0114-KDIP1-1.4012.430.2026.4.AWY
Skutki podatkowe sprzedaży na rzecz dzierżawcy nieruchomości z budynkiem wybudowanym przez dzierżawcę w dwóch wariantach - rozliczenia i braku rozliczenia nakładów przed sprzedażą.
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
9 czerwca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy:
- uznania, że Transakcja sprzedaży Nieruchomości na rzecz B. będzie stanowiła odpłatną dostawę towarów wyłącznie w części obejmującej grunt i Budynek 1,
- ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT Transakcji sprzedaży gruntu zabudowanego Budynkiem 1 wybudowanym przez Spółkę oraz Budynkiem 2 wybudowanym przez B.,
- ustalenia, czy ww. Transakcja będzie korzystać ze zwolnienia od podatku VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy z możliwością rezygnacji ze zwolnienia w myśl art. 43 ust. 10 ustawy,
- prawa B. do odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z ww. Transakcją,
- ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT dostawy Nieruchomości w Wariancie II, zakładającym przeniesienie przez B. na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2 w zamian za zobowiązanie Spółki do zapłaty B. wynagrodzenia równego wartości nakładów poniesionych przez B. na budowę Budynku 2, w ramach jednego aktu notarialnego, łącznie z umową sprzedaży Nieruchomości,
- ustalenia, czy ww. czynność przeniesienia przez B. na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2 stanowi czynność opodatkowaną podatkiem VAT.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 21 lipca 2026 r.
Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1. Zainteresowany będący stroną postępowania:
- A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:
- B.B.
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego (sformułowany ostatecznie w uzupełnieniu wniosku)
Wyjaśnienie pojęć
Ilekroć we wniosku mowa o:
- Spółce - należy przez to rozumieć zainteresowanego będącego stroną postępowania, to jest A. Sp. z o.o. z siedzibą w (...),
- B. - należy przez to rozumieć zainteresowaną niebędącą stroną postępowania, to jest B.B.,
- Nieruchomości - należy przez to rozumieć nieruchomość gruntową położoną w (...), dla której Sąd Rejonowy (...) prowadzi księgę wieczystą numer (…),
- Transakcji - należy rozumieć przez to czynność prawną polegającą na sprzedaży przez Spółkę na rzecz B. Nieruchomości,
- Ord. pod. - należy przez to rozumieć ustawę z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,
- ustawie o VAT - należy przez to rozumieć ustawę z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług,
- ustawie o CIT - należy przez to rozumieć ustawę z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych,
- ustawie o PIT - należy przez to rozumieć ustawę z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- K.c. - rozumie się przez to ustawę z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
Tryb złożenia wniosku
Niniejszy wniosek jest składany przez dwóch wnioskodawców w trybie art. 14b § 1 Ord. pod. jako wniosek wspólny, ponieważ pytania objęte wnioskiem dotyczą zaistniałego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w zakresie praw i obowiązków podatkowych obu stron planowanej Transakcji.
Stan faktyczny
W zakresie podmiotów biorących udział w Transakcji
Spółka:
1) jest polską rezydentką podatkową;
2) jest czynną podatniczką podatku od towarów i usług;
3) jest podatniczką podatku dochodowego od osób prawnych nie korzystającą ze zwolnienia od podatku od całości swoich dochodów;
4) jest podmiotem, w którym całość udziałów należy do osób fizycznych będących polskimi rezydentami podatkowymi;
5) nie jest spółką w likwidacji, jednakże wspólnicy zamierzają w niedającej się jeszcze określić przyszłości rozwiązać Spółkę i postawić ją w stan likwidacji.
B.:
1) jest polską rezydentką podatkową;
2) jest czynną podatniczką podatku od towarów i usług;
3) jest podatniczką podatku dochodowego od osób fizycznych i nie korzysta ze zwolnienia od podatku od całości swoich dochodów;
4) prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 marca 2021 r. i jest to działalność prowadzona w zakresie edukacji (sklasyfikowana w PKD jako 85.59.D - Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane);
5) jest wspólniczką Spółki posiadającą w jej kapitale zakładowym 50% udziałów.
Spółka i B. są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT oraz art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT.
W zakresie Nieruchomości
Spółka była użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa. Na Nieruchomości znajdował się wybudowany przez Spółkę budynek magazynowy, stanowiący odrębny przedmiot własności Spółki (art. 235 § 1 k.c.; dalej: „Budynek 1”). Budynek 1 oddano do użytkowania ponad 10 lat temu i od tego czasu nie był ulepszany.
Spółka zawarła z B. umowę dzierżawy Nieruchomości z prawem dysponowania na cele budowlane. B., działając w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wybudowała na Nieruchomości budynek biurowo-usługowy (dalej: „Budynek 2”), ponosząc nakłady i odliczając VAT od wydatków poniesionych na budowę. Budynek 2 nie został oddany do użytkowania, trwają prace wykończeniowe, nie jest ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Budynek 2 nie jest ujęty w księgach Spółki; Spółka nie poniosła żadnych wydatków na jego budowę, nie odliczała podatku VAT ani nie ujęła żadnych kosztów związanych z Budynkiem 2 w kosztach uzyskania przychodu.
Następnie Spółka nabyła prawo własności Nieruchomości odpłatną umową ze Skarbem Państwa. Wartość gruntu wyceniono na 2.540.770 zł; opłata przekształceniowa wynosiła 60% tej wartości. Transakcja nabycia prawa własności Nieruchomości (w wyniku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego) była transakcją zwolnioną z podatku VAT i Spółce w związku z tą transakcją nie przysługiwało prawo obniżenia podatku należnego. W konsekwencji Budynek 1 i Budynek 2 stały się częściami składowymi Nieruchomości (art. 235 § 2 K.c. w zw. z art. 48 K.c.).
Obecnie Spółce przysługuje prawo własności Nieruchomości wraz z Budynkiem 1 i Budynkiem 2, przy czym:
1) Budynek 1 stanowi środek trwały i jest ujęty w księgach Spółki;
2) Budynek 2 nie jest traktowany przez Spółkę jako środek trwały i nie jest ujawniony w księgach Spółki, ponieważ Spółka do dnia sporządzenia niniejszego wniosku nie poniosła żadnych wydatków na budowę tego budynku i nie sprawuje nad nim władztwa, jak również w przyszłości wydatków takich nie poniesie;
3) Spółka wykorzystuje Nieruchomość (z wyłączeniem Budynku 2, którego nie traktuje jako środek trwały i nie jest on ujawniony w księgach Spółki) wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, w szczególności do odpłatnego świadczenia usług dzierżawy Nieruchomości.
Nieruchomość stanowi teren budowlany zgodnie z ewidencją gruntów i budynków, zaś zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Nieruchomość jest terenem o przeznaczeniu usługowym. Budynek 1 stanowi budynek magazynowy, zaś Budynek 2 - budynek usługowy.
Umowa dzierżawy Nieruchomości zawarta między Spółką a B. nie została rozwiązana ani nie wygasła z innej przyczyny, trwa nadal na dzień złożenia wniosku i będzie trwała również w dacie dokonania Transakcji.
W związku z treścią art. 676 K.c. w zw. z art. 694 K.c., które w umowie dzierżawy nie zostały wyłączone, Spółce przysługuje prawo, alternatywnie, do zatrzymania dokonanych nakładów za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości, alternatywnie - roszczenie o przywrócenie Nieruchomości do stanu poprzedniego (tj. usunięcie dokonanych nakładów).
W zakresie planowanej Transakcji
Przed nabyciem prawa własności Nieruchomości przez Spółkę, Spółka i B. zawarły umowę przedwstępną sprzedaży Nieruchomości, na podstawie której:
1) zobowiązały się do zawarcia umowy sprzedaży Nieruchomości przez Spółkę na rzecz B. za cenę odpowiadającą wartości rynkowej;
2) B. zobowiązała się do zapłacenia Spółce zaliczki na cenę sprzedaży Nieruchomości w wysokości ponad 60% wartości rynkowej gruntu.
Planowana umowa sprzedaży Nieruchomości zostanie zawarta w formie aktu notarialnego, w następstwie którego na B. przejdzie własność Nieruchomości ze wszystkimi jej częściami składowymi.
B. będzie wykorzystywać Nieruchomość wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
Strony wnoszą również o ocenę Wariantu II proponowanej Transakcji, w ramach której w ramach przedmiotowej umowy sprzedaży rozliczenie nakładów nastąpi w następujący sposób:
1) B. przeniesie posiadanie (nie własność) Budynku 2 na Spółkę, w zamian za co Spółka uzna roszczenie B. o zwrot nakładów na Nieruchomość, zaś B. zrzeknie się wszelkich innych roszczeń i praw związanych z budową Budynku 2 i dokonaniem nakładów na Nieruchomość;
2) wartość nakładów, co do których Spółka uznała roszczenie, zostanie potrącona z ceny sprzedaży Nieruchomości,
przy czym czynności te zostałyby dokonane w ramach jednego aktu notarialnego, łącznie z umową sprzedaży Nieruchomości.
W ramach tego Wariantu II podstawą prawną roszczenia B. o zwrot nakładów na Nieruchomość będzie art. 676 w zw. z art. 694 Kodeksu cywilnego.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
W nadesłanym uzupełnieniu do wniosku w odpowiedzi na pytania Organu wskazali Państwo:
1) Co rozumieją Państwo pod pojęciem „ekonomiczne władztwo nad Budynkiem 2”, uwzględniając fakt, że budynek ten - jak wynika z opisanej przez Państwa sprawy - został wybudowany w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez B.B., na nieruchomości gruntowej Spółki, w związku z czym w myśl reguły „superficies solo cedit” to Spółka jest jego właścicielem?
Odp.: W ocenie Wnioskodawcy „władztwo ekonomiczne” nad Budynkiem 2 to faktyczna zdolność do rozporządzania rzeczą lub prawem jak właściciel, czerpania z nich korzyści oraz ponoszenia ryzyka; w opisanym przez Wnioskodawcę stanie faktycznym B. w znaczeniu cywilnoprawnym nie jest oczywiście właścicielką Budynku 2 (co w opisie stanu faktycznego Wnioskodawca zaznaczył), ale ma w sensie faktycznym pełną swobodę decydowania o tym Budynku, w szczególności o jego dalszej budowie, oddaniu do użytkowania i późniejszym sposobie użytkowania (co wynika z zawartej umowy). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT dostawą towarów jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, a więc przepis ten abstrahuje od tego, czy nastąpiło przeniesienie własności (w rozumieniu art. 140 K.c.), a kładzie nacisk na przeniesienie na nabywcę uprawnień do rozporządzania rzeczą jak właściciel - to znaczy do umocowania nabywcy, z wyłączeniem innych osób (w tym cywilnoprawnego właściciela) do korzystania z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym jej przeznaczeniem, pobierania pożytków i innych dochodów, oddania w najem, dzierżawę, ale także ponoszenie ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. W omawianym przypadku, w razie zniszczenia Budynku 2 wskutek przypadku lub działania osoby trzeciej albo nawet z winy B., B. nie będzie miała do Wnioskodawcy roszczenia o naprawienie szkody ani również Wnioskodawca nie będzie mieć do B. roszczenia o naprawienie szkody. Nie zmienia to faktu, że zgodnie z zasadą „superficies solo cedit” Spółka jest właścicielem Budynku w rozumieniu prawa cywilnego.
2) Kto na moment sprzedaży będzie posiadał władztwo ekonomiczne nad Budynkiem 2 - Spółka czy Pani B.B.?
Odp.: Na moment sprzedaży władztwo ekonomiczne nad Budynkiem 2 będzie posiadać B., a Spółka go nie będzie przejmować. Przejście prawa własności (w rozumieniu prawa cywilnego) nastąpi na rzecz B. bez odrębnego wynagrodzenia, bez przeniesienia posiadania (z uwagi na to, że B. jest już w posiadaniu Budynku 2) i bez przejęcia władztwa ekonomicznego (które B. już sprawuje).
3) Czy Pani B.B. przeniesie na Spółkę prawo do posiadania Budynku 2 przed transakcją sprzedaży, a jedynie rozliczenie nakładów nastąpi poprzez kompensatę wzajemnych należności pomiędzy Spółką a Panią B.B.?
Odp.: B. przed sprzedażą Nieruchomości nie przeniesie na Spółkę prawa do posiadania Budynku 2.
Ponadto, w uzupełnieniu Wnioskodawcy wyjaśnili, że pytania nr 1, 2, 3, 4 i 5 dotyczą Wariantu I zdarzenia przyszłego, w którym Strony dokonują Transakcji bez odrębnego rozliczenia nakładów poniesionych przez B. na budowę Budynku 2 - B. nie przenosi odrębnie posiadania Budynku 2 na Spółkę, a cena Transakcji obejmuje wyłącznie wartość rynkową gruntu i Budynku 1. W tym wariancie Spółka w żadnym momencie nie uzyskuje ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2, a zatem nie dokonuje jego dostawy w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT (stanowisko do pytania 1), zaś podstawa opodatkowania Transakcji obejmuje wyłącznie wartość gruntu i Budynku 1 (stanowisko do pytania 2).
Pytania nr 6, 7 i 8 dotyczą natomiast Wariantu II zdarzenia przyszłego, w którym Strony w ramach tego samego aktu notarialnego dokonują dodatkowo: (a) przeniesienia przez B. na Spółkę posiadania Budynku 2 połączonego z uznaniem przez Spółkę wierzytelności B. o zwrot nakładów, (b) sprzedaży przez Spółkę na rzecz B. całej Nieruchomości za cenę obejmującą łączną wartość rynkową wszystkich jej składników oraz (c) potrącenia wzajemnych wierzytelności pieniężnych. W tym wariancie czynność z lit. a stanowi odrębną odpłatną dostawę towarów dokonywaną przez B. na rzecz Spółki, wskutek której Spółka - przed dokonaniem przez nią dostawy Nieruchomości na rzecz B. - uzyskuje ekonomiczne władztwo nad Budynkiem 2. W konsekwencji w tym wariancie Spółka dokonuje na rzecz B. dostawy całej Nieruchomości łącznie z Budynkiem 2, a podstawę opodatkowania stanowi cena obejmująca łączną wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2 (stanowisko do pytania 6). Stanowiska do pytań 1 i 2 z jednej strony oraz do pytania 6 z drugiej strony nie są zatem wzajemnie sprzeczne - dotyczą odmiennych, alternatywnych wariantów zdarzenia przyszłego, w zależności od tego, czy Strony zdecydują się na rozliczenie nakładów w sposób opisany w pytaniu 6 lit. a-c.
Pytania w zakresie podatku od towarów i usług wg numeracji we wniosku
1. Czy opisana powyżej Transakcja, to jest sprzedaż prawa własności Nieruchomości stanowi odpłatną dostawę towarów dokonywaną w całości przez Spółkę, czy też:
a) dostawa gruntu jest dokonywana przez Spółkę;
b) dostawa Budynku 1 jest dokonywana przez Spółkę;
c) dostawa Budynku 2 nie jest dokonywana przez Spółkę?
2. W przypadku stwierdzenia, że dostawa gruntu i Budynku 1 jest dokonywana przez Spółkę, zaś dostawa Budynku 2 nie jest dokonywana przez Spółkę, czy podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług będzie wartość gruntu i Budynku 1?
3. Czy Transakcja będzie korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT z możliwością rezygnacji ze zwolnienia w trybie określonym art. 43 ust. 10 ustawy o VAT?
4. Czy w zakresie, w jakim czynność (Transakcja) będzie stanowić czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, B. będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, zgodnie z art. 86 ustawy o VAT?
6. Czy w przypadku, w którym w akcie notarialnym dokumentującym Transakcję strony dokonają jednocześnie:
a) przeniesienia posiadania Budynku 2 przez B. na Spółkę, uznania przez Spółkę wierzytelności B. o zwrot nakładów poniesionych na budowę Budynku 2, to jest przeniesienia przez B. na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2 w zamian za zobowiązanie Spółki do zapłaty B. wynagrodzenia równego wartości nakładów poniesionych przez B. na budowę Budynku 2 (czynność stanowiąca przedmiot pytania 7);
b) sprzedaży przez Spółkę na rzecz B. Nieruchomości - obejmującej grunt, Budynek 1 oraz Budynek 2 nabyty przez Spółkę od B. zgodnie z lit. a powyżej - za cenę odpowiadającą łącznej rynkowej wartości wszystkich składników Nieruchomości;
c) potrącenia wzajemnych wierzytelności pieniężnych: wierzytelności B. wobec Spółki o zapłatę wynagrodzenia za przeniesienie nakładów (lit. a) z wierzytelnością Spółki wobec B. o zapłatę ceny sprzedaży Nieruchomości (lit. b), do wysokości wierzytelności niższej,
- to podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy Nieruchomości dokonywanej przez Spółkę na rzecz B. będzie cena sprzedaży, o której mowa w lit. b, obejmująca łączną wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2?
7. Czy czynność opisana w lit. a pytania 6 stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług?
Stanowisko Zainteresowanych w sprawie w zakresie podatku od towarów i usług
Pytanie 1
Stanowisko Wnioskodawcy: Dostawę dokonywaną przez Spółkę będzie stanowić dostawa gruntu i dostawa Budynku 1, natomiast Spółka nie będzie dokonywać dostawy Budynku 2 w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.
Uzasadnienie: Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Pojęcie to ma charakter ekonomiczny, nie cywilnoprawny. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 8 lutego 1990 r. w sprawie C-320/88 Shipping and Forwarding Enterprise Safe BV stwierdził, że dostawa towarów oznacza każde przeniesienie majątku rzeczowego, które uprawnia drugą stronę do dysponowania nim tak, jakby była właścicielem - niezależnie od przeniesienia prawa własności w rozumieniu prawa krajowego. Dla kwalifikacji czynności jako dostawy towarów decydujące jest zatem przeniesienie ekonomicznego władztwa, nie tytuł prawny. W stanie faktycznym niniejszej sprawy Budynek 2 został wybudowany wyłącznie przez B., w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, z własnych środków (nakłady). B. od początku sprawuje nad Budynkiem 2 nieprzerwane ekonomiczne władztwo: zarządzała inwestycją, ponosiła ryzyko budowlane i finansowe, ujęła Budynek 2 jako środek trwały w budowie we własnej ewidencji podatkowej i odliczała podatek VAT od wydatków poniesionych na jego budowę. Spółka nie poniosła żadnych nakładów na Budynek 2, nie ujęła go w swoich księgach rachunkowych i nigdy nie nabyła jego ekonomicznego władztwa. Spółka nie dysponuje zatem Budynkiem 2 jak właściciel i nie może przenieść na B. władztwa, którego sama nie posiada.
Przeniesienie przez Spółkę na B. cywilnoprawnego tytułu własności do Budynku 2 - jako części składowej Nieruchomości - nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. B. jako nabywca uzyska jedynie formalne prawne potwierdzenie tytułu do składnika majątkowego, nad którym ekonomiczne władztwo sprawuje nieprzerwanie od dnia rozpoczęcia budowy.
Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 10 stycznia 2013 r., sygn. I FSK 310/12, NSA przyjął, że budynek nierozerwalnie związany z gruntem nie stanowi przedmiotu dostawy w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, jeżeli budynek został wzniesiony przez nabywcę z własnych środków bez udziału właściciela gruntu, a cena zbycia nie obejmuje wartości tego budynku. W niniejszej sprawie obydwie przesłanki wskazane przez NSA są spełnione: Budynek 2 wybudowała wyłącznie B. bez jakiegokolwiek udziału finansowego lub organizacyjnego Spółki, zaś cena Transakcji - stosownie do stanowiska Wnioskodawców przedstawionego w odpowiedzi na pytanie 5 - obejmuje wyłącznie wartość rynkową gruntu i Budynku 1, nie zaś wartość Budynku 2. Analogiczne stanowisko zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 30 września 2022 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.499.2022.1.DP.
Natomiast grunt oraz Budynek 1 były we władaniu ekonomicznym Spółki przez cały czas - uprzednio jako prawo użytkowania wieczystego i odrębna własność budynku (art. 235 § 1 K.c.), a po przekształceniu jako prawo własności całej Nieruchomości. W ramach Transakcji Spółka przenosi na B. ekonomiczne władztwo nad gruntem i Budynkiem 1, spełniając przesłankę dostawy towarów z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT w odniesieniu do tych składników.
Pytanie 2
Stanowisko Wnioskodawcy: Podstawę opodatkowania w ramach Transakcji będzie stanowić suma wartości gruntu i Budynku 1, bowiem z uwagi na brak dostawy Budynku 2 przez Spółkę (stanowisko do pytania 1), jego wartość nie stanowi wynagrodzenia należnego Spółce w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT i nie wchodzi w skład podstawy opodatkowania.
Uzasadnienie: Stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów otrzymał lub ma otrzymać od nabywcy z tytułu sprzedaży. Skoro - jak wykazano w uzasadnieniu do pytania 1 - Spółka nie dokonuje dostawy Budynku 2, wartość Budynku 2 nie stanowi elementu wynagrodzenia należnego Spółce z tytułu Transakcji. Na Spółce nie ciąży żadne zobowiązanie do przeniesienia ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2, a tym samym B. nie jest zobowiązana do żadnej zapłaty na rzecz Spółki z tytułu Budynku 2. Podstawę opodatkowania tworzą wyłącznie kwoty należne Spółce jako podmiotowi dokonującemu dostawy, tj. wartość gruntu i Budynku 1.
Pytanie 3
Stanowisko Wnioskodawcy: W zakresie Budynku 1, dostawa tego Budynku będzie się mieścić w zakresie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT z uwagi na to, że od pierwszego zasiedlenia minęło ponad dwa lata. Strony mają możliwość rezygnacji ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT.
W zakresie gruntu: dostawa gruntu będzie zwolniona z opodatkowania na podstawie art. 29a ust. 8 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, chyba że Strony wybiorą rezygnację ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT.
Uzasadnienie: Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim albo gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata. Przez pierwsze zasiedlenie rozumie się - stosownie do art. 2 pkt 14 ustawy o VAT - oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części po ich wybudowaniu lub ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Budynek 1 został wybudowany przez Spółkę i oddany do użytkowania ponad 10 lat temu. Spółce przysługiwała wówczas odrębna własność Budynku 1, co wynika z art. 235 § 1 K.c. - w przypadku oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste własność budynków wzniesionych na tym gruncie przysługuje użytkownikowi wieczystemu. Pierwsze zasiedlenie Budynku 1 nastąpiło zatem w momencie rozpoczęcia jego użytkowania przez Spółkę na potrzeby własne, tj. ponad 10 lat przed planowaną Transakcją. Od dnia pierwszego zasiedlenia Spółka nie poniosła wydatków na ulepszenie Budynku 1 stanowiących co najmniej 30% jego wartości początkowej, wobec czego nie nastąpiło ponowne pierwsze zasiedlenie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem a Transakcją upłynął zatem okres znacznie przekraczający 2 lata, co wyczerpuje przesłanki zwolnienia określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT strony - jako zarejestrowani czynni podatnicy VAT - mogą zrezygnować ze zwolnienia i wybrać opodatkowanie dostawy Budynku 1 stawką 23%, składając zgodne oświadczenie w akcie notarialnym dokumentującym Transakcję albo przed dniem dokonania dostawy naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla nabywcy.
W odniesieniu do gruntu: stosownie do art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budynków trwale z gruntem związanych z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu - grunt podlega zatem tym samym zasadom opodatkowania co Budynek 1. Dostawa gruntu będzie zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, chyba że strony skorzystają z opcji opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT - wówczas dostawa gruntu będzie opodatkowana stawką 23%. Na marginesie należy wskazać, że zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT (dostawa terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane) nie ma zastosowania, gdyż Nieruchomość jest zabudowana i sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako teren budowlany w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy o VAT.
Pytanie 4
Stanowisko Wnioskodawcy: B. będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w ramach Transakcji w zakresie, w jakim Transakcja stanowić będzie czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, z uwagi na fakt, że B. nabywa Nieruchomość w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą opodatkowaną VAT, co spełnia warunek określony w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Uzasadnienie: Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
B. jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT i nabywa Nieruchomość w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą o charakterze biurowo-usługowym, stanowiącą działalność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Warunek związku nabycia z wykonywaniem czynności opodatkowanych, wynikający z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, jest zatem spełniony.
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje B. w zakresie, w jakim dostawa Nieruchomości podlega opodatkowaniu VAT - tj. w przypadku skorzystania przez strony z opcji opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 10 ustawy o VAT (stanowisko do pytania 3). W odniesieniu do tak opodatkowanej Transakcji nie zachodzą przesłanki wyłączające prawo do odliczenia podatku naliczonego, określone w art. 88 ustawy o VAT.
Pytanie 6
Stanowisko Wnioskodawcy: W ocenie Wnioskodawców z chwilą uznania przez Spółkę wierzytelności B. o zwrot nakładów poniesionych na budowę Budynku 2 nastąpi przeniesienie na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2, a zatem podstawą opodatkowania dostawy Nieruchomości dokonywanej przez Spółkę będzie cena określona w lit. b pytania 6, tj. łączna wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2, stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Potrącenie wzajemnych wierzytelności, o którym mowa w lit. c pytania 6, stanowi wyłącznie mechanizm rozliczenia płatności i nie obniża kwoty wynagrodzenia należnego Spółce z tytułu sprzedaży Nieruchomości.
Uzasadnienie: Stosownie do art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać od nabywcy z tytułu sprzedaży, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
W stanie faktycznym opisanym w pytaniu 6 przeniesienie przez B. na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2 oraz sprzedaż Nieruchomości przez Spółkę na rzecz B. zostaną dokonane jednocześnie w tym samym akcie notarialnym. Na skutek czynności opisanej w lit. a pytania 6, Spółka nabywa ekonomiczne władztwo nad Budynkiem 2 przed przeniesieniem prawa własności całej Nieruchomości na B. W odróżnieniu od stanu faktycznego stanowiącego podstawę pytania 1, w którym Spółka nie posiadała nigdy ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2, w scenariuszu opisanym w pytaniu 6, Spółka staje się podmiotem ekonomicznie władającym Budynkiem 2 i dokonuje jego dostawy na rzecz B. jako składnika Nieruchomości. Wynagrodzeniem należnym Spółce z tytułu dostawy całej Nieruchomości jest cena określona w lit. b pytania 6, obejmująca łączną rynkową wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2.
Potrącenie wzajemnych wierzytelności pieniężnych, o którym mowa w lit. c pytania 6, dokonywane jest na podstawie art. 498 § 1 k.c. i stanowi wyłącznie mechanizm rozliczenia wzajemnych zobowiązań stron.
Potrącenie nie modyfikuje ani nie obniża wynagrodzenia ustalonego w umowie sprzedaży, lecz redukuje jedynie kwotę faktycznie przekazywaną przez B. na rzecz Spółki tytułem ceny. Podstawą opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy o VAT jest wynagrodzenie należne dostawcy, nie zaś kwota przepływu pieniężnego netto wynikająca z wzajemnych rozliczeń stron. W konsekwencji podstawą opodatkowania dostawy Nieruchomości dokonywanej przez Spółkę jest pełna cena sprzedaży, o której mowa w lit. b pytania 6, to jest łączna wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2.
Pytanie 7
Stanowisko Wnioskodawcy: Czynność opisana w lit. a pytania 6, polegająca na przeniesieniu przez B. na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2, będzie stanowić odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaną stawką podstawową 23%, z uwagi na brak pierwszego zasiedlenia Budynku 2 (art. 43 ust. 1 pkt 10a contrario) oraz fakt, że B. odliczała podatek VAT od wydatków poniesionych na jego budowę (art. 43 ust. 1 pkt 10a a contrario).
Uzasadnienie: Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju. Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Czynność polegająca na przeniesieniu przez B. na Spółkę ekonomicznego władztwa nad Budynkiem 2 opisana w lit. a pytania 6 stanowi odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. B. przenosi na Spółkę prawo do rozporządzania Budynkiem 2 jak właściciel w zamian za wynagrodzenie równe wartości poniesionych nakładów, co wyczerpuje znamiona odpłatnej dostawy towarów. Czynność ta jest dokonywana przez B. jako podatnika w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT, w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Dostawa Budynku 2 przez B. na rzecz Spółki nie korzysta ze zwolnienia od podatku. Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, nie ma zastosowania, ponieważ Budynek 2 nie został oddany do użytkowania i nie nastąpiło jego pierwsze zasiedlenie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT. Zwolnienie określone w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT również nie znajduje zastosowania, ponieważ B. przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z budową Budynku 2, co wyklucza spełnienie warunku określonego w art. 43 ust. 1 pkt 10a lit. a ustawy o VAT. Dostawa Budynku 2 podlega zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki podstawowej 23%, stosownie do art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146ef ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:
Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W art. 8 ust. 1 ustawy wskazano, że:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Zatem, w świetle przytoczonych powyżej przepisów, grunt spełnia definicję towaru określoną w art. 2 pkt 6, a jego sprzedaż traktowana jest jako odpłatna dostawa towarów na terytorium kraju.
Stwierdzić należy, że nie każda czynność, która stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określona czynność będzie opodatkowana podatkiem VAT, jeśli zostanie wykonana przez podatnika, a więc osobę prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Na mocy art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Według art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Należy zaznaczyć, że sprzedaż składników majątku przedsiębiorstwa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W myśl art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Zgodnie z art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Na podstawie art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Stosownie do art. 29a ust. 8 ustawy:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
W opisie sprawy, wskazali Państwo, że A. Sp. z o.o. (dalej: „Spółka”) było użytkownikiem wieczystym Nieruchomości, na której znajdował się wybudowany przez Spółkę budynek magazynowy, stanowiący odrębny przedmiot własności Spółki (dalej: „Budynek 1”).
Spółka zawarła z B.B. (dalej: „B.”) umowę dzierżawy Nieruchomości. B. wybudowała na Nieruchomości budynek biurowo-usługowy (dalej: „Budynek 2”).
Następnie Spółka nabyła prawo własności Nieruchomości odpłatną umową ze Skarbem Państwa. W konsekwencji Budynek 1 i Budynek 2 stały się częściami składowymi Nieruchomości.
Obecnie Spółce przysługuje prawo własności Nieruchomości wraz z Budynkiem 1 i Budynkiem 2, przy czym:
1) Budynek 1 stanowi środek trwały i jest ujęty w księgach Spółki,
2) Budynek 2 nie jest traktowany przez Spółkę jako środek trwały, ponieważ Spółka nie sprawuje nad nim władztwa.
Umowa dzierżawy zawarta między Spółką a B. nie została rozwiązana ani nie wygasła z innej przyczyny i będzie trwała również w dacie sprzedaży Nieruchomości przez Spółkę na rzecz B. (dalej: „Transakcja”).
Przed nabyciem prawa własności Nieruchomości przez Spółkę, Spółka i B. zawarły umowę przedwstępną sprzedaży Nieruchomości, na podstawie której:
1) zobowiązały się do zawarcia umowy sprzedaży Nieruchomości przez Spółkę na rzecz B. za cenę odpowiadającą wartości rynkowej;
2) B. zobowiązała się do zapłacenia Spółce zaliczki na cenę sprzedaży Nieruchomości w wysokości ponad 60% wartości rynkowej gruntu.
W wyniku umowy sprzedaży na B. przejdzie własność Nieruchomości ze wszystkimi jej częściami składowymi.
Strony rozważają również w ramach przedmiotowej umowy sprzedaży rozliczenie nakładów w następujący sposób (Wariant II):
1) B. przeniesie posiadanie Budynku 2 na Spółkę, w zamian za co Spółka uzna roszczenie B. o zwrot nakładów na Nieruchomość, zaś B. zrzeknie się wszelkich innych roszczeń i praw związanych z budową Budynku 2 i dokonaniem nakładów na Nieruchomość,
2) wartość nakładów, co do których Spółka uznała roszczenie, zostanie potrącona z ceny sprzedaży Nieruchomości,
przy czym te czynności zostałyby dokonane w ramach jednego aktu notarialnego, łącznie z umową sprzedaży Nieruchomości.
Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem VAT opisanej Transakcji.
Odnosząc się do kwestii ustalenia, czy podstawę opodatkowania planowanej dostawy Nieruchomości na rzecz B. będzie stanowić wyłącznie wartość gruntu i Budynku 1, w pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że w myśl art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795), dalej: „Kodeks cywilny”:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Zgodnie z brzmieniem art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego:
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
Na mocy art. 693 § 1 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.
Jak wynika z powyższego przepisu, dzierżawa jest umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną. Odpowiednikiem świadczenia wydzierżawiającego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie dzierżawcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu.
W myśl art. 694 Kodeksu cywilnego:
Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z zachowaniem przepisów poniższych.
Stosownie do art. 676 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.
Na podstawie art. 705 Kodeksu cywilnego:
Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że roszczenie o zwrot nakładów ulepszających, jeżeli umowa przewiduje taki sposób rozliczenia przez wydzierżawiającego poniesionych przez dzierżawcę nakładów, powstaje w momencie zwrotu dzierżawionych nieruchomości, a nie w momencie zakończenia umowy, czy też zawarcia z najemcą umowy sprzedaży nieruchomości.
Dopiero wobec braku stosownych postanowień umowy miałyby zastosowanie powołane wyżej przepisy art. 676 i art. 705 Kodeksu cywilnego.
Jednocześnie należy zauważyć, że umowa dzierżawy wygasa z mocy prawa w sytuacji, gdy dochodzi do umowy kupna - sprzedaży dzierżawionego gruntu przez jego dzierżawcę. Zatem nie jest konieczne dla skuteczności nabycia gruntu uprzednie rozwiązanie czy zakończenie umowy dzierżawy (najmu).
Z ww. przepisów prawa cywilnego wynika, że przedmiotem sprzedaży zawsze jest grunt wraz ze wszystkimi budynkami/budowlami i urządzeniami trwale z tym gruntem związanymi. Jednocześnie wydzierżawiający jest właścicielem obiektów wzniesionych na wydzierżawianym gruncie. Sposób rozliczenia się przez strony umowy dzierżawy w związku z ulepszeniami poczynionymi przez dzierżawcę na rzecz najmowaną, pozostawiony jest, w ramach swobody zawierania umów, woli stron, chyba że ze względu na treść lub cel umów w tym przedmiocie sprzeciwiałyby się właściwości (naturze) stosunku najmu, ustawie lub zasadom współżycia społecznego, co wynika z art. 353¹ Kodeksu cywilnego.
Podkreślić należy, że wyrażenia „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” zawartego w przytoczonym wyżej art. 7 ustawy, nie należy utożsamiać z prawem własności.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, definiując wyrażenie „dostawa towarów” akcentuje „własność ekonomiczną” funkcjonującą w oderwaniu od krajowych przepisów prawa cywilnego, regulujących przeniesienie prawa własności. W orzeczeniu w sprawie C-320/88 Staatssecretaris van Financiën v. Shipping and Forwarding Safe B.V. TSUE wyraził pogląd, że wyrażenie „dostawa towarów” w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, nawet jeżeli nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym” (pkt 1), jednak jednocześnie zastrzegł, że „zadaniem sądu krajowego jest określenie w każdym przypadku, na podstawie stanu rzeczy, czy przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, w rozumieniu artykułu 5(1) VI Dyrektywy, miało miejsce” (pkt 2).
Zaznaczenia wymaga, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy, definiujący pojęcie „dostawa towarów” nie odwołuje się do cywilistycznych pojęć sprzedaży, czy też przeniesienia prawa własności, stąd też nie można utożsamiać dostawy towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT z przeniesieniem prawa własności na gruncie prawa cywilnego. W celu właściwego zinterpretowania pojęcia „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” należy mieć na uwadze, że dotyczy ono tego rodzaju czynności, które dają nabywcy prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności, zatem wyrażenia „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawo własności”.
Ponadto wskazania wymaga, że czynności przejęcia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejęcie własności w sensie prawnym, bowiem „dostawa towarów” nie ogranicza się wyłącznie do zbycia prawa własności rzeczy. W konsekwencji pojęcie „dostawa towarów” oraz ekonomiczne aspekty transakcji, nie muszą wiązać się ze skutkami powstającymi na gruncie cywilistycznego prawa własności. Pozwala to na uznanie danej czynności za dostawę towarów, nawet w przypadkach nałożenia na nabywcę pewnych ograniczeń we władaniu towarem. Chwilą decydującą o przejściu na odbiorcę korzyści i ciężarów związanych z nabyciem towaru jest, co do zasady, wydanie towaru.
Dla uznania, że miała miejsce dostawa towarów wystarczy, że podmiot nabędzie tzw. własność ekonomiczną, tzn. będzie miał możliwość dowolnego rozporządzania i dysponowania uzyskanym towarem.
Zatem rozważając skutki podatkowe transakcji polegającej na dostawie gruntu na rzecz właściciela nakładów posadowionych na tym gruncie należy mieć na uwadze nie jej aspekty cywilnoprawne, lecz te, które mają znaczenie z punktu widzenia ustawy o podatku od towarów i usług.
O ile jest oczywiste, że zbycie gruntu spowoduje przeniesienie na nowego właściciela także własności posadowionych na nim budynków i/lub budowli, jako części składowych gruntu, to bynajmniej nie jest oczywiste, że tym samym dojdzie do dostawy towarów, jakimi są niewątpliwie budynki i/lub budowle w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług.
Analiza przedstawionych we wniosku okoliczności sprawy oraz treści powołanych przepisów prowadzi do stwierdzenia, że skoro Budynek 2 znajdujący się na gruncie należącym do Spółki został wybudowany przez dzierżawcę Nieruchomości (B.), a sprzedaż Nieruchomości nastąpi na rzecz dzierżawcy Nieruchomości (B.) oraz przed sprzedażą pomiędzy Spółką a B. nie dojdzie do rozliczenia nakładów na Budynek 2, tj. Spółka nie zwróci B. nakładów poniesionych na Budynek 2, to nie można uznać, że Budynek 2 w aspekcie ekonomicznym będzie stanowił na dzień Transakcji własność Spółki.
W świetle art. 7 ust. 1 ustawy, w ramach planowanej dostawy, nie dojdzie więc do przeniesienia prawa do rozporządzania Budynkiem 2 jak właściciel. W rozpatrywanej sprawie nastąpi bowiem sprzedaż wyłącznie gruntu wraz z Budynkiem 1, a nie Budynku 2, który stanowi odrębną ekonomiczną własność innego podmiotu, tj. B. Zatem w istocie Budynek 2 nie będzie stanowił przedmiotu dostawy, bowiem przed dniem sprzedaży nie będzie w ekonomicznym posiadaniu Spółki. Pomimo, że z punktu widzenia prawa cywilnego na dzierżawcę Nieruchomości formalnie przejdzie grunt wraz z wszystkimi naniesieniami, to jednak biorąc pod uwagę rozwiązania przyjęte w ustawie o podatku od towarów i usług, w ramach planowanej transakcji nie wystąpi dostawa towarów w postaci Budynku 2 posadowionego na gruncie, ponieważ to B. dysponuje nim jak właściciel. W wyniku sprzedaży Nieruchomości, w odniesieniu do Budynku 2, nie dojdzie więc do przeniesienia prawa do rozporządzania nim jak właściciel, co oznacza, że nie zostanie spełniona dyspozycja art. 7 ust. 1 ustawy.
Zatem, Transakcja sprzedaży na rzecz B. gruntu i położonych na nim naniesień w postaci Budynku 1 i Budynku 2 będzie stanowiła dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy wyłącznie w części obejmującej grunt i Budynek 1.
W rezultacie przedmiotem opodatkowania planowanej sprzedaży Nieruchomości na rzecz B. w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, będzie wyłącznie grunt wraz z Budynkiem 1.
Skoro więc nakłady poniesione na wybudowanie Budynku 2, nie zostały poniesione przez Spółkę ani też nie zostały i nie zostaną rozliczone przed planowaną sprzedażą, to tym samym podstawą opodatkowania będzie - zgodnie z art. 29a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 6 ustawy - wyłącznie wartość gruntu i Budynku 1, bez uwzględniania wartości poniesionych przez B. nakładów na wybudowanie Budynku 2.
Państwa stanowisko do pytań nr 1 i 2 jest prawidłowe.
Zauważenia wymaga, że dokonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może albo być opodatkowana albo zwolniona od tego podatku.
Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dla dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Dla sprzedaży nieruchomości zabudowanych budynkami, budowlami lub ich częściami ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 i art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata.
Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu - rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika - bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
W myśl art. 43 ust. 10 ustawy:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem, że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2) złożą:
a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b) w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
Przy czym zgodnie z art. 43 ust. 11 ustawy:
Oświadczenie, o którym mowa w art. 43 ust. 10 pkt 2 musi również zawierać:
1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części;
3) adres budynku, budowli lub ich części.
Tak więc ustawodawca daje podatnikom, dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy po spełnieniu określonych warunków - możliwość rezygnacji ze zwolnienia od podatku i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Przy czym podkreślić należy, że niniejsze prawo zostało zawężone tylko do rezygnacji ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Zatem, przy skutecznym spełnieniu warunków wynikających z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy strony transakcji mają możliwość rezygnacji z niniejszego zwolnienia od podatku i wyboru opodatkowania planowanej dostawy przedmiotowych budynków i budowli.
W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom - po spełnieniu określonych warunków - skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy stanie się bezzasadne.
W tym miejscu należy nadmienić, że dla dostawy nieruchomości, które nie spełniają przesłanek do objęcia ich zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub 10a ustawy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Należy również w tym miejscu wskazać, że zgodnie z przywołanym wcześniej art. 29a ust. 8 ustawy, co do zasady, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki/budowle na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku.
Jak wynika z treści wniosku, na gruncie w momencie sprzedaży będą znajdowały się wybudowany przez Spółkę Budynek 1 i wybudowany przez dzierżawcę Budynek 2. Jak wcześniej wywiedziono, Transakcja sprzedaży na rzecz B. Nieruchomości będzie stanowiła dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy wyłącznie w części obejmującej grunt i Budynek 1.
Zgodnie z Państwa wskazaniem, Budynek 1 został oddany do użytkowania ponad 10 lat temu i od tego czasu nie był ulepszany.
Przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że sprzedaż Budynku 1 posadowionego na gruncie nie zostanie dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą ww. Budynku upłyną co najmniej 2 lata.
Biorąc pod uwagę powyższe oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy należy stwierdzić, że spełnione zostaną przesłanki warunkujące zastosowanie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy do sprzedaży Budynku 1, ponieważ planowana Transakcja nie będzie dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia oraz od daty pierwszego zasiedlenia Budynku 1 minął okres przekraczający 2 lata.
Jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem dostawy podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W konsekwencji - na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy - również zbycie w ramach Transakcji gruntu, na którym ww. Budynek jest posadowiony, będzie zwolnione od podatku VAT w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Zatem, sprzedaż Nieruchomości będzie stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, korzystającą ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 29a ust. 8 ustawy.
W związku z tym, że planowana Transakcja sprzedaży Nieruchomości będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy, dalsza analiza zwolnień ww. czynności - wynikająca z przepisów art. 43 ust. 1 pkt 10a lub pkt 2 ustawy - jest bezzasadna.
Zwolnienie dostawy nieruchomości od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stwarza stronom transakcji możliwość wyboru opcji opodatkowania tej dostawy podatkiem VAT na zasadach ogólnych. Jak już wyżej wskazano, zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy jest fakultatywne i przy spełnieniu warunków wynikających z art. 43 ust. 10 i 11 ustawy, dostawca i nabywca mają możliwość rezygnacji z niniejszego zwolnienia od podatku i wyboru opodatkowania planowanej dostawy budynków lub budowli.
Z wniosku wynika, że zarówno Spółka, jak i B. są czynnymi podatnikami podatku VAT.
Stosownie do regulacji art. 43 ust. 10 w zw. z art. 43 ust. 11 ustawy, Strony mogą zrezygnować ze zwolnienia od podatku VAT i wybrać opodatkowanie dostawy Budynku 1 pod warunkiem, że jako czynni podatnicy VAT złożą zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy ww. Budynku.
Podsumowując, dostawa Nieruchomości przez Spółkę będzie korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy. Jednakże po spełnieniu warunków z art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy, Strony mogą zrezygnować ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, a dostawa Nieruchomości będzie podlegała opodatkowaniu według właściwej stawki podatku VAT.
Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą również kwestii, czy B. będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w związku z ww. Transakcją.
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do treści art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego.
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Należy również podkreślić, że ustawodawca przyznał podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Ten ostatni przepis określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy transakcja udokumentowana fakturą nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.
Stosownie do art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Zgodnie z powyższymi przepisami, z prawa do odliczenia podatku skorzystać mogą wyłącznie podatnicy, którzy są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, a transakcja udokumentowana fakturą podlega opodatkowaniu i nie jest zwolniona od podatku.
Z wniosku wynika, że B. jest czynnym podatnikiem podatku VAT. B. będzie wykorzystywać Nieruchomość wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
W konsekwencji, mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, należy stwierdzić, że w przypadku, gdy Strony zrezygnują ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT omawianej sprzedaży Nieruchomości, wówczas B. będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia Nieruchomości. Wynika to z faktu, że w analizowanym przypadku będą spełnione - wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy - przesłanki warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego.
W związku z powyższym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest prawidłowe.
Jak wskazali Państwo we wniosku, rozważają Państwo również Wariant II Transakcji, w ramach którego rozliczenie nakładów nastąpi w następujący sposób:
1) B. przeniesie posiadanie (nie własność) Budynku 2 na Spółkę, w zamian za co Spółka uzna roszczenie B. o zwrot nakładów na Nieruchomość, zaś B. zrzeknie się wszelkich innych roszczeń i praw związanych z budową Budynku 2 i dokonaniem nakładów na Nieruchomość;
2) wartość nakładów, co do których Spółka uznała roszczenie, zostanie potrącona z ceny sprzedaży Nieruchomości,
przy czym czynności te zostałyby dokonane w ramach jednego aktu notarialnego, łącznie z umową sprzedaży Nieruchomości.
Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w Wariancie II podstawą opodatkowania podatkiem VAT dostawy Nieruchomości dokonywanej przez Spółkę na rzecz B. będzie cena sprzedaży obejmująca łączną wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2.
Z wniosku wynika, że w Wariancie II Spółka wejdzie w posiadanie ekonomiczne Budynku 2 w zamian za wynagrodzenie równe wartości nakładów poniesionych przez B. na budowę Budynku 2. Jednocześnie Spółka dokona sprzedaży Nieruchomości (obejmującej grunt, Budynek 1 i Budynek 2 nabyty od B.) na rzecz B. za cenę odpowiadającą łącznej rynkowej wartości wszystkich składników Nieruchomości.
Zamiarem Stron jest rozliczenie nakładów poniesionych na wzniesienie Budynku 2 poprzez potrącenie wierzytelności z tytułu poniesienia tych nakładów przez B. z wierzytelnością o zapłatę z tytuły przeniesienia własności Nieruchomości na rzecz B. Planowane jest dokonanie tego potrącenia w momencie zawarcia umowy sprzedaży Nieruchomości (w ramach jednego aktu notarialnego).
Jak wynika z okoliczności sprawy w Wariancie II Spółka wejdzie w ekonomiczne posiadanie Budynku 2, ponieważ w ramach Transakcji sprzedaży dojdzie do przekazania faktycznego władztwa nad Budynkiem 2 przez B. na rzecz Spółki. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro Spółka będzie posiadać władztwo ekonomiczne w odniesieniu do Budynku 2, to dokona dostawy Budynku 2 wraz z gruntem i Budynkiem 1. Podsumowując, dojdzie do dostawy na rzecz B. towarów w postaci gruntu, Budynku 1 i Budynku 2 w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy.
Zasady potrącania (kompensowania) wzajemnych należności reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Powyższe oznacza, że potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia poprzez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie (kompensata wierzytelności), następuje wówczas, gdy jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelności, jak i zobowiązania względem drugiej strony. Potrącenie stanowi zatem formę wzajemnej zapłaty za istniejące pomiędzy stronami zobowiązania, co pozwala na traktowanie jej na równi z zapłatą.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w przypadku transakcji potrącenia wzajemnych wierzytelności dochodzi do rozliczenia transakcji, gdzie potrącanie (kompensata) stanowi formę zapłaty.
Dla celów podatku VAT bez znaczenia pozostaje sposób uregulowania należności przez nabywcę. Potrącenie wzajemnych wierzytelności stanowi jedynie formę wykonania zobowiązania pieniężnego. Nie wpływa na wysokość wynagrodzenia należnego z tytułu dostawy Nieruchomości, a tym samym nie wpływa na podstawę opodatkowania określoną w art. 29a ust. 1 ustawy.
Zarówno zapłata pieniężna, jak i rozliczenie poprzez kompensatę wzajemnych wierzytelności stanowią formę spełnienia świadczenia przez nabywcę. W konsekwencji podstawą opodatkowania w Wariancie II będzie całe wynagrodzenie należne z tytułu sprzedaży Nieruchomości, tj. wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2.
Tym samym, w Wariancie II podstawą opodatkowania będzie kwota należna obejmująca całość świadczenia należnego od B., czyli zgodnie z art. 29a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 6 ustawy będzie to wartość gruntu, Budynku 1 i Budynku 2.
Państwa stanowisko do pytania nr 6 jest prawidłowe.
Odnosząc się do Państwa wątpliwości w zakresie pytania nr 7, należy podkreślić, że każde odpłatne świadczenie, które nie jest dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu, czy określonym zachowaniu, mieści się w definicji usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Należy wskazać, że z punktu widzenia prawa cywilnego nakłady na nieruchomość (np. wybudowanie budynku) stanowią część składową gruntu i tym samym własność właściciela gruntu. Wszystko to, co zostało trwale z gruntem złączone, stanowi bowiem jego część składową. A zatem w sytuacji, gdy dzierżawca/najemca/faktyczny użytkownik poniesie nakłady na majątku, który nie stanowi jego własności (np. wybuduje budynek), nakłady te staną się częścią nieruchomości i przypadną właścicielowi nieruchomości.
W rozpatrywanej sprawie nakłady na Budynek 2 stanowią część składową Nieruchomości, której właścicielem jest Spółka. Przedmiotem zbycia przez B. na rzecz Spółki będą wyłącznie poniesione nakłady, stanowiące inwestycję na cudzym gruncie. Przedmiotowe nakłady nie będą stanowić zatem odrębnej rzeczy, a jedynie powodują po stronie B. powstanie roszczenia, względem właściciela Nieruchomości (Spółki), o zwrot poniesionych kosztów. Roszczenie to nie stanowi natomiast prawa rzeczowego, a jedynie prawo o charakterze zobowiązaniowym, uprawniające do żądania zwrotu kosztów nakładów. Tym samym, prawo to nie może również stanowić towaru w rozumieniu ustawy.
W konsekwencji, w przypadku zbycia przez B. nakładów, nie będzie dochodzić do przeniesienia prawa do dysponowania towarami jak właściciel. Biorąc pod uwagę powołane wcześniej regulacje ustawy należy w związku z tym przyjąć, że przeniesienie nakładów poniesionych na cudzym gruncie nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, gdyż nie mamy tu do czynienia z odrębną rzeczą, która mogłaby stanowić towar.
Niemniej jednak podmiot, który poniósł nakłady (B.), dysponuje pewnym prawem do poniesionych nakładów i może to prawo przenieść na rzecz innego podmiotu. Wskazać zatem należy, że nakłady są prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.
Zatem z uwagi na fakt, że poniesione przez B. wydatki na Nieruchomość stanowią nakład w obcym środku trwałym (usługę), odpłatna czynność zbycia tych nakładów na Spółkę będzie stanowić - zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy - świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że dla opisanej czynności zbycia nakładów przepisy podatku od towarów i usług nie przewidują zwolnienia od podatku VAT. Zatem ich zbycie będzie opodatkowane stawką właściwą dla przedmiotu świadczenia.
Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 7 uznaję za prawidłowe, ponieważ pomimo tego, że we własnym stanowisku wskazali Państwo, że czynność opisana w lit. a pytania nr 6 stanowić będzie odpłatną dostawę towarów, a nie - jak wskazałem powyżej - odpłatne świadczenie usług, to prawidłowo wywiedli Państwo skutek prawny, że ww. czynność stanowić będzie czynność opodatkowaną podatkiem VAT.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia oraz
- zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja rozstrzyga w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1, 2, 3, 4, 6 i 7 dotyczących podatku od towarów i usług. W zakresie pytań nr 5 i 8 dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych i podatku dochodowego od osób fizycznych zostały wydane odrębne rozstrzygnięcia.
Należy wskazać, że kwestia ustalenia wysokości stawki podatku od towarów i usług dla dostawy towarów lub świadczenia usług od dnia 1 lipca 2020 r. może być określona wyłącznie w ramach wydania wiążącej informacji stawkowej, o której mowa w art. 42a ustawy o VAT.
Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny/zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze stanem faktycznym/zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów