0114-KDIP1-3.4012.425.2026.2.KG

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 2 czerwca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy braku opodatkowania podatkiem VAT wywłaszczenia nieruchomości w zamian za odszkodowanie.

Uzupełniła go Pani pismem z 7 lipca 2026 r. (wpływ 13 lipca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT).

Wnioskodawca prowadzi przeważającą działalność gospodarczą o następującym kodzie PKD 14.21.Z - Produkcja odzieży wierzchniej.

Wobec Wnioskodawcy, 31 lipca 2025 r., została wydana Decyzja Wojewody (…) ustalająca odszkodowanie za wywłaszczenie prawa własności wydzielonych działek nr 1 o pow. 0,0136 ha (z podziału działki nr 2) oraz nr 3 o pow. 0,1282 ha (z podziału działki nr 4), objętych księgą wieczystą KW nr (...) (dalej jako: „Nieruchomość”) w związku z realizacją inwestycji drogowej.

W związku z ciągiem powyższych zdarzeń, Wnioskodawca otrzymał odszkodowanie pieniężne za wywłaszczenie działek powstałych w wyniku podziału Nieruchomości.

Na skutek podziału Nieruchomości na wskazanych działkach będących przedmiotem wywłaszczenia nie zostały wzniesione budynki ani budowle. Wywłaszczone działki są niezabudowane.

Nieruchomość, w skład której wchodzą wywłaszczone działki została nabyta w drodze darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a więc Wnioskodawcy z tytułu jej nabycia, nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Nieruchomość należy do majątku prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej. Jednakże należy podkreślić, iż pomimo wprowadzenia Nieruchomości do majątku działalności gospodarczej, wydzielone działki (niezabudowany grunt) nie była w żaden sposób wykorzystywana do prowadzenia przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej, w szczególności wydzielone działki nie były udostępniana osobom trzecim za wynagrodzeniem, na przykład poprzez najem czy dzierżawę gruntu.

Wnioskodawca na przedmiotowych wydzielonych działkach nie prowadzi działalności handlowej czy usługowej oraz nie wykorzystuje jej dla celów zarobkowych, pomimo, iż formalnie, Nieruchomość należy do majątku prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej.

Wnioskodawca również nie podjął żadnych działań mających na celu uzbrojenie wydzielonych działek w celu jej przyszłego wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej.

W konsekwencji powyższych zdarzeń, Wnioskodawca powziął wątpliwości odnośnie do kwestii, czy wypłata na rzecz Wnioskodawcy wysokości odszkodowania podlega opodatkowaniu VAT, czy jednak w ramach przedmiotowej czynności, Wnioskodawca nie działał jako podatnik VAT prowadzący działalność gospodarczą.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego

Działki, o których mowa we wniosku zostały nabyte przez Wnioskodawcę 22 lutego 2023 r. na podstawie umowy darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Działki nie były wykorzystywane w żaden konkretny sposób. Nie były wykorzystywane ani do prowadzenia działalności gospodarczej, ani nie zaspokajały określonych funkcji osobistych. Wnioskodawca przyjął darowiznę obejmującą przedsiębiorstwo wraz z jego składnikami majątkowymi, w tym przedmiotową Nieruchomość. Nieruchomości zostały wprowadzone do majątku działalności gospodarczej, ponieważ stanowiły element zorganizowanej części darowanego przedsiębiorstwa ze strony darczyńcy. Z uwagi na charakter jednoosobowej działalności gospodarczej, w której nie dochodzi do wyodrębnienia majątku przedsiębiorcy od majątku działalności, przypisanie Nieruchomości do majątku działalności gospodarczej miało przede wszystkim charakter organizacyjny i ewidencyjny.

Nieruchomości będące przedmiotem wniosku nie były wykorzystywane w żadnym konkretnym celu. Ani nie były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, dostawy towarów czy świadczenia usług, ani w zaspokajaniu potrzeb osobistych. W Konsekwencji działki wywłaszczone nie były wykorzystywane do czynności opodatkowanych czy zwolnionych z opodatkowania VAT.

Poprzedni właściciel (darczyńca) nabył przedmiotową Nieruchomość na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego 13 czerwca 2017 r.

Nabycie Nieruchomości było czynnością niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT (tj. nie skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku VAT). W związku z tym transakcja nie była udokumentowana fakturą z wykazaną kwotą podatku VAT, a darczyńcy nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia Nieruchomości.

Od momentu nabycia działek poprzedni właściciel nie wykorzystywał ich do prowadzenia działalności ani do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Działki nie były wykorzystywane do czynności opodatkowanych VAT, zwolnionych z VAT ani podlegających opodatkowaniu VAT. Pozostawały niewykorzystywane.

W przeszłości Wnioskodawca nie dokonywał sprzedaży innych nieruchomości z majątku prywatnego. W związku z tym Wnioskodawca nie był zobowiązany do rejestracji jako czynny podatnik VAT z tytułu sprzedaży nieruchomości.

Pytanie

Czy przymusowe zbycie wydzielonych działek opisanych we wniosku w zamian za odszkodowanie stanowi czynność opodatkowaną podatkiem VAT?

Pani stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) (dalej jako „Ustawa o VAT) opodatkowaniu podatkiem VAT podlega między innymi odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju.

Jednakże nie każda czynność stanowiąca odpłatną dostawę towarów, będzie podlegała opodatkowaniu VAT, ponieważ oprócz kryteria przedmiotowego, podleganie opodatkowaniu VAT jest również zależne od kryterium podmiotowego, określonego w art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, a więc dokonywania czynności przez podatnika VAT.

Podatnikiem VAT zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT jest między innymi osoba fizyczna wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą.

Definicja działalności gospodarczej określona w art. 15 ust. 2 Ustawy o VAT, stanowi, iż działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej, co zostało między innymi wskazane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako „NSA”) z 27 maja 2014 r. I FSK 774/13. Sąd uznał, iż w celu ustalenia czy osoba fizyczna działa w charakterze podatnika VAT należy zwrócić uwagę, czy działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną) czyli stałą (powtarzalność czynności i zamiar wykazany obiektywnymi dowodami ich kontynuacji), a w konsekwencji zorganizowaną.

I FSK 774/13:

„Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając działki budowlane działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą (powtarzalność czynności i zamiar wykazany obiektywnymi dowodami ich kontynuacji), a w konsekwencji zorganizowaną”.

„Zbycie natomiast nawet kilkunastu działek o charakterze budowlanym (udziałów w takich działkach), powstałych z podziału gruntu rolnego i po uzyskaniu warunków ich zabudowy, nie stanowi per se działalności handlowej podlegającej opodatkowaniu VAT, gdyż brak przesłanek świadczących o takiej aktywności sprzedawcy w zakresie zbycia przedmiotowych udziałów w gruncie, która byłaby porównywalna do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem (brak przesłanek zawodowego - stałego i zorganizowanego charakteru takiej działalności)”.

Przyglądając się powyższej definicji NSA, należy z całą pewnością uznać, iż czynność podejmowana przez Wnioskodawcę nie ma charakteru profesjonalnego, cechującą się powtarzalnością i chęcią kontynuacji takiej działalności.

Przede wszystkim zbycie Nieruchomości, w skład której wchodzą wydzielone działki nie nastąpi z woli Wnioskodawcy a więc w przedmiotowej sytuacji nie można mówić o prowadzeniu działalności w sposób stały czy też powtarzalny czy także zorganizowany. Przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy nie jest obrót i zarządzaniem nieruchomościami, w konsekwencji czego, również nie można przyznać, iż jednorazowa absolutnie okazjonalna i przymusowa sprzedaż majątku działalności gospodarczej nosi znamiona działalności zorganizowanej, a więc profesjonalnej. Potęgując argumentację, należy wskazać, iż pomimo formalnego przynależenia Nieruchomości, w skład której wchodzą wydzielone działki do działalności gospodarczej Wnioskodawcy, w rzeczywistości nie były wykorzystywane do jej prowadzenia.

Ponadto Dyrektor KIS cytując orzeczenie TSUE w interpretacji 0111-KDIB3-2.4012.130.2025.3.AK wskazał, iż za podatnika należy uznać osobę które dokonując sprzedaży angażuje podobne środki podobne do tych, które wykazują podmioty profesjonalnie zajmujące się obrotem nieruchomościami:

„Inaczej jest natomiast jak wyjaśnił Trybunał - w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy. Zatem za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, tj. działania wykraczające poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym. Chodzi tu przykładowo o nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym na tego rodzaju aktywność „handlową" wskazywać musi ciąg powyżej przykładowo przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich”.

Należy zwrócić uwagę iż Wnioskodawca nie podejmował żadnego rodzaju aktywności, które zostały wskazane w powyżej przedstawionej interpretacji. Na wydzielonych działkach będącej przedmiotem wywłaszczenia, nie zostały podjęte żadne działania mające na celu zwiększenie jej atrakcyjności.

W konsekwencji mając na uwadze orzecznictwo NSA wskazujące, iż podatnikiem VAT jest osoba wykonująca czynności o charakterze stałym, zorganizowanym, mające charakter zawodowy oraz interpretację powołującą się na orzecznictwo unijne wskazującą iż podatnikiem jest osoba wykazująca aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, z całą pewnością należy uznać, iż Wnioskodawca z tytułu przymusowej sprzedaż Nieruchomości w zamian za odszkodowanie nie działał jako podatnik VAT.

Wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami ani nie dokonuje czynności podobnych do podmiotów zajmujących się taka działalnością. Ponadto, sprzedaż ma charakter jednorazowy, wymuszony realizacją inwestycji publicznej, dlatego też nie sposób uznać (na co wskazywał NSA), iż czynności zbycia ma charakter profesjonalny, stały i powtarzalny.

Podsumowując Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż przymusowe zbycie wydzielonych działek opisanych we wniosku w zamian za odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Na podstawie art. 2 pkt 6 i 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:

6) towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii;

22) sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.

Zgodnie z art. 46 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.):

Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.

Zgodnie z powołanymi przepisami, grunty spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż jest traktowana jako czynność odpłatnej dostawy towarów na terytorium kraju.

Aby czynność podlegała opodatkowaniu, musi być wykonana przez podatnika.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych, a sprzedaż składników majątku wykorzystywanych w działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Tym samym, nie jest działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty ani też wykorzystany w trakcie jego posiadania w celu jego odsprzedaży i nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Jednakże każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jest uznany za podatnika podatku od towarów i usług.

Na podstawie art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:

Zatem wykorzystywanie majątku prywatnego stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży nieruchomości jest ustalenie, czy działanie to można uznać za wykorzystywanie majątku w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został i faktycznie wykorzystany na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności gospodarczej.

Pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy. Zasadne jest odwołanie się w niej do treści wyroku TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht). Orzeczenie to dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Kwestia opodatkowania sprzedaży działek była przedmiotem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10).

Trybunał orzekł, że liczba i zakres transakcji sprzedaży nie ma charakteru decydującego i nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Trybunał stwierdził, że dużych transakcji sprzedaży można dokonywać również jako czynności osobistych.

Podobnie okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie, nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego.

Trybunał wyjaśnił, że inaczej jest w przypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy. Przykładowo podane zostały działania polegające na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym.

Z powyższej analizy przepisów wynika, że warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie:

-     po pierwsze - czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,

-     po drugie - czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.

Dostawa towarów (np. gruntów) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana jest przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działający w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT, istotne jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy. Dopiero po zdefiniowaniu podmiotu jako podatnika VAT – co do zasady – mają zastosowanie przepisy ustawy o podatku od towarów i usług dla określenia jego praw i obowiązków. Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku VAT, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. W przypadku zbywania nieruchomości ocenie podlegać muszą przede wszystkim okoliczności związane z nabyciem, wykorzystaniem nieruchomości, czy działania, jakie podejmuje zbywca w celu dokonania sprzedaży.

Zgodnie z art. 112 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399):

Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

W myśl art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:

Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

Istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanej, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji - nie wymaga się współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.

Zgodnie z przywołanym wyżej art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, wywłaszczenie nieruchomości, czyli przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie, stanowi dostawę towarów i - co do zasady - w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu VAT.

Należy jednak zaznaczyć, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz dostawa towarów - przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.

Z opisu sprawy wynika, że jest Pani osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą i jest Pani zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT). 31 lipca 2025 r. wobec Pani została wydana Decyzja Wojewody (…) ustalająca odszkodowanie za wywłaszczenie prawa własności wydzielonych działek nr 1 oraz nr 3 objętych księgą wieczystą KW nr (…) w związku z realizacją inwestycji drogowej. W związku z ciągiem powyższych zdarzeń, otrzymała Pani odszkodowanie pieniężne za wywłaszczenie działek. Wywłaszczone działki są niezabudowane. Nieruchomość, w skład której wchodzą wywłaszczone działki została przez Panią nabyta 22 lutego 2023 r. w drodze darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a więc z tytułu jej nabycia, nie przysługiwało Pani prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Nieruchomość należy do majątku prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej. Jednakże, pomimo wprowadzenia Nieruchomości do majątku działalności gospodarczej, wydzielone działki (niezabudowany grunt) nie były w żaden sposób wykorzystywane do prowadzenia przez Panią działalności gospodarczej, w szczególności wydzielone działki nie były udostępniana osobom trzecim za wynagrodzeniem, na przykład poprzez najem czy dzierżawę gruntu. Na przedmiotowych wydzielonych działkach nie prowadzi Pani działalności handlowej czy usługowej oraz nie wykorzystuje jej dla celów zarobkowych, pomimo, iż formalnie, Nieruchomość należy do majątku prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej. Nie podjęła Pani żadnych działań mających na celu uzbrojenie wydzielonych działek w celu jej przyszłego wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej. Nieruchomości zostały wprowadzone do majątku działalności gospodarczej, ponieważ stanowiły element zorganizowanej części darowanego przedsiębiorstwa ze strony darczyńcy. Z uwagi na charakter jednoosobowej działalności gospodarczej, w której nie dochodzi do wyodrębnienia majątku przedsiębiorcy od majątku działalności, przypisanie Nieruchomości do majątku działalności gospodarczej miało przede wszystkim charakter organizacyjny i ewidencyjny.

Pani wątpliwości dotyczą kwestii, czy przymusowe zbycie wydzielonych działek opisanych we wniosku w zamian za odszkodowanie stanowi czynność opodatkowaną podatkiem VAT.

Aby odpowiedzieć na Pani pytanie, należy najpierw ustalić, czy dokonując dostawy gruntu działała Pani w charakterze podatnika VAT.

W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że jest Pani czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, prowadzącym działalność w zakresie produkcji odzieży wierzchniej. Wskazała Pani, że nabyte działki wprowadziła Pani do swojej działalności gospodarczej, ponieważ stanowiły element zorganizowanej części darowanego przedsiębiorstwa ze strony darczyńcy. Tym samym, stwierdzić należy, że dokonane zbycie omawianej Nieruchomości nie może stanowić jedynie czynności związanej ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Sposób nabycia omawianych działek nie był typowy dla działań podejmowanych przez osobę fizyczną w zakresie zarządzania majątkiem osobistym – prywatnym, bowiem została Pani przekazana darowizna – zorganizowana część przedsiębiorstwa, czyli potencjalnie m.in. nieruchomość przekazywana była w celu kontynuacji działalności gospodarczej zbywcy.

Z okoliczności sprawy wynika zatem, że nieruchomość będąca przedmiotem sprzedaży nie stanowi Pani majątku prywatnego, bowiem wywłaszczona nieruchomość stanowi element zorganizowanej części przedsiębiorstwa, którą Pani nabyła. Tym samym, nieruchomość należy do majątku prowadzonej działalności gospodarczej. Wobec powyższego wytyczne wynikające z powołanego wyżej orzeczenia TSUE w sprawach C-180/10 i C-181/10 nie będą miały w Pani sprawie zastosowania. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że - jak Pani wskazała – nie prowadzi Pani działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami, a sprzedaż ma charakter jednorazowy, wymuszony realizacją inwestycji publicznej.

Zbywając działki nr 1 oraz nr 3 w ramach wywłaszczenia wypełnia Pani przesłanki określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy, gdyż, jak wyżej wskazano działki nie stanowią Pani majątku prywatnego. Należy przy tym zaznaczyć, że zbycie składników majątku przedsiębiorstwa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, mimo, że wywłaszczenie Nieruchomości nie nastąpiło z Pani woli.

W konsekwencji, przeniesienie prawa własności działek nr 1 i nr 2 za odszkodowaniem wynikającym z wydanej Decyzji Wojewody (…) jest dokonana w ramach działalności gospodarczej i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako odpłatna dostawa towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.

W efekcie Pani stanowisko uznaję za nieprawidłowe.

Jednocześnie informuję, że przy spełnieniu warunków wynikających z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, zgodnie z którym:

ww. sprzedaż niezabudowanych działek nr 1 i nr 3 może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT.

Ocena opodatkowania sprzedaży nieruchomości przez osoby fizyczne, nie jest pojęciem uniwersalnym, opiera się ona każdorazowo na analizie całokształtu wykonywanych przez osoby fizyczne czynności i powinna być dokonywana z punktu widzenia każdego odrębnego stanu faktycznego z osobna, uwzględniając te okoliczności. Tym samym wskazane orzeczenia potraktowano jako element argumentacji Zainteresowanych, jednakże nie mogą one stanowić podstawy dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do powołanego przez Panią wyroku sądu, wskazać należy, że powołany przez Panią wyrok nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zapadł on w odniesieniu do indywidualnego opisu sprawy, który jest odmienny od wskazanego przez Panią.

Odnosząc się do powołanej przez Panią interpretacji indywidualnej należy wskazać, że dotyczy ona innego stanu faktycznego. Interpretacja nr 0111-KDIB3-2.4012.130.2025.3.AK z 16 maja 2025 r. dotyczy sytuacji, w której Wnioskodawca nie był i nie jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Nie prowadził i nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie był i nie jest rolnikiem ryczałtowym ani żadnym innym. Działkę, z której wydzielono działkę pod chodnik nabył w drodze darowizny. Przez cały okres posiadania działki nie była ona w żaden sposób użytkowana przez ani przez nikogo innego, kosił tylko na niej trawę.

Zatem powyższe rozstrzygnięcia zapadły w indywidualnych sprawach osadzonych w odmiennych stanach faktycznych i nie mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie zawarte w tej interpretacji.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który przedstawiła Pani i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.