0113-KDWPT.4011.577.2026.2.ASZ
Skutki podatkowe otrzymania kary umownej od dewelopera - ugoda sądowa.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
23 sierpnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 21 września 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
2 kwietnia 2019 r. zawarła Pani w formie aktu notarialnego umowę sprzedaży nieruchomości będącej własnością …. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością …. spółka komandytowa z siedzibą w ….(zwana dalej: Spółką), stanowiącą lokal mieszkalny nr …. w budynku …., posadowionym na nieruchomości oznaczonej jako działki gruntu o numerach …, położonej w …., przy ulicy …., dla której Sąd Rejonowy dla ….. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą ….. W akcie notarialnym z 2 kwietnia 2019 r. szczegółowo oznaczono nieruchomość, cenę jej zakupu (185 000 zł) oraz istotne postanowienia umowy deweloperskiej. Zgodnie z §11 umowy deweloperskiej w przypadku opóźnienia w zawarciu umowy przeniesienia własności z przyczyn leżących po stronie Spółki, Spółka zapłaci Nabywcy karę umowną liczoną za każdy dzień opóźnienia, w wysokości równej odsetkom w skali roku od ceny lokalu. Spółka zobowiązała się zawrzeć umowę przeniesienia własności w terminie do 30 września 2019 r. Pomimo spełnienia przez Panią warunków zawartych w akcie notarialnym z 2 kwietnia 2019 r. Spółka odmówiła zawarcia przyrzeczonej umowy i przeniesienia własności nieruchomości na Panią. W październiku 2024 r. wytoczyła Pani powództwo przeciwko Spółce o zapłatę kary umownej zgodnie z §11 umowy deweloperskiej z uwagi na duże opóźnienie w przeniesieniu własności lokalu. W czerwcu 2025 r. złożyła Pani pozew o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. W czerwcu 2026 r. zawarła Pani Ugodę Sądową ze Spółką na mocy, której Spółka zobowiązała się do:
1) przeniesienie własności lokalu opisanego wyżej,
2) zapłaty kwoty 40 000 zł przelewem na Pani rachunek bankowy,
3) ustanowienia prawa do wyłącznego korzystania z naziemnego miejsca postojowego.
W Ugodzie Sądowej oświadczyła Pani, że zapłata kwoty 40 000 zł oraz ustanowienia prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego wyczerpuje wszelkie Pani roszczenia z tytułu kar umownych i w związku z tym zobowiązała się Pani wycofać powództwo o zapłatę kary umownej. Wszelkie postępowania sądowe pomiędzy Panią a Spółką zostały umorzone w związku z zawartą Ugodą Sądową. Gdyby proces o zapłatę kary umownej toczył się do końca Spółka musiałaby zapłacić 64 883 zł wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 31 października 2024 r. do dnia zapłaty. W trakcie procesu zostało wydane postanowienie o zabezpieczeniu na czas trwania postępowania poprzez zajęcie kwoty wskazanej w pozwie na rachunku bankowym Spółki. Warunki ugody zostały ustalone pomiędzy stronami a następnie zatwierdzone przez Sąd. Toczące się postępowania sądowe były efektem wieloletniego braku wywiązania się z umowy przez Spółkę.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
21 września 2026 r. udzieliła Pani odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu:
1) Kiedy zostało Pani wypłacone przedmiotowe świadczenie (należy wskazać konkretną datę)?
Odpowiedź: Zasądzona kwota została wypłacona 9 czerwca 2026 r.
2) Jak dokładnie została określona w ugodzie kwota 40.000 zł, którą otrzymała/otrzyma Pani od dewelopera? Czy była to kara umowna wynikająca z zawartej umowy z deweloperem w związku z opóźnieniem w ustanowieniu odrębnej własności nieruchomości, czy było to odszkodowanie, zadośćuczynienie? Proszę o jednoznaczne wskazanie jakie świadczenie otrzymała/otrzyma Pani od dewelopera.
Odpowiedź: Kwota 40.000 zł, którą Pani otrzymała w ramach ugody sądowej, to była część kwoty o której zasądzenie Pani wnosiła, w ramach pozwu złożonego w 2024 r. o zapłatę tzw. kary umownej, wynikającej z umowy deweloperskiej z 2 kwietnia 2019 r., w związku z opóźnieniem w ustanowieniu odrębnej własności nieruchomości.
3) Co składa się na kwotę którą Pani otrzyma/otrzymała od dewelopera? Czy kwota obejmuje/obejmowała tylko karę umowną (określoną w zawartej umowie), odszkodowanie/zadośćuczynienie, czy również odsetki bądź inne należności (proszę podać jakie)?
Odpowiedź: Kwota, którą Pani otrzymała obejmowała część kwoty tzw. kary umownej, o której zapłatę wnosiła Pani pozwem w 2024 r.
4) Jeżeli przedmiotowe świadczenie stanowił/stanowiło odszkodowanie/zadośćuczynienie to proszę o wskazanie:
a) na podstawie jakich konkretnie przepisów prawa zostało przyznane odszkodowanie/zadośćuczynienie oraz na podstawie jakich przepisów i w jaki sposób została ustalona jego wysokość?
b) czy wysokość lub zasady ustalania otrzymanego odszkodowania/zadośćuczynienia wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw?
c) czy odszkodowanie/zadośćuczynienie dotyczy poniesionych strat, czy też utraconych korzyści, które mogłyby zostać osiągnięte, gdyby szkody nie wyrządzono?
Odpowiedź: Kwota 40 000 zł oraz ustanowienie prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego wyczerpały wszelkie Pani roszczenia z tytułu tzw. kary umownej. Sprawa o zapłatę tzw. kary umownej została zarejestrowana w repertorium sądowym pod symbolem statystycznym „091a” jako roszczenie z umowy deweloperskiej art. 9 ustawy z 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego / art. 14 ustawy z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym. W sądowej symbolice statystycznej nie istnieje symbol mający w nazwie odszkodowanie/zadośćuczynienie z tytułu umowy deweloperskiej. Dlatego też w ugodzie sądowej nie nazwano roszczenia jako odszkodowanie/zadośćuczynienie.
5) Czy przedmiotowe świadczenie było/będzie otrzymane w związku z ewentualnie prowadzoną przez Panią działalnością gospodarczą?
Odpowiedź: Nie.
6) Czy prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego było również przedmiotem Pani roszczenia wytoczonego przeciwko Spółce w październiku 2024 r.?
Odpowiedź: Nie.
7) Czy prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego było również przedmiotem umowy sprzedaży nieruchomości z 2 kwietnia 2019 r., czy zostało przyznane dodatkowo w ramach zawartej w czerwcu 2026 r. ugody sądowej?
Odpowiedź: Prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego zostało przyznane dodatkowo w ramach ugody sądowej zawartej w czerwcu 2026 r.
8) Czy kwota 40 000 zł wraz z wartością prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego odpowiada kwocie „kary umownej liczonej za każdy dzień opóźnienia, w wysokości równej odsetkom w skali roku od ceny lokalu” czy przewyższa tą kwotę?
Odpowiedź: Kwota 40 000 zł oraz ustanowienie prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego jest niższa od kwoty tzw. kary umownej liczonej na każdy dzień opóźnienia w wysokości równej odsetkom w skali roku od ceny lokalu.
Pytanie
Czy w związku z opisaną sytuacją kwota 40 000 zł otrzymana przelewem oraz ustanowienie prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego na mocy zawartej ugody sądowej korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Pani stanowisko w sprawie
Pani zdaniem otrzymana kwota 40 000 zł oraz ustanowienie prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego na mocy zawartej ugody sądowej stanowi formę odszkodowania za wieloletnie niewywiązywanie się z umowy przez Spółkę i podlega zwolnieniu z opodatkowania na postawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:
opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Treść powyższego przepisu wskazuje, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych zawartym w powyższej ustawie bądź, od których zaniechano poboru podatku.
Ogólne pojęcie przychodu zostało wyjaśnione w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Jednym ze źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są wskazane w pkt 9 tego przepisu inne źródła.
Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Odszkodowanie stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu przytoczonego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Zwolnieniem określonym w przytoczonym powyżej przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, bądź postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a)-g) tego artykułu. Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.
W świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Zakres tego zwolnienia obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Z informacji zawartych we wniosku wynika, że 2 kwietnia 2019 r. zawarła Pani w formie aktu notarialnego umowę sprzedaży nieruchomości będącej własnością Spółki, stanowiącą lokal mieszkalny. W akcie notarialnym z 2 kwietnia 2019 r. szczegółowo oznaczono nieruchomość, cenę jej zakupu (185 000 zł) oraz istotne postanowienia umowy deweloperskiej. Zgodnie z §11 umowy deweloperskiej w przypadku opóźnienia w zawarciu umowy przeniesienia własności z przyczyn leżących po stronie Spółki, Spółka zapłaci Nabywcy karę umowną liczoną za każdy dzień opóźnienia, w wysokości równej odsetkom w skali roku od ceny lokalu. Spółka zobowiązała się zawrzeć umowę przeniesienia własności w terminie do 30 września 2019 r. Pomimo spełnienia przez Panią warunków zawartych w akcie notarialnym z 2 kwietnia 2019 r. Spółka odmówiła zawarcia przyrzeczonej umowy i przeniesienia własności nieruchomości na Panią. W październiku 2024 r. wytoczyła Pani powództwo przeciwko Spółce o zapłatę kary umownej zgodnie z §11 umowy deweloperskiej z uwagi na duże opóźnienie w przeniesieniu własności lokalu. W czerwcu 2025 r. złożyła Pani pozew o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. W czerwcu 2026 r. zawarła Pani Ugodę Sądową ze Spółką na mocy, której Spółka zobowiązała się do: przeniesienie własności lokalu opisanego wyżej, zapłaty kwoty 40 000 zł przelewem na Pani rachunek bankowy, ustanowienia prawa do wyłącznego korzystania z naziemnego miejsca postojowego. W Ugodzie Sądowej oświadczyła Pani, że zapłata kwoty 40 000 zł oraz ustanowienia prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego wyczerpuje wszelkie Pani roszczenia z tytułu kar umownych.
Ponadto w uzupełnieniu wniosku dodała Pani, że zasądzona kwota została wypłacona 9 czerwca 2026 r. Kwota, którą Pani otrzymała obejmowała część kwoty tzw. kary umownej, o której zapłatę wnosiła Pani pozwem w 2024 r. W ugodzie sądowej nie nazwano roszczenia jako odszkodowanie/zadośćuczynienie. Prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego zostało przyznane dodatkowo w ramach ugody sądowej zawartej w czerwcu 2026 r.
Odnosząc powyższe do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przysporzeniem majątkowym stanowiącym przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wysokość kary umownej wraz z wartością prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego, którą Pani otrzymała, nie wynika z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Kwota wypłacona Pani wraz z wartością prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego nastąpiła w wyniku zawartej ugody sądowej (porozumienia między stronami), tj. Panią a Deweloperem. Powyższe wyklucza zatem zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Nie ma również zastosowania zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, ponieważ przepis ten dotyczy odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymanego na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie. Nie otrzymała Pani rzeczywistego odszkodowania lub zadośćuczynienia z tytułu szkody poniesionej na skutek późniejszego przekazania lokalu mieszkalnego przez dewelopera (ustanowienia odrębnej własności lokalu) i wysokości tej szkody nie ustalał sąd w wyroku, lecz kara umowna była ustalona w umowie z deweloperem liczona za każdy dzień opóźnienia, w wysokości równej odsetkom w skali roku od ceny lokalu.
Analizując spełnienie przesłanek wynikających z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy należy wskazać, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest definicji odszkodowania czy zadośćuczynienia. Konieczne staje się zatem zastosowanie wykładni systemowej zewnętrznej i odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795). W świetle prawa cywilnego, świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego. W Kodeksie cywilnym świadczenie odszkodowawcze wynika głównie z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 415 i nast.) lub odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 i nast.), a więc – jest następstwem czynu niedozwolonego lub niewykonania, bądź nienależytego wykonania zobowiązania.
Należy zatem uznać, że funkcję odszkodowawczą pełnią wyłącznie te świadczenia, których celem jest zrekompensowanie poszkodowanemu skutków zdarzeń, które noszą cechy czynu niedozwolonego lub zawinionego przez sprawcę szkody.
Szczegółowe przepisy prawne dotyczące kary umownej zawarte zostały w ustawie Kodeks cywilny w art. 483-485.
W myśl art. 483 § 1 ustawa Kodeks cywilny:
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
Na podstawie art. 484 § 1 i 2 ww. Kodeksu:
W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.
Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Według art. 485 tego Kodeksu:
Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje się odpowiednio przepisy o karze umownej.
W związku z tym kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości, bez względu na wysokość szkody, i w konsekwencji stanowi zabezpieczenie prawidłowej realizacji umowy, nie jest zaś odszkodowaniem.
Tymczasem, odszkodowanie ma na celu zapewnienie całkowitej kompensaty uszczerbku, a wysokość szkody jest wyznacznikiem wysokości odszkodowania. Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł (damnum emergens) oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (lucrum cessans). Funkcją odszkodowania jest więc przywrócenie stanu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody.
Nie można zatem uznać, że ustawodawca zwalnia od podatku kary umowne, posługując się jednocześnie zupełnie innym pojęciem, tj. odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem. Gdyby wolą ustawodawcy było umożliwienie zwolnienia kar umownych od podatku to wprost zawarłby stosowne uregulowania w przepisie art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak to ustawodawca uczynił w przypadku odszkodowań i zadośćuczynień.
Uzyskanie świadczenia w postaci kary umownej nie jest równoznaczne z otrzymaniem odszkodowania bądź zadośćuczynienia. Zadośćuczynienia dotyczą naprawienia krzywd (uszczerbków niemajątkowych), zaś odszkodowania:
- wynikają z mocy prawa,
- mają miejsce, gdy dłużnik nie zachował należytej staranności wykonując zobowiązanie, bez względu na to, czy z winy umyślnej czy nieumyślnej,
- mogą być rozszerzone lub ograniczone na podstawie umów, jednak nie jest możliwe wyłączenie odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną z winy umyślnej.
Dłużnik ponosi odpowiedzialność także za działania lub zaniechania osób, którym powierzył wykonanie zadań. W odróżnieniu od kary umownej wysokość odszkodowania odpowiada wysokości szkody.
Natomiast kary umowne:
- wynikają wyłącznie z postanowień umowy,
- mogą być zastrzeżone wyłącznie w przypadku zobowiązań niepieniężnych,
- zastępują odszkodowanie należne wierzycielowi w przypadku wystąpienia szkody spowodowanej nienależytym wykonaniem zobowiązania, dlatego bez zgody wierzyciela dłużnik nie może zwolnić się z wykonania zobowiązania przez zapłatę kary umownej.
Najistotniejszą cechą kary umownej jest to, że należy się ona wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości, bez względu na wysokość poniesionej szkody.
Reasumując, wypłacone Pani przez Dewelopera na podstawie ugody sądowej świadczenie – kara umowna wynikająca z zawartej umowy z Deweloperem w związku z opóźnieniem w ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego wraz z wartością prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego skutkuje powstaniem przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przychód ten nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lub pkt 3b, ani innego przepisu ww. ustawy, gdyż – jak wyjaśniono powyżej – nie jest odszkodowaniem, nie jest również zadośćuczynieniem, a zatem nie może podlegać zwolnieniu na podstawie ww. przepisów. W konsekwencji jest Pani zobowiązana do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ww. przychodu i wykazania otrzymanej kwoty w zeznaniu rocznym za 2026 r.
W związku z powyższym, Pani stanowisko uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ... Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów