0113-KDWPT.4011.563.2026.2.KSM
Możliwość skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko (ojciec uczestniczy w wychowaniu, pełnoletni w trakcie roku).
Interpretacja
indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
17 sierpnia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem złożonym 18 września 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Jest Pani rozwódką od 2019 r., posiada Pani z tego małżeństwa dwójkę dzieci urodzonych w 2007 r. i w 2009 r. Nie posiada Pani dzieci z innego związku. Dzieci aktualnie uczęszczają do szkoły średniej, z tym, że starsza córka od 4 lat mieszka w internacie ze względu na utrudniony dojazd do szkoły. Ponadto nie jest Pani opiekunem prawnym innych dzieci.
Od czasu rozwodu, zarówno Pani jako matka, jak i Pani były mąż posiadacie Państwo pełną władzę rodzicielską nad dziećmi. W wyroku rozwodowym sąd nie pozbawił, nie ograniczył oraz nie zawiesił władzy rodzicielskiej w stosunku do ojca dzieci.
Zgodnie z wyrokiem sądu ustalono, że miejscem zamieszkania dzieci jest każdorazowo miejsce zamieszkania matki. Dzieci faktycznie na stałe mieszkają z Panią. W wyroku sądu nie została ustalona opieka naprzemienna nad dziećmi, natomiast sąd zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci z tym, że od ojca dzieci zostały zasądzone alimenty na dwoje dzieci w kwocie łącznej 300 zł, płatne z góry do rąk matki do dnia 3-go każdego miesiąca. Wyrok rozwodowy z dnia 6 czerwca 2019 r. uprawomocnił się 28 czerwca 2019 r. Po orzeczeniu rozwodu nie wstąpiła Pani w nowy związek małżeński.
W 2026 r. na podstawie ustnej umowy alimenty zostały podwyższone o kwotę 350 zł, związku z czym ojciec dzieci jest zobowiązany do uiszczenia alimentów w kwocie 650 zł miesięcznie. Ponadto ustaliła Pani z ojcem dzieci, że wszelkie większe i nadzwyczajne wydatki związane z dziećmi (m.in. koszty leczenia specjalistycznego, leczenia ortodontycznego) będą ponosili rodzice po połowie.
Na co dzień samotnie troszczy się Pani o dzieci, nie wychowuje ich z ojcem dzieci wspólnie. Większość obowiązków wykonuje Pani samodzielnie.
Zawsze jako matka pobierała Pani świadczenie wychowawcze (tzw. 500+/800+) oraz świadczenie „Dobry Start”. Zawsze tylko Pani korzystała z dni wolnych na opiekę nad dziećmi co potwierdza, że to Pani jest głównym opiekunem dzieci.
Ojciec dzieci płaci alimenty oraz utrzymuje z dziećmi kontakt. Kontakty z ojcem są uregulowane sądownie. W postanowieniu sąd wyznaczył kontakty w każdą środę po godz. 15 i po połowie każdego weekendu. Faktyczne kontakty są realizowane w ten sposób, iż dzieci jadą do ojca w każdy weekend, w piątek po południu, w sobotę lub niedzielę w zależności od ustaleń. Zwykle spędzają razem półtora dnia w każdy weekend. Spotkania w środy odbywają się nieregularnie i nie w każdym tygodniu. Starsza córka która ukończyła 18 rok życia widuje się z ojcem tylko w weekendy, ponieważ uczęszcza do szkoły z internatem.
Dzieci chodzą do mieszkania dziadków, gdzie mieszka ich ojciec lub chodzą z nim na spacery. Kiedy dzieci były młodsze, spędzanie czasu z ojcem w Pani odczuciu polegało głównie na rozrywce. Obecnie ze względu na wiek dzieci – córka jest już pełnoletnia i ma swoje sprawy – kontakty mają inny charakter, np. dzieci pomagają też ojcu przy remoncie jego mieszkania. Uczestniczą też w życiu domowym dziadków i domowych obowiązkach.
Ojciec uczestniczy w życiu szkolnym dzieci, chodzi na zebrania szkolne syna. Syn ma zdiagnozowany Zespół Aspergera i współpraca obydwojga rodziców ze szkołą w tym przypadku jest niezbędna. Ponadto dzieci spędzają z ojcem jeden tydzień wakacji oraz ferii.
Jeśli chodzi o opiekę zdrowotną, to jest Pani odpowiedzialna za szczepienia, wizyty u specjalistów, opiekę stomatologiczną itp. W sytuacjach, kiedy nie ma Pani możliwości zapewnienia opieki (np. choroba, praca), prosi Pani o pomoc ojca dzieci lub kogoś z rodziny: dziadków, ciocie.
W poprzednich latach ojciec zabierał dzieci na wakacje (lipiec lub sierpień), i za organizacje tych wyjazdów odpowiadał ojciec. Wyjazdy wakacyjne z Panią są organizowane w niepokrywających się terminach.
W Pani ocenie, dzieci mają kontakt z ojcem, jednak uważa Pani się za osobę samotnie wychowującą dzieci, bez codziennego wsparcia ze strony ojca. Znajduje się Pani w sytuacji, w której dzieci mieszkają z jednym z rodziców i pozostają pod jego stałą, codzienną opieką, podczas gdy drugi rodzic jest zobowiązany jedynie do płacenia alimentów oraz okazjonalnej opieki (nie jest to opieka naprzemienna). W związku z tym, status samotnego rodzica przysługuje temu, u którego dziecko zamieszkuje i który wykonuje wszystkie najważniejsze obowiązki niezbędne do jego prawidłowego rozwoju.
Od 2006 r. do 31 lipca 2025 r. uzyskiwała Pani dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych, tj. uzyskiwała Pani dochody ze stosunku pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Źródłem przychodów była jedna umowa o pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dochody podlegały opodatkowaniu progresywnemu, obliczanemu według zasad ogólnych (skali podatkowej), o której mowa w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zeznania podatkowe za rok 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 oraz 2025 złożyła Pani indywidualnie, nie korzystając z preferencyjnego rozliczenia dla osoby samotnie wychowującej dziecko.
Ponadto informuje Pani, iż dzieci uczą się i nigdy nie uzyskiwały dochodu z tytułu wykonywania pracy na podstawie wszelkiego rodzaju umów. Zarówno Pani jak i Pani dzieci, macie i mieliście w latach podatkowych 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dodatkowo informuje Pani, iż podlega Pani i podlegała w latach podatkowych 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025 nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W okresach podatkowych, będących przedmiotem zapytania, w stosunku do Pani i Pani dzieci nie miały zastosowania przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym oraz ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Uzupełnienie stanu faktycznego
18 września 2026 r. r. udzieliła Pani odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu:
a) Czy w okresie którego dotyczy wniosek (informacje należy wskazać odrębnie do każdego roku podatkowego):
a) to wyłącznie Pani samotnie (tj. bez udziału drugiego rodzica, tj. ojca dzieci) faktycznie wykonywała władzę rodzicielską w stosunku do dzieci, które zamieszkują z Panią (uczestniczyła w ich wychowaniu, sprawowała nad nimi pieczę/opiekę, ponosiła koszty jego utrzymania, troszczyła się o rozwój fizyczny i duchowy, zabezpieczała potrzeby bytowe, zdrowotne i edukacyjne, ponosiła wydatki związane z wypoczynkiem, pomagała w edukacji szkolnej, brała czynny udział w sprawach dotyczących dziecka związanych z ich kształceniem, dodatkowymi zajęciami itp.?
Odpowiedź: W okresie objętym wnioskiem, tj. w latach 2020–2025, to Pani wykonywała bieżącą, codzienną pieczę nad dziećmi i ponosiła główny ciężar ich wychowania oraz organizacji ich życia w szczególności:
· dzieci mieszkają z Panią od czasu wyprowadzenia się ojca dzieci z domu tj. od 2017 r. i sytuacja ta nie zmieniła się od momentu rozwodu tj. od roku 2019 do chwili obecnej;
· od 2017 r. ojciec mieszka osobno i ma kontakt z dziećmi w terminach ustalonych porozumieniem sądowym tj. środy popołudniu i połowę każdego weekendu;
· na co dzień tj. od roku 2017 do chwili obecnej to Pani zajmuje się dziećmi;
· ponosi Pani większość kosztów (żywność, ubrania, mieszkanie, szkoła, leczenie itd.). Jedynie jednorazowe, większe wydatki jak np. koszty aparatu ortodontycznego czy specjalistycznego leczenia pokrywa Pani z ojcem dzieci po połowie;
· na zebrania szkolne do córki chodzi Pani osobiście, kontaktuje się Pani z nauczycielami. Na zebrania szkolne syna uczęszcza Pani z ojcem dzieci naprzemiennie, ze względu na stwierdzony u dziecka zespół Aspergera i konieczność kontaktu ze szkołą obydwojga rodziców;
· Pani organizuję wizyty u lekarzy, szczepienia, leczenie. Jedynie w sytuacji, kiedy jest Pani w pracy i nie może pójść na wizytę z dzieckiem prosi Pani o pomoc rodzinę (babcia, ciotki lub ojca dzieci);
· wakacje dzieci organizowane są przez każdego z rodziców osobno i dzieci spędzają czas z każdym z rodziców z osobna. Ojciec dzieci spędza z nimi w wakacje ok 1 tygodnia bez przerwy. Pozostałą część wakacji dzieci mieszkają z Panią w domu.
b) Czy ojciec dzieci:
- interesował się nimi, ich zdrowiem, samopoczuciem itd.?
- uczestniczył w podejmowaniu decyzji dotyczących dzieci, np. związanych ze zdrowiem, szczepieniami, szkołą, dodatkowymi zajęciami, zainteresowaniami itd.?
- łożył na utrzymanie dzieci, tzn. czy przekazywał pieniądze lub też czy kupował ubrania, zabawki lub też finansował inne niezbędne wydatki, np. prywatne wizyty lekarskie, szczepienia, leki czy też inne wydatki, np. wyjazdy, wycieczki, zajęcia dodatkowe, pozalekcyjne?
Odpowiedź: Ojciec dzieci wiedział o stanie zdrowia dzieci kiedy dzieci przebywały u niego w trakcie wizyt ustalonych porozumieniem sądu. Kiedy dzieci były u Pani w domu informowała go Pani o ich stanie zdrowia np. w przypadku choroby (w szczególności jeżeli choroba utrudniała sądownie ustalone widzenia z ojcem, ponieważ ojciec nie był pozbawiony praw rodzicielskich). Ojciec sporadycznie dzwonił i pytał się o stan zdrowia lub samopoczucie dzieci.
Ojciec uczestniczył w podejmowaniu decyzji dotyczących dzieci, związanych ze zdrowiem, szczepieniami, szkołą. Jest to spowodowane regulacjami wewnętrznymi szkoły i ośrodka zdrowia, które wymagały aby obydwoje rodziców musiało wyrazić zgodę na leczenie dziecka, a także na dodatkowe zajęcia szkolne czy też na rezygnację dziecka z tychże zajęć.
Ojciec dzieci łożył na utrzymanie dzieci, tzn. przekazywał pieniądze. Sporadycznie kupował ubrania lub też finansował inne niezbędne, ale droższe wydatki w ½ kosztów np. koszty aparatu ortodontycznego. Także inne większe jednorazowe wydatki jak np. wycieczki szkolne opłaca Pani z byłym mężem po połowie.
c) Czy w pozostałym okresie, w którym dzieci nie przebywały z Panią, ojciec dzieci zajmował się ich wychowaniem i wykonywał władzę rodzicielską w stosunku do nich, tj. uczestniczył w ich wychowaniu, dbał o ich prawidłowy rozwój kształtując ich właściwe zachowania, rozwijał ich zainteresowania, sprawowała nad nimi pieczę/opiekę, troszczył się o ich rozwój fizyczny i duchowy, ponosił wydatki związane z wypoczynkiem, ponosił koszty ich utrzymania, zabezpieczał potrzeby bytowe, zdrowotne i edukacyjne, pomagał w edukacji szkolnej, brał czynny udział w sprawach dotyczących dzieci związanych z ich kształceniem, dodatkowymi zajęciami itp.?
Odpowiedź: W dniach kiedy dzieci miały wizyty u ojca, tj. środy popołudniu i połowę każdego weekendu ojciec dzieci zajmował się ich wychowaniem i wykonywaniem władzy rodzicielskiej w stosunku do nich, tj. uczestniczył w ich wychowaniu, ponosił wydatki związane z wypoczynkiem, ponosił doraźne koszty ich utrzymania, pomagał w zabezpieczeniu doraźnych potrzeb bytowych, zdrowotnych i edukacyjnych (np. kupił leki w przypadku gorączki), pomagał w edukacji szkolnej (np. pomagał w odrabianiu lekcji młodszemu synowi). Ojciec doraźnie pomagał w edukacji dzieci przywożąc bądź odwożąc dzieci na zajęcia dodatkowe. Nie jest Pani w stanie odpowiedzieć czy ojciec dbał o ich prawidłowy rozwój kształtując ich właściwe zachowania, rozwijał ich zainteresowania, sprawował w pełni właściwie nad nimi pieczę/opiekę, ponieważ nie uczestniczyła Pani w tych spotkaniach, które odbywały się w domu ojca.
d) W przypadku dziecka pełnoletniego, w roku, w którym uzyskało pełnoletność, to czy pozostawało ono na Pani utrzymaniu w ramach wykonywania przez Panią obowiązku alimentacyjnego? Czy partycypowała Pani w kosztach utrzymania dziecka (tj. obowiązek dostarczania środków do życia, utrzymania, a także opieki)? Jakie obowiązki i świadczenia spełniała Pani w związku z wykonywaniem obowiązku alimentacyjnego?
Odpowiedź: Starsza córka urodziła się w 2007 r., a zatem ukończyła 18 lat w 2025 r.
W roku 2025, w którym córka osiągnęła pełnoletność, nadal się uczyła. Uczęszczała do szkoły średniej i z uwagi na utrudniony dojazd do szkoły mieszkała w internacie.
W 2025 r. córka pozostawała na Pani utrzymaniu. Nadal ponosiła Pani koszty jej utrzymania, w szczególności koszty wyżywienia, odzieży, nauki, transportu, wyposażenia oraz innych bieżących potrzeb.
Wykonywała Pani wobec córki obowiązek alimentacyjny poprzez dostarczanie jej środków utrzymania oraz osobiste starania o jej utrzymanie i wychowanie.
Ojciec również utrzymywał kontakt z pełnoletnią córką, która widywała się z nim przede wszystkim w weekendy. Kontakty córki z ojcem były dobrowolne i nie odbywały się w każdy weekend.
e) Czy obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego dziecka realizował również ojciec dziecka, tj. czy dziecko pozostawało na jego utrzymaniu w ramach obowiązku alimentacyjnego? Czy ojciec dziecka partycypował w kosztach utrzymania dziecka (tj. obowiązek dostarczania środków do życia, utrzymania, a także opieki)? Jakie obowiązki i świadczenia spełniał w związku z wykonywaniem tego obowiązku?
Odpowiedź: Ojciec dziecka nie wypłaca dorosłemu dziecku pieniędzy na konto. Partycypuje w jego wychowaniu jak do tej pory tj. wpłacał zasądzone w kwocie 300 zł oraz pokrywał nadzwyczajne, jednorazowe wydatki po połowie (np. wycieczka lub specjalistyczne leczenie). Pani jako matka ponosi większość kosztów związanych z utrzymaniem dziecka tj. koszty mieszkania w internacie, biletów, zajęć dodatkowych.
f) W którym roku, Pani najstarsza córka skończyła 18 lat?
Odpowiedź: Starsza córka ukończyła 18 lat w 2025 r.
g) W roku, w którym Pani dziecko uzyskało pełnoletność:
- Czy Pani dziecko otrzymywało, zgodnie z odrębnymi przepisami, zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną? Jeśli tak, to od kiedy oraz konkretnie, które z ww. świadczeń i na podstawie jakich przepisów?
- Czy Pani dziecko do ukończenia 25 roku życia uczyło się w szkole, o której mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauki lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie?
Odpowiedź: W 2025 r. córka nie otrzymywała zasiłku ani dodatku pielęgnacyjnego ani renty socjalnej. Starsza córka, która ukończyła 18 lat w 2025 r. nadal kontynuowała naukę w szkole średniej (technikum).
h) Czy prowadziła Pani działalność gospodarczą? Jeśli tak – należy wskazać formę opodatkowania tej działalności?
Odpowiedź: W okresie objętym wnioskiem nie prowadziła Pani działalności gospodarczej.
i) Czy Pani dziecko/dzieci, posiada orzeczenie o niepełnosprawności albo decyzję, o których mowa w art. 26 ust. 7d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj.:
- orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub
- decyzję przyznającą rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową lub rentę socjalną, albo
- orzeczenie o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów? Jeśli tak, kiedy zostało wydane i na jaki okres.
Odpowiedź: Żadne z dzieci nie posiadało w okresie objętym wnioskiem orzeczenia o niepełnosprawności ani decyzji, o których mowa w art. 26 ust. 7d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Pytanie
Czy na podstawie przedstawionych faktów ma Pani możliwość skorzystania z preferencyjnego rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci i dokonania korekty zeznań podatkowych za rok 2020, 2021, 2022, 2023, 2024 i 2025?
Pani stanowisko w sprawie przedstawione we wniosku oraz jego uzupełnieniu
W Pani ocenie, podczas rozliczania PIT-37 może Pani skorzystać z preferencyjnego sposobu rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci, ponieważ na co dzień samodzielnie troszczy się Pani o byt materialny i emocjonalny dzieci, bez znaczącego udziału innej osoby. W sytuacji, gdy dziecko zamieszkując wraz z jednym rodzicem, pozostaje pod jego stałą, codzienną opieką, a drugi rodzic jest zobowiązany jedynie do płacenia alimentów, dzielenia nadzwyczajnych wydatków oraz zajmowania się dzieckiem doraźnie (nie jest to opieka naprzemienna), status samotnego rodzica ma ten, przy którym dziecko zamieszkuje i który wykonuje wszystkie obowiązki, dzięki którym dziecko będzie wychowywane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój. Uważa Pani, że fakt utrzymywania kontaktów pomiędzy dziećmi i drugim rodzicem, nie pozbawia Panią prawa do opodatkowania swoich dochodów w sposób preferencyjny. Ponadto uważa Pani, że na dzień składania niniejszego wniosku zobowiązania podatkowe za lata 2020-2025 nie uległy przedawnieniu, a zatem ma Pani prawo do złożenia korekty deklaracji za te lata. Na podstawie art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej ma Pani prawo do złożenia korekty zeznań podatkowych w ciągu 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że dla deklaracji podatkowych: za 2020 r. – termin przedawnienia upływa z końcem 2026 r.; 2021 r. – termin przedawnienia upływa z końcem 2027 r.; za 2022 r. – z końcem 2028 r.; za 2023 r. – z końcem 2029 r.; a za 2024 r. – z końcem 2030 r., za 2025 r. – z końcem 2031 r.
W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że podtrzymuje Pani stanowisko przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Przedstawione powyżej informacje mają na celu uszczegółowienie stanu faktycznego, w szczególności zakresu faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców oraz rzeczywistego sposobu sprawowania codziennej pieczy nad dziećmi.
Podkreśla Pani, że w całym okresie objętym wnioskiem dzieci miały ustalone miejsce zamieszkania przy matce, faktycznie z nią mieszkały, a między rodzicami nie została ustanowiona opieka naprzemienna. Najczęściej dzieci przebywały u ojca jedną noc w tygodniu, nie licząc okresu wakacji lub ferii.
To Pani wykonywała zasadniczą część codziennych obowiązków związanych z utrzymaniem, wychowaniem, edukacją oraz ochroną zdrowia dzieci. Ojciec dzieci utrzymywał z nimi kontakty, uczestniczył w niektórych aspektach ich życia i realizował obowiązek alimentacyjny, jednak nie sprawował nad dziećmi codziennej pieczy na równi z matką. W pozostałym zakresie podtrzymuje Pani treść oraz stanowisko przedstawione we wniosku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub uzyskały przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej
- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Według art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodanego przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1265), który to przepis stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Z art.
6 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodanego przez art. 1
pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw i mającego
zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od
1 stycznia 2022 r., wynika, że:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Art. 6 ust. 4e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodany przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw i mający zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r., stanowi, że:
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1) dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2) przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 240 i 2476 oraz Dz. U. z 2023 r. poz. 2194), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
W świetle art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodanego przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw i mającego zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r.:
Sposób
opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która
wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno
dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z
którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z
art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162,
1981 i 2270 oraz
Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140).
Zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Na mocy art. 6 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Zasada określona w ust. 8 nie dotyczy osób, o których mowa w art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, niekorzystających jednocześnie z opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej na zasadach określonych w art. 30c, w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo w ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Z art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105 ze zm.) mającym zastosowanie do dochodów (przychodów) od 1 stycznia 2021 r. – w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2022 r. – wynika, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Wyjaśnić przy tym należy, że na gruncie art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, dodanego przez art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 9 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2427):
W przypadku opodatkowania dochodów uzyskanych w 2021 r., o którym mowa w art. 6 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r., przepis art. 6 ust. 8 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się odpowiednio do osoby samotnie wychowującej dzieci i jej dziecka.
Art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw mający zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2022 r., stanowi, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Natomiast z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw wynika, że:
Przepisy art. 6 ust. 4c–4h, 8 (…) ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, (…) stosuje się do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r.
Należy jednoznacznie podkreślić, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącego, że:
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ust. 1 ww. ustawy.
Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Zatem, zauważyć należy, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:
· posiadania przez rodzica lub opiekuna prawnego statusu osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci);
· wychowywania przez rodzica lub opiekuna prawnego samotnie w roku podatkowym dziecka (dzieci);
· nieuzyskiwania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem najmu prywatnego – w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
· niepodlegania przez rodzica lub opiekuna prawnego i dziecko (dzieci) opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że dla preferencyjnego opodatkowania dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. istotne znaczenie ma regulacja zawarta w treści art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z którego wynika, że nie ma ono zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Natomiast przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Przenosząc cytowane uregulowania prawne na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że przepis art. 6 ust. 4 i ust. 4c ustawy wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie.
Przy czym ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje dla potrzeb jej wykładni i stosowania samotnego wychowywania, ani nie odsyła w tym zakresie do odrębnych regulacji.
Dla ustalenia znaczenia „samotnie” oraz „wychowywać” należy zatem odwołać się w pierwszej kolejności do językowych reguł interpretacyjnych.
Zgodnie z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN „wychować — wychowywać” to: (1) «zapewnić dziecku opiekę i doprowadzić je do samodzielności», (2) «przygotować kogoś do pracy w jakiejś dziedzinie».
Zatem, „wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny. Wychowanie dziecka można określić jako całokształt działań i czynności, wykonywanych przez każdego z rodziców, zmierzających do ukształtowania osobowości dziecka poprzez formowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kreowanie światopoglądu, systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.
W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że wychowanie dziecka można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu oraz systemu wartości oraz postaw emocjonalnych (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 30/10). Warunek „samotnego wychowywania dzieci” wynika wprost z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawodawca nie dookreślił jednak, jak należy definiować pojęcie „samotnego wychowywania”.
Natomiast, „samotny” to: (1) «żyjący sam, bez rodziny, przyjaciół», (2) «znajdujący się w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sam», (3) «spędzany, odbywany w pojedynkę, bez towarzystwa», (4) «znajdujący się na odludziu».
Samotne wychowywanie oznacza wychowywanie dziecka (dzieci) bez faktycznego udziału drugiego rodzica.
Natomiast, kiedy każdy rodzic jest zaangażowany w proces wychowawczy dziecka oznacza to, że w roku podatkowym dziecko wychowywane jest wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich.
Przy wychowywaniu dziecka należy wziąć pod uwagę całokształt działań i czynności wykonywanych przez każdego z rodziców, w tym także tych o charakterze niewymiernym jak kształtowanie osobowości, światopoglądu, systemu wartości, postaw emocjonalnych. W sytuacji, gdy każdy z rodziców aktywnie w wychowywaniu dziecka – co przejawia się między innymi dzieleniem się wszelkimi obowiązkami związanymi z procesem wychowawczym dziecka, niezależnie od tego u kogo, pod czyją w danym momencie roku podatkowego opieką dziecko przebywa – nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców.
Przyjęcie odmiennej wykładni stałoby w sprzeczności z uzasadnieniem wprowadzenia tej ulgi, z którego jednoznacznie wynika, że ustawodawca kierował ją tylko do osób, które samotnie troszczą się o codzienne zaspokojenie potrzeb dzieci, posiadając ściśle określony status cywilny.
Zatem prawo do omawianej preferencji podatkowej przysługuje jedynie temu z rodziców, czy opiekunów prawnych, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. Jednocześnie przepisy powyższej ustawy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dziecko. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Z opisu sprawy wynika, że jest Pani rozwódką od 2019 r., posiada Pani z tego małżeństwa dwójkę dzieci urodzonych w 2007 r. i w 2009 r. Dzieci aktualnie uczęszczają do szkoły średniej, z tym, że starsza córka od 4 lat mieszka w internacie ze względu na utrudniony dojazd do szkoły. Od czasu rozwodu, zarówno Pani jako matka, jak i Pani były mąż posiadacie Państwo pełną władzę rodzicielską nad dziećmi. W wyroku rozwodowym sąd nie pozbawił, nie ograniczył oraz nie zawiesił władzy rodzicielskiej w stosunku do ojca dzieci. Zgodnie z wyrokiem sądu ustalono, że miejscem zamieszkania dzieci jest każdorazowo miejsce zamieszkania matki. W wyroku sądu nie została ustalona opieka naprzemienna nad dziećmi, natomiast sąd zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci z tym, że od ojca dzieci zostały zasądzone alimenty na dwoje dzieci. W okresie objętym wnioskiem, tj. w latach 2020–2025, to Pani wykonywała bieżącą, codzienną pieczę nad dziećmi i ponosiła główny ciężar ich wychowania oraz organizacji ich życia w szczególności:
· dzieci mieszkają z Panią od czasu wyprowadzenia się ojca dzieci z domu tj. od 2017 r. i sytuacja ta nie zmieniła się od momentu rozwodu tj. od roku 2019 do chwili obecnej;
· od 2017 r. ojciec mieszka osobno i ma kontakt z dziećmi w terminach ustalonych porozumieniem sądowym tj. środy popołudniu i połowę każdego weekendu;
· na co dzień tj. od roku 2017 do chwili obecnej to Pani zajmuje się dziećmi;
· ponosi Pani większość kosztów (żywność, ubrania, mieszkanie, szkoła, leczenie itd.). Jedynie jednorazowe, większe wydatki jak np. koszty aparatu ortodontycznego czy specjalistycznego leczenia pokrywa Pani z ojcem dzieci po połowie;
· na zebrania szkolne do córki chodzi Pani osobiście, kontaktuje się Pani z nauczycielami. Na zebrania szkolne syna uczęszcza Pani z ojcem dzieci naprzemiennie, ze względu na stwierdzony u dziecka zespół Aspergera i konieczność kontaktu ze szkołą obydwojga rodziców;
· Pani organizuję wizyty u lekarzy, szczepienia, leczenie. Jedynie w sytuacji, kiedy jest Pani w pracy i nie może pójść na wizytę z dzieckiem prosi Pani o pomoc rodzinę (babcia, ciotki lub ojca dzieci);
· wakacje dzieci organizowane są przez każdego z rodziców osobno i dzieci spędzają czas z każdym z rodziców z osobna. Ojciec dzieci spędza z nimi w wakacje ok 1 tygodnia bez przerwy. Pozostałą część wakacji dzieci mieszkają z Panią w domu.
Przenosząc powyższe uregulowania na grunt opisanej sprawy, nie kwestionując Pani zaangażowania w proces wychowawczy Pani dzieci, nie można uznać, że w Pani przypadku spełnione zostały warunki wymagane dla rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
W opisie sprawy jednoznacznie wskazała Pani, że ojciec uczestniczył w podejmowaniu decyzji dotyczących dzieci, związanych ze zdrowiem, szczepieniami, szkołą. Ojciec dzieci łożył na utrzymanie dzieci, tzn. przekazywał pieniądze. Sporadycznie kupował ubrania lub też finansował inne niezbędne, ale droższe wydatki w ½ kosztów np. koszty aparatu ortodontycznego. Także inne większe jednorazowe wydatki jak np. wycieczki szkolne opłaca Pani z byłym mężem po połowie. W dniach kiedy dzieci miały wizyty u ojca, tj. środy popołudniu i połowę każdego weekendu ojciec dzieci zajmował się ich wychowaniem i wykonywaniem władzy rodzicielskiej w stosunku do nich, tj. uczestniczył w ich wychowaniu, ponosił wydatki związane z wypoczynkiem, ponosił doraźne koszty ich utrzymania, pomagał w zabezpieczeniu doraźnych potrzeb bytowych, zdrowotnych i edukacyjnych (np. kupił leki w przypadku gorączki), pomagał w edukacji szkolnej (np. pomagał w odrabianiu lekcji młodszemu synowi). Ojciec doraźnie pomagał w edukacji dzieci przywożąc bądź odwożąc dzieci na zajęcia dodatkowe. Ojciec uczestniczy w życiu szkolnym dzieci, chodzi na zebrania szkolne syna. Syn ma zdiagnozowany Zespół Aspergera i współpraca obydwojga rodziców ze szkołą w tym przypadku jest niezbędna. W sytuacjach, kiedy nie ma Pani możliwości zapewnienia opieki (np. choroba, praca), prosi Pani o pomoc ojca dzieci lub kogoś z rodziny.
W tym konkretnym przypadku stwierdzić należy, że każdy rodzic jest zaangażowany w proces wychowawczy dzieci, co oznacza, że dzieci wychowywane były wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich.
Dla zastosowania rozliczenia w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci istotny jest m.in. warunek, że w trakcie roku podatkowego rzeczywiście samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, wychowuje się dzieci, który wobec sytuacji przedstawionej we wniosku nie został spełniony. Preferencja ta uzależniona jest nie tylko od stanu cywilnego, ale przede wszystkim od faktycznego samotnego wychowywania dzieci. Jak już wskazano, wychowanie dzieci można określić jako kształtowanie osobowości dziecka poprzez kształtowanie jego samodzielności, obowiązkowości, rozwijanie predyspozycji intelektualnych i umiejętności praktycznych, kształtowanie światopoglądu i systemu wartości oraz postaw emocjonalnych.
Nie sposób uznać, że w przedstawionym przez Panią opisie sprawy – w tak zorganizowanym trybie wykonywania władzy rodzicielskiej i opieki przez obojga rodziców – zachodzą dwa odrębne procesy wychowawcze, tj. osobny samotny proces przeprowadza Pani w swoim czasie, gdy dziecko zamieszkuje i przebywa z Panią, a zupełnie inny proces wychowawczy zachodzi podczas, gdy dziecko przebywa z ojcem. Wychowania dziecka nie da się „podzielić”, bowiem jest to ciągły i długotrwały rozwój, na który w tym przypadku składa się praca obojga rodziców.
Samodzielna opieka nad dziećmi nie jest równoznaczna z samotną opieką. Fakt, że każdy z rodziców zajmuje się dziećmi w ustalonym czasie, czyli samodzielnie i w tym czasie drugi rodzic nie uczestniczy w wychowaniu tych dzieci, nie oznacza że mamy do czynienia z samotnym wychowaniem dzieci.
Wobec powyższych wyjaśnień bezsprzecznym pozostaje fakt, że w latach 2020-2025 (w okresie kiedy dzieci były małoletnie) nie wychowywała Pani swoich dzieci samotnie, tj. bez udziału drugiego z rodziców. Okoliczność, że dwie osoby wychowują/ponoszą wydatki względem tego samego dziecka wyklucza możliwość uznania, że którakolwiek z tych osób wychowuje je samotnie. W przedstawionym stanie faktycznym oboje rodzice uczestniczyli w wychowaniu dzieci.
Natomiast w stosunku do dziecka pełnoletniego wyjaśnić należy, że na skutek dorastania i usamodzielniania się dziecka, jego wychowanie z czasem zmienia swój charakter. Samotne wychowywanie pełnoletniego dziecka może przyjąć więc inną formę niż wychowanie dziecka małoletniego. Pełnoletnie dziecko może być na tyle dojrzałe i ukształtowane, że nie będzie wymagało stałej opieki swojego rodzica lub opiekuna prawnego. W takim przypadku samotne wychowanie sprowadzić może się do wykonywania obowiązku alimentacyjnego, tj. troszczenia się o byt materialny oraz okresowego lub doraźnego wspierania emocjonalnego, pomocy w podejmowaniu trudnych decyzji, służenia radą czy dbania o interesy dziecka.
Obowiązek alimentacyjny względem dzieci pełnoletnich, o których mowa w art. 6 ust. 4c pkt 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236).
Zgodnie z art. 128 ww. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Jak stanowi art. 133 § 1 i § 3 ww. ustawy:
§ 1. Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
§ 3. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.
Istotą tak określonego obowiązku jest to, że jedna strona ma prawo żądać dostarczenia tak wskazanych środków, a druga osoba ma obowiązek je dostarczyć.
Z ww. ustawy wynika, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zakres obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Dostarczanie środków utrzymania to zaspokajanie normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych przedmiotów umożliwiających przebywanie w środowisku i w rodzinie, leków, itp. Dostarczanie środków wychowania obejmuje natomiast powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia, zapewnienie dostępu do dóbr kultury, itp.
Z opisu sprawy wynika, że w roku 2025, kiedy starsza córka uzyskała pełnoletność pozostawała na Pani utrzymaniu. Nadal ponosiła Pani koszty jej utrzymania, w szczególności koszty wyżywienia, odzieży, nauki, transportu, wyposażenia oraz innych bieżących potrzeb. Wykonywała Pani wobec córki obowiązek alimentacyjny poprzez dostarczanie jej środków utrzymania oraz osobiste starania o jej utrzymanie i wychowanie. Ojciec również utrzymywał kontakt z pełnoletnią córką, która widywała się z nim przede wszystkim w weekendy. Kontakty córki z ojcem były dobrowolne i nie odbywały się w każdy weekend. Ojciec dziecka nie wypłaca dorosłemu dziecku pieniędzy na konto. Partycypuje w jego wychowaniu jak do tej pory, tj. wpłacał zasądzone w kwocie 300 zł oraz pokrywał nadzwyczajne, jednorazowe wydatki po połowie (np. wycieczka lub specjalistyczne leczenie). Pani jako matka ponosi większość kosztów związanych z utrzymaniem dziecka tj. koszty mieszkania w internacie, biletów, zajęć dodatkowych.
Zatem, odnosząc się do pełnoletniej córki, zauważyć należy, że z opisu stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że zarówno Pani jak i ojciec Pani pełnoletniej córki spełniacie obowiązek alimentacyjny wobec niej. Okoliczność, że dwie osoby ponoszą obowiązek alimentacyjny względem tego samego dziecka wyklucza możliwość uznania, że którakolwiek z tych osób ponosi obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego dziecka samotnie.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia stwierdzić należy, że nie sposób również uznać, że w odniesieniu do pełnoletniej córki, Pani były mąż nie troszczy się o byt materialny córki. Zarówno Pani jako matka, jak i ojciec, współuczestniczycie w zapewnianiu potrzeb bytowych i spełnianiu obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletniej córki.
Reasumując, w rezultacie w przedmiotowej sprawie nie można przyjąć, że spełniała Pani kryteria do uznania Panią za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, preferencja ta uzależniona jest bowiem nie tylko od stanu cywilnego, ale przede wszystkim od faktycznego samotnego wychowywania dziecka.
Mając na uwadze powyższe, nie spełnia Pani warunków określonych w art. 6 ust. 4 (za lata 2020-2021) i art. 6 ust. 4c w związku z art. 6 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (za lata 2022-2025), zatem nie przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko w zeznaniach podatkowych za lata 2020-2025.
Zgodnie z art. 81 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.):
Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.
Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji.
Przy czym, w myśl z art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej:
Ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci.
Stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej:
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Korekta deklaracji może dotyczyć każdej jej pozycji, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Może więc ona dotyczyć kwot odliczeń od dochodu z tytułu ulgi podatkowej. Skorygowanie deklaracji polega na ponownym poprawnym wypełnieniu formularza z zaznaczeniem, że w tym przypadku mamy do czynienia z korektą uprzednio złożonej deklaracji.
Korektę deklaracji składa się wówczas, gdy następują – w wyniku jakichkolwiek zdarzeń gospodarczych – zmiany w zakresie danych wykazanych w tych deklaracjach (np. po stronie przychodów, kosztów ich uzyskania, zwolnień, odliczeń, wysokości podatku należnego).
Przepisy Ordynacji podatkowej nie określają szczególnych terminów, w których przysługuje powyższe uprawnienie. Należy więc powiązać tę możliwość ze zobowiązaniem podatkowym, którego deklaracja (zeznanie) dotyczy. Prawo do korekty deklaracji (zeznania) istnieje tak długo, jak długo istnieje zobowiązanie podatkowe, czyli 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).
Ponieważ nie przysługuje Pani prawo skorzystania z preferencyjnego rozliczenia, jako osoba samotnie wychowująca dziecko, nie ma podstaw do złożenia przez Panią korekty deklaracji podatkowych za lata 2020-2025.
Wobec powyższego Pani stanowisko uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Organ podkreśla, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Organ wydający interpretacje opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej ma na celu wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego materialnego do określonego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Nie analizujemy załączników (dokumentów) podłączonych do wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego …………….. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Rozliczaj podatki zgodnie z przepisami — w programie TaxMachine
Interpretacje pomagają zrozumieć przepisy; TaxMachine pomaga je zastosować w praktyce — prowadzi księgi, liczy podatki i generuje deklaracje, a stawki, druki i przepisy aktualizuje na bieżąco.
- ✓ Księga przychodów i rozchodów, ryczałt oraz pełna księgowość
- ✓ Faktury i e-faktury KSeF, JPK_V7 i JPK_KR
- ✓ PIT, CIT, VAT i inne deklaracje + wysyłka e-Deklaracje z pobraniem UPO
- ✓ Środki trwałe i amortyzacja, płace i ZUS
- ✓ Automatyczne aktualizacje stawek, druków i przepisów