0114-KDIP1-1.4012.474.2026.2.AWY

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

25 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia, czy część przedsiębiorstwa Wnioskodawcy związana z działalnością budowlaną stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, w związku z czym planowany umowny dział spadku będzie wyłączony z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 27 lipca 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. w spadku (dalej: Wnioskodawca) składa się z dwóch niezależnych od siebie pionów operacyjnych, tj. działalności budowlanej oraz działalności związanej z najmem i obsługą nieruchomości. Istotnym jest, że oba ww. piony funkcjonują w separacji, a ich działalność operacyjna nie jest w żaden sposób wzajemnie zależna.

Działalność budowlana polega na realizacji robót budowlanych, w tym zwłaszcza w zakresie realizacji przetargów i zamówień publicznych. Wykonywane roboty budowlane przez Wnioskodawcę polegają przede wszystkim na budowie obiektów kubaturowych i budynków przemysłowych. Wnioskodawca realizuje również roboty budowlane w przedmiocie budowy i remontów mostów, dróg i autostrad.

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. w spadku zostało zarejestrowane w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej w 1991 r. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. w spadku jest czynnym podatnikiem VAT od 1 stycznia 1997 r.

W dniu śmierci Pana A.A. powstało tzw. przedsiębiorstwo w spadku, tj. z dniem 29 kwietnia 2025 r. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym, zarząd sukcesyjny wygasa z upływem dwóch lat od śmierci przedsiębiorcy. W związku z powyższym, o ile nie nastąpi sądowe przedłużenie zarząd sukcesyjny Wnioskodawcy ustanie z dniem 29 kwietnia 2027 r.

Mając na uwadze, tymczasowość instytucji zarządu sukcesyjnego, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. w spadku planuje w ramach umownego działu spadku dokonanie przekazania pomiędzy spadkobiercami dwóch zorganizowanych części przedsiębiorstwa odzwierciedlających ww. obszary działalności gospodarczej i ma w przyszłości funkcjonować jako dwa niezależne przedsiębiorstwa.

W ramach wskazanej czynności umownego działu spadku, przedsiębiorstwo Wnioskodawcy ma zostać podzielone na:

a)  działalność budowlaną, którą nabędzie aktualny zarządca sukcesyjny - Pan B.B.;

b)  działalność związaną z najmem i obrotem nieruchomościami, którą nabędzie Pan C.C. do prowadzonej działalności gospodarczej.

W dniu planowanego działu spadku, Pan B.B. będzie prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w przedmiocie wykonywania robót budowlanych w zakresie tożsamym jak aktualne przedsiębiorstwo Wnioskodawcy. W ww. zakresie należy zauważyć, iż Pan B.B. jest spadkobiercą Pana A.A. (relacja ojciec-syn), będzie zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT.

Umowny dział spadku w wyniku którego nastąpi podział przedsiębiorstwa Wnioskodawcy nastąpi po planowanym rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej przez Pana B.B.

Poniżej przedstawiamy zespół składników majątkowych i niemajątkowych wchodzących w skład działalności zw. z działalnością budowlaną Wnioskodawcy.

I.    Zestawienie nieruchomości

lp.	numer KW	położenie	Opis nieruchomości
1.	(…)	ul. A., B. (…)	Droga dojazdowa
2.	(…)	ul. A., B. (…)	Droga dojazdowa
3.	(…)	ul. A1, B. (…)	Działka zabudowana

Przedmiotowe nieruchomości są aktualnie wykorzystywane do prowadzenia działalności Wnioskodawcy w zakresie działalności budowlanej. Nieruchomość przy ul. A. jest bezpośrednio wykorzystywana przez Wnioskodawcę wraz z drogami zabudowanymi. Wraz z przedmiotowymi nieruchomościami zostaną przeniesione również wszelkie umowy zobowiązaniowe związane z ww. składnikami majątkowymi (np. zw. z rozliczeniem mediów).

Należy odróżnić zespół nieruchomości związanych z działalnością budowlaną (wskazane powyżej) oraz składników nieruchomościowych przedsiębiorstwa związanych bezpośrednio z najmem nieruchomości (w ww. zakresie złożono odrębny wniosek o wydanie interpretacji podatkowej).

II.  Zestawienie umów

Działalność gospodarcza Wnioskodawcy posiada zawartych szereg umów o wykonywanie i realizację robót budowlanych, z których aktualna część może zostać zakończona na dzień działu spadku. W ww. zakresie należy zaznaczyć, iż przedsiębiorstwo Wnioskodawcy jest „żywym” organizmem, które zawiera umowy z klientami na bieżąco, realizuje projekty, które są w trakcie, a tym samym ilość umów może na moment finalnej czynności, o której ocenę Wnioskodawca prosi, może się różnić, z tego względu poniżej wymieniane są tylko przykładowe umowy.

Istotne część realizacji robót budowalnych dotyczy zamówień publicznych i realizacji przetargów.

Niezależnie od powyższego, Wnioskodawca przeniesie w ramach działu spadku wszystkie umowy zw. z wykonawstwem robót budowlanych, w tym umowy zw. z obsługą przedsiębiorstwa w zakresie robót budowlanych.

Aktualnie Wnioskodawca realizuje m.in. umowy związane z:

a)  budową kładki pieszo-rowerowej wraz z budową ciągu pieszo-rowerowego w miejscowości C.;

b)  remontem mostu w miejscowości D. wraz z dojazdami w niezbędnym zakresie;

c)  budową stanowiska do badań materiałów wybuchowych wraz murami osłonowymi w E.;

d)  wykonaniem drogi w zakładzie produkcyjnym w F.;

e)  remontem przepustu drogi wojewódzkiej w miejscowości G.;

f)   modernizacją strefy wjazdu dla instytutu badawczego w E.;

g)  realizacją roboty budowlanej dla gm. H.

Wnioskodawca w ramach umownego działu spadku ma przenieść wszystkie umowy związane z działalnością budowlaną, które aktualnie będą obowiązywały Wnioskodawcę na dzień ww. czynności.

Ponadto, Wnioskodawca zamierza przenieść pozostałe umowy związane z działalnością budowlaną, w tym szczególnie umowy leasingowe zw. z działalnością budowlaną, w tym co najmniej:

a)  leasing samochodu (…),

b)  leasing samochodu (…).

III. Zasoby ludzkie

W skład działalności związanej z usługami budowlanymi Wnioskodawcy wchodzą zasoby ludzkie, tj. pracownicy i zleceniobiorcy, którzy znajdują się aktualnie na liście płac Wnioskodawcy. W ramach planowanego działu spadku, wszyscy pracownicy i zleceniobiorcy dedykowani do wykonywania czynności związanych z działalnością budowlaną (robotami budowlanymi, w tym szczególnie związanymi z budową dróg publicznych, mostów etc.) zostaną przeniesieni do działalności gospodarczej prowadzonej przez Pana B.B.

Na moment składania wniosku, część budowlana przedsiębiorstwa to ok. 22 umów o pracę lub zlecenie. Wnioskodawcy trudno jest wskazać konkretną liczbę, gdyż nie jest precyzyjnie znany momencie, w której dojdzie do planowanego działu spadku - ten bowiem uzależniony jest od składanego wniosku o interpretacje i uzyskanej odpowiedzi, dlatego też finalna liczba pracowników może ulec nieznacznej zmianie. Co istotne celem działu spadku jest przeniesienie wszystkich pracowników i zleceniobiorców związanych z działalnością wykonywanych robót budowalnych.

Z zasobami ludzkimi jest również związana umowa z Powiatowym Urzędem Pracy (PUP) o doposażenie stanowiska pracy dla 4 pracowników (3 pracowników fizycznych, 1 pracownika biurowego). Wnioskodawca jest związany ww. umową do lipca 2027 r.

Ww. umowa za zgodą PUP zostanie przeniesiona wraz z całą działalnością budowlaną do działalności gospodarczej prowadzonej przez Pana B.B.

IV.      Środki trwałe

W skład działalności związanej z usługami budowlanymi Wnioskodawcy wchodzą środki trwałe, w tym szczególnie:

a)  wyposażenie biurowe (biurka, drukarki, komputery - notebooki i komputery stacjonarne wraz z wyposażeniem stanowiska);

b)  pojazdy: flota samochodów osobowych, traktor, koparka i koparko-ładowarki, wózki podnośnikowe i widłowe;

c)  urządzenia budowlane: frezarki, giętarki, zagęszczarki, kontenery, betoniarki, agregaty, brudownice, buławy wibracyjne, centralka telefoniczna, detektory, kompresory, miernik, maszyna wibrująca, wiaty magazynowe, młoty wyburzeniowe, traktory.

W ramach planowanego działu spadku, całe aktualne wyposażenie biurowe, pojazdy, urządzenia budowlane dedykowane do wykonywania czynności związanych z działalnością budowlaną (robotami budowlanymi, w tym szczególnie dróg publicznych, mostów etc.) zostaną przeniesione do działalności gospodarczej prowadzonej przez Pana B.B. Aktualna lista środków trwałych przekracza ponad 100 pozycji.

Wnioskodawcy trudno jest wskazać konkretną liczbę i w momencie w której dojdzie do planowanego działu spadku ww. liczba może ulec zmianie. Celem jednak jest przeniesienie wszystkich pracowników i zleceniobiorców związanych z działalnością wykonywanych robót budowalnych.

V.  Środki zgromadzone na rachunku bankowym

Wnioskodawca posiada rachunki bankowe na którym wyodrębnia się przychody i wydatki związane z działalnością budowlaną. Ww. środki finansowe zostaną przeniesione w ramach umownego działu spadku do przedsiębiorstwa Pana B.B.

W związku z powyższym, po przeniesieniu ww. zorganizowanego zespołu składników majątkowych (nieruchomości, umów, pracowników) możliwa będzie pełna, nieprzerwana kontynuacja działalności gospodarczej w zakresie wykonawstwa i realizacji robót budowlanych.

Nieprzerwana kontynuacja części działalności budowlanej przedsiębiorstwa w spadku będzie możliwa dzięki przeniesieniu środków trwałych, nieruchomości, posiadanych zasobów ludzkich wraz z umowami cywilnoprawnymi.

W związku z powyższym Wnioskodawca powziął wątpliwość odnośnie skutków podatkowych, jakie mogłoby przynieść Wnioskodawcy opisane wyżej przeniesienie części przedsiębiorstwa w spadku do prowadzonej działalności gospodarczej Pana B.B. (jako spadkobiercy) w ramach umownego działu spadku.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Na dzień transakcji będzie istniał szereg zobowiązań związanych z działalnością budowlaną. Wszystkie zobowiązania związane z działalnością budowlaną Wnioskodawcy zostaną przeniesione do działalności gospodarczej B.B., w tym szczególnie związane z (a) zawartymi umowami o roboty budowlane, umowami leasingowymi wskazanymi w treści opisu zdarzenia przyszłego (b) nieruchomościami związanymi z działalnością budowlaną (c) umowami związanymi z „zasobami ludzkimi” - pracownikami, współpracownikami etc.

Celem jest wydzielenie części budowlanej przedsiębiorstwa do działalności gospodarczej B.B.

Zespół składników majątkowych związany z działalnością budowlaną na moment jego przeniesienia do działalności gospodarczej B.B. będzie wyodrębniony na płaszczyźnie organizacyjnej. Wyodrębnienie ma charakter faktyczny w którym możliwe jest przypisanie poszczególnych składników majątkowych i niemajątkowych do działalności budowlanej.

W ww. zakresie podkreślić należy, iż część budowlana posiada kompleksowy związany ze sobą zespół składników związanych z (a) umowami o roboty budowlane, umowami leasingowymi wskazanymi w treści opisu zdarzenia przyszłego (b) nieruchomościami związanymi z działalnością budowlaną (c) umowami związanymi z „zasobami ludzkimi” – pracownikami, współpracownikami etc.

Na poziomie organizacyjnym dostrzegalny jest poziom na komórki organizacyjne przedsiębiorstwa, w tym szczególnie związane z brygadami wykonującymi roboty, działem sprzedaży etc.

Zespół składników majątkowych związany z działalnością budowlaną na moment jego przeniesienia do działalności gospodarczej B.B. będzie wyodrębniony na płaszczyźnie finansowej.

Na podstawie prowadzonej przez Państwa ewidencji księgowej możliwe będzie przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do działalności budowlanej.

Dodatkowo możliwe jest przyporządkowanie rachunków bankowych (wyciągów) do wskazanej działalności operacyjnej (budowlanej).

W ramach wydzielenia zostaną przeniesione środki pieniężne znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym Wnioskodawcy.

Zespół składników majątkowych związany z działalnością budowlaną na moment jego przeniesienia do działalności gospodarczej B.B. będzie wyodrębniony na płaszczyźnie funkcjonalnej.

Przenoszony zespół składników majątkowych i niemajątkowych będzie zdolny do realizacji wykonywanych umów o roboty budowlane, jak również do zawiązania i realizacji nowych robót. W ww. zakresie podkreślić, iż przeniesienie (wydzielenie) części przedsiębiorstwa w zakresie budowlanym nie spowoduje przerwy w działaniu i realizacji kontraktów. Ww. czynności prawne nie będą miały wypływu na realizowane zadania gospodarcze - działalność gospodarcza będzie prowadzona w sposób nieprzerwany.

Wyodrębnienie funkcjonalne w ww. przypadku polega na tym, iż przenoszony zespół majątkowy (środki trwałe), niematerialny (umowy, ludzie) wyodrębniony finansowo i organizacyjnie może w praktyce po przeniesieniu działać samodzielnie w działalności B.B.

Pytanie

Czy część przedsiębiorstwa Wnioskodawcy związana z działalnością budowlaną, o której mowa w stanie faktycznym, spełnia definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy VAT, w związku z czym planowany umowny dział spadku będzie wyłączony z zakresu opodatkowania VAT, na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zgodnie z art. 6 ustawy o VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Powyższy przepis wyłącza spod reżimu ustawy o VAT każdą transakcję zw. z przeniesieniem własności przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w tym poprzez zbycie (sprzedaż), wkład niepieniężny do spółki prawa handlowego, jak również w ramach działu spadku.

Zgodnie z art. 2 pkt 27e ustawy VAT, przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa rozumie się organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Zgodnie z powszechnie akceptowaną wykładnią powyższej definicji dla przyjęcia, że w danym przypadku występuje zorganizowana część przedsiębiorstwa konieczne jest spełnienie następujących warunków:

1) występuje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań;

2) zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;

3) składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych (wyodrębnienie funkcjonalne);

4) zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

W związku z powyższym należy wskazać, że nie wystarczy zatem zorganizowanie jakiejkolwiek masy majątkowej w całość, ale musi ona odznaczać się odrębnością organizacyjną i finansową, z możliwością samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Istotne jest, aby dana masa majątkowa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań).

Następnym warunkiem jest, aby tak określony zespół składników został wydzielony w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to powinno mieć miejsce na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych).

Przepisy podatkowe zawarte w ustawie o VAT nie definiują wprost pojęcia wyodrębnienia organizacyjnego.

Zasadniczo wskazuje się, iż wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej danego podmiotu. Takie wyodrębnienie organizacyjne przyjmuje najczęściej formę wydzielenia w strukturze przedsiębiorstwa części jego majątku wraz z właściwymi składnikami niemajątkowymi w formie odrębnej komórki, np. działu, zespołu, departamentu, pionu, wydziału, czy też oddziału bądź zakładu. Jak wskazywano w praktyce interpretacyjnej organów podatkowych: „Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp.

Wyodrębnienie organizacyjne może dotyczyć, również określonego zespołu składników, który np. podział wg obsługi poszczególnych klientów, obsługi geograficznej, ze względu na pozyskanie przez wspólników etc. (nawet w tej samej branży).

Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące część przedsiębiorstwa powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa” (por. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 31 maja 2024 r., sygn.: 0113-KDIPT1-2.4012.177.2024.2.AJB).

Zwrócić należy uwagę, iż w interpretacji podatkowej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 20 listopada 2024 r. nr 0111-KDIB3-3.4012.395.2024.2.MAZ wskazano, iż „Wyodrębnienie organizacyjne ZCP ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział - co może potwierdzać m.in. stan faktyczny, zarządzenie, regulamin wewnętrzny etc.”

W aspekcie organizacyjnym można wskazać na następujące okoliczności dotyczące działalności związanej z wykonywaniem robót budowlanych:

a)  charakter prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na wykonywaniu robót budowalnych (odmiennej od części nieruchomościowej zw. z najmem nieruchomości);

b)  duży stopień samodzielności w podejmowaniu decyzji dotyczących bieżącej działalności dot. działalności budowlanej, tj. wystarczającej do samodzielnego funkcjonowania (autonomia działalności);

c)  posiadanie struktur kadrowych i zaplecza osobowego, które jest zdolne do wykonywania i kontynuacji zawartych umów o roboty budowlane i jednocześnie dedykowanej wyłącznie do tego obszaru;

d)  posiadanie zaplecza technicznego, w tym maszyn i urządzeń, wyposażenia biurowego, pojazdów, które są zdolne do realizacji kontraktów budowlanych;

e)  zawiązane kontrakty i umowy o realizację robót budowlanych umożliwiające osiągnięcie przychodów przez część budowlaną przedsiębiorstwa;

f)   zawiązane umowy cywilnoprawne zw. z obsługą części budowlanej przedsiębiorstwa, w tym umów zobowiązaniowych.

Warunki wystąpienia wyodrębnienia finansowego również nie zostały wskazane w przepisach prawa podatkowego. Przyjmuje się jednak, że ma ono miejsce w sytuacji, gdy sposób prowadzenia ewidencji rachunkowej danego podmiotu pozwala na przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz aktywów i pasywów do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez organy podatkowe: „Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznaczą samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez, odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa” (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 31 maja 2024 r., sygn.: 0113-KDIPT1-2.4012.177.2024.2.AJB). Wyodrębnienie finansowe ma zatem miejsce, gdy istnieje możliwość wyodrębnienia podstawowych informacji o sytuacji finansowej i majątkowej zorganizowanej części przedsiębiorstwa (np. rachunku bankowego lub środków zgromadzonych na rachunku bankowym). Jednocześnie, spełnienie ww. przesłanki nie jest uzależnione od posiadania samodzielności finansowej, której zorganizowana część przedsiębiorstwa nie jest w stanie posiadać, z uwagi na brak odrębnej podmiotowości prawnej.

Prowadzony przez Wnioskodawcę system finansowo-księgowy umożliwia wyodrębnienie przychodów osiąganych z tytułu realizacji umów o roboty budowlane - w szczególności wynagrodzenia kontraktowego, faktur częściowych wystawianych zgodnie z harmonogramem płatności oraz należności z tytułu wykonanych i odebranych etapów prac i przypisanie ich wyłącznie do działalności budowlanej. Podobnie, istnieje możliwość przyporządkowania ponoszonych kosztów do osiadanych przychodów z tytułu prowadzonej działalności budowlanej, w tym szczególnie kosztów zw. z materiałami, sprzętem, podwykonawstwem, wynagrodzeniami pracowników etc. Wnioskodawca ewidencjonuje ww. koszty w sposób umożliwiający przyporządkowanie do poszczególnych kontraktów i całości działalności budowlanej.

Dodatkowo do działalności budowlanej przyporządkowane są konkretne rachunku bankowe na których ulokowane środki finansowe można przyporządkować wyłącznie do działalności budowalnej (istnieje możliwość ustalenia środków pieniężnych wygenerowanych przez Wnioskodawcę z tyt. działalności budowlanej).

Z kolei, wyodrębnienie funkcjonalne polega na tym, że dany zespół składników majątkowych powinien umożliwiać realizację określonych zadań gospodarczych. Innymi słowy, wyodrębnienie funkcjonalne powinno być rozumiane jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań, funkcji gospodarczych.

Przedsiębiorstwo Wnioskodawcy wyodrębnia aktualnie dwa, odrębne od siebie pod względem obszaru działalności piony operacyjne, tj. działalności budowlanej oraz działalności związanej z najmem nieruchomości.

Za istnieniem odrębnego pionu związanego z działalnością budowlaną (innego, aniżeli działalność zw. z najmem) przemawia możliwość wskazania obrotu (przychodu) związanego z realizacją i wykonaniem robót budowlanych. Obrót z działalności budowlanej stanowi odrębny rodzaj usługi od usług najmu i obsługi nieruchomości.

Jednocześnie istnieje możliwość przyporządkowania do ww. obrotu (przychodu), klasy aktywów związanej wyłącznie z tym rodzajem działalności (nieruchomości wykorzystywane do działalności budowlanej, środków trwałych - w tym maszyn i urządzeń), jak również powiązanych umów cywilnoprawnych, w tym szczególnie zaangażowanych zasobów ludzkich (umowa zlecenia) dedykowanych do realizacji robót budowlanych.

W związku z tym, pion operacyjny związany z działalnością budowlaną obejmuje elementy niezbędne do dalszego samodzielnego wykonywania działań gospodarczych, które realizuje w obecnej strukturze przedsiębiorstwa. Jak wskazują organy podatkowe: „Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona - obiektywnie oceniając - posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą umożliwić Nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.” (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 31 maja 2024 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.177.2024.2.AJB).

Zorganizowaną część przedsiębiorstwa definiuje, również zdolność do bycia niezależnym przedsiębiorstwem samodzielnie realizującym określone zadania gospodarcze. Oznacza to, że zorganizowana część przedsiębiorstwa powinna posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy i to jeszcze w ramach istniejącego przedsiębiorstwa. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez organy podatkowe: „(...) wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie” (por. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 31 maja 2024 r., sygn.: 0113-KDIPT1-2.4012.177.2024.2.AJB).

Wykładnie przepisów zaprezentowaną przez Wnioskodawcę potwierdzają również interpretacje podatkowe wydane przez Dyrektora KIS, tj.:

a)  z 5 lutego 2024 r. nr 0114-KDIP1-1.4012.731.2023.1.ESZ;

b)  z 16 maja 2026 r. nr 0111-KDIB3-3.4012.67.2026.3.MPU;

c)  z 27 maja 2020 r. nr 0114-KDIP1-1.4012.152.2020.2.AKA.

Dodatkowo, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie - nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu - do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.

W kontekście ww. orzecznictwa TSUE należy wskazać, że nie ma podstaw do przyjęcia, że tylko przeniesienie wszystkich składników materialnych i niematerialnych jest okolicznością decydującą o uznaniu danego zespołu składników materialnych i niematerialnych za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, ponieważ jeśli dany zespół składników będzie zdolny do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, to spełnione zostaną przesłanki pozwalające uznać, z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności, że doszło do wydzielenia zorganizowanej części przedsiębiorstwa”.

W związku z tym, należy wskazać, iż zgodnie z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 1 lipca 2020 r. I SA/Po 747/19: „Okoliczność, że zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzy zespół składników majątkowych zdolny do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej należy rozumieć w ten sposób, że w kształcie, w jakim zespół ten jest zbywany, może on wykonywać określone zadania gospodarcze bez modyfikacji.” oraz zgodnie z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 2 października 2019 r. I SA/Bk 320/19: „Zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.p.t.u., ma zatem miejsce wówczas, gdy cały majątek przedsiębiorstwa lub jego zorganizowana część przechodzi co do zasady na własność nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy. Kontynuacja działalności przez nabywcę jest warunkiem wyłączenia spod działania ustawy zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części”.

W ww. zakresie należy podkreślić, iż w ramach umownego działu spadku nastąpi pełna oraz niezakłócona kontynuacja działalności gospodarczej związanej z wyodrębnionym pionem organizacyjnym przedsiębiorstwa, tj. realizacją robót i prac budowlanych (działalność budowlana). W ww. zakresie należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż w ramach planowanego działu spadku:

a)  nastąpi przeniesienie zespołu składników majątkowych (nieruchomości, środków trwałych, maszyn i urządzeń, wyposażenia biurowego),

b)  będą kontynuowane dotychczasowe umowy o realizację robót budowlanych, tj. nie nastąpi przestój w wykonywanych kontraktach budowlanych (co wygeneruje przychód po stronie działalności po zakończonym kontrakcie budowlanym),

c)  będzie kontynuowany zarząd bezpośredni przez Pana B.B.,

d)  zostanie przeniesiony cały skład osobowy - pracowników i zleceniobiorców,

e)  nastąpi pełne wyodrębnienie finansowe (przeniesienie środków pieniężnych),

f)   zostanie zachowane wyodrębnienie organizacyjne, umożliwiające funkcjonalną realizację umów budowlanych.

W wyniku działu spadku, nastąpi przeniesienie wyodrębnionej funkcjonalne zorganizowanej części przedsiębiorstwa dedykowanej do działalności budowlanej w sposób nieprzerwany, z zachowaniem ciągłości organizacyjnej i majątkowej. Wskazany zespół składników majątkowych po przeniesieniu będzie zdolny do kontynuacji działalności gospodarczej w zakresie realizacji umów i przetargów o wykonanie robót budowlanych. Przenoszony zespół składników majątkowych i niemajątkowych pozwala na samodzielnie funkcjonowanie i działanie tej części przedsiębiorstwa już po przeniesieniu. Kluczowe w ww. zakresie jest przeniesienie wskazanego zespołu składników majątkowych (nieruchomości i środków trwałych), pracowników i zleceniobiorców, a także zawartych umów związanych z wykonawstwem robót budowalnych.

Część budowlana aktualnego przedsiębiorstwa w spadku posiada bowiem zespół składników materialnych i niematerialnych niezbędnych do samodzielnego prowadzenia działalności robót budowlanych w oparciu o posiadane aktywa (środki trwałe, nieruchomości, wyposażenie sprzętowe), zasoby ludzkie (pracowników i zleceniobiorców), umowy kontraktowe i inne umowy cywilnoprawne.

Dodatkowo przeniesienie nastąpi do przedsiębiorstwa Pana B.B., który również będzie kontynuował działalność gospodarczą w ww. zakresie, co zapewni nieprzerwaną kontynuację przenoszonej części budowlanej przedsiębiorstwa.

Mając na uwadze, przenoszony zespół składników materialnych i niematerialnych, część przedsiębiorstwa Wnioskodawcy związana z działalnością budowlaną, o której mowa w stanie faktycznym, spełnia definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy VAT, w związku z czym planowany umowny dział spadku będzie wyłączony z zakresu opodatkowania VAT, na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy:

Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:

Jednocześnie przepis art. 6 ustawy wskazuje na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są w nim wskazane czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług, z uwagi jednak na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

I tak, na mocy art. 6 pkt 1 ustawy:

Należy zaznaczyć, że użyte w cyt. przepisie sformułowanie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, nieodpłatne przekazanie, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu. Przepis art. 6 pkt 1 ustawy ma zastosowanie do transakcji, których przedmiotem jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa niezależnie od tego, czy czynność ta ma charakter odpłatny, czy nieodpłatny. Zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej.

Należy zauważyć, że art. 6 pkt 1 ustawy stanowi implementację art. 19 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE. Wcześniej zagadnienie dotyczące przekazania/zbycia całości bądź części majątku regulował art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. Urz. UE L 145 str. 1 ze zm.).

W tym miejscu wskazać należy, że kwestię dotyczącą zarządu sukcesyjnego regulują przepisy ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwaną dalej „ustawą o zarządzie sukcesyjnym”, wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jaki stanowi przedsiębiorstwo w spadku.

Ponadto przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym wprowadziły także zmiany m.in. w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz w ustawie o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym wskazuje, że:

Jak stanowi art. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Art. 9 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym stanowi, że:

Zgodnie z art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Na mocy art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Z kolei, stosownie do art. 49 pkt 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

Na podstawie art. 15 ust. 1a ustawy:

Art. 15 ust. 1b ustawy wskazuje, że:

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

W art. 17 ust. 1i ustawy wskazano, że:

Stosownie do art. 96 ust. 7 ustawy:

Zgodnie z art. 96 ust. 7b ustawy:

Z kolei, w myśl przepisu art. 96 ust. 7c ustawy:

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy dotyczące praw i obowiązków następców prawnych oraz podmiotów przekształcanych znajdują się w rozdziale 14 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), zwana dalej „Ordynacją podatkową”.

Zgodnie z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej:

W myśl art. 97 § 1a Ordynacji podatkowej:

Jak stanowi art. 97 § 1b Ordynacji podatkowej:

Jak stanowi art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej:

W myśl art. 97 § 2a Ordynacji podatkowej:

Na mocy art. 97 § 3 Ordynacji podatkowej:

Z kolei, stosownie do art. 97 § 4 Ordynacji podatkowej:

Z opisu sprawy wynika, że Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. w spadku („Wnioskodawca”) składa się z dwóch niezależnych od siebie pionów operacyjnych:

• działalności budowlanej,
• działalności związanej z najmem i obsługą nieruchomości.

W dniu śmierci A.A. powstało tzw. przedsiębiorstwo w spadku, tj. z dniem 29 kwietnia 2025 r.

Wnioskodawca planuje w ramach umownego działu spadku dokonanie przekazania pomiędzy spadkobiercami dwóch obszarów działalności gospodarczej i ma w przyszłości funkcjonować jako dwa niezależne przedsiębiorstwa.

Przedsiębiorstwo ma zostać podzielone na:

• działalność budowlaną, którą nabędzie aktualny zarządca sukcesyjny - B.B.,
• działalność związaną z najmem i obrotem nieruchomościami, którą nabędzie C.C.

W dniu planowanego działu spadku B.B. będzie prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w przedmiocie wykonywania robót budowlanych w zakresie tożsamym jak aktualne przedsiębiorstwo Wnioskodawcy.

W skład działalności związanej z działalnością budowlaną Wnioskodawcy wchodzi następujący zespół składników majątkowych i niemajątkowych:

I.    Zestawienie nieruchomości:

- nieruchomość stanowiąca drogę dojazdową o nr KW (…),

- nieruchomość stanowiąca drogę dojazdową o nr KW (…),

- nieruchomość stanowiąca działkę zabudowaną o nr KW (…).

Wraz z przedmiotowymi nieruchomościami przeniesione zostaną również wszelkie umowy zobowiązaniowe związane z ww. składnikami majątkowymi (np. związane z rozliczeniem mediów).

II.  Zestawienie umów:

Wnioskodawca przeniesie w ramach działu spadku wszystkie umowy związane z wykonawstwem robót budowlanych, w tym umowy związane z obsługą przedsiębiorstwa w zakresie robót budowlanych.

Aktualnie Wnioskodawca realizuje m.in. umowy związane z:

a)  budową kładki pieszo-rowerowej wraz z budową ciągu pieszo-rowerowego w miejscowości C.;

b)  remontem mostu w miejscowości D. wraz z dojazdami w niezbędnym zakresie;

c)  budową stanowiska do badań materiałów wybuchowych wraz murami osłonowymi w E.;

d)  wykonaniem drogi w zakładzie produkcyjnym w F.;

e)  remontem przepustu drogi wojewódzkiej w miejscowości G.;

f)   modernizacją strefy wjazdu dla instytutu badawczego w E.;

g)  realizacją roboty budowlanej dla gm. H.

Wnioskodawca w ramach umownego działu spadku ma przenieść wszystkie umowy związane z działalnością budowlaną, które aktualnie będą obowiązywały Wnioskodawcę na dzień ww. czynności.

Ponadto, Wnioskodawca zamierza przenieść pozostałe umowy związane z działalnością budowlaną, w tym szczególnie umowy leasingowe związane z działalnością budowlaną, w tym co najmniej:

a)  leasing samochodu (…),

b)  leasing samochodu (…).

III. Zasoby ludzkie:

Wszyscy pracownicy i zleceniobiorcy dedykowani do wykonywania czynności związanych z działalnością budowlaną zostaną przeniesieni do działalności gospodarczej prowadzonej przez B.B.

IV.      Środki trwałe:

a)  wyposażenie biurowe (biurka, drukarki, komputery - notebooki i komputery stacjonarne wraz z wyposażeniem stanowiska);

b)  pojazdy: flota samochodów osobowych, traktor, koparka i koparko-ładowarki, wózki podnośnikowe i widłowe;

c)  urządzenia budowlane: frezarki, giętarki, zagęszczarki, kontenery, betoniarki, agregaty, brudownice, buławy wibracyjne, centralka telefoniczna, detektory, kompresory, miernik, maszyna wibrująca, wiaty magazynowe, młoty wyburzeniowe, traktory.

V.  Środki zgromadzone na rachunku bankowym.

W przedmiotowej sprawie Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy część przedsiębiorstwa Wnioskodawcy związana z działalnością budowlaną stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa i w konsekwencji planowany umowny dział spadku będzie wyłączony z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Z wyżej powołanych przepisów wynika, że właścicielem przedsiębiorstwa w spadku w rozumieniu ustawy o zarządzie sukcesyjnym może być osoba, która zgodnie z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo europejskim poświadczeniem spadkowym, nabyła składniki niematerialne i materialne, na podstawie powołania do spadku z ustawy albo testamentu albo nabyła przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie na podstawie zapisu windykacyjnego.

Uwzględniając powyższe w kontekście analizowanej sprawy, spadkobiercy zmarłego są na mocy prawa - współwłaścicielami przedsiębiorstwa w spadku.

Jak wynika z cytowanego powyżej przepisu art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej - przepis stanowi uregulowanie kwestii przejęcia praw i obowiązków spadkodawcy - spadkobiercy podatnika (z pewnymi zastrzeżeniami) przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Ponadto, przedsiębiorstwo w spadku, w przypadku gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, wstępuje w przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem tych praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw (art. 97 § 1a przedmiotowej ustawy).

Biorąc pod uwagę cele instytucji zarządu sukcesyjnego, stwierdzić należy, że spadkobierca, czy też spadkobiercy, którzy kontynuują działalność gospodarczą spadkodawcy oraz przedsiębiorstwa w spadku, powinni przejąć prawa i obowiązki przedsiębiorstwa w spadku na zasadach analogicznych do art. 97 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.

Zatem w sytuacji, kiedy przejęty majątek służy dalej spadkobiercom - jak ma to miejsce w analizowanej sprawie - do kontynuacji działalności spadkodawcy, niewątpliwie musi dojść również do przejęcia praw i obowiązków przedsiębiorstwa w spadku.

Przedsiębiorstwo w spadku jest w rzeczywistości masą majątkową posiadającą, zgodnie z art. 15 ust. 1a ustawy, przymiot podatnika. Jest to podmiot kontynuujący działalność gospodarczą zmarłej osoby fizycznej, dla celów podatkowych wstępujący w miejsce zmarłego podatnika (art. 15 ust. 1b ustawy).

Nie można jednak w przedmiotowej sprawie pominąć specyficznych regulacji wynikających z ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. Celem wprowadzenia tych przepisów było zachowanie ciągłości prowadzenia przedsiębiorstwa w okresie, gdy trwają jeszcze procedury spadkowe. Ustawa obejmuje kwestie tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy wykonującego we własnym imieniu działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG oraz kontynuowania tej działalności gospodarczej.

Odnosząc się do kwestii uznania, czy część przedsiębiorstwa w spadku związana z działalnością budowlaną spełnia definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, w związku z czym planowany umowny dział spadku będzie wyłączony z zakresu opodatkowania VAT, na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, podkreślić należy, że przepis ten ze względu na szczególny charakter, powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) lub zorganizowanej jego części, w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Art. 6 pkt 1 ustawy stanowi implementację art. 19 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2006/112/WE.

W myśl art. 19 ust. 1 i 2 Dyrektywy 2006/112/WE:

Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy, ustawodawca wyłączył ponadto z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

W myśl art. 2 pkt 27e ustawy:

Podstawowym wymogiem wynikającym z powyższego przepisu jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań).

Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.

Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych).

W wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 79/17, który choć dotyczył ustaleń w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, NSA przedstawił wskazówki, co należy rozumieć jako zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Należy zaznaczyć, że definicja tego pojęcia jest identyczna w dwóch podatkach (podatku VAT i podatku dochodowym od osób prawnych). I tak:

1)  w przypadku wyodrębnienia organizacyjnego należy mieć m.in. na uwadze, czy zorganizowana część przedsiębiorstwa występuje w strukturze podatnika w sposób, w który pozwoli samodzielnie realizować określone zadania gospodarcze;

2)  wyodrębnienie finansowe oznacza możliwość prawidłowego przyporządkowania do tej zorganizowanej części przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań. Ponadto, wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie;

3)  wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa powinna stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. (…) Składniki majątkowe materialne i niematerialne, wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa, powinny zatem umożliwić podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego samodzielnego przedsiębiorstwa. Przy ocenie wyodrębnienia określonych składników majątkowych pod uwagę należy brać sytuację istniejącą w podmiocie wnoszącym wkład, w którym winny one stanowić pewną całość.

Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.

Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

1) istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;

2) zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;

3) składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;

4) zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Ponadto, przy ocenie, czy składniki majątku powinny być uznane za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy, uwzględnić należy następujące okoliczności:

1) zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz

2) faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji.

Wskazanej oceny należy dokonać na moment przeprowadzenia transakcji. Tym samym, w przypadku, gdy konieczne dla kontynuowania działalności gospodarczej jest angażowanie przez nabywcę innych składników majątku, które nie są przedmiotem transakcji lub podejmowanie dodatkowych działań, brak jest możliwości stwierdzenia, że w danym przypadku zespół składników majątkowych stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Aby zatem ocenić, czy w danej, konkretnej sytuacji mamy do czynienia ze zbyciem zorganizowanej części przedsiębiorstwa, należy dokładnie przeanalizować zarówno to, jakie składniki majątku będą przedmiotem transakcji, ale także czy istniejące między nimi funkcjonalne zależności pozwolą na kontynuowanie działalności zbywanej zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przy dokonaniu tej analizy pomocne mogą okazać się orzeczenia TSUE.

W zakresie braku obowiązku opodatkowania czynności zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że:

Natomiast w wyroku C-444/10 z 10 listopada 2011 r. TSUE wywiódł, że jeżeli działalność gospodarcza tego nie wymaga, przedmiotem zbycia nie muszą być wszystkie składniki z nią związane, aby czynność ta wyłączona była z opodatkowania na podstawie art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy.

Mając na uwadze powyższe orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości należy stwierdzić, że zawarta w art. 2 pkt 27e ustawy definicja legalna przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa musi być interpretowana przez pryzmat treści art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE i w powiązaniu z rozumieniem pojęcia „przekazania całości lub części majątku”, wyłożonym przez Trybunał w ww. orzeczeniu. Trybunał Sprawiedliwości główny nacisk kładzie na badanie konkretnego przypadku, dopuszczając w pewnych przypadkach zbycie samych składników rzeczowych.

Zatem, w myśl orzecznictwa Trybunału, składniki niematerialne nie stanowią konstytutywnego elementu uznania części majątku za przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa w każdym przypadku.

Dla uznania, że zbywana część przedsiębiorstwa stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa istotne znaczenie ma ocena, czy ta zbywana część jest zdolna do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej. Oznacza to, że zespół składników materialnych i niematerialnych pozwala z uwagi na swoje zorganizowanie, infrastrukturę itp., na prowadzenie określonej działalności gospodarczej.

Podkreśla się przy tym, że możliwość stanowienia przez ten zespół składników niezależnego przedsiębiorstwa samodzielnie realizującego zadania gospodarcze, powinna mieć wymiar rzeczywisty, a nie jedynie potencjalny. Oznacza to, że majątek ten powinien stanowić już u Zbywcy zorganizowany zespół składników gotowy realizować określone zadania gospodarcze jako samodzielne przedsiębiorstwo, a po przeniesieniu powinno być możliwe kontynuowanie działalności gospodarczej przez Nabywcę, w oparciu o nabyte składniki.

Analiza zaprezentowanego zdarzenia przyszłego prowadzi do wniosku, że zespół składników materialnych i niematerialnych związanych z działalnością budowlaną będzie na dzień umownego działu spadku stanowić zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, ponieważ będzie odznaczał się wyodrębnieniem organizacyjnym, finansowym i funkcjonalnym oraz zdolnością do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Jak Państwo wskazali, wyodrębnienie organizacyjne ma charakter faktyczny, w którym możliwe jest przypisanie poszczególnych składników majątkowych i niemajątkowych do działalności budowlanej. Dostrzegalny jest podział na komórki organizacyjne przedsiębiorstwa, w tym szczególnie związane z brygadami wykonującymi roboty, działem sprzedaży itp. Część budowlana posiada kompleksowy związany ze sobą zespół składników. Pion działalności budowlanej i pion działalności związanej z najmem funkcjonują w separacji, a ich działalność operacyjna nie jest w żaden sposób wzajemnie zależna.

Wyodrębnienie finansowe przejawia się w tym, że na podstawie prowadzonej przez Wnioskodawcę ewidencji księgowej możliwe będzie przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do działalności budowlanej.

W analizowanej sprawie należy również podkreślić, że spełniony zostanie warunek wyodrębnienia funkcjonalnego. Z przedstawionych okoliczności wynika bowiem, że przenoszony zespół składników majątkowych i niemajątkowych związany z działalnością budowlaną będzie zdolny do realizacji wykonywanych umów o roboty budowlane, jak również do zawiązania i realizacji nowych robót. Przenoszony zespół składników może w praktyce po przeniesieniu działać samodzielnie w działalności B.B.

Jak Państwo wskazali, po przeniesieniu zespołu składników majątkowych związanych z działalnością budowlaną możliwa będzie pełna, nieprzerwana kontynuacja działalności gospodarczej w zakresie wykonawstwa i realizacji robót budowlanych. B.B. będzie prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w przedmiocie wykonywania robót budowlanych w zakresie tożsamym jak aktualne przedsiębiorstwo.

Ponadto - co istotne w sprawie - wszystkie zobowiązania związane z działalnością budowlaną zostaną przeniesione do działalności gospodarczej B.B., w tym szczególnie związane z zawartymi umowami o roboty budowlane, umowami leasingowymi, nieruchomościami związanymi z działalnością budowlaną oraz umowami związanymi z „zasobami ludzkimi” - pracownikami, współpracownikami itp.

Kierując się zatem przedstawionym opisem sprawy, stwierdzić należy, że w rozpatrywanym przypadku będą spełnione wszystkie wskazane powyżej przesłanki do uznania składników materialnych i niematerialnych związanych z działalnością budowlaną, mających być przedmiotem działu spadku do działalności gospodarczej B.B., za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy.

Należy zatem uznać, że opisany zespół składników majątkowych wchodzący w skład działalności budowlanej będzie stanowił zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, a tym samym jego przeniesienie w ramach umownego działu spadku do działalności gospodarczej B.B. będzie wyłączone z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

W konsekwencji, Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.