0114-KDIP3-1.4011.433.2026.1.MK1

Interpretacja indywidualna - stanowisko jest nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej z 9 kwietnia 2026 r. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Funkcjonariusz (…), w związku ze spełnieniem kryteriów określonych w art. 184 ustawy o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2025 poz. 1750) otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Z dniem 20 grudnia 2025 r. weszła w życie, z mocą od 1 lipca 2025 r. ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 1823), która uchyliła art. 184 ustawy o Służbie Więziennej oraz wprowadziła art. 187a ust. 1 nowe świadczenie dla funkcjonariuszy (…) - świadczenie mieszkaniowe. Zgodnie z art. 5 tejże ustawy, funkcjonariuszowi (…), któremu przyznano pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przepisów ustawy zmienianej lub na podstawie przepisów uprzednio obowiązujących, przyznaje się na jego wniosek świadczenie mieszkaniowe, o którym mowa w art. 187a ust. 1 pomniejszone o kwotę stanowiącą 1/120 z przyznanej pomocy finansowej za każdy miesiąc wypłaty świadczenia mieszkaniowego przez 120 miesięcy lub do dnia ustania stosunku służbowego, lub w pełnej kwocie pod warunkiem zwrotu przez funkcjonariusza przyznanej pomocy finansowej.

W związku z powyższym, część funkcjonariuszy (…) złożyła wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego dokonując jednorazowo zwrotu uprzednio otrzymanej pomocy finansowej w pełnej wysokości i na podstawie tego wniosku i dokonanego zwrotu przyznano im świadczenie mieszkaniowe w pełnej kwocie. Część funkcjonariuszy natomiast zadeklarowała w złożonych wnioskach o wypłatę świadczenia mieszkaniowego i rozliczenie uprzednio otrzymanej pomocy finansowej w 120 miesięcznych ratach, na podstawie których to wniosków przyznano im świadczenie mieszkaniowe pomniejszone o kwotę stanowiącą 1/120 z przyznanej pomocy finansowej za każdy miesiąc wypłaty świadczenia mieszkaniowego przez 120 miesięcy lub do ustania stosunku służbowego.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej pomoc finansowa, o której mowa w art. 184 ust. 1 ustawy zmienianej, podlega zwrotowi w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 15 lat służby w Służbie Więziennej, z wyjątkiem funkcjonariusza, który przed upływem tego okresu nabył prawo do policyjnej renty inwalidzkiej.

Pytanie

Czy kwota pomocy finansowej otrzymanej na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy zmienianej zwrócona przez funkcjonariusza zarówno jednorazowo jak i jako kwota stanowiąca 1/120 otrzymanej pomocy finansowej, o którą płatnik pomniejszył przyznane świadczenie mieszkaniowe stanowi zwrot świadczenia nienależnie pobranego, w kontekście art. 41b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.)?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem wnioskodawcy, zwrot otrzymanej pomocy finansowej w pełnej wysokości jak również kwota 1/120 otrzymanej pomocy mieszkaniowej, o wysokość której płatnik pomniejszył przyznane świadczenie mieszkaniowe nie stanowi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i tym samym podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia tej kwoty od dochodu (ani przez płatnika na podstawie art. 41b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ani samemu podatnikowi na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy).

W ustawie o Służbie Więziennej ustawodawca wskazał wyraźnie w jakich sytuacjach pomoc finansowa podlega obowiązkowemu zwrotowi. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej, pomoc finansowa podlega zwrotowi w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 15 lat służby w Służbie Więziennej, z wyjątkiem funkcjonariusza, który przed upływem tego okresu nabył prawo do policyjnej renty inwalidzkiej. Z powyższego wynika, że pomoc finansowa otrzymywana przez funkcjonariusza (…) na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy zmienianej, co do zasady jest bezzwrotna. Konieczność zwrotu występuje wyłącznie w przypadku gdy funkcjonariusz (…) zostanie zwolniony ze służby przed upływem 15 lat tej służby, z wyłączeniem funkcjonariuszy, którzy przed upływem tego okresu nabyli prawo do policyjnej renty inwalidzkiej.

Nienależne świadczenie zostało uregulowane w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.) w art. 410 § 2, który stanowi, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

W opisanym przypadku żadna z powyższej okoliczności nie wystąpiła, wypłacone świadczenia - pomoce finansowe, nie zostały uznane za nienależne, a funkcjonariusze nie zostali zobowiązani do ich zwrotu.

Przepis art. 187a ustawy o Służbie Więziennej nie nakłada zatem na funkcjonariusza obowiązku zwrotu uprzednio otrzymanej pomocy finansowej, a jedynie uzależnia prawo otrzymania nowo wprowadzonego świadczenia (tj. świadczenia mieszkaniowego) od zwrotu uprzednio udzielonej pomocy.

Dlatego tylko w tych sytuacjach, gdy w przepisach ustawy o Służbie Więziennej ustawodawca rzeczywiście przewiduje konieczność zwrotu uprzednio udzielonej pomocy finansowej znajduje zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 5 lub art. 41b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z art. 171 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1750 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2025 r.:

Prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się przez:

1)  przydział lokalu albo

2)  przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej dalej ,,pomocą finansową”.

Stosownie do ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2025 r.:

Prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się przez:

1)  przydział lokalu alb

2)  (uchylony)

3)  przyznanie świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 187a ust. 1.

W myśl art. 184 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2025 r.:

Funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.

Na mocy art. 186 ustawy o Służbie Więziennej w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2025 r.:

1) Pomoc finansowa podlega zwrotowi w przypadku zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 15 lat służby w Służbie Więziennej, z wyjątkiem funkcjonariusza, który przed upływem tego okresu nabył prawo do renty inwalidzkiej Służby Więziennej.

2) Do ustalenia kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi przyjmuje się kwotę przyznanego świadczenia waloryzowanego corocznie o średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, ustalony w ustawie budżetowej, w przypadku gdy obowiązek zwrotu powstał w latach następujących po roku przyznania pomocy finansowej.

3) Na pisemny wniosek funkcjonariusza zwrot pomocy finansowej może nastąpić w ratach.

Stosownie do art. 187a ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2025 r.:

Funkcjonariuszowi:

1)  któremu nie przydzielono w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego albo kwatery tymczasowej,

2)  który zwróci albo opróżni przydzielone w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny albo kwaterę tymczasową,

3)  wymienionemu w art. 73 ust. 1 pkt 1 albo 2, któremu przydzielono kwaterę tymczasową w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej

- przysługuje świadczenie mieszkaniowe.

W myśl art. 187b ww. ustawy:

1)  Wysokość świadczenia mieszkaniowego ustala się kwotowo, jako iloczyn stawki podstawowej oraz mnożnika lokalizacyjnego ustalonego dla jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, w której funkcjonariusz pełni służbę, wskazanej w rozkazie personalnym albo decyzji personalnej.

2)  Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość stawki podstawowej oraz mnożników lokalizacyjnych mających wpływ na wysokość świadczenia mieszkaniowego przysługującego funkcjonariuszom, mając na uwadze lokalizację jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz uwzględniając ich oddziały położone w innych miejscowościach.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 1823, dalej: „ustawa zmieniająca”):

Funkcjonariuszowi Służby Więziennej, któremu przyznano pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 lub na podstawie przepisów uprzednio obowiązujących, przyznaje się na jego wniosek świadczenie mieszkaniowe, o którym mowa w art. 187a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1:

1) pomniejszone o kwotę stanowiącą 1/120 z przyznanej pomocy finansowej za każdy miesiąc wypłaty świadczenia mieszkaniowego przez 120 miesięcy lub do dnia ustania stosunku służbowego;

2) w pełnej kwocie pod warunkiem zwrotu przez funkcjonariusza przyznanej pomocy finansowej.

Świadczenie mieszkaniowe zastępuje zatem dotychczasową pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Ustawodawca przewidział jednak, że funkcjonariusz (…) może podczas trwania jego stosunku służbowego otrzymać tylko jedno z tych świadczeń w ramach pomocy państwa na cele mieszkaniowe. Funkcjonariusz ma zatem wybór, z którego świadczenia chce korzystać, czy tym świadczeniem pozostanie pomoc finansowa, którą otrzymał, czy będzie nim świadczenie mieszkaniowe. Jednak warunkiem uzyskania świadczenia mieszkaniowego dla funkcjonariusza, który uprzednio otrzymał pomoc finansową, jest zwrot tej pomocy w sposób przez niego wybrany, tj. w 120 ratach poprzez comiesięczne pomniejszenie świadczenia mieszkaniowego, bądź jednorazowo.

W opisie wniosku wskazali Państwo, że Funkcjonariusz (…), w związku ze spełnieniem kryteriów określonych w art. 184 ustawy o Służbie Więziennej otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z dniem 20 grudnia 2025 r. weszła w życie, z mocą od 1 lipca 2025 r. ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, która uchyliła art. 184 ustawy o Służbie Więziennej oraz wprowadziła art. 187a ust. 1 nowe świadczenie dla funkcjonariuszy (…) - świadczenie mieszkaniowe. W związku z powyższym, część funkcjonariuszy (…) złożyła wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego dokonując jednorazowo zwrotu uprzednio otrzymanej pomocy finansowej w pełnej wysokości i na podstawie tego wniosku i dokonanego zwrotu przyznano im świadczenie mieszkaniowe w pełnej kwocie. Część funkcjonariuszy natomiast zadeklarowała w złożonych wnioskach o wypłatę świadczenia mieszkaniowego rozliczenie uprzednio otrzymanej pomocy finansowej w 120 miesięcznych ratach, na podstawie których to wniosków przyznano im świadczenie mieszkaniowe pomniejszone o kwotę stanowiącą 1/120 z przyznanej pomocy finansowej za każdy miesiąc wypłaty świadczenia mieszkaniowego przez 120 miesięcy lub do ustania stosunku służbowego.

Dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych, zwrot pomocy finansowej przez funkcjonariuszy (…) na podstawie przepisów ustawy o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, traktowany jest jako zwrot nienależnie pobranych świadczeń. W momencie złożenia wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego otrzymana wcześniej pomoc finansowa stała się bowiem nienależnym świadczeniem, podlegającym zwrotowi.

Pomoc finansowa zwracana jest w kwocie z podatkiem (brutto), gdyż w takiej kwocie (brutto) została otrzymana przez podatnika. Funkcjonariusze, którzy na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o Służbie Więziennej zawnioskowali o świadczenie mieszkaniowe, zwracają pomoc finansową w wybrany przez siebie sposób (ratalny bądź jednorazowy).

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawierają podstawę prawną dla płatnika, aby przy obliczaniu zaliczek na podatek odejmował od dochodu kwotę dokonanego zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Jak wynika bowiem z postanowień art. 41b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jeżeli podatnik dokonał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, przy ustalaniu wysokości podatku (zaliczek) płatnicy, o których mowa w art. 32, 33, 35 i 41, odejmują od dochodu kwotę dokonanych zwrotów, łącznie z pobranym podatkiem (zaliczką).

Powyższy przepis realizuje zasadę uwzględniania podatnikowi kwot przez niego zwróconych w możliwie najkrótszym czasie, czyli w rozliczeniach związanych z obliczeniem zaliczek na podatek. Zatem, płatnik, któremu podatnik zwrócił na skutek różnych okoliczności kwotę przez niego wcześniej wypłaconą, obowiązany jest pomniejszyć miesięczny dochód ustalany dla celów obliczenia zaliczki, o dokonany przez pracownika zwrot począwszy od miesiąca, w którym on nastąpił. Jeżeli kwota dokonanego zwrotu przekracza dochód danego miesiąca, płatnik może o powstałą różnicę pomniejszyć dochód z miesiąca następnego, aż do pełnego pomniejszenia. Przy czym, powyższe pomniejszenia mogą być stosowane przez płatnika wyłącznie w tym roku podatkowym, w którym podatnik dokonał zwrotu.

Oprócz procedury polegającej na odejmowaniu przez płatnika od dochodu kwoty zwróconej przez podatnika ustawodawca umożliwia dokonywanie takich odliczeń przez podatnika.

Stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g i art. 30j-30p, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 23o, art. 23u, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e, 4-4e, 6 i 21 lub art. 24b ust. 1 i 2, po odliczeniu kwot:

5) dokonanych w roku podatkowym zwrotów nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy, jeżeli zwroty te nie zostały potrącone przez płatnika.

Z kolei, w myśl art. 26 ust. 7h ustawy:

Kwota, o której mowa w ust. 1 pkt 5, przekraczająca kwotę dochodu, o którym mowa w ust. 1, może być odliczona od dochodu uzyskanego w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych.

Jeżeli więc płatnik nie odliczy dokonanego przez podatnika zwrotu od bieżących dochodów podatnika, na skutek upływu roku podatkowego bądź osiągania przez niego niewielkich dochodów lub ustania źródła przychodu, wówczas odliczenia dokonuje sam podatnik na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który dokona tego poprzez odliczenie świadczenia od dochodu w zeznaniu rocznym, składanym za rok podatkowy, w którym dokonał zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W przypadku zaś, gdy kwota odliczenia przekracza kwotę dochodu uzyskanego w danym roku, kwota ta będzie mogła zostać odliczona od dochodu uzyskanego w najbliższych kolejno następujących po sobie 5 latach podatkowych.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzam, że kwota pomocy finansowej otrzymanej na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy zmienianej zwrócona przez funkcjonariusza zarówno jednorazowo jak i jako kwota stanowiąca 1/120 otrzymanej pomocy finansowej, o którą płatnik pomniejszył przyznane świadczenie mieszkaniowe stanowi zwrot nienależnie pobranych świadczeń, w kontekście art. 41b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.