0113-KDWPT.4011.648.2026.1.MH

Interpretacja indywidualna2026-10-08Dyrektor Krajowej Informacji SkarbowejAktualna

Skutki podatkowe związane ze zrzeczeniem się służebności osobistej.

Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,  

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

8 września 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 2 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

1.  Nabycie nieruchomości do majątku wspólnego.

W dniu (…) 2017 r. Wnioskodawczyni wraz z mężem (…) nabyli, na podstawie umowy sprzedaży (Rep A nr …), do majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym, oznaczoną numerem działki … , położoną w …, gmina … , dla której Sąd Rejonowy w … prowadzi księgę wieczystą KW nr… .

2.  Obciążenie kredytowe.

W dniu (…) 2024 r. małżonkowie zaciągnęli kredyt hipoteczny (umowa nr …) zabezpieczony hipoteką umowną do kwoty 457 530 zł, ustanowioną na powyższej nieruchomości na rzecz … . Saldo zadłużenia na dzień 30 stycznia 2025 r. wynosiło ok. 250 000 zł.

3.  Rozstanie małżonków i zapoczątkowanie rozliczenia majątkowego.

W dniu 30 stycznia 2025 r., przed notariuszem (…), małżonkowie dokonali następujących, wzajemnie powiązanych czynności:

  • aktem notarialnym Rep A nr  … ustanowili między sobą ustrój rozdzielność majątkowej małżeńskiej,
  • aktem notarialnym Rep A nr  … Wnioskodawczyni darowała mężowi swój udział wynoszący 1/2 we współwłasności ww. nieruchomości, przy czym wartość tego udziału strony określiły na kwotę 500 000 zł,
  • w tym samym akcie notarialnym mąż Wnioskodawczyni oświadczył, że przyjmuje w całości zobowiązanie z tytułu opisanego wyżej kredytu hipotecznego (ok. 250 000 zł), zwalniając tym samym Wnioskodawczyni z odpowiedzialności za całość tego długu, w tym za część znaczne przekraczającą jej dotychczasowy, teoretyczny udział w tym zobowiązaniu,
  • w zamian mąż Wnioskodawczyni ustanowił na jej rzecz nieodpłatną, dożywotną służebność osobistą, polegającą na prawie zamieszkiwania w całym budynku mieszkalnym oraz korzystania z całej nieruchomości gruntowej. Wartość tej służebności została w akcie notarialnym formalne określona, na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, na kwotą 400 000 zł.

Bezpośredni związek czasowy i przyczynowy powyższych czynności notarialnych z rozwiązaniem małżeństwa stron znajduje jednoznaczne potwierdzenie w odpisie pozwu o rozwód z dnia  (…) 2025 r., złożonego przez  (…) do Sądu Okręgowego w (…), VI Wydział Cywilny Rodzinny (sygn. …, rozprawa w dniu … 2025 r.). Pozew ten, złożony zaledwie trzy tygodnie po dokonaniu opisanych wyżej czynności notarialnych, wprost stwierdza w części dotyczącej rysu historycznego małżeństwa: „Od 31 stycznia 2025 roku strony zamieszkują osobno. Powód wyprowadził się.” Oznacza to, że separacja faktyczna małżonków rozpoczęła się dosłownie dzień po dokonaniu czynności notarialnych z 30 stycznia 2025 r., co jednoznacznie wskazuje, iż czynności te zostały podjęte w bezpośrednim związku z ostatecznym rozstaniem małżonków i przygotowaniem do rozwiązania małżeństwa, a nie w oderwaniu od tego kontekstu.

Powyższe czynności, dokonane jednego dnia i w ramach jednego aktu notarialnego, ekonomicznie się bilansują: w zamian za oddanie udziału o wartości 500 000 zł, Wnioskodawczyni uzyskała przysporzenie w postaci zwolnienia z długu (ok. 250 000 zł) oraz prawa majątkowego o wartości 400 000 zł, a więc świadczenie wzajemne o wartości zbliżonej do wartości oddanego udziału.

Wnioskodawczyni ma świadomość, że powyższa czynność została w akcie notarialnym nazwana „darowizną” i rozliczona podatkowo jako darowizna między najbliższą rodziną (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn), niemniej wskazuje, że w ujęciu ekonomicznym, z uwagi na jednoczesne przejęcie długu i ustanowienie służebności o zbliżonej wartości, czynność ta pełnia funkcję zbliżoną do rozliczenia majątkowego między małżonkami, a nie jednostronnego, nieekwiwalentnego przysporzenia na rzecz obdarowanego.

4. Wyrok rozwodowy.

Wyrokiem z dnia (…) 2025 r. (sygn. …), prawomocnym od (…) 2025 r., Sąd Okręgowy w … rozwiązał małżeństwo Wnioskodawczyni przez rozwód. Sąd nie orzekał odrębnie o podziale majątku wspólnego, ponieważ majątek ten, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami stron, został już rozliczony w drodze wyżej opisanych czynności notarialnych z (…) 2025 r.

5.    Zmiana okoliczności życiowych i zamiana prawa służebności na środki pieniężne.

Po rozwodzie okazało się, że dalsze korzystanie przez Wnioskodawczynię z prawa zamieszkiwania w domu byłego męża jest niepraktyczne z uwagi na konieczność samodzielnego urządzenia życia wraz z małoletnim synem. W związku z tym, oświadczeniem złożonym w dniu (…) 2025 r. przed notariuszem …, Wnioskodawczyni wyraziła zgodę na wykreślenie przysługującej jej służebności osobistej (o formalnie ustalonej wartości 400 000 zł) w zamian za zapłatę przez byłego męża kwoty 300 000 zł, a więc kwoty niższej niż formalna wartość zrzeczonego prawa. Otrzymaną kwotę Wnioskodawczyni w całości przeznaczyła na zakup lokalu mieszkalnego, w którym obecnie mieszka wraz z synem.

6. Podsumowanie ekonomiczne.

W całym opisanym procesie, rozciągniętym w czasie od stycznia do października 2025 r. lecz stanowiącym jeden, logicznie powiązany ciąg czynności zainicjowany bezpośrednio w związku z rozwodem małżonków, Wnioskodawczyni ostatecznie uzyskała łącznie: zwolnienie z długu w wysokości ok. 250 000 zł oraz kwotę 300 000 zł w gotowce, tj. łącznie ok 550 000 zł, w zamian za wyzbycie się całości praw do nieruchomości nabytej w trakcie trwania małżeństwa, uprzednio wycenionej (jako przedmiot darowizny udziału 1/2) na 500 000 zł. Wartość otrzymanych przez Wnioskodawczynię świadczeń pozostaje zatem w tym samym rzędzie wielkości, co wartość oddanego udziału (różnica rzędu 50 000 zł, tj. ok. 10%) mieści się w granicach naturalnej rozbieżności między wartościami przyjętymi umownie przez Strony dla celów poszczególnych czynności notarialnych a rzeczywistą wartością rynkową). Taka skala zbieżności wskazuje na ekwiwalentny, rozliczeniowy charakter całej operacji, odpowiadający istocie podziału majątku wspólnego, a nie na oderwane od siebie, jednostronne przysporzenia majątkowe.

Pytanie

Czy kwota 300 000 zł otrzymana przez Wnioskodawczynię od byłego męża w związku z oświadczeniem z dnia (...) 2025 r. w zamian za zrzeczenie się służebności osobistej ustanowionej uprzednio w ramach opisanego wyżej, całościowego rozliczenia majątku wspólnego małżonków w związku z rozwiązaniem małżeństwa przez rozwód, stanowi dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

Pani zdaniem, opisana we wniosku kwota 300 000 zł nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkom dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa obejmująca przedmioty nabyte w czasie jej trwania.

Zgodnie z art. 43 § 1 tego Kodeksu, z chwilą ustania tej wspólności (co w niniejszej sprawie nastąpiło wraz z ustanowieniem rozdzielności majątkowej w dniu 30 stycznia 2025 r.) małżonkowie uzyskują równe udziały w majątku dotychczas wspólnym, przy czym majątek ten przestaje być objęty wspólnością łączną, a staje się przedmiotem zwykłej współwłasności w częściach ułamkowych.

Do tak powstałej współwłasności, a także do jej zniesienia, zgodnie z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku, które z kolei, na podstawie art. 1035 Kodeksu cywilnego, odsyłają do przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych, w tym do art. 210 i nast. Kodeksu cywilnego o zniesieniu współwłasności.

W niniejszej sprawie sekwencja czynności z dnia 30 stycznia 2025 r. odpowiada dokładnie temu mechanizmowi: rozdzielność majątkowa (Rep A nr …) doprowadziła do przekształcenia dotychczasowej wspólności ustawowej we współwłasność w częściach ułamkowych (po 1/2 dla każdego z małżonków), a następnie, w tym samym dniu, w akcie notarialnym Rep A nr …, doszło do zniesienia tej współwłasności poprzez przeniesienie całości udziału Wnioskodawczyni na rzecz męża, za odpowiednim ekwiwalentem opisanym w pkt C.3 niniejszego wniosku. Taka konstrukcja, mimo nazwania jej przez strony „darowizną”, w swej istocie realizuje funkcję zniesienia współwłasności powstałej po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, o którym mowa w art. 210 i nast. Kodeksu cywilnego w związku z art. 46 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Podział majątku wspólnego, niezależnie od tego, czy następuje w drodze umowy, czy orzeczenia Sądu, jest jedynie inną formą realizacji już przysługującego małżonkowi prawa majątkowego (udziału w majątku wspólnym), a nie nowym przysporzeniem majątkowym w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Znajduje to potwierdzenie w utrwalonej praktyce interpretacyjnej oraz orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym zniesienia współwłasności, zgodnie z którymi spłaty i dopłaty otrzymywane przez współwłaściciela w wyniku takiego zniesienia współwłasności nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, o ile ich wartość mieści się w wartości udziału przysługującego mu przed zniesieniem współwłasności.

W niniejszej sprawie, mimo, że rozliczenie między małżonkami zostało formalnie przeprowadzone w drodze kilku odrębnych czynności cywilnoprawnych (ustanowienie rozdzielności majątkowej, darowizna udziału, przejęcie długu, ustanowienie służebności osobistej, a następnie, po zmianie okoliczności życiowych, zrzeczenie się tej służebności za wynagrodzeniem), czynności te stanowię w istocie jeden, ekonomicznie i czasowo spójny proces podziału majątku wspólnego małżonków zainicjowany bezpośrednio w związku z rozwiązaniem małżeństwa. Świadczą o tym w szczególności (i) dokonanie kluczowych czynności (rozdzielność, darowizna, przejęcie długu, służebność) jednego dnia i w jednym akcie notarialnym, (ii) ekwiwalentność świadczeń, gdyż wartość oddanego udziału (500 000 zł) odpowiada łącznej wartości uzyskanych przez Wnioskodawczynię korzyści (zwolnienie z długu ok. 250 000 zł oraz służebność o wartości 400 000 zł, ostatecznie zrealizowana jako 300 000 zł w gotówce); oraz (iii) brak odrębnego orzeczenia sądu o podziale majątku wspólnego w wyroku rozwodowym, co wynikało właśnie z faktu, że rozliczenie to zostało już wcześniej i całościowo dokonane przez strony w drodze umowy.

Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której sposób techniczno-prawny przeprowadzenia podziału majątku wspólnego małżonków (jedna umowa sądowa/notarialna versus kilka powiązanych ze sobą czynności rozłożonych w czasie) decydowałby o skutkach podatkowych identycznej ekonomicznie operacji, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadą, że opodatkowaniu podlega rzeczywiste przysporzenie majątkowe, a nie forma prawna, w jakiej dochodzi do konkretyzacji już posiadanego prawa.

Z ostrożności Wnioskodawczyni wskazuje, że nawet w przypadku odmiennej kwalifikacji przedstawionego stanu faktycznego, kwota otrzymanego świadczenia (300 000 zł) nie przekracza wartości udziału, jaki przysługiwał Wnioskodawczyni w majątku wspólnym małżonków, wobec czego brak jest po jej stronie realnego przysporzenia majątkowego ponad to, co i tak przysługiwałoby jej z tytułu podziału majątku wspólnego.

Wnioskodawczyni oświadcza, że w dniu 3 lipca 2026 r. Dyrektor Krajowej informacji Skarbowej wydał interpretację indywidualną znak 0112-KDIL2-1.4011.593.2026.1.JK, w której oceniono odmienne skonstruowany opis stanu faktycznego, nieobejmujący przedstawionego w niniejszym wniosku kontekstu całościowego rozliczenia majątku wspólnego małżonków w związku z rozwodem, w tym w szczególności nieobejmujący informacji o wspólnym nabyciu nieruchomości w 2017 r., o obciążeniu kredytowym, o przejęciu długu przez byłego męża oraz o wzajemnej ekwiwalentności świadczeń stron. Mniejszy wniosek dotyczy zatem odmiennego, pełniejszego stanu taktycznego i nie stanowi wniosku o ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z przedstawionych we wniosku okoliczności wynika, że:

  •  (…) 2017 r. wraz z mężem nabyła Pani, na podstawie umowy sprzedaży, do majątku objętego wspólnością ustawową małżeńską nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym,
  • (…) 2024 r. wraz z mężem zaciągnęła Pani kredyt hipoteczny zabezpieczony hipoteką, ustanowioną na powyższej nieruchomości. Saldo zadłużenia na dzień 30 stycznia 2025 r. wynosiło ok. 250 000 zł,
  • (…) przed notariuszem, małżonkowie dokonali następujących, wzajemnie powiązanych czynności:
  • aktem notarialnym Rep A nr (…) ustanowili między sobą ustrój rozdzielność majątkowej małżeńskiej,
  • aktem notarialnym Rep A nr (…) darowała Pani mężowi swój udział wynoszący 1/2 we współwłasności ww. nieruchomości, przy czym wartość tego udziału strony określiły na kwotę 500 000 zł,
  • w tym samym akcie notarialnym Pani mąż oświadczył, że przyjmuje w całości zobowiązanie z tytułu opisanego wyżej kredytu hipotecznego (ok. 250 000 zł), zwalniając tym samym Panią z odpowiedzialności za całość tego długu, w tym za część znaczne przekraczającą Pani dotychczasowy, teoretyczny udział w tym zobowiązaniu,
  • w zamian Pani mąż ustanowił na Pani rzecz nieodpłatną, dożywotną służebność osobistą, polegającą na prawie zamieszkiwania w całym budynku mieszkalnym oraz korzystania z całej nieruchomości gruntowej. Wartość tej służebności została w akcie notarialnym formalne określona, na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, na kwotą 400 000 zł.,
  • Wyrokiem z (…) 2025 r., prawomocnym od (…), Sąd Okręgowy rozwiązał Pani małżeństwo przez rozwód. Sąd nie orzekał odrębnie o podziale majątku wspólnego, ponieważ majątek ten, zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami stron, został już rozliczony w drodze wyżej opisanych czynności notarialnych z 30 stycznia 2025 r.
  • oświadczeniem złożonym w dniu 15 października 2025 r. przed notariuszem, wyraziła Pani zgodę na wykreślenie przysługującej Pani służebności osobistej (o formalnie ustalonej wartości 400 000 zł) w zamian za zapłatę przez byłego męża kwoty 300 000 zł, a więc kwoty niższej niż formalna wartość zrzeczonego prawa. Otrzymaną kwotę w całości przeznaczyła Pani na zakup lokalu mieszkalnego, w którym obecnie mieszka wraz z synem.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia „służebności”, należy więc odwołać się do odpowiednich przepisów uregulowanych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Zgodnie z art. 296 Kodeksu cywilnego:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Stosownie do art. 298 Kodeksu cywilnego:

Zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

W myśl art. 299 Kodeksu cywilnego:

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.

Stosownie do art. 300 Kodeksu cywilnego:

Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Art. 301 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.

§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Art. 302 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku.

§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a właścicielem nieruchomości obciążonej stosuje się odpowiednio przepisy o użytkowaniu przez osoby fizyczne.

Jak stanowi z kolei art. 297 ww. Kodeksu:

Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego.

Zgodnie z art. 294 Kodeksu cywilnego:

Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Z powołanych przepisów wynika, że służebność osobista jest obciążeniem nieruchomości na rzecz indywidualnie oznaczonej osoby fizycznej. Na skutek ustanowienia służebności właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek znosić w określonym zakresie korzystanie z jego nieruchomości przez osobę uprawnioną.

Z kolei, uregulowana w art. 301 i 302 ww. Kodeksu cywilnego służebność mieszkania stanowi rodzaj służebności osobistej, która polega na uprawnieniu osoby fizycznej do korzystania z budynku lub jego części znajdującego się na cudzej nieruchomości.

Ponadto wyjaśnić należy, że źródłem powstania służebności osobistej może być zarówno umowa pomiędzy właścicielem nieruchomości a osobą fizyczną, jak również rozrządzenie testamentowe i obciążenie spadkobiercy zapisem o treści służebności osobistej.

Niemniej jednak pamiętać należy, że dożywotnia służebność jest ograniczonym prawem rzeczowym, nie jest jednak prawem odpowiadającym prawu własności. W związku z powyższym służebności można się zrzec.

Zgodnie z art. 244 § 1 Kodeksu cywilnego:

Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.

W myśl art. 245 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.

§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia.

W myśl art. 246 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.

§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie prawa z księgi wieczystej.

Zrzeczenie się służebności osobistej, takiej jak służebność mieszkania, stanowi odrębną czynność prawną, niezwiązaną bezpośrednio z podziałem majątku wspólnego małżonków. Służebność osobista nie wchodzi w skład majątku wspólnego, dlatego jej zrzeczenie się przez uprawnionego powoduje jedynie wygaśnięcie tego prawa, nie wpływając na prawa własności nieruchomości obciążonej służebnością.

W Pani sprawie prawo do służebności osobistej było ustalone aktem notarialnym z (…) 2025 r., w którym darowała Pani mężowi swój udział wynoszący 1/2 we współwłasności nieruchomości, a Pani mąż przejął w całości zobowiązanie z tytułu kredytu hipotecznego (ok. 250 000 zł), zwalniając tym samym Panią z odpowiedzialności za całość tego długu oraz ustanowił na Pani rzecz nieodpłatną, dożywotną służebność osobistą. W przedmiotowej sprawie - jak Pani wskazała - majątek został podzielony w drodze ww. czynności notarialnych z (…) 2025 r., Sąd nie orzekał odrębnie o podziale majątku wspólnego.

Otrzymanie przez Panią środków pieniężnych w kwocie 300 000 zł nastąpiło w wyniku zrzeczenia się służebności osobistej w związku z oświadczeniem z (…) 2025 r., co jest odrębnym zdarzeniem prawnym od podziału majątku wspólnego, ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej czy umowy darowizny.

Mając na uwadze powyższe przepisy prawa oraz przedstawiony stan faktyczny stwierdzić należy, że otrzymana przez Panią kwota 300 000 zł od byłego męża w związku z oświadczeniem z (…) 2025 r. w zamian za zrzeczenie się służebności osobistej stanowi dla Pani przysporzenie majątkowe, które należy zakwalifikować do przychodów z innych źródeł, o których mowa art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Na powyższe wpływu nie ma fakt, uprzedniego przekazania udziału w nieruchomości przez Panią na rzecz byłego męża w drodze darowizny oraz to, że kwota otrzymanego świadczenia nie przekracza wartości udziału, jaki przysługiwał Pani w majątku wspólnym małżonków.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał  w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

  • Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
  • Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)    z zastosowaniem art. 119a;

2)    w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)    z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

  • Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

  • w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
  • w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).  

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine

Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.

  • ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
  • ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
  • ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
  • ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
  • ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów

Źródło: System Informacji Celno-Skarbowej EUREKA (MF/KIS). Dokument urzędowy — reprodukcja dozwolona (art. 4 ustawy o prawie autorskim).

Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie jej adresata i tylko przy zgodności stanu faktycznego z wnioskiem. Cudza interpretacja ma charakter informacyjny.