0114-KDIP3-1.4011.485.2026.3.MS2

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 20 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Uzupełnił go Pan - w odpowiedzi na wezwanie -pismem z 24 czerwca 2026 r. (data wpływu 30 czerwca 2026 r.) oraz pismem z 15 lipca 2026 r. (data wpływu 24 lipca 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest radcą prawnym, wpisanym na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w (…). Legitymuje się numerem wpisu (…).

Wnioskodawca prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego z siedzibą w (…) przy (…). W ramach Kancelarii świadczy usługi prawnicze na rzecz osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej oraz przedsiębiorców (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek organizacyjnych, w tym osób prawnych), zwanych dalej także „Klientami”, w zakresie w jakim działalność radcy prawnego została uregulowana w odrębnych przepisach prawa m.in. w ustawie z 6 lipca 1982 r. o radcach prawych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 499).

Działalność Wnioskodawcy obejmuje udzielanie porad prawnych, sporządzanie opinii prawnych, opracowywanie projektów aktów prawnych oraz reprezentowanie Klientów przed Sądami, organami ścigania, organami egzekucyjnymi oraz administracyjnymi.

W 2026 r. Wnioskodawca został wylosowany jako radca prawny świadczący usługę nieodpłatnej pomocy prawnej w trzech punktach w powiatach: (…), (…) i w (…). W związku z wylosowaniem Wnioskodawcy do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w każdym z trzech punktów poszczególne powiaty zawarły z Wnioskodawcą umowę o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej.

Na tej podstawie Wnioskodawca w trakcie dyżurów w poszczególnych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej udziela porad prawnych osobom fizycznym (w tym osobom fizycznym prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniającym innych osób w ciągu ostatniego roku), które wykazały, że spełniają warunki do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz dokonały zgłoszenia w sposób określony przez dany powiat, według kolejności zgłoszeń.

Wynagrodzenie określone w poszczególnych umowach o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez dany powiat.

W ramach prowadzonej Kancelarii Radcy Prawnego Wnioskodawca ma zarejestrowaną działalność gospodarczą wpisaną do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako działalność prawniczą. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem VAT, w konsekwencji usługi świadczone na rzecz Klientów dokumentuje, w zależności od ich statusu, poprzez wystawienie faktury albo paragon fiskalny.

W ramach praktyki, Wnioskodawca świadczy nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w Ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, zapewnienie osobom uprawnionym nieodpłatnej pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego należą do zadań zleconych powiatu realizowanych przez powiat samodzielnie albo w porozumieniu z gminami. Powiaty wykonują zadania związane z zapewnieniem nieodpłatnej pomocy prawnej poprzez utworzenie i organizację punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej jest jednostką organizacyjną, w ramach której osoby uprawnione do nieodpłatnej pomocy prawnej mają możliwość konsultacji istotnych dla nich kwestii prawnych z prawnikiem, co do zasady adwokatem albo radcą prawnym.

Do obowiązków danego powiatu należy prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym m.in. zapewnienie lokalu, w którym odbywają się konsultacje oraz jego wyposażenie i udostępnienie bazy aktów prawniczych, jak również dokonanie wyboru prawników, zlecenie im wykonywania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zawarcie odpowiednich umów. Zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej, zasady wynagradzania oraz zasady wykorzystywania urządzeń technicznych w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej dany powiat ma obowiązek ustalić z okręgową izbą adwokacką oraz okręgową izbą radców prawnych.

Wnioskodawca w 2026 r. zawarł z Powiatem (…), (…) oraz (…) umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej (zwane dalej: „Umową o nieodpłatną pomoc prawną”). Kopie tych Umów o nieodpłatną pomoc prawną stanowią załącznik do niniejszego wniosku.

Zgodnie z Umową o nieodpłatną pomoc prawną działając w charakterze radcy prawnego Wnioskodawca zobowiązał się do osobistego świadczenia za wynagrodzeniem należnym od danego powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonym przez dany powiat. Dodatkowo, w Umowie o nieodpłatną pomoc prawną zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i czas dyżurów), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej.

Umowy o nieodpłatną pomoc prawną z w/w trzema powiatami zostały zawarte na okres jednego roku, tj. od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. Nie jest wykluczone, że w przyszłości umowy z tymi samymi (lub innymi) powiatami i na tych samych zasadach będą kontynuowane. Zależy to zawsze od losowania, które jest przeprowadzane corocznie w listopadzie lub w grudniu na podstawie zgłoszeń poszczególnych zainteresowanych adwokatów i radców prawnych, którzy chcą świadczyć nieodpłatną pomoc prawną w danym punkcie w danym powiecie. Jeśli dany adwokat lub radca prawny zostanie wylosowany to wówczas, jeśli wyrazi na to zgodę, dany powiat zawiera z nim umowę na kolejny rok na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w danym punkcie.

Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od danego powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Wnioskodawca odbywa w tracie miesiąca. Powiat może powierzyć prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej organizacji pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego. Wykonywanie umowy zawartej z danym powiatem następuje poprzez osobiste świadczenie porad prawnych w trakcie dyżurów odbywających się w lokalizacjach wskazanych w zawartych poszczególnych Umowach o nieodpłatną pomoc prawną.

Wnioskodawca nie wykonuje ich z innymi osobami, w szczególności współpracownikami. Każda Umowa o nieodpłatną pomoc prawną zawiera zapis, że w przypadku, gdy zleceniobiorca (Wnioskodawca) nie będzie mógł w danym dniu i godzinach świadczyć pomocy prawnej osobiście z powodu zaistnienia szczególnych okoliczności (choroba, ważne zdarzenie losowe), obowiązany jest do wyznaczenia zastępcy i wcześniejszego powiadomienia zleceniodawcy (poszczególnych powiatów) drogą mailową, podając datę zastępstwa, miejsce i dane osoby zastępującej. Zastępstwo może pełnić wyłącznie inny radca prawny lub adwokat, ewentualnie aplikant radcowski lub adwokacki.

Wynagrodzenie jest wypłacane Wnioskodawcy przez dany powiat za osobiste świadczenie usług nieodpłatnych porad prawnych. Wynagrodzenie określone w Umowach o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez dany powiat na podstawie przepisów Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy.

Łączne wynagrodzenie odpowiada rzeczywistej liczbie odbytych dyżurów nieodpłatnych porad prawnych w danym miesiącu. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest każdy zrealizowany w danym miesiącu dyżur, przeprowadzony według harmonogramu punktu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej zgodnie z przedstawioną podpisaną ewidencją czasu pracy - tak jest w przypadku Powiatu (…) i (…).

Powiat (…) nie wymaga podpisanej ewidencji czasu pracy. W wykonaniu umowy, poza wynagrodzeniem, Wnioskodawca nie otrzymuje dodatkowych świadczeń.

Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie Umowy o nieodpłatną pomoc zawartej z danym powiatem nie stanowi kategorii przychodów, o których mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wynagrodzenie za świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie Umowy o nieodpłatną pomoc prawną zawartej z danym powiatem stanowi przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wnioskodawca w przedmiotowych Umowach o nieodpłatną pomoc prawną zobowiązuje się do świadczenia usług w konkretnych lokalach położonych na terenie danego powiatu. Zgodnie z zapisami umowy zawartej z każdym powiatem lokale te wyposażone są w: meble biurowe (biurko, krzesło), zamykana na klucz szafę do przechowywania dokumentów, niezbędne urządzenia techniczne (urządzenie wielofunkcyjne - drukarka i skaner oraz komputer - stacjonarny albo laptop) oraz dostęp do sieci energetycznej, telefonicznej i teleinformatycznej, zapewniające dostęp do nieodpłatnej powszechnie dostępnej (niewymagającej logowania się) bazy aktów prawnych. Ponadto, dany zleceniodawca - powiat wyposaża lokale w podstawowe materiały biurowe oraz tusz (toner) do drukarki lub kserokopiarki.

Wnioskodawca nie ponosi gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych z danym powiatem. Udzielając pomocy prawnej Wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za świadczone usługi. Wnioskodawca obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną tworzy dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje własnym imieniem i nazwiskiem. Do wykonywania czynności wynikających z Umów o nieodpłatną pomoc prawną Wnioskodawca wykorzystuje lokal i infrastrukturę zapewnioną przez dany powiat. Kwestię zapewnienia infrastruktury reguluje § 5 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego z dnia 21 grudnia 2018 r. Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej danego powiatu (zlecającego) powoduje, że jako zleceniobiorca Wnioskodawca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego.

Istotną okolicznością jest także fakt, że Wnioskodawca nie ma wpływu na wysokość wynagrodzenia ani wysokość stawki za dyżur, która została narzucona przez dany powiat. Umowy o nieodpłatną pomoc prawną z każdym z powiatów przewidują bowiem stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. Zasady przyznawania wynagrodzenia zostały opisane powyżej.

Od osób uprawnionych do skorzystania z nieodpłatnej porady prawnej Wnioskodawca nie pobiera się żadnego wynagrodzenia za pomoc. W świetle Umów o nieodpłatną pomoc prawną Wnioskodawca jako zleceniobiorca nie może pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. W rezultacie, skoro umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, nie można mówić o ponoszeniu przez Wnioskodawcę ryzyka ekonomicznego.

Wnioskodawca nie wyraża i nie będzie wyrażał oświadczeń woli w imieniu i na rzecz danego powiatu. Świadcząc usługi objęte Umowami o nieodpłatną pomoc prawną Wnioskodawca nie działa jako pełnomocnik prowadzący swoją działalność gospodarczą, nie sporządza, ani nie podpisuje pism. Wnioskodawca nie używa w punkcie swoich pieczątek, szyldu, nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądami, czy organami ścigania bądź organami egzekucyjnymi, nie ma również żadnego wpływu na dobór klientów.

W Umowach o nieodpłatną pomoc prawną zawartych przez Wnioskodawcę nie zostały zawarte postanowienia odnośnie, co do odpowiedzialności wobec osób trzecich. Umowy o nieodpłatną pomoc zawarte z danymi powiatami nie zobowiązują Wnioskodawcy do zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec osób trzecich.

Podkreślenia wymaga jednak, iż Wnioskodawca z racji wykonywanego zawodu, obowiązkowo podlega ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej.

W związku z powyższym odpowiedzialność wobec osób trzecich ponoszą podmioty, z którymi Wnioskodawca zawarł poszczególne Umowy o nieodpłatną pomoc prawną.

W myśl art. 3 Ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

• poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub spoczywających na niej obowiązkach, w tym w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo- administracyjnym,
• wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego,
• sporządzenie projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym,
• nieodpłatną mediację,
• sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowo- administracyjnym oraz poinformowanie o kosztach postępowania i ryzyku finansowym związanym ze skierowaniem sprawy na drogę sądową.

Wnioskodawca, w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami wykonuje wszystkie powyższe świadczenia z wyjątkiem nieodpłatnej mediacji, ponieważ nie ma odpowiednich uprawnień. Każdorazowo świadczenia dobrane są do szczególnej sytuacji osoby uprawnionej.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż z powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że dla uznania, że określone czynności wykonywane przez osobę fizyczną nie stanowią samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej i tym samym pozostają poza regulacjami tej ustawy, istotne jest łączne spełnienie wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, tj. związanie zleceniobiorcy ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym a wykonującym zlecane czynności, co do warunków:

• wykonywania tych czynności,
• wynagrodzenia,
• odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Oznacza to, że przychody z tytułu wykonywanych czynności nie tylko powinny być wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz także spełnione muszą zostać pozostałe kryteria przedmiotowe określające m.in. czy działanie usługodawcy odbywa się na warunkach ryzyka gospodarczego, a tym samym kto ponosi odpowiedzialność za wykonane usługi.

Nie stanowią bowiem samodzielnej działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, tylko i wyłącznie te czynności, gdy pomiędzy zlecającym ich wykonanie i wykonującym zlecone czynności istnieją więzy tworzące stosunek prawny w zakresie warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Odnośnie dwóch pierwszych warunków stwierdzić należy, że każdy w zasadzie stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności, a podmiotem, który daną czynność wykonuje, jest w jakimś sensie określony, co do warunków wykonywania danych czynności oraz wynagrodzenia.

Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy, tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego, w związku z wykonywanymi czynnościami. Tylko spełnienie wymogów wyłączających samodzielność działania, poprzez zawarcie więzi prawnej między zleceniodawcą, a zleceniobiorcą, co do warunków wykonywania zleconych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich, pozwala wyłączyć wykonywane czynności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Mając na uwadze fakt, że w zasadzie każdy stosunek prawny o charakterze odpłatnym, istniejący pomiędzy podmiotem zlecającym wykonanie danej czynności, a podmiotem, który daną czynność wykonuje, określa wynagrodzenie oraz przynajmniej podstawowe warunki wykonywania czynności, należy uznać, że „odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich” jest kryterium kluczowym dla oceny charakteru prawnopodatkowego danego podmiotu. Jest to czynnik odróżniający na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług prowadzenie działalności gospodarczej (przesłanki warunkującej status podatnika podatku od towarów i usług) od innego rodzaju aktywności zawodowej niepowodującej powstania podmiotowości prawnopodatkowej na gruncie w/w ustawy.

Sformułowanie, w powołanym art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy jakim jest każdy z powiatów, w stosunku do osób trzecich, za czynności realizowane przez zleceniobiorcę - Wnioskodawcę w ramach wykonywania zlecenia. Tylko w takim przypadku ryzyko wykonania czynności zleconych przechodzi z faktycznego wykonawcy, jakim jest Wnioskodawca na osobę zlecającą ich wykonanie, co wyklucza samodzielny charakter działalności zleceniobiorcy. Tak bowiem rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności wskazuje, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich. O wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od towarów i usług można zatem mówić w przypadku, gdy zleceniobiorcę będą łączyć ze zleceniodawcą więzi analogiczne, jak w przypadku stosunku pracy, jako że nie będzie on ponosił ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywaniem czynności, będących przedmiotem wskazanych umów, a odpowiedzialność za te czynności w stosunku do osób trzecich będzie bezwzględnie ponosił zlecający. Oznacza to, że z treści zawartych umów wynikać powinno zobowiązanie, które w swej istocie kładzie na zlecającego odpowiedzialność, zamiast na zleceniobiorcę, podobnie jak ma to miejsce w przypadku stosunku pracy.

Taka sytuacja ma miejsce właśnie odnośnie zawartych przez Wnioskodawcę z poszczególnymi powiatami Umów o nieodpłatną pomoc prawną.

Analiza umów cywilnoprawnych (stosunku prawnego) pomiędzy zleceniobiorcą - Wnioskodawcą, a zleceniodawcą - danym powiatem wykazuje, że spełnione są wszystkie trzy warunki, a w konsekwencji Wnioskodawcy nie można uznać za podatnika podatku od towarów i usług w zakresie zawartych Umów o nieodpłatną pomoc prawną. Mianowicie:

Warunek pierwszy, tj. warunek wykonywania czynności: należy uznać, że co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna świadczona przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego - w niniejszej sprawie powiatów: (…), (…) i (…).

Wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (danego powiatu) powoduje, że zleceniobiorca - Wnioskodawca nie ponosi również w tym zakresie ryzyka ekonomicznego (co ma ścisły związek z tym jak kształtuje się wynagrodzenie - warunek drugi).

Warunek drugi, tj. wynagrodzenie: w sytuacji, gdy dana Umowa o nieodpłatną pomoc prawną przewiduje, że zleceniobiorca - Wnioskodawca korzysta z infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego (spełniony warunek pierwszy), ustalenie, że warunek drugi jest spełniony w praktyce sprowadza się do weryfikacji, czy dana Umowa o nieodpłatną pomoc prawną przewiduje stałe wynagrodzenie. Jeżeli umowa przewiduje stałe wynagrodzenie, to nie można mówić o ponoszeniu ryzyka ekonomicznego przez zleceniobiorcę - Wnioskodawcę, a tak jest właśnie w przypadku każdej z umów, którą Wnioskodawca zawarł z poszczególnymi powiatami.

Warunek trzeci, tj. odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich: warunek ten będzie spełniony jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy - zleceniobiorcy, co wyklucza samodzielny charakter jego działalności. Warunek będzie także spełniony, gdy dana umowa nie przewiduje (nie wprowadza) takiej odpowiedzialności. Tak jest właśnie w przypadku każdej z Umów o nieodpłatną pomoc prawną, które Wnioskodawca zawarł. Nie zawierają one wzmianek o odpowiedzialności Wnioskodawcy jako osoby udzielającej porad prawnych względem osób korzystających z tych nieodpłatnych porad prawnych.

Wnioskodawca pragnie nadmienić, że występuje o niniejszą indywidualną interpretację powołując się na interpretację indywidualną udzieloną innemu radcy prawnemu w analogicznej sprawie i stanie faktycznym.

W interpretacji indywidualnej z 11 marca 2025 r. znak: 0114-KDIP4-3.4012.748.2024.2.DS organ skarbowy potwierdził, że radca prawny świadczący nieodpłatną pomoc prawną na rzecz jednego z powiatów nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług za świadczoną pomoc prawną.

Wnioskodawca znalazł również inne korzystne dla niego interpretacje podatkowe w analogicznych sprawach:

• interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15 kwietnia 2019 r. nr 0113-KDIPT1-1.4012.86.2019.2.AK oraz pismo z 23 września 2019 r. nr 0115-KDIT1-1.4012.446.2019.3.MM;
• pismo z 6 listopada 2017 r. nr 0112-KDIL1-2.4012.350.2017.2.MR.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż w oparciu o przytoczony stan faktyczny, a także dotychczasową praktykę orzeczniczą w innych podobnych sprawach, ma prawo wystawiać za świadczoną nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury za poszczególne okresy z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

Konsekwencją powyższego jest także możliwość dokonania korekty zapłaconego (nadpłaconego) dotychczas podatku od towarów i usług za poprzednie okresy, tj. styczeń 2025 r. - grudzień 2025 r., w którym świadczył nieodpłatną pomoc prawną na rzecz powiatu (…) i (…), a także korekty podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z korektą uzyskanego dochodu za 2025 r., tj. dopłatą.

Uzupełnienie stanu faktycznego

Czynności w ramach zawartych umów o świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej z poszczególnymi powiatami wykonuje Pan w imieniu danego powiatu, z którym zawarł Pan umowę na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej. Sam osobiście nie podpisuje Pan np. pism, które pomaga przygotowywać osobom pojawiającym się na nieodpłatnej pomocy prawnej.

Jeśli za wykonywanie czynności w ramach nieodpłatnej pomocy prawnej na rzecz poszczególnych powiatów, z którymi zawarł Pan umowy i pod ich kierownictwem uważać należy, wykonywanie tych czynności z jednoczesnym składaniem po każdym miesiącu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej informacji o liczbie osób korzystających z nieodpłatnej pomocy prawnej w danym miesiącu wraz z oświadczeniami tych osób potwierdzającymi udzielenie im porad, a także podpisywanie list obecności na danym dyżurze lub sporządzenie zestawienia godzin i dni dyżurów dla danego powiatu to tak potwierdza Pan, było to działanie pod kierownictwem zleceniodawcy.

Koordynator ze strony danego powiatu ma zawsze możliwość sprawdzić, czy jest Pan na dyżurze i czy świadczy Pan nieodpłatną pomoc prawną. W zależności od specyfiki danego powiatu i punktu, gdzie udzielana jest nieodpłatna pomoc prawna często dodatkowo do pokoju, gdzie mieści się punkt trzeba pobierać klucz za pokwitowaniem albo jak np. w przypadku poszczególnych dzielnic (…) jest Panu udostępniana karta magnetyczna, dzięki której może Pan pobrać z elektronicznej szafy z kluczami, klucz do pokoju, w którym świadczy Pan nieodpłatną pomoc prawną.

Pytania

1.  Wnosi Pan o ustalenie braku opodatkowania podatkiem od towarów i usług w zakresie świadczonych przez Pana usług nieodpłatnej pomocy prawnej.

2.  Czy jeśli ma Pan prawo wystawić za świadczoną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury z adnotacją o zwolnieniu z podatku od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, to w konsekwencji ma prawo dokonania korekty zapłaconego (nadpłaconego) dotychczas podatku od towarów i usług za poprzednie okresy, w szczególności okres styczeń 2025 r. - grudzień 2025 r., w którym świadczył nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną na rzecz powiatów?

3.  Czy wynagrodzenie, które przysługiwało Panu z tytułu realizacji umów zawartych z poszczególnymi powiatami w zakresie świadczenia nieodpłatnych porad prawnych w 2025 r. należy kwalifikować jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, w myśl art. 13 pkt. 8 lit. a ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. 2025 r. poz. 163 ze zm.), zwanej dalej także: „ustawą o podatku PIT”,

4.  Czy jeśli ma Pan prawo wystawić za świadczoną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury, z adnotacją o niepodleganiu podatkowi od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, co zostało potwierdzone w interpretacji w sprawie sygn. 0114-KDIP4-2.4012.154.2026.3.SKJ, to w konsekwencji ma Pan prawo dokonać korekty podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z korektą uzyskanego dochodu za 2025 r.?

Niniejsza interpretacja stanowi rozstrzygnięcie wyłącznie w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych (pytania nr 3 i 4 wniosku). W zakresie podatku od towarów i usług (pytania nr 1 i 2 wniosku) zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pana stanowisko w sprawie

W zakresie pytania postawionego w pkt. 1 powyżej stoi Pan na stanowisku, że wynagrodzenie, które przysługiwało Panu z tytułu realizacji umów zawartych z poszczególnymi powiatami w zakresie świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w 2025 r. należy traktować jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, w myśl art. 13 pkt. 8 lit. a ustawy o podatku PIT.

Ponadto, jeśli ma Pan prawo wystawić za świadczoną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną z poszczególnymi powiatami faktury, z adnotacją o niepodleganiu podatkowi od towarów i usług, na podstawie art. 15 ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, co zostało potwierdzone w interpretacji w sprawie sygn. 0114-KDIP4-2.4012.154.2026.3.SKJ, to w konsekwencji ma Pan prawo dokonać korekty podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z korektą uzyskanego dochodu za 2025 r. tj. dopłatą, gdyż w 2025 r. w sposób tożsamy świadczył Pan nieodpłatną pomoc prawną w ramach Umów o nieodpłatną pomoc prawną, ale z innymi powiatami.

Dodatkowo, stoi Pan na stanowisku, że dokonanie ewentualnej korekty zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych może obejmować tylko te okresy, które nie są przedawnione, czyli z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, za który upłynął termin płatności podatku.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

W świetle art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ustawodawca, tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych, miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Na podstawie art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Pozarolnicza działalność gospodarcza w rozumieniu omawianej ustawy to działalność, która ma następujące cechy:

• jest działalnością zarobkową;
• jest prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły;
• jest prowadzona we własnym imieniu.

Ponadto w świetle art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Z art. 5b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że wyłączenie określonych czynności z pozarolniczej działalności gospodarczej może nastąpić tylko w przypadku, gdy spełnione są wszystkie trzy przesłanki w nim wymienione. Niespełnienie któregokolwiek z warunków wymienionych w tym przepisie oznacza, że wykonywane czynności mogą być klasyfikowane na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako pozarolnicza działalność gospodarcza.

Z kolei w myśl powołanego wcześniej art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odrębnym od pozarolniczej działalności gospodarczej źródłem przychodów jest działalność wykonywana osobiście.

Działalność wykonywana osobiście została określona w art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 13 pkt 8 lit. a tej ustawy:

Zatem zaliczenie przychodów do źródła „działalność wykonywana osobiście”, o której mowa w art. 13 pkt 8 lit. a ww. ustawy, zależy od łącznego spełnienia następujących warunków:

• zleconą usługę podatnik wykona osobiście, tj. bez udziału osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło, które wykonywałyby czynności związane z istotą tej usługi,
• umowa zlecenia lub umowa o dzieło została zawarta z osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą lub osobą prawną i jej jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej,
• zlecona usługa nie wchodzi w zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.

W rozpatrywanej sprawie wskazał Pan, że zawarł Pan umowy o świadczenie usług nieodpłatnej pomocy prawnej z Powiatem (…). W ramach praktyki, świadczy Pan nieodpłatną pomoc prawną na zasadach określonych w ustawie o nieodpłatnej pomocy prawnej. Zgodnie z umową o nieodpłatną pomoc prawną działając w charakterze radcy prawnego zobowiązał się Pan do świadczenia za wynagrodzeniem należnym od danego powiatu nieodpłatnej pomocy prawnej osobom uprawnionym w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej prowadzonym przez dany powiat. Dodatkowo w umowie o nieodpłatną pomoc prawną zostały określone miejsce i czas udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej (tj. adres punktu nieodpłatnej pomocy prawnej i czas dyżurów), miesięczne wynagrodzenie za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej. Nie ma Pan wpływu na wysokość wynagrodzenia należnego od danego powiatu ani jego negocjacji, w szczególności wynagrodzenie nie jest zależne od ilości porad udzielonych w trakcie dyżurów, które Pan odbywa w trakcie miesiąca. Wynagrodzenie określone w umowach o nieodpłatną pomoc prawną jest ustalone przez dany powiat na podstawie przepisów ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz stosownego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które wskazuje stawkę bazową na dany rok kalendarzowy. Umowy o nieodpłatną pomoc prawną z każdym z powiatów przewidują stałe, zryczałtowane wynagrodzenie, niezależnie od liczby osób uprawnionych, które zgłoszą się na dyżur oraz efektu świadczonych usług. W umowach o nieodpłatną pomoc prawną zobowiązuje się Pan do świadczenia usług w konkretnych lokalach położonych na terenie danego powiatu. Udzielając pomocy prawnej nie ponosi Pan odpowiedzialności za świadczone usługi. Obsługując osoby zainteresowane pomocą prawną, tworzy Pan dla nich m.in. projekty pism, których nie podpisuje Pan własnym imieniem i nazwiskiem. Nie używa Pan w punkcie swoich pieczątek, szyldu ani nie reprezentuje osób korzystających z darmowych porad prawnych przed sądami czy organami ścigania bądź organami egzekucyjnymi. W umowach o nieodpłatną pomoc prawną nie zostały zawarte postanowienia o odpowiedzialności wobec osób trzecich. W świetle umów o nieodpłatną pomoc prawną jako zleceniobiorca nie może Pan pobierać jakichkolwiek środków pieniężnych od osób obsługiwanych. Nie ponosi Pan gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych z danym powiatem.

Na podstawie przedstawionego opisu sprawy oraz powołanych przepisów stwierdzam, że w Pana sprawie występują przesłanki wyłączające wykonywane przez Pana czynności na podstawie zawartej umowy z pozarolniczej działalności gospodarczej. Mianowicie nie ponosi Pan odpowiedzialności za udzielone porady - to Zleceniodawca występuje na zewnątrz jako podmiot organizujący świadczenie tej pomocy. Udzielane przez Pana świadczenia są wykonywane pod kierownictwem Zleceniodawcy. Ponadto nie ponosi Pan gospodarczego, ekonomicznego ryzyka w związku z wykonywaniem czynności na podstawie umów zawartych z danym powiatem.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 44):

Z kolei na mocy art. 5 ust. 1 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej:

Na podstawie okoliczności przedstawionych przez Pana w opisie sprawy stwierdzam, że uzyskiwane przez Pana przychody z tytułu zawartych umów należy zakwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegających opodatkowaniu na zasadach przewidzianych dla tego źródła przychodów.

Podsumowanie: wynagrodzenie, które przysługiwało Panu z tytułu realizacji umów zawartych z poszczególnymi powiatami w zakresie świadczenia nieodpłatnych porad prawnych w 2025 r. należy kwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o których mowa w art. 13 pkt 8 lit. a, tj. przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od osoby prawnej.

Pana wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy jeśli świadczona pomoc prawna nie podlega podatkowi od towarów i usług, to w konsekwencji ma Pan prawo dokonać korekty podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z korektą uzyskanego dochodu za 2025 r.

Zgodnie z art. 81 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):

Na mocy art. 81 § 2 Ordynacji podatkowej:

Przy czym, w myśl z art. 3 pkt 5 tej ustawy:

Stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej:

Korekta deklaracji ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy jej sporządzeniu. Może on dotyczyć określenia wysokości zobowiązania podatkowego, wysokości nadpłaty lub zwrotu podatku oraz innych danych zawartych w treści deklaracji. Należy zauważyć, że skorygowanie deklaracji polega na ponownym, poprawnym już wypełnieniu deklaracji.

Korekta deklaracji może dotyczyć każdej jej pozycji, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

Korektę deklaracji składa się wówczas, gdy następują - w wyniku jakichkolwiek zdarzeń gospodarczych - zmiany w zakresie danych wykazanych w tych deklaracjach (np. po stronie przychodów, kosztów ich uzyskania, zwolnień, odliczeń, wysokości podatku należnego).

Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają szczególnych terminów, w których przysługuje powyższe uprawnienie. Należy więc powiązać tę możliwość ze zobowiązaniem podatkowym, którego deklaracja (zeznanie) dotyczy. Prawo do korekty deklaracji (zeznania) istnieje tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie podatkowe, czyli 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Zgodnie natomiast z art. 75 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa:

Ma Pan prawo dokonać korekty podatku dochodowego od osób fizycznych, w związku z korektą uzyskanego dochodu za 2025 r.

Tym samym Pana stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

W zakresie podatku od towarów i usług zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.