczenia lub prawa dotyczącego lub związanego z Umową i zobowiązuje się nie dokonywać tego rodzaju czynności do dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania mającego za przedmiot Spór na skutek zawarcia niniejszej Ugody.

§ 4.

1. Kredytobiorca zobowiązuje się, w ciągu 7 dni od dnia podpisania Ugody, do złożenia pisma w ramach postępowania sądowego toczącego się przed Sądem (…) w (…), sygn. akt: (…) w sprawie z powództwa Kredytobiorcy przeciwko Bankowi, w którym cofnie powództwo oraz zrzeka się roszczenia w całości.

2.  Bank oświadcza, że wyraża zgodę na cofnięcie powództwa ze zrzeczeniem się roszczenia w całości.

3.  Strony oświadczają, że w związku z zawarciem Ugody oraz cofnięciem przez Kredytobiorcę powództwa wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w całości, o którym mowa w ust. 1 powyżej, Bank zobowiązuje się do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez Kredytobiorcę w związku ze Sporem w wysokości 10.800,00 PLN (słownie: dziesięć tysięcy osiemset złotych 00/100) oraz połowy opłaty od pozwu w wysokości 500 PLN (słownie: pięćset złotych polskich 00/100).

4.  Bank zobowiązuje się do zapłaty kwot wskazanych w § 4 ust. 3 w terminie 21 dni od dnia zawarcia Ugody na rachunek należący do (…), NIP: (…) o numerze (…) prowadzony przez (…).

5.  Niezależnie od kwoty wskazanej w § 1 ust. 9 Bank, w terminie 21 dni od daty podpisania Ugody, wypłaci Kredytobiorcy kwotę dodatkową w wysokości 214.951,67 PLN (słownie: dwieście czternaście tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt jeden złotych 67/100) na rachunek należący do (…) prowadzony przez (…) o numerze (…). Powyższa kwota nie przekracza uiszczonych przez Kredytobiorcę łącznie rat kapitało -odsetkowych z tytuły wykonania Umowy i stanowi Dodatkową Kwotę, o której mowa w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla (...) S.A. z siedzibą w (...).

6.  W odniesieniu do innych kosztów związanych z prowadzeniem Sporu, Strony oświadczają, że poza kwotami wskazanymi w ust. 3 każda z nich ponosi koszty procesu we własnym zakresie i nie będą dochodzić od siebie ich zwrotu.

Zawarcie ugody dotyczy kredytu już spłaconego w dacie jej zawarcia. Kredyt spłacony został w dniu 2 września 2013 r. Zawarcie ugody nie wiąże się z aneksowaniem umowy kredytowej. Niemniej jednak w jej treści znajdują się zapisy dotyczące zmiany dotychczasowych zasad rozliczenia Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy oraz rozliczenia w oparciu o założenie zmiany waluty zadłużenia na walutę polską.

1)  Jak wynika z ugody, „Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia 28 grudnia 2006 r., stanowił kredyt Złotowy udzielony na warunkach, o których mowa w § 1 ust. 6, z zachowaniem: (1) pozostałych parametrów kredytu wynikających z Umowy, tj. okresu kredytowania - 30 lat licząc od daty zawarcia Umowy oraz formy spłaty kredytu w ratach annuitetowych, z uwzględnieniem § 1 ust. 7, (2) poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych". Przy przyjęciu takiego założenia, ugoda stanowi, iż według staniu na dzień 2 września 2013 r., wysokość zadłużenia z tytułu Kredytu wynosiła 19.764,50 CHF, z czego kwota 19.745,23 CHF to kapitał, zaś kwota 19,27 CHF to odsetki bieżące, które to kwoty przeliczone w PLN po kursie średnim CHF/PLN NBP (tabela A) z dnia 2 września 2013 r. dając kwotę 68.181,60 PLN, z czego kwota 68.115,12 PLN to kapitał i kwota 66,48 PLN - odsetki bieżące. Zgodnie z Ugodą strony uznają, iż Pan i drugi kredytobiorca dokonał przedterminowej spłaty kredytu w wysokości 68.181,60 PLN. Jednocześnie strony w Ugodzie postanawiają, iż uwzględniając przyjęty przez Strony w Ugodzie sposób rozliczenia Umowy oraz wpłatę dokonaną w dniu 2 września 2013 r. Bank zobowiązuje się do zwrotu na Pana rzecz i drugiego kredytobiorcy kwoty 93.272,33 PLN, z czego kwota 93.214,50 PLN stanowi kwotę kapitału, zaś kwota 57,83 PLN kwotę odsetek. Ugoda zawiera postanowienie, iż przyjmuje Pan do wiadomości, że w wyniku wypłaty odsetek od nadpłaty, tj. od kwoty 57,83 PLN, powstaje po Pana stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT - 11). W Ugodzie brak jest informacji na temat powstania po Pana stronie przychodu w związku z wypłatą kwoty 93.214,50 PLN tytułem zwrotu kapitału.

2)  Ugoda przewiduje w swej treści, niezależnie od wypłaty kwoty 93.272,33 PLN, wypłatę przez Bank na Pana rzecz i drugiego kredytobiorcy tzw. kwoty dodatkowej w wysokości 214.951,67 PLN. Ugoda zawiera stwierdzenie, iż powyższa kwota nie przekracza uiszczonych przez Kredytobiorcę łącznie rat kapitało - odsetkowych z tytuły wykonania Umowy i stanowi Dodatkową Kwotę, o której mowa w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla (...) S.A. z siedzibą w (...).

Wysokość zaproponowanej przez Bank „dodatkowej kwoty" wynika z arbitralnej decyzji Banku. Ugoda nie określa charakteru kwoty dodatkowej ani tytułu, z jakiego zostaje wypłacona, a jedynie stanowi, iż nie przekracza ona kwoty rat kapitałowo - odsetkowych uiszczonych przez Pana i drugiego z kredytobiorców w wykonaniu Umowy.

3)  Na podstawie Ugody Bank zobowiązuje się do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez Pana i drugiego kredytobiorcę w związku ze sporem w wysokości 10.800,00 PLN oraz połowy opłaty od pozwu w wysokości 500,00 PLN.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

Kwota 93.272,33 złotych jest kwotą nadpłaty, wynikającą z wstecznego przeliczenia kredytu na warunkach zgodnych z propozycją Przewodniczącego KNF, tj. przy przyjęciu, że umowa kredytu obejmowała kredyt udzielony w PLN, oprocentowany stawką referencyjną WIBOR 3M oraz marżą obowiązującą na rynku kredytów hipotecznych złotowych w dacie zawarcia Umowy Kredytu (1,40%). Można więc wskazać, że jest to zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu.

Zaś kwota 214.951,67 PLN, tak zwana dodatkowa, jest dodatkowym ustępstwem Banku, przekraczającym konstrukcję wstecznego przeliczenia kredytu. Powyższa kwota nie przekracza uiszczonych przez Kredytobiorcę łącznie rat kapitało - odsetkowych z tytuły wykonania Umowy. Jest to kwota wyrównująca do całości nadpłaty ponad kapitał wypłacony Klientowi przez Bank.

Kwoty te stanowią należności o jakich mowa w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla (...) S.A. z siedzibą w (...) (podmiot z którym zawarta została umowa kredytowa będąca przedmiotem niniejszego wniosku o interpretację).

W ramach ugody Bank zwróci koszty procesu w kwocie niższej niż kwota faktycznie poniesiona z tego tytułu.

W związku z proponowaną ugodą nie dojdzie do umorzenia zobowiązania po stronie Kredytobiorcy. Kredyt będący przedmiotem ugody został całkowicie przedterminowo spłacony w dniu 2 września 2013 r.

Ponadto, wyjaśniał Pan, że kwota 57,83 PLN stanowi kwotę odsetek wypłacanych (nie zwracanych) przez bank. Jest to kwota stanowiąca odsetki od kwoty nadpłaty, jakie zostaną wypłacone na podstawie ugody, wynikające ze wstecznego przeliczenia kredytu na warunkach zgodnych z propozycją Przewodniczącego KNF, tj. przy przyjęciu, że umowa kredytu obejmowała kredyt udzielony w PLN, oprocentowany stawką referencyjną WIBOR 3M oraz marżą obowiązującą na rynku kredytów hipotecznych Złotowych w dacie zawarcia Umowy Kredytu (1,40%).

Wypłacana przez bank kwota 93.272,33 PLN stanowi więc:

1)  w zakresie kwoty 93.214,50 PLN - zwrot kwoty nadpłaty wynikającej ze wstecznego przeliczenia kredytu na warunkach zgodnych z propozycją Przewodniczącego KNF, tj. przy przyjęciu, że umowa kredytu obejmowała kredyt udzielony w PLN, oprocentowany stawką referencyjną WIBOR 3M oraz marżą obowiązującą na rynku kredytów hipotecznych Złotowych w dacie zawarcia Umowy Kredytu (1,40%); jest to kwota stanowiąca zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu;

2)  w zakresie kwoty 57,83 PLN - wypłacane przez bank odsetki od ww. kwoty nadpłaty.

Wycofał Pan pytania nr 1 oraz nr 2 zadane we wniosku ORD-IN.

Pytania

1.  Czy w świetle powyższego stanu faktycznego i zapisów projektu ugody, wypłacana przez bank kwota 93.272,33 PLN, z czego kwota 93.214,50 PLN stanowi kwotę kapitału, zaś kwota 57,83 PLN kwotę odsetek stanowić będzie po Pana stronie przychód podlegający opodatkowaniu w całości, czy tylko, zgodnie z ugodą, w zakresie kwoty 57,83 PLN, tj. w zakresie kwoty wypłacanych odsetek? (oznaczone we wniosku ORD-IN Nr 3)

2.  Czy w świetle powyższego stanu faktycznego i zapisów projektu ugody wypłacana przez bank kwota dodatkowa w wysokości 214.951,67 PLN stanowić będzie po Pana stronie przychód podlegający opodatkowaniu? (oznaczone we wniosku ORD-IN Nr 4)

3.  Czy kwota w wysokości 10.800,00 PLN i kwota 500,00 PLN, którą bank ma wypłacić tytułem zwrotu kosztów procesu poniesionych przez kredytobiorców w związku ze sporem będzie stanowiła po Pana stronie przychód podlegający opodatkowaniu? (oznaczone we wniosku ORD-IN Nr 5)

Pana stanowisko

Ad. 1

W Pana ocenie wypłacana przez Bank kwota 93.214,50 PLN, która stanowi kwotę zwracanego kapitału nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu. Przychodem podlegającym opodatkowaniu będzie jedynie kwota 57,83 PLN stanowiąca kwotę zwracanych odsetek

Ad. 2

W Pana ocenie wypłacana przez Bank kwota dodatkowa w wysokości 214.951,67 PLN nie będzie stanowiła po Pana stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Wartość spłaconych rat kredytu znacznie przewyższyła wysokość kredytu udzielonego przez Bank. Proponując Ugodę Bank zdecydował się dobrowolnie dokonać na Pana rzecz i drugiego Kredytobiorcy zwrotu łącznie kwotę 308.244,00 PLN, przy czym rozbicie kwoty zwrotu na: kwotę kwota 93.272,33 PLN (wypłacaną zgodnie z § 1 pkt 9 projektu ugody i kwotę 214.951,67 PLN (wypłacaną zgodnie z § 4 pkt 5 projektu ugody) wynika z arbitralnej decyzji Banku.

Na mocy ugody ma Pan otrzymać zwrot kwoty, którą wpłacił wcześniej do Banku z Pana środków własnych. Zatem, zwrócona przez Bank kwota nie stanowi przysporzenia majątkowego, które w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi przychód do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (za wyjątkiem kwoty 57,83 PLN określonej jako zwracana tytułem odsetek). W tej sytuacji zwrot nienależnie pobranego świadczenia nie stanowi przychodu. Otrzyma Pan bowiem zwrot nienależnie zapłaconych Bankowi kwot. Łączna suma wpłat na poczet umowy tytułem rat kapitałowo - odsetkowych wynosi bowiem 250.286.72 CHF.

Ad. 3

W Pana ocenie wypłacana przez Bank kwota 10.800,00 PLN i kwota 500,00 PLN tytułem zwrotu kosztów procesu nie będzie stanowiła po Pana stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu. Jest to kwota stanowiąca zwrot kosztów poniesionych w związku z wytoczonym przeciwko Bankowi postępowaniem sądowym.

SZCZEGÓŁOWE UZASADNIENIE PANA STANOWISKA

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29- 30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie";
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika, jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłami przychodów są inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności", wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

Przychód podatkowy po stronie podatnika powstanie więc zawsze, gdy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Na podmiotach dokonujących świadczeń z innych źródeł ciążą natomiast obowiązki informacyjne wynikające z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.

Umowa kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

W okolicznościach sprawy, jak wskazane zostało powyżej, wypłacając Panu wraz z drugim kredytobiorcą na podstawie ugody tak kwotę 93.272,33 PLN (wypłacaną zgodnie z § 1 pkt 9 projektu ugody, jak i kwotę 214.951.67 PLN (wypłacana zgodnie z 5 4 pkt 5 projektu ugody) Bank zwróci de facto pieniądze wpłacone przez Państwa do banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału.

Mając na uwadze fakt, co wynika z ww. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, iż opodatkowaniu podlega, co do zasady, każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem kluczowym jest więc pojęcie przychodu, który zgodnie art. 11 ust. 1 ustawy należy rozumieć, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Definicja przychodu wskazuje jednak jasno, iż za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Instytucja zwolnienia z długu uregulowana została w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny. Zgodnie z przedmiotowym przepisem zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie jest wystarczające do zwolnienia z długu. Dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy też poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że dłużnik przyjął zwolnienie z długu. Konsekwencją rozporządzeniowego charakteru umowy o zwolnienie jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe stanowiące przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

1)  umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;

2)  otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.

2.  Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:

1)  kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);

2)  odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;

3)  opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

3.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, ze zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.

4.  W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

5.  Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:

1)  jednego gospodarstwa domowego albo

2)  więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).

6.  Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.

7.  W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.

Natomiast z § 3 ww. rozporządzenia wynika, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony został przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei § 4 ww. rozporządzenia, zmieniony rozporządzeniem z dnia 20 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 2743), które weszło w życie 24 grudnia 2022 r. stanowi, że zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazanego w § 3 ww. rozporządzenia za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:

a)  nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,

b)  nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,

c)  nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,

d)  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,

e)  rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.

Wobec powyższego, zaniechanie poboru podatku dochodowego znajdzie zastosowanie do umorzonych do 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia). Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

Zgodnie z art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu) (§ 1). Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego (§ 2). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 3), wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy (§ 4).

Odnosząc się do pytania nr 1 i pytania nr 2

W okolicznościach sprawy, w Pana ocenie, w związku z wypłatą na rzecz Pana i drugiego kredytobiorcy przez Bank:

• kwota 93.214,50 PLN - która jak wynika z postanowień ugody stanowi zwrot kwoty kapitału - nie będzie stanowiła po Pana stronie i drugiego kredytobiorcy przychodu podlegającego opodatkowaniu,
• kwota 214.951,67 PLN - która jak wynika z postanowień ugody stanowi wypłatę kwoty dodatkowej.

nie będzie stanowiła po Pana stronie i drugiego kredytobiorcy przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Jedynie wypłacana przez Bank kwota 57,83 PLN - która jak wynika z postanowień ugody stanowi kwotę zwracanych odsetek, będzie stanowiła po Pana stronie i drugiego kredytobiorcy kwotę przychodu podlegającego opodatkowaniu.

W związku z zawarciem ugody kredytobiorcy otrzymają zwrot części środków pieniężnych, jakie wpłacili na rzecz banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału. Łączna suma wpłat na poczet umowy tytułem spłaty rat kapitałowo - odsetkowych wynosi 250.286,72 CHF. A zatem otrzymacie Państwo środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione przez Pana i drugiego kredytobiorcę z własnych środków. Kwota dodatkowa zwrócona przez bank na podstawie ugody nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w majątku Pana i drugiego kredytobiorcy (poza kwotą 57,83 PLN zwracaną tytułem odsetek) i będzie dla Państwa neutralna podatkowo, a co za tym idzie nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Pana stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych, w których Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał na brak opodatkowania kwot dodatkowych wypłacanych przez banki na podstawie ugód. Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 17 kwietnia 2025 r. (nr 0113-KDIPT1-1.4012.138.2025.2.MG): „skoro kwota dodatkowa, którą otrzymał Pan od banku w wyniku zawartej ugody, mieści się w kwocie wpłacanej przez Pana podczas spłaty kredytu hipotecznego to jej otrzymanie nie powoduje po Pana stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. W konsekwencji pieniądze te nie są Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie skutkuje po Pana stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego."

Tożsame stanowisko przedstawiono m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 7 października 2024 r. (nr 0115-KDIT1.4011.442.2024.2.DB), z dnia 15 maja 2024 r. (nr 0112-KDIL2-1.4011.263.2024.2.MKA), interpretacji indywidualnej z dnia 1 marca 2024 r. (nr 0112-KDIL2-1.4011.75.2024.1.MK), interpretacji indywidualnej z dnia 2 lipca 2024 r. (nr 0112-KDIL2-1.4011.464.2024.2.MKA).

Wreszcie, stanowisko takie wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla (...) S.A. z siedzibą w (...), do której odwołuje się Bank bezpośrednio w postanowieniach ugody.

Z tych względów - Pana zdaniem - kwota jaką otrzyma Pan od Banku w ramach zawartej ugody nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie będzie musiał Pan uiścić podatku z tego powodu, za wyjątkiem kwoty 57,83 PLN stanowiącej zwrot kwoty odsetek.

Odnosząc się do pytania 3

W okolicznościach sprawy, w Pana ocenie zwracana na podstawie ugody przez Bank kwota 10.800,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego oraz kwota 500,00 PLN zwracana przez Bank tytułem połowy opłaty sądowej od pozwu, nie stanowią po Pana stronie i drugiego kredytobiorcy przychodu podlegającego opodatkowaniu. Wskazać należy, iż jak wynika z przepisów prawa koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę. Zatem, zwrócone koszty procesu, w tym koszty zastępstwa procesowego, nie będą stanowiły przysporzenia po Pana stronie i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Kwoty te będą stanowiły jedynie zwrot poniesionych wydatków - nie będą więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota będzie obojętna podatkowo.

Analogiczny wniosek został złożony przez drugiego kredytobiorcę - Pana żonę.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Powziął Pan wątpliwość, czy kwoty otrzymane od banku w ramach ugody, tj. kwota nadpłaty kredytu, kwota dodatkowa, odsetki od nadpłaty oraz koszty procesu stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłata nadpłaty oraz kwoty dodatkowej

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Pana skutki podatkowe z tytułu otrzymanej kwoty nadpłaty oraz kwoty dodatkowej

Z treści wniosku wynika, że kwota 93.214,50 złotych jest kwotą nadpłaty, wynikającą z wstecznego przeliczenia kredytu na warunkach zgodnych z propozycją Przewodniczącego KNF, tj. przy przyjęciu, że umowa kredytu obejmowała kredyt udzielony w PLN, oprocentowany stawką referencyjną WIBOR 3M oraz marżą obowiązującą na rynku kredytów hipotecznych złotowych w dacie zawarcia Umowy Kredytu (1,40%). Można więc wskazać, że jest to zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu.

Zaś kwota 214.951,67 PLN, tak zwana dodatkowa, jest dodatkowym ustępstwem Banku, przekraczającym konstrukcję wstecznego przeliczenia kredytu. Powyższa kwota nie przekracza uiszczonych przez Kredytobiorcę łącznie rat kapitało - odsetkowych z tytuły wykonania Umowy. Jest to kwota wyrównująca do całości nadpłaty ponad kapitał wypłacony Klientowi przez Bank.

Z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

Zatem, jeśli faktycznie na podstawie opisanej ugody dotyczącej kredytu hipotecznego udzielonego w CHF otrzyma Pan kwotę 93.214,50 złotych oraz kwotę dodatkową w wysokości 214.951,67 zł, i kwoty te - jak wynika z okoliczności sprawy - obejmować będą wyłącznie nadpłatę dokonaną przez Pana ponad nominalną wartość kapitału wypłaconego z banku, to uznać trzeba, że nie uzyska Pan faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Pana majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym, w związku z wypłatą przez Bank kwoty w wysokości 93.214,50 zł oraz kwoty w wysokości 214.951,67 zł, jako zwrot własnych pieniędzy, które wpłacił Pan wcześniej do banku w ramach spłaty kredytu (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu), nie będą one stanowić dla Pana przysporzenia i po Pana stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu.

Zatem Pana stanowisko w tej części jest prawidłowe.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zgodnie z którym:

Odsetki za zwłokę w wypłacie świadczeń stanowią - co do zasady - przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia zatem z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłacona przez bank kwota 57,83 zł stanowiąca wypłacone odsetki, będzie stanowiła dla Pana przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Pana stanowisko w ww. zakresie jest prawidłowe.

Jednakże, skoro - jak już wyżej wspomniano - wypłacona Panu przez bank kwota nadpłaty nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro odsetki te korzystają ze zwolnienia, to z tytułu wypłaty tych odsetek nie będzie ciążył na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i w tej kwestii Pana stanowisko jest nieprawidłowe.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu - jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:

Na podstawie art. 96 ww. ustawy:

Zatem, po Pana stronie nie powstanie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu zwrotu kosztów procesu, bowiem otrzyma Pan zwrot tych kosztów w kwocie niższej niż faktycznie przez Pana poniesionych.

Wobec tego, że ww. zwrot nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Pana stanowisko w tej części jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Nie odpowiedziałem na pytania Nr 1 i 2 zadane we wniosku ORD-IN, gdyż w uzupełnieniu wycofał Pan swój wniosek w zakresie tych pytań.

Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla drugiego kredytobiorcy, Pana żony.

W odniesieniu do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych, stwierdzam, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania, ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego, czy też zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.