Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych:

•      w zakresie pytania nr 1 – jest prawidłowe.

•      w zakresie pytania nr 2 – jest nieprawidłowe,

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

28 lipca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 7 września 2026 r. w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowana będąca stroną postępowania:

2)  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

Opis stanu faktycznego

… października 20.. r. zawarli Państwo z Bankiem umowę kredytu hipotecznego „…” nr … waloryzowanego kursem waluty CHR. Kredyt ten został zaciągnięty i w całości przeznaczony na sfinansowanie Państwa własnych celów mieszkaniowych. Niezwłocznie po zakupie zamieszkali Państwo w przedmiotowej nieruchomości i realizowali w niej przez wiele lat swoje osobiste, codzienne potrzeby mieszkaniowe. W wyniku przejściowych opóźnień w spłacie kredytu … stycznia 20.. r. zawarli Państwo z Bankiem umowę o spłatę długu. Warunkiem jej podpisania było jednoczesne zawarcie ugody z Towarzystwem Ubezpieczeń … dotyczącej ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW). Umowa o spłatę długu oraz ugoda z TU … stanowiły bezpośrednią kontynuację i integralną część pierwotnej umowy kredytu hipotecznego z 2007 r. Na mocy tej ugody ubezpieczyciel wypłacił na rachunek Banku kwotę … zł, którą bank rozliczył na poczet kapitału i odsetek umowy kredytowej pomniejszając Państwa zadłużenie. Z kolei Państwo zobowiązali się do zwrotu tej kwoty na rzecz ubezpieczyciela w ratach miesięcznych po … zł, co rzetelnie i w całości wykonywali. Środki te pochodziły z Państwa majątku osobistego (z Państwa bieżących, uprzednio opodatkowanych dochodów). W 2023 r. podjęli Państwo działania mające na celu uregulowanie sporu prawnego z bankiem w związku z obecnością w umowie kredytowej niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) dotyczących mechanizmu przeliczania waluty obcej. Po negatywnym rozpatrzeniu reklamacji przez Bank oraz TU … … listopada 20… r. złożyli Państwo pozew do sądu. Po pierwszej rozprawie sądowej, która odbyła się … stycznia 20… r. Bank wystąpił do Państwa z propozycją ugodowego zakończenia sporu. Do podpisania ostatecznej ugody doszło … lipca 20… r. Na jej mocy strony zgodnie postanowiły dokonać całkowitego rozliczenia dotychczas wykonanej umowy. Bank oświadczył w ugodzie, że wpłacili Państwo łącznie kwotę … zł na którą złożyły się:

-     … zł – tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,

-     … zł – tytułem świadczenia z UNWW wypłaconego przez TU … i zaliczonego na poczet rat,

-     … zł – tytułem składek na ubezpieczenie,

-     … zł – tytułem opłat i prowizji związanych z udzieleniem kredytu,

-     … zł - tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie (naliczanych za okres od … marca 20… r. do … marca 20… r.).

Jednocześnie bank wskazał, że w toku wykonywania umowy wypłacił na Państwa rzecz kapitał kredytu w wysokości … zł. Strony ustaliły, że różnica pomiędzy sumą świadczeń spełnionych przez Państwo a kwotą wypłaconego kapitału wynosiła dokładnie … zł na Państwa korzyść. Na podstawie ugody Bank … zobowiązał się do zwroty tej kwoty (… zł) na Państwa rachunek bankowy, co zostało faktycznie dokonane. Zwrot ten stanowił wyłącznie wyrównanie nienależnie pobranych przez bank świadczeń i zwrot własnych, wcześniej opodatkowanych Państwa środków. Bank zamieścił w ugodzie zapis, że w oparciu o posiadaną interpretację indywidualną zwrot nadpłaconych rat oraz wypłaconych odsetek za opóźnienie nie generują przychodu podatkowego dla klienta, wobec czego bank nie wystawi informacji PIT-11.

Wskazują Państwo ponadto na następujące okoliczności dotyczące sposobu użytkowania nieruchomości oraz rozliczeń podatkowych w czasie trwania umowy kredytowej:

1.  Kwestia działalności gospodarczej: Pan … w latach 20…-20… posiadał zarejestrowaną jednoosobową działalność gospodarczą. Pani … posiadała zarejestrowaną jednoosobową działalność gospodarcza w okresie od grudnia 20… r. do lipca 20… r. Sam fakt rejestracji tych działalności pod adresem nieruchomości nie wpływał na sposób jej użytkowania. W lokalu nigdy nie wyodrębniono fizycznie, ani gospodarczo żadnych pomieszczeń, pokoi, ani stanowisk pracy do prowadzenia działalności gospodarczej. Nieruchomość w całości i nieprzerwanie pełniła wyłącznie funkcję mieszkalną. Żadne koszty związane z kredytem (raty, odsetki, prowizje), ani koszty bieżącego utrzymania lokalu nie były w jakiejkolwiek części zaliczane do kosztów uzyskania przychodów (kosztów podatkowych) Państwa firm. Kredyt był spłacony wyłącznie z prywatnych środków.

2.  Kwestia najmu okazjonalnego: W związku ze zmianą sytuacji życiowej po wieloletnim osobistym zamieszkiwaniu w lokalu zawarli Państwo umowę najmu okazjonalnego tej nieruchomości. Najem ten był prowadzony wyłącznie w ramach tzw. najmu prywatnego (poza działalnością gospodarczą). Przychody z tego tytułu były w całości deklarowane i opodatkowywane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28), a należny podatek był terminowo wpłacany do urzędu skarbowego. W ramach rozliczeń podatkowych związanych z najmem nie dokonywali Państwo żadnych odliczeń kosztów kredytowych, ani kosztów utrzymania lokalu. Czasowy najem lokalu nie zmienił pierwotnego celu zaciągnięcia kredytu, jakim było zaspokojenie własnych celów mieszkaniowych.

Wskazują Państwo również, że przedmiotowy kredyt hipoteczny dotyczył tylko jednej nieruchomości mieszkalnej, a Państwo nigdy wcześniej nie korzystali z zaniechania poboru podatku dochodowego od jakiegokolwiek innego kredytu hipotecznego.

Uzupełnienie stanu faktycznego

W piśmie z 7 września 2026 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazali Państwo, że:

1)  Czy zgodnie z zawartą umową o kredyt, wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie, a więc do pełnej wysokości?

Odpowiedź: Tak, zgodnie z umową o kredyt nr … z … października 20… r. oboje kredytobiorców tj. … i … odpowiadali solidarnie za spłatę kredytu, a więc do pełnej wysokości.

2)  Czy w ramach ugody z bankiem nastąpi również „przewalutowanie” przedmiotowego kredytu?

Odpowiedź: W ramach ugody zawartej pomiędzy … i … oraz Bank … lipca 20… r. nie nastąpiło przewalutowanie kredytu.

3)  Czy w zawartej w … lipcu 20… r. ugodzie z bankiem zostało potwierdzone, że umowa kredytowa jest ważna, lecz strony zmieniają jej treść (umowa o kredyt nadal obowiązuje, ale zmienia się jej treść)?

Odpowiedź: W ugodzie z Bank z … lipca 20… r. zostało potwierdzone (str. 2 podpunkt 2 rzeczowej ugody), że umowa kredytowa z … października 20… r. jest nieważna (jak stanowił również pozew wytoczony przez kredytobiorców przeciw Bank sygn. …). Zgodnie z ugodą z … lipca 20… r. umowa przestała obowiązywać, a strony dokonały wzajemnych rozliczeń opisanych szczegółowo w §1 ugody.

4)  Co dokładnie było przedmiotem Państwa roszczenia wobec Banku wynikającego z pozwu? Należy to dokładnie opisać.

Odpowiedź: Przedmiotem Państwa (Powoda) roszczenia wobec Bank (Pozwanego) było ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z:

-     umowy nr … o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „…”

waloryzowany kursem CHF z … października … r. zawartej pomiędzy Powodem a Pozwanym, umowy o spłatę długu zawartej … stycznia 20.. r. pomiędzy Powodem a Pozwanym oraz

-     zasądzenie od Pozwanego solidarnie na rzecz Powoda (… i…) kwoty … zł (słownie: sześćset sześćdziesiąt cztery tysiące sto czterdzieści siedem złotych i 27/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od … czerwca 20… r. do dnia zapłaty, z uwagi na nieważność umowy kredytu.

5)  Czy w wyniku zawarcia ugody bank zwróci Państwu środki pieniężne w kwotach uprzednio spłaconych przez Państwo?

Odpowiedź: W wyniku zawarcia ugody na podstawie § 1 pkt. 1, 2 i 3 Bank zwrócił Państwu środki pieniężne uprzednio wpłacone przez Państwo, tj. różnicę pomiędzy Państwa wpłatami a kwotą kapitału wypłaconą przez bank na poczet kredytu. Kwota różnicy wynosiła … zł (słownie . i …/100) na Państwa korzyść.

6)  Czy wypłata na Państwa rzecz kwoty … gr będzie zwrotem środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu albo zwrot środków wpłaconych wcześniej do banku, które zostały w ugodzie uznane za nienależne bankowi z innych powodów (jakich)? Jakie dokładnie świadczenia mieszczą się w tej kwocie?

Odpowiedź: Zwrot dokonany przez bank w wysokości … zł stanowił różnicę wszystkich wpłat, które Państwo dokonali na potrzeby realizacji umowy kredytowej oraz późniejszej umowy o spłatę długu, tj.:

-     … zł – tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,

-     … zł – tytułem ubezpieczenia z UNWW wypłaconego przez TU ... i zaliczonego przez Bank na poczet rat kapitałowo – odsetkowych Kredytobiorców. Należy dodać, że tę kwotę … i … solidarnie spłacają w ratach miesięcznych po … zł/m-c od 20.. r. do chwili obecnej. Na dzień sporządzenia niniejszego pisma pozostało do spłaty około .. tys. Zobowiązanie spłaty w całości ww. kwoty stanowi zapis ugody z … lipca 20.. r. (§ 1 pkt. 13).

-     … zł – tytułem składek na ubezpieczenie,

-     … zł – tytułem opłat i prowizji związanych z udzieleniem kredytu,

-     …zł – tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie (naliczonych za okres od marca 20.. r. do .. marca 20.. r.).

Jednocześnie bank wskazał w ugodzie, że wypłacił na rzecz kredytobiorców kapitał kredytu w wysokości … zł. Strony ustaliły w ugodzie, że różnica pomiędzy sumą świadczeń spełnionych przez Kredytobiorców (wszystkich wpłat dokonanych przez Kredytobiorców, wyszczególnionych powyżej), a kwotą wypłaconego przez bank kapitału wynosi dokładnie …zł na korzyść Kredytobiorców. Na podstawie ugody Bank zobowiązał się do zwrotu tej kwoty (…zł) na rachunek bankowy Kredytobiorców, co zostało faktycznie dokonane. Nie było żadnego przewalutowania, gdyż wszystkie wpłaty ze strony Kredytobiorcy i obciążenia przez ... oraz zwrot różnicy były w złotych polskich.

7)  Czy bank wypłaci Państwu odsetki ustawowe za opóźnienie? Jeśli tak, z jakiego tytułu i od jakiego świadczenia będą naliczone?

Odpowiedź: Tak, na podstawie zawartej ugody z … lipca 20.. r. bank wypłacił Państwu odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości … zł naliczone za okres od. marca 20.. r. do ..marca 20.. r. co stanowiło około 63% dochodzonych przez Państwo odsetek ustawowych za opóźnienie w wytoczonym przez Państwo przeciwko .... pozwie sądowym sygn. … (dochodzili Państwo kwoty głównej roszczenia w wysokości … zł).

8)  W jaki sposób i na podstawie jakich przepisów prawa zostanie określona wysokość kwoty odsetek, o których mowa we wniosku, tj. jakie kryteria i okoliczności oraz przepisy prawa spowodowały określenie wysokości odsetek?

Odpowiedź: Odsetki ustawowe za opóźnienie bank naliczył od dnia otrzymania pozwu przez ...tj. od .. marca 20.. r. do .. marca 20.. r., kiedy to obie strony zgodziły się na warunki ugody, która ostatecznie została podpisana .. lipca 20.. r. Zapis ten został potwierdzony w ugodzie § 1 pkt. 1 ustęp 5. Szczegółowe wyliczenie znajduje się w odpowiedzi do pytania nr 11 niniejszego pisma.

9)  Czy odsetki ustawowe, które zostały Państwu wypłacone przez bank, zostały zasądzone przez Sąd z tytułu nieterminowej wypłaty zasądzonej przez Sąd należności głównej?

Odpowiedź: Nie, odsetki ustawowe za opóźnienie nie były zasądzone przez Sąd. Były wynikiem porozumienia pomiędzy Kredytobiorcami, a Bank i potwierdzone w ugodzie z .. lipca 20... r. Ich szczegółowe wyliczenie znajduje się w odpowiedzi na pytanie 11 niniejszego pisma.

10)  Czy odsetki za opóźnienie będą naliczone od wartości roszczenia wynikającego z pozwu za okres od zgłoszenia tego roszczenia do momentu wypłaty odsetek? Należy to dokładnie opisać?

Odpowiedź: Tak jak wskazano w odpowiedziach na pytania 7 i 8 oraz 11 niniejszego pisma, odsetki ustawowe za opóźnienie bank naliczył od dnia otrzymania pozwu przez bank tj. .. marca 20.. r. do .. marca 20.. r. i stanowiły one około 63% dochodzonych przez Państwa odsetek ustawowych za opóźnienie w pozwie sądowym sygn...

11)  Czy odsetki ustawowe, które zasądził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)?

Odpowiedź: Sąd nie zasądził odsetek. Jednakże ich wysokość wyniknęła z art. 481 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795). Powyższe artykuły kc służą jako sankcja za nieterminowość i rekompensata dla wierzyciela w Państwa przypadku ... za nie rozliczenie należności wobec Państwa od dnia wpłynięcia do banku wytoczonego przez Państwo pozwu tj. .. marca 20.. r. Zgodnie z zawartą ugodą strony zgodziły się na wypłatę odsetek za opóźnienie zgodnie z powyższym artykułem 481 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795) w wysokości ok. 63% dochodzonych przez Państwa odsetek ustawowych w pozwie sądowym sygn. IC 387/24. Szczegółowe wyliczenie poniżej:

A.  Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty jaka została podana w pozwie, tj. …zł.

…

B.  Odsetki wypłacone Kredytobiorcom zgodnie z ugodą zawartą … lipca 20.. r. w wysokości … zł. stanowią one 63% dochodzonych przez Kredytobiorców na drodze sądowej odsetek ustawowych za opóźnienie.

12)  Czy zwrot składek na ubezpieczenie oraz prowizji, które bank Państwu zwrócił, są równe kwocie poniesionych opłat i nie przewyższają faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców wydatków z tego tytułu?

Odpowiedź: Suma wszystkich składek oraz prowizji, które otrzymali Państwo od Bank na podstawie podpisanej ugody była równa sumie przez Państwo wpłaconej na te cele i nie przewyższała poniesionych przez Państwo wydatków z tego tytułu. Stanowi o tym § 1 pkt. 1 ugody z dnia … lipca 20.. r.

13)  Czy prowizja bankowa była opłatą niezbędną do zaciągnięcia tego kredytu?

Odpowiedź: Tak prowizja bankowa stanowiła niezbędną opłatę do zaciągnięcia kredytu. Zostało to szczegółowo opisane w §1 umowy o kredyt hipoteczny nr … z .. października 20… r.

Pytania

1)  Czy otrzymana przez Państwo kwota zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, składek ubezpieczeniowych oraz prowizji w wyniku zawartej ugody z Bankiem stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2)  Czy otrzymana kwota odsetek ustawowych za opóźnienie podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym i w związku z tym nie są Państwo zobowiązani do zapłaty podatku PIT (podatek dochodowy od osób fizycznych)?

Stanowisko Zainteresowanych w sprawie

W Państwa ocenie, kwota … zł otrzymana od Bank na podstawie ugody z .. lipca 20.. r., na którą składa się zwrot nienależnie pobranych rat, składek ubezpieczeniowych, opłat, prowizji oraz odsetek ustawowych za opóźnienie jest w całości neutralna podatkowo i nie generuje po Państwa stronie obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).

Uzasadnienie Państwa stanowiska opiera się na trzech niezależnych i komplementarnych fundamentach prawnych:

 I.      Charakter prawny zwrotu nadpłaconych rat i składek (Restytucja majątku):

Zwrot kwoty stanowiącej nadpłatę rat kapitałowo-odsetkowych (w tym składowej UNWW rozliczonej przez TU…) oraz składek i prowizji w łącznej wysokości przypadającej na Państwa rzecz nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o PIT.

Zgodnie z art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. Art. 405 Kodeksu cywilnego, środki te stanowią zwrot świadczenia nienależnego. Bank pobierał od Państwa zawyżone kwoty w oparciu o wadliwy mechanizm indeksacji (klauzule abuzywne). Wypłata ta ma charakter czysto restytucyjny (odszkodowawczy) i zmierza jedynie do odtworzenia Państwa pierwotnego stanu majątkowego realizowanego ze środków prywatnych, które zostały już wcześniej opodatkowane podatkiem dochodowym.

Stanowisko to jest w pełni tożsame z powołaną w ugodzie interpretacją indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 30 grudnia 2024 r., sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.743.2024.2.ACZ wydaną dla Bank, w której organ wprost potwierdził, że zwrot nienależnych świadczeń z tytułu wadliwej umowy kredytowej nie kreuje przysporzenia majątkowego u kredytobiorcy. Identyczne i jednolite stanowisko Dyrektor KIS prezentuje w innych zbliżonych sprawach (np. interpretacja indywidualna z 9 października 2025 r., sygn. 0113-KDIL2-2.4011.575.2025.2.AA).

II.       Wypłata odsetek ustawowych za opóźnienie:

Kwota 88 912, 47 zł wypłacona tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie (naliczanych od dnia wpływu pozwu) również nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Odsetki te mają charakter akcesoryjny względem roszczenia głównego (zwrotu nienależnego świadczenia) i stanowią rekompensatę za opóźnienie dłużnika (banku) w spełnieniu świadczenia pieniężnego (art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego). Skoro roszczenie główne (zwrot rat) jest neutralne podatkowo, to odsetki od tego roszczenia – dzieląc jego los prawny – nie stanowią podlegającego opodatkowaniu czystego zysku, lecz odszkodowanie za zwłokę.

III.      Spełnienie warunków zaniechania poboru podatku (Rozporządzenia Ministra Finansów):

Nawet gdyby organ podatkowy uznał część świadczeń wynikających z ugody za przychód z „innych źródeł” (art. 20 ust. 1 ustawy o PIT), to przychód ten podlega całkowitemu zwolnieniu na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym (którego działanie na mocy nowelizacji z 20 grudnia 2024 r. zostało przedłużone na lata 2025 i 2026, obejmując Państwa ugodę z 15 lipca 2026 r.).

Spełniają Państwo kumulatywnie wszystkie warunki określone w rzeczonym rozporządzeniu:

1.  Własny cel mieszkaniowy: Kredyt został zaciągnięty na zakup jednej nieruchomości mieszkaniowej, w której Państwo osobiście mieszkali przez wiele lat przed rozpoczęciem najmu okazjonalnego.

2.  Neutralność działalności gospodarczej: Fakt czasowego zarejestrowania jednoosobowych działalności gospodarczych przez małżonków pod tym adresem w latach 2010-2013 pozostaje bez wpływu na zwolnienie. W lokalu nigdy nie wyodrębniono fizycznie, ani gospodarczo pomieszczeń na firmę, a wydatki kredytowe nigdy nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów (art. 22 ust. 1 ustawy o PIT). Lokal nieprzerwanie pełnił funkcję wyłącznie mieszkalną (art. 21 ust. 25 ustawy o PIT).

3.  Najem prywatny jako niekomercyjne zarządzanie majątkiem: Późniejsze zawarcie umowy najmu okazjonalnego stanowiło tzw. najem prywatny (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT). Zgodnie z utrwaloną linią interpretacyjną Dyrektora KIS, czasowe wynajęcie lokalu mieszkalnego z przyczyn życiowych nie odbiera kredytowi jego pierwotnego, mieszkaniowego charakteru. Przychody z najmu były w całości i prawidłowo opodatkowane ryczałtem (PIT-28), bez dokonywania jakichkolwiek odliczeń kosztów kredytowych.

4.  Jednorazowość preferencji: Kredyt dotyczył tylko jednej nieruchomości, a Państwo nigdy wcześniej nie korzystali z zaniechania poboru podatku na podstawie tego rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe, stoją Państwo na stanowisku, że całe świadczenie pieniężne uzyskane na mocy ugody z Bank z .. lipca 20.. r. jest całkowicie zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które Państwo przedstawili we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795):

Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:

Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.

Stosownie natomiast do art. 917 ustawy Kodeks cywilny:

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O ile kwota, którą otrzymują kredytobiorcy mieści się w kwocie wpłacanej przez nich podczas spłaty kredytu należy uznać, że nie dochodzi do dodatkowego przysporzenia w majątku kredytobiorców.

W przypadku zwrotu świadczenia klient otrzymuje bowiem z powrotem swój kapitał – zwrot zapłaconych bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za przychód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest neutralny podatkowo.

W opisie sprawy wskazali Państwo, że … października 20.. r. zawarli Państwo z Bankiem (obecnie Bank) umowę kredytu hipotecznego „…” nr … waloryzowanego kursem waluty CHR. Kredyt ten został zaciągnięty i w całości przeznaczony na sfinansowanie Państwa własnych celów mieszkaniowych. W wyniku przejściowych opóźnień w spłacie kredytu … stycznia 20.. r. zawarli Państwo z Bankiem. umowę o spłatę długu. Warunkiem jej podpisania było jednoczesne zawarcie ugody z Towarzystwem Ubezpieczeń ... dotyczącej ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW). Umowa o spłatę długu oraz ugoda z TU stanowiły bezpośrednią kontynuację i integralną część pierwotnej umowy kredytu hipotecznego z 20.. r. Na mocy tej ugody ubezpieczyciel wypłacił na rachunek ... S.A. kwotę … zł, którą bank rozliczył na poczet kapitału i odsetek umowy kredytowej pomniejszając Państwa zadłużenie. Z kolei Państwo zobowiązali się do zwrotu tej kwoty na rzecz ubezpieczyciela w ratach miesięcznych po … zł, co rzetelnie i w całości wykonywali. Środki te pochodziły z Państwa majątku osobistego (z Państwa bieżących, uprzednio opodatkowanych dochodów). W 20.. r. podjęli Państwo działania mające na celu uregulowanie sporu prawnego z bankiem w związku z obecnością w umowie kredytowej niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) dotyczących mechanizmu przeliczania waluty obcej. Po negatywnym rozpatrzeniu reklamacji przez Bank oraz TU … listopada 20.. r. złożyli Państwo pozew do sądu. Po pierwszej rozprawie sądowej, która odbyła się .. stycznia 20.. r. Bank wystąpił do Państwa z propozycją ugodowego zakończenia sporu. Do podpisania ostatecznej ugody doszło .. lipca 20.. r. Na jej mocy strony zgodnie postanowiły dokonać całkowitego rozliczenia dotychczas wykonanej umowy. Bank oświadczył w ugodzie, że wpłacili Państwo łącznie kwotę … zł na którą złożyły się … zł – tytułem rat kapitałowo-odsetkowych, … zł – tytułem świadczenia z UNWW wypłaconego przez TU i zaliczonego na poczet rat, … zł – tytułem składek na ubezpieczenie, … zł – tytułem opłat i prowizji związanych z udzieleniem kredytu, …. zł - tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie (naliczanych za okres od .. marca 20.. r. do .. marca 20.. r.). Jednocześnie bank wskazał, że w toku wykonywania umowy wypłacił na Państwa rzecz kapitał kredytu w wysokości … zł. Strony ustaliły, że różnica pomiędzy sumą świadczeń spełnionych przez Państwo a kwotą wypłaconego kapitału wynosiła dokładnie … zł na Państwa korzyść. Na podstawie ugody ... S.A. zobowiązał się do zwroty tej kwoty (… zł) na Państwa rachunek bankowy, co zostało faktycznie dokonane. Zwrot ten stanowił wyłącznie wyrównanie nienależnie pobranych przez bank świadczeń i zwrot własnych, wcześniej opodatkowanych Państwa środków.

W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo, że w ugodzie z Bank z .. lipca 20.. r. zostało potwierdzone (str. 2 podpunkt 2 rzeczowej ugody), że umowa kredytowa z .. października 20.. r. jest nieważna (jak stanowił również pozew wytoczony przez kredytobiorców przeciw ... SA sygn..). Zgodnie z ugodą z .. lipca 20.. r. umowa przestała obowiązywać, a strony dokonały wzajemnych rozliczeń opisanych szczegółowo w § 1 ugody. Zwrot dokonany przez bank w wysokości … zł stanowił różnicę wszystkich wpłat, które Państwo dokonali na potrzeby realizacji umowy kredytowej oraz późniejszej umowy o spłatę długu. Suma wszystkich składek oraz prowizji, które otrzymali Państwo od Bank na podstawie podpisanej ugody była równa sumie przez Państwo wpłaconej na te cele i nie przewyższała poniesionych przez Państwo wydatków z tego tytułu. Stanowi o tym § 1 pkt. 1 ugody z dnia .. lipca 20.. r.

W Państwa przypadku kwota, którą Bank Państwu wypłacił jest kwotą, którą wcześniej wpłacili Państwo do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem (tj. składek ubezpieczeniowych oraz pobranej prowizji), a które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne Bankowi. W ramach postępowania sądowego doszło do uznania nieważności umowy kredytowej.

Zatem, nie uzyskali Państwo faktycznie korzyści majątkowej, która mogłaby zostać potraktowana jako trwałe przysporzenie w Państwa majątku, spełniając w ten sposób definicję przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W konsekwencji, w związku z wypłatą przez Bank nadpłaconej kwoty kredytu, po Państwa stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie wystąpi również obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu. Dla celów podatkowych zwrot taki będzie obojętny podatkowo.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

W złożonym wniosku powzięli Państwo również wątpliwość czy otrzymana kwota odsetek ustawowych za opóźnienie w związku z zawartą .. lipca 20.. r. ugodą podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym.

W pierwszej kolejności wyjaśniam, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1672):

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:

Na gruncie § 1 ust. 2 wskazanego rozporządzenia:

Z ww. regulacji wynika, że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych ma zastosowanie do kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz do świadczeń otrzymanych w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej. Zakres przedmiotowy rozporządzenia jest zatem ściśle określony.

Natomiast z przedstawionego przez Państwo opisu sprawy wynika, że należności, które otrzymali Państwo od banku na podstawie zawartej ugody, nie stanowią umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, ani świadczeń otrzymanych w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej. Ich przedmiotem jest rozliczenie wzajemnych świadczeń stron, obejmujące zwrot świadczenia nienależnego oraz wypłatę części odsetek ustawowych za opóźnienie.

W konsekwencji w przedstawionej sprawie przepisy wskazanego rozporządzenia nie znajdują zastosowania.

Odnosząc się do odsetek ustawowych za opóźnienie wyjaśniam, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Odsetki za zwłokę w wypłacie świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:

1)  są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,

2)  świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.

Wobec powyższego, odsetki ustawowe za opóźnienie, stanowią dla Państwa przychód w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże w związku z tym, że jak wyżej wskazano kwota, którą bank Państwu wypłacił, na podstawie ugody związanej z unieważnieniem umowy kredytowej, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Państwu odsetki będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy.

W związku z powyższym, w myśl zasady, że wadliwa argumentacja prawna, przy prawidłowo wywiedzionym skutku prawnym, winna skutkować uznaniem stanowiska podatnika za nieprawidłowe – Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2, zgodnie z którym nawet gdyby organ podatkowy uznał część świadczeń wynikających z ugody za przychód z „innych źródeł” (art. 20 ust. 1 ustawy o PIT), to przychód ten podlega całkowitemu zwolnieniu na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym, uznałem za nieprawidłowe, bowiem kwota wypłaconych odsetek stanowi dla Państwa przychód podlegający opodatkowaniu, który korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy.

Dodatkowe informacje

Należy zastrzec, że niniejsza interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanych pytań, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu sprawy oraz własnego stanowiska, które nie były przedmiotem tych pytań.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Należy wskazać, że przy wydawaniu interpretacji organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Państwa w zakresie przedstawionego stanu faktycznego.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pani … (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.