taxmachine.pl

0114-KDIP1-1.4012.405.2026.4.MM

Interpretacja indywidualna2026-08-03Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Uznanie zespołu składników materialnych i niematerialnych (nieruchomość, umowa najmu, umowy o dostawę mediów) za zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy i w konsekwencji uznania planowanej transakcji aportu zespołu składników za czynność wyłączoną z opodatkowania na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

27 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy uznania zespołu składników materialnych i niematerialnych (nieruchomość, umowa najmu, umowy o dostawę mediów) za zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy i w konsekwencji uznania planowanej transakcji aportu ww. zespołu składników za czynność wyłączoną z opodatkowania na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Uzupełnili go Państwo pismem z 1 lipca 2026 r.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania:

    A.A.

2.  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

    B.B.

Opis zdarzenia przyszłego

1.1. Nabycie nieruchomości w drodze dziedziczenia

Na podstawie zarejestrowanego Aktu Poświadczenia Dziedziczenia sporządzonego przez notariusza C.C. - zastępcę notariusza D.D. w (…) - 25 marca 2021 r. (Rep. A Nr (…), zarejestrowanego w Rejestrze Spadkowym pod nr (…)), Wnioskodawcy – B.B. i A.A - nabyli z dobrodziejstwem inwentarza, w udziale po 1/2 części każde z nich, spadek po E.E. (PESEL: (…)), zm. 13 marca 2021 r. w miejscowości (…).

W skład masy spadkowej wchodziła m.in. nieruchomość gruntowa zabudowana, położona w (…), dla której Sąd Rejonowy w (…) Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…) (wg stanu na 4 marca 2026 r. właścicielami w udziale po 1/2 są B.B. i A.A. - Dział II KW, Lp. 1-2).

1.2.    Działalność gospodarcza Spadkodawcy

Przed śmiercią Spadkodawca prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, której wyłącznym, aktywnym przedmiotem - w zakresie generowania przychodów - był najem wskazanego wyżej budynku użytkowego. W skład majątku firmowego Spadkodawcy wchodziła przedmiotowa nieruchomość wraz z aktywną umową najmu i umowami na dostawę mediów, a także samochody niemające żadnego związku z działalnością najmu nieruchomości.

1.3.    Prowadzenie działalności w ramach zarządu sukcesyjnego (13 marca 2021 r. - 13 marca 2026 r.)

Po śmierci Spadkodawcy, na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170 ze zm., dalej: „ustawa o zarządzie sukcesyjnym”), ustanowiony został zarząd sukcesyjny nad przedsiębiorstwem w spadku. Zarządcą sukcesyjnym był F.F. (dziadek Wnioskodawców).

Z uwagi na fakt, że jedynymi właścicielami przedsiębiorstwa w spadku były osoby niemające zdolności do czynności prawnych - małoletni Wnioskodawcy - sąd na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedłużył zarząd sukcesyjny do maksymalnego okresu pięciu lat od dnia śmierci Spadkodawcy. Ważną przyczyną uzasadniającą przedłużenie było dobro małoletnich Wnioskodawców jako wyłącznych właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.

Przedsiębiorstwo w spadku jest uznawane za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej po zmarłym przedsiębiorcy. Numer NIP nie wygasł wraz ze śmiercią Spadkodawcy, lecz przeszedł na przedsiębiorstwo w spadku do czasu wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

W całym okresie zarządu sukcesyjnego (od 13 marca 2021 r. do 13 marca 2026 r.) działalność komercyjnego najmu nieruchomości była prowadzona nieprzerwanie pod firmą „(…)”. Przedsiębiorstwo w spadku było przez cały ten czas zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku VAT, składało pliki JPK_V7, wystawiało faktury VAT za najem i regulowało zobowiązania wobec dostawców mediów. Wszelkie umowy z dostawcami mediów były zawierane na firmę „(…)”. Zarządca sukcesyjny działał w imieniu własnym, lecz na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.

W trakcie trwania zarządu sukcesyjnego, przed jego wygaśnięciem, Zarządca sukcesyjny dokonał wycofania samochodów do majątku prywatnego Wnioskodawców. Samochody nie miały żadnego związku funkcjonalnego z działalnością najmu nieruchomości. Ich wycofanie zostało rozliczone dla celów podatku VAT przez przedsiębiorstwo w spadku (podatek należny rozliczony w deklaracji składanej przez Zarządcę sukcesyjnego). Wycofanie samochodów nie miało jakiegokolwiek wpływu na zdolność operacyjną działalności najmu - samochody nie były niezbędne ani nawet pomocne w prowadzeniu tej działalności.

Po wycofaniu samochodów majątek przedsiębiorstwa w spadku stanowił wyłącznie nieruchomość wraz z całą infrastrukturą prawną niezbędną do jej wynajmowania: aktywna umowa najmu całości nieruchomości z jednym najemcą oraz umowy z dostawcami mediów.

1.4.    Przejęcie działalności przez Wnioskodawców po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego

Z dniem 13 marca 2026 r. zarząd sukcesyjny wygasł z upływem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 59 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym.

Wnioskodawcy - działający przez przedstawiciela ustawowego (matkę G.G.) - dokonali rejestracji jako czynni podatnicy podatku VAT z dniem 14 marca 2026 r., tj. w dniu następnym po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego, i z tym dniem przejęli prowadzenie działalności najmu nieruchomości we własnym imieniu.

Wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego nie wygenerowało obowiązku sporządzenia spisu z natury na potrzeby podatku VAT ani związanego z nim zobowiązania podatkowego.

Jak wskazał Minister Finansów w interpretacji ogólnej nr PT3.8101.1.2020 z dnia 4 czerwca 2020 r., wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego nie generuje obowiązku podatkowego na gruncie podatku VAT, skoro właściciel przejmuje towary do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż mimo wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego możliwe jest dalsze wykorzystywanie towarów w działalności gospodarczej prowadzonej przez właściciela przedsiębiorstwa w spadku, który przejmuje je po ustaniu bytu prawnego przedsiębiorstwa w spadku. Opodatkowanie remanentu likwidacyjnego VAT nie znajdzie zastosowania w sytuacji, gdy w momencie wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego towary tego przedsiębiorstwa, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy, nie stanowią przedmiotu ostatecznej konsumpcji.

W niniejszej sprawie warunek kontynuacji działalności opodatkowanej VAT jest spełniony w sposób bezsporny - Wnioskodawcy zarejestrowali się jako czynni podatnicy VAT natychmiastowo, 14 marca 2026 r. Spadkobiercy nie muszą sporządzać spisu z natury towarów niesprzedanych przez spadkodawcę i odprowadzać od nich podatku, jeżeli zamierzają kontynuować działalność po zmarłym przedsiębiorcy - potwierdził minister finansów w przywołanej interpretacji ogólnej.

Po zarejestrowaniu jako czynni podatnicy VAT Wnioskodawcy:

      Weszli w prawa i obowiązki wynikające z jednej aktywnej umowy najmu całości nieruchomości zawartej jeszcze przez Spadkodawcę (z tym samym Najemcą, na tych samych warunkach).

      Każdy z Wnioskodawców wystawia na rzecz Najemcy fakturę VAT obejmującą 50% należnego czynszu (stosownie do posiadanego udziału we współwłasności).

      Z uwagi na obiektywne ograniczenia techniczne i formalne dostawców mediów (brak możliwości podziału licznika energii elektrycznej na ułamkowe części współwłasności) umowy na dostawę mediów zostały przepisane na jednego z Wnioskodawców, który dokonuje w całości refakturowania tych kosztów na Najemcę. Rozwiązanie to jest wymuszone przez obiektywne ograniczenia techniczne, nie zaś przez wolę podziału substancji działalności.

Fizycznym zarządem majątkiem w imieniu małoletnich zajmuje się ich matka (przedstawiciel ustawowy). Obsługę księgową, w tym wysyłkę plików JPK_V7, powierzono zewnętrznemu biuru rachunkowemu. Działalność nie zatrudnia pracowników.

Przedmiotowy zespół składników materialnych i niematerialnych (nieruchomość, umowa najmu, umowy z dostawcami mediów) wykazuje pełne wyodrębnienie organizacyjne, finansowe i funkcjonalne, stanowiąc niezależne przedsiębiorstwo realizujące zadania gospodarcze w postaci komercyjnego najmu.

Wnioskodawcy planują wniesienie posiadanych udziałów w nieruchomości (łącznie stanowiących 100% własności) tytułem wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w zamian za udziały w tej spółce. Wniesienie aportu nastąpi w drodze jednego aktu notarialnego. Z uwagi na fakt, iż czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich, zostanie ona dokonana po uprzednim uzyskaniu prawomocnej zgody Sądu Opiekuńczego (Rodzinnego).

Przedmiotem aportu będzie cały opisany w stanie faktycznym zespół składników majątkowych. Na spółkę z o.o. przejdzie nie tylko prawo własności nieruchomości, ale również prawa i obowiązki z trwającej umowy najmu (z tym samym Najemcą) oraz umów o dostawę mediów. Nabywca (spółka z o.o.) będzie w oparciu o otrzymany majątek kontynuował dotychczasową działalność gospodarczą w zakresie opodatkowanego VAT najmu nieruchomości komercyjnej bez konieczności angażowania dodatkowych składników majątkowych, pozyskiwania nowych najemców ani zawierania nowych umów z dostawcami mediów.

Spółka z o.o. - jako podmiot z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Spółka przyjmie dla celów podatkowych składniki majątkowe wchodzące w skład wnoszonego aportu w wartości wynikającej z ksiąg podatkowych Wnioskodawców. Transakcja ma uzasadnione ekonomicznie i prawnie przyczyny: porządkowanie zarządu majątkiem małoletnich po zakończeniu zarządu sukcesyjnego, ograniczenie odpowiedzialności oraz profesjonalizacja struktury zarządzania nieruchomością. Fakt, że transakcja wymaga prawomocnej zgody Sądu Rodzinnego, dowodzi, iż nie ma ona na celu unikania lub uchylania się od opodatkowania.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Na pytanie, czy A.A i B.B. prowadzą odrębne jednoosobowe działalności gospodarcze? W jakim zakresie prowadzona jest działalność gospodarcza Zainteresowanych?, wskazaliście Państwo:

Odp. Nie. A.A i B.B. nie prowadzą jednoosobowych działalności gospodarczych podlegających wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Wynika to bezpośrednio z faktu, że oboje są osobami małoletnimi, które nie posiadają pełnej zdolności do czynności prawnych i tym samym nie mogą samodzielnie dokonać wpisu do CEIDG.

Brak wpisu do CEIDG nie oznacza jednak braku prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych. Zainteresowani prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT - to jest działalność wykonywaną samodzielnie, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskują przychody z tytułu komercyjnego najmu nieruchomości. Z dniem 14 marca 2026 r. - bezpośrednio po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego - każde z nich zarejestrowało się jako odrębny, czynny podatnik podatku od towarów i usług.

Jednocześnie, z uwagi na ciągły, zorganizowany i zarobkowy charakter prowadzonej działalności (najem nieruchomości trwa nieprzerwanie od marca 2021 r., jest obsługiwany przez stałego zarządcę - przedstawiciela ustawowego - oraz zewnętrzne biuro rachunkowe, a Wnioskodawcy są czynnymi podatnikami VAT wystawiającymi faktury), najem ten kwalifikuje się jako pozarolnicza działalność gospodarcza w rozumieniu art. 5a pkt 6 ustawy o PIT, nie zaś jako najem prywatny z art. 10 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Definicja z art. 5a pkt 6 ustawy o PIT ma charakter czysto obiektywny i podatkowy - kluczowe są faktyczne cechy aktywności (zarobkowość, ciągłość, zorganizowanie), a nie formalny akt rejestracji administracyjnej.

Zakres działalności każdego z Zainteresowanych obejmuje wyłącznie komercyjny najem budynku użytkowego położonego w (…), przy czym każde z nich wynajmuje swój udział wynoszący 1/2 części w prawie własności tej nieruchomości.

Na pytanie, czy przedmiotem aportu będą wszystkie składniki majątkowe, które służyły prowadzeniu działalności gospodarczej, tj. czy składniki majątku mające być przedmiotem aportu będą stanowiły przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55 (1) Kodeks cywilny, wskazaliście Państwo:

Odp. Tak, przedmiotem aportu - wnoszonego wspólnie jednym aktem notarialnym - będą wszystkie składniki majątkowe służące dotychczasowej działalności najemczej każdego z Wnioskodawców. Wnioskodawcy wskazują, że katalog zawarty w art. 55(1) Kodeksu cywilnego ma charakter przykładowy - co wynika wprost z użycia w przepisie sformułowania „w szczególności” - a aport obejmuje wszystkie składniki faktycznie służące prowadzonej działalności. Elementy, które nie występują w działalności Wnioskodawców, są wyłącznie wynikiem specyfiki działalności polegającej na najmie jednej nieruchomości komercyjnej. Ich brak nie stanowi luki uniemożliwiającej uznanie aportu za zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Poniżej przedstawiliście Państwo wyjaśnienia oddzielnie dla każdego z Zainteresowanych:

1. B.B.:

a) Oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo (nazwa):

Działalność Wnioskodawczyni jako podatnika VAT nie posiadała i nie posiada sformalizowanej nazwy własnej poza oznaczeniem rejestrowym (numer NIP). Składnik ten nie wystąpi jako samodzielny element aportu. Spółka z o.o. będzie funkcjonować pod własną firmą.

b) Własność nieruchomości lub ruchomości:

B.B. wnosi swój udział wynoszący 1/2 części w prawie własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem użytkowym, położonej w (…), dla której Sąd Rejonowy w (…) Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…). Działalność Wnioskodawczyni nie wykorzystuje żadnych ruchomości - samochody wchodzące pierwotnie w skład majątku Spadkodawcy zostały wycofane do majątku prywatnego Wnioskodawców przed wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego i nie mają jakiegokolwiek związku z działalnością najmu nieruchomości.

c) Prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości:

B.B przenosi na spółkę z o.o. ogół przysługujących jej praw i obowiązków wynikających z aktywnej umowy najmu całości nieruchomości, stosownie do posiadanego udziału wynoszącego 1/2 część we współwłasności.

d) Wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne:

Na spółkę z o.o. przejdą wierzytelności z tytułu czynszów należnych od dnia przeniesienia własności, przypadające na udział B.B. Działalność Wnioskodawczyni nie obejmuje papierów wartościowych ani nie wiąże się z posiadaniem środków pieniężnych przeznaczonych do przeniesienia w ramach aportu.

e) - h) Koncesje, licencje, zezwolenia, patenty, prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa:

Z uwagi na specyfikę działalności (wyłącznie najem jednej nieruchomości komercyjnej) składniki tego rodzaju nie wystąpiły i nie występują w działalności B.B. Ich brak jest naturalną konsekwencją przedmiotu działalności, a nie wadą strukturalną wykluczającą status ZCP.

i) Księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności:

Na spółkę z o.o. zostanie przekazana całość dokumentacji technicznej nieruchomości, dokumentacja dotycząca umowy najmu oraz dokumenty związane z obsługą podatkową i księgową najmu prowadzone w zakresie działalności B.B.

2. A.A.:

a) Oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo (nazwa):

Działalność Wnioskodawcy jako podatnika VAT nie posiadała i nie posiada sformalizowanej nazwy własnej poza oznaczeniem rejestrowym (numer NIP). Składnik ten nie wystąpi jako samodzielny element aportu. Spółka z o.o. będzie funkcjonować pod własną firmą.

b) Własność nieruchomości lub ruchomości:

A.A. wnosi swój udział wynoszący 1/2 części w prawie własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem użytkowym, położonej w (…), dla której Sąd Rejonowy w (…) Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…). Działalność Wnioskodawcy nie wykorzystuje żadnych ruchomości - samochody wchodzące pierwotnie w skład majątku Spadkodawcy zostały wycofane do majątku prywatnego Wnioskodawców przed wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego i nie mają jakiegokolwiek związku z działalnością najmu nieruchomości.

c) Prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości:

A.A. przenosi na spółkę z o.o. ogół przysługujących mu praw i obowiązków wynikających z aktywnej umowy najmu całości nieruchomości, stosownie do posiadanego udziału wynoszącego 1/2 część we współwłasności.

Ponadto - i jest to okoliczność wymagająca odrębnego wyjaśnienia – A.A. jest jedyną stroną wszystkich umów na dostawę mediów (energii elektrycznej i pozostałych mediów). Umowy te zostały przepisane wyłącznie na niego z uwagi na obiektywne ograniczenia techniczne i formalne dostawców, którzy nie dopuszczają podziału umowy i licznika stosownie do ułamkowych udziałów we współwłasności nieruchomości. Rozwiązanie to ma charakter techniczny i jest wymuszone przez zewnętrzne uwarunkowania rynkowe, a nie przez wolę nierównego podziału substancji działalności. W ramach aportu A.A. przenosi na spółkę z o.o. całość praw i obowiązków wynikających ze wszystkich umów na dostawę mediów.

d) Wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne:

Na spółkę z o.o. przejdą wierzytelności z tytułu czynszów należnych od dnia przeniesienia własności, przypadające na udział A.A., oraz wierzytelności z tytułu refakturowanych kosztów mediów. Działalność Wnioskodawcy nie obejmuje papierów wartościowych ani nie wiąże się z posiadaniem środków pieniężnych przeznaczonych do przeniesienia w ramach aportu.

e) - h) Koncesje, licencje, zezwolenia, patenty, prawa własności przemysłowej, majątkowe prawa autorskie i pokrewne, tajemnice przedsiębiorstwa:

Z uwagi na specyfikę działalności (wyłącznie najem jednej nieruchomości komercyjnej) składniki tego rodzaju nie wystąpiły i nie występują w działalności A.A. Ich brak jest naturalną konsekwencją przedmiotu działalności, a nie wadą strukturalną wykluczającą status ZCP.

i) Księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności:

Na spółkę z o.o. zostanie przekazana całość dokumentacji dotyczącej umów na dostawę mediów, historia rozliczeń refakturowania kosztów mediów na najemcę oraz dokumenty związane z obsługą podatkową i księgową najmu prowadzone w zakresie działalności A.A.

Na pytanie, czy po wniesieniu przez A.A. i B.B. do Spółki wymienionego we wniosku majątku pozostaną w działalności gospodarczej A.A. i B.B. jakiekolwiek składniki materialne i niematerialne wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, wskazaliście Państwo:

Odp. B.B.: Nie. Po wniesieniu aportu w ramach działalności Wnioskodawczyni jako podatnika VAT nie pozostaną żadne składniki materialne ani niematerialne służące dotychczasowej działalności najemczej.

A.A.: Nie. Po wniesieniu aportu w ramach działalności Wnioskodawcy jako podatnika VAT nie pozostaną żadne składniki materialne ani niematerialne służące dotychczasowej działalności najemczej.

Na pytanie, jaki zakres działalności pozostanie w działalności gospodarczej A.A. i B.B. po aporcie opisanego zespołu składników materialnych i niematerialnych do spółki z o.o., wskazaliście Państwo:

Odp. Po dokonaniu aportu u żadnego z Wnioskodawców nie pozostanie jakikolwiek zakres dotychczasowej działalności najemczej. Całość funkcji gospodarczych oraz cała substancja majątkowa służąca tej działalności zostanie przeniesiona na spółkę z o.o. w ramach jednego aktu notarialnego.

Na pytanie, czy przenoszony do Spółki zespół składników materialnych i niematerialnych związanych z najmem nieruchomości będzie na dzień aportu wyodrębniony w  istniejącym przedsiębiorstwie A.A. i B.B pod względem funkcjonalnym, finansowym oraz organizacyjnym, wskazaliście Państwo:

Odp. Tak. U każdego z Wnioskodawców odrębnie przenoszony zespół składników wykazuje pełne wyodrębnienie na trzech płaszczyznach:

a) Wyodrębnienie funkcjonalne

B.B.: Przenoszony udział w nieruchomości wraz z przypisanymi prawami i obowiązkami z umowy najmu stanowi zamkniętą, niezależną całość zdolną do samodzielnego generowania przychodów z komercyjnego najmu. Spółka z o.o. natychmiast po aporcie będzie mogła kontynuować tę działalność bez konieczności pozyskiwania nowych zasobów, zawierania nowych umów z najemcą ani angażowania dodatkowych składników majątkowych.

A.A.: Przenoszony udział w nieruchomości wraz z prawami i obowiązkami z umowy najmu oraz całością praw i obowiązków ze wszystkich umów na dostawę mediów stanowi zamkniętą, niezależną całość zdolną do samodzielnego generowania przychodów z komercyjnego najmu. Spółka z o.o. natychmiast po aporcie będzie mogła kontynuować tę działalność bez konieczności pozyskiwania nowych zasobów ani zawierania nowych umów z dostawcami.

W odniesieniu do obojga Wnioskodawców łącznie: przedmiotem jednoczesnego aportu jest 100% udziałów we współwłasności nieruchomości i 100% praw i obowiązków z umowy najmu oraz umów mediowych. Spółka z o.o. uzyska zatem kompletny, w całości funkcjonujący zespół składników majątkowych zdolny do samodzielnego realizowania działalności komercyjnego najmu - z tym samym najemcą, na podstawie tej samej umowy, bez żadnych dodatkowych działań operacyjnych. Brak pracowników etatowych nie podważa tego wniosku – specyfika działalności najmu nieruchomości nie wymaga zatrudnienia strukturalnego, co Dyrektor KIS konsekwentnie potwierdza w swoich rozstrzygnięciach. Znajduje to bezpośrednie odzwierciedlenie w uniwersalnej zasadzie wypracowanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 10 listopada 2011 r w sprawie C-444/10 Schriever (pkt 26), zgodnie z którą skład koszyka majątkowego niezbędnego do uznania transakcji za zbycie przedsiębiorstwa (ZCP) należy oceniać w każdym przypadku indywidualnie, wyłącznie z punktu widzenia charakteru danej działalności gospodarczej.

b) Wyodrębnienie finansowe

B.B.: Wnioskodawczyni posiada odrębny numer NIP, prowadzi niezależną ewidencję podatkową obsługiwaną przez zewnętrzne biuro rachunkowe, odrębne rejestry VAT oraz generuje własne pliki JPK_V7. Przychody stanowiące 50% czynszu wynikającego z umowy najmu, odpowiadające im koszty, należności z tytułu wystawionych i nieopłaconych faktur czynszowych oraz zobowiązania (z tytułu kosztów obsługi księgowej, podatku od nieruchomości przypadającego na udział Wnioskodawczyni) są jednoznacznie i wyłącznie przyporządkowane do tej działalności i mogą być w każdym czasie zidentyfikowane i odseparowane od majątku osobistego Wnioskodawczyni. Działalność Wnioskodawczyni nie obejmuje żadnej innej aktywności, która mogłaby zaburzyć czytelność przyporządkowania finansowego.

A.A.: Wnioskodawca posiada odrębny numer NIP, prowadzi niezależną ewidencję podatkową obsługiwaną przez zewnętrzne biuro rachunkowe, odrębne rejestry VAT oraz generuje własne pliki JPK_V7. Przychody - obejmujące 50% czynszu wynikającego z umowy najmu oraz całość refakturowanych kosztów mediów - odpowiadające im koszty, należności z tytułu wystawionych i nieopłaconych faktur (zarówno czynszowych, jak i mediowych) oraz zobowiązania (z tytułu bieżących faktur dostawców mediów, kosztów obsługi księgowej, podatku od nieruchomości przypadającego na udział Wnioskodawcy) są jednoznacznie i wyłącznie przyporządkowane do tej działalności i mogą być w każdym czasie zidentyfikowane i odseparowane od majątku osobistego Wnioskodawcy. Działalność Wnioskodawcy nie obejmuje żadnej innej aktywności, która mogłaby zaburzyć czytelność przyporządkowania finansowego.

c) Wyodrębnienie organizacyjne

B.B. i A.A.: Wnioskodawcy nie posiadają statutu, regulaminu ani innego aktu o podobnym charakterze formalnie wyodrębniającego przenoszony zespół składników. Wynika to wyłącznie i bezpośrednio z ich statusu prawnego: są osobami małoletnimi, które nie prowadzą działalności zarejestrowanej w CEIDG i ze swej natury nie tworzą tego rodzaju aktów wewnętrznych. Niemożność posiadania takich dokumentów jest obiektywną konsekwencją statusu prawnego Wnioskodawców, nie zaś brakiem faktycznego wyodrębnienia.

Wyodrębnienie organizacyjne ma w niniejszej sprawie charakter faktyczny, co zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jest w pełni wystarczające dla stwierdzenia statusu ZCP Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2024 r. (sygn. I FSK 1449/20) wskazał, że dla oceny statusu ZCP kluczowa jest ekonomiczna i faktyczna zdolność aktywów do prowadzenia samodzielnej działalności, a nie uwarunkowania formalno-strukturalne. Stanowisko to jest zbieżne z postanowieniem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 16 stycznia 2023 r. w sprawie C-729/21.

Wyodrębnienie organizacyjne o charakterze faktycznym polega w niniejszej sprawie na następujących elementach:

Całość aktywności każdego z Wnioskodawców jako podatnika jest w 100% zogniskowana wokół jednego i tego samego składnika majątkowego - nieruchomości (…) - co czyni strukturę organizacyjną działalności absolutnie przejrzystą i jednorodną.

Bieżącym zarządem organizacyjnym zajmuje się stały, dedykowany zarządca - matka Wnioskodawców jako ich przedstawiciel ustawowy - który wykonuje wszystkie czynności faktyczne i prawne związane z działalnością.

Obsługę księgową, podatkową i administracyjną zapewnia w sposób ciągły zewnętrzne biuro rachunkowe, tworząc trwałą, wyodrębnioną strukturę obsługi.

Działalność jest jednorodna, funkcjonalnie spójna i całkowicie pozbawiona jakichkolwiek innych aktywności, które mogłyby zaburzyć przejrzystość jej struktury organizacyjnej.

Na pytanie, czy na skutek wniesienia aportu do Spółki z o.o. nastąpi przejęcie pracowników w trybie art. 231 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.), wskazaliście Państwo:

Odp. B.B.: Nie. Działalność nie zatrudnia pracowników. Tryb art. 23(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy nie znajdzie zastosowania.

A.A.: Nie. Działalność nie zatrudnia pracowników. Tryb art. 23(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy nie znajdzie zastosowania.

Na pytanie, czy po wniesieniu wkładu niepieniężnego – opisanego we wniosku do Spółki działalność jednoosobowa, którą prowadzi A.A. i B.B., będzie dalej funkcjonowała, czy też dokonają Państwo jej likwidacji/zamknięcia, wskazaliście Państwo:

Odp. B.B.: Po wniesieniu aportu i ostatecznym rozliczeniu transakcji Wnioskodawczyni zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT i dokona formalnego wyrejestrowania z rejestru podatników podatku od towarów i usług poprzez złożenie zgłoszenia VAT-Z. Działalność Wnioskodawczyni jako podatnika nie będzie dalej funkcjonowała. Z uwagi na brak wpisu do CEIDG nie zachodzi konieczność dokonywania odrębnego zgłoszenia zamknięcia działalności w rozumieniu przepisów o ewidencji działalności gospodarczej.

A.A.: Po wniesieniu aportu i ostatecznym rozliczeniu transakcji Wnioskodawca zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT i dokona formalnego wyrejestrowania z rejestru podatników podatku od towarów i usług poprzez złożenie zgłoszenia VAT-Z. Działalność Wnioskodawcy jako podatnika nie będzie dalej funkcjonowała. Z uwagi na brak wpisu do CEIDG nie zachodzi konieczność dokonywania odrębnego zgłoszenia zamknięcia działalności w rozumieniu przepisów o ewidencji działalności gospodarczej.

Pytanie w zakresie podatku od towarów i usług (oznaczone we wniosku nr 1)

Czy opisany zespół składników materialnych i niematerialnych (nieruchomość, umowa najmu, umowy o dostawę mediów), który będzie przedmiotem aportu do spółki z o.o., stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, a tym samym planowana transakcja będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT?

Stanowisko Zainteresowanych w sprawie

W ocenie Wnioskodawców, planowany aport stanowi zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i jako taka - na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT - jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Uzasadnienie

A.  Pięcioletnia nieprzerwana historia działalności jako dowód istnienia ZCP

Opisany zespół składników majątkowych stanowi podstawę jednorodnej działalności komercyjnego najmu, która jest prowadzona nieprzerwanie od dnia śmierci Spadkodawcy (13 marca 2021 r.) do dnia złożenia niniejszego wniosku - tj. przez ponad pięć lat - z zachowaniem pełnej ciągłości prawnej, podatkowej i faktycznej:

      od 13 marca 2021 r. do 13 marca 2026 r. - w formie przedsiębiorstwa w spadku „(…)”, z zarządcą sukcesyjnym E.E.;

      od 14 marca 2026 r. - bezpośrednio przez Wnioskodawców jako zarejestrowanych czynnych podatników VAT.

Jak wskazał Minister Finansów w interpretacji ogólnej nr PT3.8101.1.2020:

„Powstanie przedsiębiorstwa w spadku oznacza na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług powstanie nowego bytu podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej po zmarłym przedsiębiorcy będącym osobą fizyczną wykonującą samodzielnie działalność gospodarczą. W związku ze śmiercią tego podatnika, przedsiębiorstwo w spadku jest podatnikiem na gruncie podatku od towarów i usług w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.”

Przez cały ten czas, ten sam najemca zajmował tę samą nieruchomość na podstawie tej samej umowy, wnosząc ten sam czynsz. Zmieniał się wyłącznie podmiot (podatnik) rozliczający transakcję - nie zmieniała się jednak substancja działalności ani jej przedmiot. Jest to najsilniejszy dowód na to, że opisany majątek posiada wszelkie cechy ZCP jako funkcjonalnie kompletnego i samodzielnego przedsiębiorstwa.

Co więcej, samo przejęcie przedsiębiorstwa w spadku przez właściciela po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Skoro zatem organ podatkowy konsekwentnie kwalifikuje majątek przedsiębiorstwa w spadku jako przedsiębiorstwo lub ZCP przy jego przejściu na spadkobierców (transakcja wyłączona z VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT), to kolejna transakcja dotycząca tego samego majątku - aport do spółki z o.o. - tym bardziej tej kwalifikacji nie może go pozbawić.

B. Definicja ZCP i spełnienie jej przesłanek

B.1. Podstawa prawna

Zgodnie z art. 5a pkt 4 ustawy o PIT, zorganizowana część przedsiębiorstwa oznacza organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Definicja ta jest identyczna na gruncie art. 2 pkt 27e ustawy o VAT.

Odnośnie kwestii uznania wydzielonej części za ZCP, organy podatkowe wymagają, aby istniało wyodrębnienie na trzech płaszczyznach: organizacyjnej - np. jako dział, oddział - powinno być dokonane formalne wydzielenie ZCP względem pozostałych aktywów; finansowej - możliwe jest ewidencyjne przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do ZCP; a także funkcjonalnej - przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych.

B.2. Wyodrębnienie organizacyjne

Wyodrębnienie organizacyjne polega na tym, że działalność ZCP dotyczy jednej ze sfer działalności, prowadzonej odrębnie, dla której przydzielony został określony majątek. W praktyce organów podatkowych akcentuje się, że wyodrębnienie organizacyjne nie musi być rozumiane jako wyodrębnienie formalnoprawne. Co istotne, nawet gdy fakt wyodrębnienia składników nie wynika z żadnych zapisów zawartych w dokumentach konstytuujących dany podmiot, a takie wyodrębnienie w praktyce jest dostrzegalne i faktycznie istnieje - możemy mieć do czynienia ze ZCP.

W niniejszej sprawie wyodrębnienie organizacyjne jest wyraźne i faktyczne: całość działalności obejmuje komercyjny najem jednej nieruchomości, prowadzony przez dedykowanego zarządcę (matkę Wnioskodawców jako ich przedstawiciela ustawowego) oraz zewnętrzne biuro rachunkowe. Działalność posiada własne numery NIP (każdego z Wnioskodawców), własne rejestry VAT, własne numery JPK_V7. Zakres działalności jest jednorodny i funkcjonalnie spójny.

B.3. Wyodrębnienie finansowe

Wyodrębnienie finansowe rozumiane jest jako prowadzenie ewidencji zdarzeń gospodarczych umożliwiającej przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do ZCP. Działalność Wnioskodawców spełnia ten warunek w sposób kompletny: każdy z nich prowadzi odrębną ewidencję podatkową, odrębne rejestry VAT i wystawia faktury. Przychody i koszty są jednoznacznie przyporządkowane wyłącznie do działalności najmu nieruchomości. Działalność nie prowadzi żadnej innej aktywności, która mogłaby zaburzać czytelność przyporządkowania finansowego.

B.4. Wyodrębnienie funkcjonalne i kryterium kontynuacji

Wyodrębnienie funkcjonalne to przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. ZCP musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa.

Kryterium to jest spełnione w sposób modelowy: nieruchomość, aktywna umowa najmu z tym samym Najemcą i umowy o dostawę mediów stanowią kompletny, samowystarczalny zestaw środków niezbędnych i wystarczających do prowadzenia działalności komercyjnego najmu. Spółka z o.o. z dniem aportu uzyska możliwość kontynuowania tej działalności bez żadnych dodatkowych działań operacyjnych.

Kluczowe znaczenie ma kryterium kontynuacji. Przy ocenie, czy nabywca ma zamiar kontynuowania działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę, należy uwzględnić: zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji (wyrok TSUE z 30 maja 2013 r. w sprawie C-651/11 X BV, pkt 34). Oba te warunki są w pełni spełnione: spółka z o.o. zostanie powołana właśnie w celu komercyjnego najmu tej nieruchomości i przejmie ten sam stosunek najmu.

Ponadto, aby można było mówić o transakcji zbycia ZCP, nabywca całości lub części majątku podatnika powinien mieć zamiar prowadzenia działalności nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie działać tylko w celu niezwłocznej likwidacji danej działalności (wyrok TSUE z 27 listopada 2003 r. w sprawie C-497/01 Zita Modes, pkt 44). W niniejszej sprawie warunek ten jest spełniony bezdyskusyjnie.

B.5. Brak pracowników nie wyklucza statusu ZCP

Specyfika działalności czysto najemczej polega na tym, że jej prowadzenie nie wymaga zatrudniania pracowników. Obsługę zarządczą zapewnia przedstawiciel ustawowy, a obsługę księgową - zewnętrzne biuro rachunkowe. Dyrektor KIS konsekwentnie potwierdza, że przy działalności najmu brak pracowników nie pozbawia przenoszonego majątku statusu ZCP, jeżeli nabywca będzie kontynuował dotychczasową działalność gospodarczą. Stanowisko to jest również spójne z orzecznictwem TSUE, które akcentuje zdolność operacyjną majątku, nie zaś konkretne zasoby ludzkie (wyrok TSUE w sprawie C-444/10 Schriever, pkt 25-26).

B.6. Odpowiedź na zarzut „podziału” ZCP przez współwłasność

Wnioskodawcy przewidują, że mogłoby zostać podniesione stanowisko - sygnalizowane przez notariusza sporządzającego projekt aktu notarialnego - jakoby podział majątku pomiędzy dwóch współwłaścicieli w częściach ułamkowych (1/2 i 1/2) pozbawił omawiany majątek statusu ZCP. Stanowisko takie jest błędne z następujących względów.

Po pierwsze, tzw. „podział” na dwóch podatników jest wyłącznie skutkiem przepisów prawa cywilnego regulujących nabycie spadku (art. 924-931 Kodeksu cywilnego) i reguły współwłasności w częściach ułamkowych (art. 195 i n. Kodeksu cywilnego). Nie jest on wynikiem celowego, wolicjonalnego podziału substancji przedsiębiorstwa na dwie funkcjonalnie samodzielne części. Współwłasność w częściach ułamkowych nie dzieli rzeczy - dzieli jedynie prawo do niej. Nieruchomość jest jedna, umowa najmu jest jedna, działalność jest jedna, najemca jest jeden.

Po drugie, NSA w wyroku z 3 lipca 2024 r. o sygn. 1 FSK 1449/20 orzekł, iż do zbycia ZCP nie jest konieczne jego uprzednie formalne wyodrębnienie, przywołując wyrok TSUE z 6 stycznia 2023 r., C-729/21, w którym zasadniczą wagę przywiązano do tego, czy zbywane aktywa są wystarczające do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, nie zaś do kwestii formalnych i strukturalnych.

Po trzecie, oceny takiej należy dokonywać w odniesieniu do każdego konkretnego przypadku. W niniejszej sprawie konkretny stan faktyczny jest jednoznaczny: pięcioletnia, udokumentowana, nieprzerwana historia jednorodnej działalności najmu, jeden najemca, jedna nieruchomość, jedna umowa najmu i jeden zestaw umów z dostawcami mediów.

Po czwarte, kluczowym elementem w ocenie ZCP jest zdolność do prowadzenia działalności gospodarczej bez potrzeby dokonywania istotnych zmian. Z dniem aportu spółka z o.o. dysponuje nieruchomością (100% własności), kompletną umową najmu i umowami o dostawę mediów - a więc wszystkim, co jest potrzebne do prowadzenia tej konkretnej działalności.

Po piąte i najważniejsze, Wnioskodawcy dokonują aportu łącznie - obaj w jednym akcie notarialnym - wnosząc 100% udziałów we własności nieruchomości i 100% praw i obowiązków z umów. Nie ma mowy o tym, że spółka z o.o. otrzyma „połowę ZCP” - trzyma kompletny, w całości funkcjonujący zespół składników majątkowych zdolny do samodzielnego realizowania działalności najmu.

Fakt, że dwóch podatników wystawia faktury po 50% i że media są zarejestrowane na jednego z Wnioskodawców, stanowi wyłącznie techniczno-prawną konsekwencję przepisów o współwłasności. Z ekonomicznego i funkcjonalnego punktu widzenia jest to jednolite przedsiębiorstwo najmu nieruchomości, generujące jeden czynsz z jednej nieruchomości na podstawie jednej umowy z jednym najemcą. Taki „podział techniczny” nie może być traktowany jako pozbawienie majątku cech ZCP - tak samo jak prowadzenie działalności przez małżonków w ramach spółki cywilnej nie powoduje, że każdy z osobna prowadzi „połowę” ZCP.

C. Wyłączenie aportu ZCP z opodatkowania VAT (Pytanie nr 1)

W przypadku gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT). Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawa towarów” - „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, w tym przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego (aportu).

Skoro przedmiot aportu stanowi ZCP - co zostało wykazane powyżej - transakcja jest wyłączona z opodatkowania VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT.

Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem TSUE, w szczególności z wyrokiem z 27 listopada 2003 r. w sprawie C-497/01 Zita Modes (pkt 44 i 45), w którym Trybunał wskazał, że wyłączenie ma zastosowanie, gdy nabywca zamierza prowadzić przekazaną działalność, a nie natychmiast ją zlikwidować. Spółka z o.o. zostanie powołana właśnie w celu kontynuowania działalności najmu tej nieruchomości.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Jak stanowi art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Stosownie do zapisu art. 2 pkt 22 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Towarem jest także udział w prawie własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:

Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:

a)    określone udziały w nieruchomości,

b)    prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,

c)    udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.

Problematyka współwłasności została uregulowana w art. 195-221 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.), zwanej dalej: „Kodeks cywilny”.

Zgodnie z art. 195 ww. ustawy - Kodeks cywilny:

Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).

Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się – jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji – przepisy odnoszące się do własności. Należy zatem uznać, że udział każdego ze współwłaścicieli jest ze swej istoty szczególną postacią prawną własności.

Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług również zbycie udziału w towarze (np. współwłasność nieruchomości), stanowi odpłatną dostawę towarów. Powyższe potwierdził NSA w uchwale 7 sędziów z 24 października 2011 r. sygn. akt I FPS 2/11.

Jak wynika z art. 196 § 1 ustawy - Kodeks cywilny:

Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.

W myśl art. 198 ustawy - Kodeks cywilny:

Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Podkreślić więc należy, że współwłaściciel ma względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela, a rozporządzanie udziałem polega na tym, że współwłaściciel może zbyć swój udział.

Z kolei, przepis art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).

Jednocześnie przepisy art. 6 ustawy wskazują na wyłączenia określonych czynności spod zakresu stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są tutaj wskazane te czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszcząc się w zakresie odpłatnej dostawy towarów, czy też odpłatnego świadczenia usług. Z uwagi, jednakże na stosowne wyłączenie, czynności te – chociaż można je zakwalifikować jako odpłatną dostawę towarów, czy też odpłatne świadczenie usług – nie podlegają opodatkowaniu.

Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy:

Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Zatem, w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.

Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego (aportu). Zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej.

Ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy, powinien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.

Zatem, w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.

Zaznaczyć należy, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „przedsiębiorstwo”, należy więc odwołać się odpowiednio do przepisów ustawy Kodeks cywilny.

Stosownie do art. 551 Kodeksu cywilnego:

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1)    oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2)    własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3)    prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4)    wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5)    koncesje, licencje i zezwolenia;

6)    patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7)    majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8)    tajemnice przedsiębiorstwa;

9)    księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. 

Przy czym, zgodnie z art. 552 Kodeksu cywilnego:

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Przedsiębiorstwo, jako przedmiot zbycia, musi stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, co oznacza, że najistotniejsze dla badanej kwestii jest ustalenie, czy przenoszony majątek stanowi na tyle zorganizowany kompleks praw, obowiązków i rzeczy, że zdolny jest do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu. Przedsiębiorstwo, w rozumieniu powyższego przepisu, powinno więc łączyć mienie w funkcjonalnie zorganizowane przedsięwzięcie gospodarcze, a nie tylko stanowić zgromadzone niematerialne i materialne składniki stanowiące ze sobą przedsiębiorstwo w przedstawionym znaczeniu przedmiotowym. Organizacyjna i funkcjonalna istota przedsiębiorstwa kreuje powstanie samodzielnego podmiotu gospodarczego, zdolnego do funkcjonowania w obrocie na niezmienionych zasadach, pomimo jego zbycia. Ponadto, przepis art. 551 Kodeksu cywilnego wskazuje, że przedsiębiorstwo jest „zespołem składników”. Pojęcie zespół (a nie zbiór) zakłada istnienie pewnego poziomu powiązań organizacyjnych pomiędzy składnikami przedsiębiorstwa.

Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy, ustawodawca wyłączył ponadto z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

W myśl art. 2 pkt 27e ustawy:

Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o zorganizowanej części przedsiębiorstwa - rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Podstawowym wymogiem wynikającym z powyższego przepisu jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań).

Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.

Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych).

W wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 79/17, który choć dotyczył ustaleń w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, NSA przedstawił wskazówki, co należy rozumieć jako zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Należy zaznaczyć, że definicja tego pojęcia jest identyczna w dwóch podatkach (podatku VAT i podatku dochodowym od osób prawnych). I tak:

1)  w przypadku wyodrębnienia organizacyjnego należy mieć m.in. na uwadze, czy zorganizowana część przedsiębiorstwa występuje w strukturze podatnika w sposób, w który pozwoli samodzielnie realizować określone zadania gospodarcze;

2)  wyodrębnienie finansowe oznacza możliwość prawidłowego przyporządkowania do tej zorganizowanej części przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań. Ponadto, wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie;

3)  wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa powinna stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. (…) Składniki majątkowe materialne i niematerialne, wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa, powinny zatem umożliwić podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego samodzielnego przedsiębiorstwa. Przy ocenie wyodrębnienia określonych składników majątkowych pod uwagę należy brać sytuację istniejącą w podmiocie wnoszącym wkład, w którym winny one stanowić pewną całość.

Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.

Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

1.  istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;

2.  zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;

3.  składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;

4.  zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Przy ocenie, czy składniki majątku powinny być uznane za przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 6 pkt 1 ustawy, czy też ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, uwzględnić należy następujące okoliczności:

·      zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz

·      faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji.

Aby ocenić czy w danej, konkretnej sytuacji mamy do czynienia ze zbyciem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa należy dokładnie przeanalizować zarówno to jakie składniki majątku będą przedmiotem transakcji, ale także czy istniejące między nimi funkcjonalne zależności pozwolą na kontynuowanie działalności zbywanego przedsiębiorstwa lub zbywanej zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przy dokonaniu tej analizy pomocne, a czasami nawet niezbędne mogą okazać się orzeczenia TSUE.

W zakresie braku obowiązku opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że:

„celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie – nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu – do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji”.

W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa bądź zorganizowaną część przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.

W wyroku z 10 listopada 2011 r., w sprawie C-444/10 Finanzamt Ludenscheid przeciwko Christel Schriever, TSUE wywiódł, że:

„regulacja art. 5 (8) VI Dyrektywy Rady (obecnie art. 19 Dyrektywy 112) obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, nie obejmuje natomiast samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów.

Jak wskazuje Trybunał, stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 19 Dyrektywy 112, wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej.

A zatem o tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa bądź zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.

Według zapisu art. 15 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Na podstawie art. 15 ust. 1a ustawy:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

1)    zarządu sukcesyjnego albo

2)    uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Stosownie do art. 15 ust. 1b ustawy wskazuje, że:

Podatnika, o którym mowa w ust. 1a, uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego podatnika.

W oparciu o art. 17 ust. 1 ustawy:

Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne (…).

W myśl art. 17 ust. 1i ustawy:

Podatnikiem, o którym mowa w ust. 1, jest także jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku w okresie od otwarcia spadku do dnia wygaśnięcia:

1)    zarządu sukcesyjnego albo

2)    uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony i dokonano zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust. 1c ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Przepis art. 17 ust. 1j ustawy stanowi, że:

Podatnika, o którym mowa w ust. 1i, uznaje się za podatnika kontynuującego prowadzenie działalności gospodarczej zmarłego podatnika.

W kontekście omawianej sprawy zauważyć także należy, że przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 170), zwanej dalej „ustawą o zarządzie sukcesyjnym”, wprowadziły specyficzny rodzaj podatnika, jakim jest przedsiębiorstwo w spadku.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci.

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Jeżeli w chwili śmierci przedsiębiorcy przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 551 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740) stanowiło w całości mienie przedsiębiorcy i jego małżonka, przedsiębiorstwo w spadku obejmuje całe to przedsiębiorstwo.

Przepis art. 2 ust. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym wskazuje, że:

Przedsiębiorstwo w spadku obejmuje także składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej, nabyte przez zarządcę sukcesyjnego albo na podstawie czynności, o których mowa w art. 13, w okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego albo wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego.

Jak stanowi art. 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Właścicielem przedsiębiorstwa w spadku w rozumieniu ustawy jest:

1)    osoba, która zgodnie z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo europejskim poświadczeniem spadkowym, nabyła składniki niematerialne i materialne, o których mowa w art. 2 ust. 1, na podstawie powołania do spadku z ustawy albo testamentu albo nabyła przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie na podstawie zapisu windykacyjnego;

2)    małżonek przedsiębiorcy w przypadku, o którym mowa w art. 2 ust. 2, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

3)    osoba, która nabyła przedsiębiorstwo w spadku albo udział w przedsiębiorstwie w spadku bezpośrednio od osoby, o której mowa w pkt 1 lub 2, w tym osoba prawna albo jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, do której wniesiono przedsiębiorstwo tytułem wkładu – w przypadku gdy po śmierci przedsiębiorcy nastąpiło zbycie tego przedsiębiorstwa albo udziału w tym przedsiębiorstwie.

Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Przedsiębiorca może powołać zarządcę sukcesyjnego w ten sposób, że:

1)    wskaże określoną osobę do pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego albo

2)    zastrzeże, że z chwilą jego śmierci wskazany prokurent stanie się zarządcą sukcesyjnym.

Zgodnie z art. 13 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

1.    W okresie od chwili śmierci przedsiębiorcy do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego, a jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony - do dnia wygaśnięcia uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego, osoba, o której mowa w art. 14, może dokonywać czynności koniecznych do zachowania majątku lub możliwości prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku, polegających w szczególności na:

1)    zaspokajaniu wymagalnych roszczeń lub przyjmowaniu należności, które wynikają ze zobowiązań przedsiębiorcy związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej, powstałych przed jego śmiercią;

2)    zbywaniu rzeczowych aktywów obrotowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351, z późn. zm.).

2.    Osoba, o której mowa w art. 14, może także dokonywać czynności zwykłego zarządu w zakresie przedmiotu działalności gospodarczej wykonywanej przez przedsiębiorcę przed jego śmiercią, jeżeli ciągłość tej działalności jest konieczna do zachowania możliwości jej kontynuacji lub uniknięcia poważnej szkody.

Stosowanie do art. 14 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

1.    Osobami uprawnionymi do dokonywania czynności, o których mowa w art. 13, są:

1)    małżonek przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku, lub

2)    spadkobierca ustawowy przedsiębiorcy, albo

3)    spadkobierca testamentowy przedsiębiorcy albo zapisobierca windykacyjny, któremu zgodnie z ogłoszonym testamentem przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku.

2.    Po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego czynności, o których mowa w art. 13, może dokonywać wyłącznie właściciel przedsiębiorstwa w spadku.

W myśl z art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.

Zgodnie z art. 58 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

W okresie od dnia, w którym zarządca sukcesyjny przestał pełnić tę funkcję, do dnia powołania kolejnego zarządcy sukcesyjnego albo wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego przepisy rozdziału 3 stosuje się odpowiednio.

Stosownie do art. 59 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Zarząd sukcesyjny wygasa z:

1)    upływem dwóch miesięcy od dnia śmierci przedsiębiorcy, jeżeli w tym okresie żaden ze spadkobierców przedsiębiorcy nie przyjął spadku ani zapisobierca windykacyjny nie przyjął zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie, chyba że zarządca sukcesyjny działa na rzecz małżonka przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku;

2)    dniem uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego, jeżeli jeden spadkobierca albo zapisobierca windykacyjny nabył przedsiębiorstwo w spadku w całości;

3)    dniem nabycia przedsiębiorstwa w spadku w całości przez jedną osobę, o której mowa w art. 3 pkt 3;

4)    upływem miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG, chyba że w tym okresie powołano kolejnego zarządcę sukcesyjnego;

5)    dniem ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy;

6)    dniem dokonania działu spadku obejmującego przedsiębiorstwo w spadku;

7)    upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy.

W myśl art. 60 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

1.    Sąd z ważnych przyczyn może przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego przedłużyć okres zarządu sukcesyjnego na czas nie dłuższy niż pięć lat od dnia śmierci przedsiębiorcy. Jeżeli akt zgonu przedsiębiorcy nie zawiera daty zgonu albo chwila śmierci przedsiębiorcy została oznaczona w postanowieniu stwierdzającym zgon, stosuje się odpowiednio art. 59 ust. 2.

2.    W przypadku, o którym mowa w ust. 1, zarząd sukcesyjny wygasa z upływem okresu określonego przez sąd, z uwzględnieniem art. 59 ust. 1 pkt 1-6.

W myśl art. 49 pkt 3 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

Przedsiębiorstwo w spadku jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, będącą podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1a oraz art. 17 ust. 1i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106, 568, 1065, 1106 i 1747).

Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku śmierci przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą (spadkodawcy) sukcesja podatkowa uzależniona jest od tego, czy ustanowiono zarządcę sukcesyjnego. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce, to sukcesorem na mocy przepisów Ordynacji podatkowej jest przedsiębiorstwo w spadku.

Prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa podatkowego wykonuje w tym przypadku zarządca sukcesyjny.

Jak wskazano powyżej, właścicielem przedsiębiorstwa w spadku w rozumieniu ustawy o zarządzie sukcesyjnym może być osoba, która zgodnie z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia albo europejskim poświadczeniem spadkowym, nabyła składniki niematerialne i materialne, na podstawie powołania do spadku z ustawy albo testamentu albo nabyła przedsiębiorstwo albo udział w przedsiębiorstwie na podstawie zapisu windykacyjnego.

Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że:

    Wnioskodawcy (A.A. i B.B.) nabyli na podstawie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia z 25 marca 2021 r. nieruchomość gruntową zabudowaną w udziale po ½ każde z nich;

    przed śmiercią Spadkodawca prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, której wyłącznym, aktywnym przedmiotem - w zakresie generowania przychodów - był najem budynku użytkowego;

    po śmierci Spadkodawcy, ustanowiony został zarząd sukcesyjny nad przedsiębiorstwem w spadku (zarządcą sukcesyjnym był dziadek Wnioskodawców), z uwagi na fakt, że jedynymi właścicielami przedsiębiorstwa w spadku były osoby niemające zdolności do czynności prawnych – małoletni Wnioskodawcy – sąd przedłużył zarząd sukcesyjny do maksymalnego okresu pięciu lat od dnia śmierci Spadkodawcy (od 13 marca 2021 r. do 13 marca 2026 r.);

    z dniem 13 marca 2026 r. zarząd sukcesyjny wygasł i A.A. oraz B.B. - działający przez przedstawiciela ustawowego (matkę G.G.) - dokonali rejestracji jako czynni podatnicy podatku VAT z dniem 14 marca 2026 r., tj. w dniu następnym po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego, i z tym dniem przejęli prowadzenie działalności najmu nieruchomości we własnym imieniu;

    po zarejestrowaniu jako czynni podatnicy VAT Wnioskodawcy:

·      weszli w prawa i obowiązki wynikające z jednej aktywnej umowy najmu całości nieruchomości zawartej jeszcze przez Spadkodawcę (z tym samym Najemcą, na tych samych warunkach);

·      każdy z Wnioskodawców wystawia na rzecz Najemcy fakturę VAT obejmującą 50% należnego czynszu (stosownie do posiadanego udziału we współwłasności);

    z uwagi na obiektywne ograniczenia techniczne i formalne dostawców mediów (brak możliwości podziału licznika energii elektrycznej na ułamkowe części współwłasności) umowy na dostawę mediów zostały przepisane na jednego z Wnioskodawców (A.A.), który dokonuje w całości refakturowania tych kosztów na Najemcę;

    Wnioskodawcy planują wniesienie posiadanych udziałów w nieruchomości (łącznie stanowiących 100% własności) tytułem wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w zamian za udziały w tej spółce;

     B.B. wnosi swój udział wynoszący 1/2 części w prawie własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem użytkowym oraz ogół przysługujących jej praw i obowiązków wynikających z aktywnej umowy najmu całości nieruchomości, stosownie do posiadanego udziału wynoszącego 1/2 część we współwłasności. Na spółkę z o.o. przejdą wierzytelności z tytułu czynszów należnych od dnia przeniesienia własności, przypadające na udział B.B. oraz zostanie przekazana całość dokumentacji technicznej nieruchomości, dokumentacja dotycząca umowy najmu oraz dokumenty związane z obsługą podatkową i księgową najmu prowadzone w zakresie działalności A.A.;

   A.A. wnosi swój udział wynoszący 1/2 części w prawie własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem użytkowym oraz ogół przysługujących mu praw i obowiązków wynikających z aktywnej umowy najmu całości nieruchomości, stosownie do posiadanego udziału wynoszącego 1/2 część we współwłasności. W ramach aportu A.A. przenosi na spółkę z o.o. całość praw i obowiązków wynikających ze wszystkich umów na dostawę mediów, jest on jedyną stroną wszystkich umów na dostawę mediów (energii elektrycznej i pozostałych mediów). Na spółkę z o.o. przejdą wierzytelności z tytułu czynszów należnych od dnia przeniesienia własności, przypadające na udział A.A., oraz wierzytelności z tytułu refakturowanych kosztów mediów oraz zostanie przekazana całość dokumentacji dotyczącej umów na dostawę mediów, historia rozliczeń refakturowania kosztów mediów na najemcę oraz dokumenty związane z obsługą podatkową i księgową najmu prowadzone w zakresie działalności A.A.;

     Zainteresowani prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT - to jest działalność wykonywaną samodzielnie, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskują przychody z tytułu komercyjnego najmu nieruchomości. Z dniem 14 marca 2026 r. - bezpośrednio po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego - każde z nich zarejestrowało się jako odrębny, czynny podatnik podatku od towarów i usług.

Państwa wątpliwości w sprawie dotyczą kwestii uznania, czy opisany we wniosku zespół składników materialnych i niematerialnych (nieruchomość, umowa najmu, umowy o dostawę mediów), w którym posiadane udziały wykorzystywane są do działalności gospodarczej w zakresie najmu przez Państwa jako odrębnych podatników podatku VAT, stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, a w konsekwencji planowana transakcja aportu zespołu składników do spółki z o.o. będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Należy zauważyć, że wygaśnięcie zarządu sukcesyjnego i tym samym zakończenie działalności przedsiębiorstwa w spadku, skutkowało przejęciem przez Państwa jako Spadkobierców udziałów w majątku celem prowadzenia działalności w zakresie komercyjnego najmu. Każde z Państwa zarejestrowało się jako odrębny, czynny podatnik podatku od towarów i usług. Każdy z Państwa wystawia faktury stanowiące 50% czynszu wynikającego z umowy najmu.

Z okoliczności sprawy wynika, że wniesieniu aportem do spółki z o.o. przez każdego z Państwa podlegać będą m.in.: udział B.B. wynoszący ½ części w prawie własności nieruchomości oraz udział A.A. wynoszący ½ części w prawie własności nieruchomości.

Zatem każde z Państwa będzie wnosić nie całą nieruchomość, ale udziały we współwłasności nieruchomości.

W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy i względem swego udziału pozycję wyłącznego właściciela, którym może niezależnie rozporządzać. Współwłaściciele są zatem odrębnymi podmiotami prawa.

Tym samym, w ramach planowanej transakcji każde z Państwa będzie wnosić do spółki z o.o. prawo do dysponowania jedynie częścią nieruchomości (udział w składnikach przedsiębiorstwa).

Należy stwierdzić, że planowane wniesienie przez Państwa aportu do spółki z o.o. w postaci udziału (ułamkowej części) we własności zespołu składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonych do realizacji określonego celu gospodarczego jakim jest komercyjny najem nieruchomości, nie może być uznane za wniesienie zorganizowanej część przedsiębiorstwa.

Wynika to z faktu, że udział nie posiada cech fizycznej, organizacyjnej, funkcjonalnej czy finansowej samodzielności. Wyodrębniony ułamek we własności nieruchomości nie umożliwia samodzielnej realizacji zadań gospodarczych. Przeniesienie udziału jako prawa nie skutkuje wyodrębnieniem zespołu składników materialnych i niematerialnych w przedsiębiorstwie, na podstawie którego powstaje odrębny gotowy do realizacji zadań gospodarczych podmiot. Brak wyodrębnienia funkcjonalnego przekłada się na brak wyodrębnienia organizacyjnego, bowiem nie powstaje nowy oddział czy kolejny podmiot. Nie sposób zatem także stwierdzić, że istnieje wyodrębnienie finansowe.

W analizowanej sprawie, po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego i zakończeniu działalności Przedsiębiorstwa w spadku, przedsiębiorstwo jako całość nie trafiło do żadnego z Państwa, lecz nabyli Państwo udział w majątku przedsiębiorstwa, który wykorzystywali Państwo dalej do świadczenia usług najmu jako odrębni podatnicy podatku VAT. Posiadając jedynie udział we własności, każdy z Państwa nie dysponuje całością zasobów potrzebnych do samodzielnego realizowania zadań gospodarczych.

Z powołanego wyżej wyroku sprawa C-497/01 wynika, że warunkiem wyłączenia spod działania ustawy zbycia przedsiębiorstwa lub jego części jest kontynuacja działalności przez nabywcę. Natomiast w przypadku przekazania udziałów w przedsiębiorstwie nie jest możliwe prowadzenie działalności przez podmiot otrzymujący te udziały.

Wskazać więc należy, że transakcja ograniczająca się do zbycia udziału w nieruchomości wraz z pozostałymi składnikami nie będzie stanowiła zorganizowanego i autonomicznego „zespołu” składników majątkowych. W konsekwencji należy uznać, że w analizowanym przypadku przedmiotem aportu nie będzie zorganizowana część przedsiębiorstwa, a jedynie udziały w nieruchomości i innych wskazanych we wniosku składnikach majątku.

Przedstawione w opisie sprawy okoliczności oraz dokonana w kontekście przytoczonych regulacji prawnych ich całościowa analiza prowadzi do wniosku, że nie zostaną spełnione wskazane wcześniej przesłanki do uznania zespołu składników materialnych i niematerialnych, w których posiadają Państwo udziały i wykorzystują do świadczenia usług najmu jako odrębni podatnicy podatku VAT, za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy. Tym samym przedmiotowa transakcja będzie podlegała opodatkowaniu zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Podsumowując należy stwierdzić, że opisany we wniosku zespół składników materialnych i niematerialnych w którym posiadacie Państwo udziały służące do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie najmu, z tytułu której każdy z Państwa zarejestrował się jako odrębny podatnik podatku VAT, nie będzie stanowić zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy i w konsekwencji planowana transakcja aportu nie będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.

Tym samym, Państwa stanowisko uznaję za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1 dotyczącego podatku od towarów i usług. W zakresie pytania nr 2 dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywiste zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.