0113-KDWPT.4011.476.2026.2.IS

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 lipca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 16 lipca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniła go Pani pismem (data wpływu 9 września 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Zamierza Pani zawrzeć z bratanicą … umowę dożywocia w formie aktu notarialnego. Na mocy tej umowy przeniesie Pani na rzecz Nabywcy współwłasność w udziale wynoszącym 1/2 części nieruchomości gruntowej składającej się z zabudowanej działki oraz gruntów ornych - położonej w miejscowości …, Gmina …, dla którego Sąd Rejonowy w … prowadzi księgę wieczystą nr ….

W zamian za przeniesienie własności nieruchomości, Nabywca zobowiązał się do zapewnienia Pani dożywotniego utrzymania, w tym prawo do mieszkania w lokalu, pomoc w codziennych czynnościach, dostarczanie wyżywienia, ubrania, zakup lekarstw. Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości wynosi 300 000,00 zł.

… listopada 1989 r. Pani zmarły mąż (będąc już z Panią w związku małżeńskim, brak rozdzielności majątkowej), na podstawie umowy przekazania nabył prawo współwłasności w udziale wynoszącym 1/2 części nieruchomości gruntowej składającej się z zabudowanej działki oraz gruntów ornych - położonej w miejscowości …, Gmina ….

… kwietnia 2026 r. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, prawo do wspomnianej nieruchomości nabyła Pani oraz dwoje Pani dzieci. … lipca 2026 r. na podstawie aktu notarialnego nabyła Pani całkowite prawo do niniejszej nieruchomości.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

9 września 2026 r. udzieliła Pani odpowiedzi na zawarte w wezwaniu pytania:

Pytanie 1) Czy podlega Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu?

Odpowiedź: Podlega Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.

Pytanie 2) Czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym czy użytkowym?

Odpowiedź: Przedmiotowa nieruchomość stanowi nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym.

Pytanie 3) W związku z tym, że … listopada 1989 r.  na podstawie umowy przekazania Pani mąż  nabył tylko ½ części przedmiotowej nieruchomości, należy wyjaśnić, kto był współwłaścicielem/współwłaścicielami pozostałej części nieruchomości położonej w miejscowości …?

Odpowiedź: … listopada 1989 r. na podstawie umowy przekazania, Pani mąż … nabył 1/2 części przedmiotowej nieruchomości, pozostałą część 1/2 przedmiotowej nieruchomości nabyła ….

Pytanie 4) W opisie sprawy wskazała Pani, że:

W dniu … kwietnia 2026 r. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, prawo do wspomnianej nieruchomości nabyłam ja oraz dwoje moich dzieci.

zatem należy wskazać:

a)    Datę śmierci Pani męża?

Odpowiedź: Data śmierci Pani męża … – … styczeń 2020 r.

b)    Jakie udziały w spadku przypadły poszczególnym spadkobiercom (Pani i dzieciom)?

Odpowiedź: Spadkobiercom (Pani i 2 Pani dzieci) przypadły udziały w spadku – po 1/3 części dla każdego.

c)    Czy był przeprowadzany dział spadku, a jeżeli był przeprowadzony dział spadku, należy to szczegółowo wyjaśnić oraz wskazać:

·         Kiedy był on przeprowadzony i czy był przeprowadzony na podstawie aktu notarialnego (umowa o dział spadku) czy na podstawie postanowienia sądu (postanowienie sądu o dział spadku)?

Odpowiedź: Dział spadku był przeprowadzony dnia … lipca 2026 r. na podstawie aktu notarialnego (umowa o dział spadku).

·         Co było przedmiotem przeprowadzonego działu spadku?

Odpowiedź: Przedmiotem przeprowadzonego działu spadku była 1/2 części przedmiotowej nieruchomości (1/2 części nieruchomości gruntowej składającej się z zabudowanej działki oraz gruntów ornych - położonej w miejscowości …, Gmina …, dla którego Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr … (działka nr … o powierzchni … ha).

·         Kto brał udział w dziale spadku (należy wskazać wszystkich uczestników biorących udział w dziale spadku)?

Odpowiedź: W dziale spadku brali udział: A, B, C.

·         Jakie skutki prawnopodatkowe miał dział spadku dla wszystkich uczestników działu spadku, w tym dla Pani? Należy wskazać, kto i w jakich udziałach nabył nieruchomość/prawa majątkowe w drodze działu spadku, w tym Pani.

Odpowiedź: Spadek po … nabyli: A, B, C - w udziałach po 1/3 części każde z Nich. Na podstawie zaświadczeń wydanych z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego … z dnia … kwietnia 2026 r. wynika, że podatek od spadku i darowizn z tytułu dziedziczenia nie należy się. Spadkobiercy oświadczyli, że działu spadku dokonują bez żadnych spłat i nie będą dochodzić względem siebie żadnych roszczeń.

·         Czy wartość rynkowa nabytych przez Panią składników majątkowych w wyniku działu spadku, mieściła się w udziale jaki przysługiwał Pani we wszystkich składnikach majątkowych nabytych przez Panią w spadku, czy może przekroczyła wartość Pani udziału? Czy wskutek działu spadku uzyskała Pani przysporzenie majątkowe ponad wartość rynkową nabytego przez Panią w spadku udziału w majątku spadkowym?

Odpowiedź: Wartość rynkowa nabytych przez Panią składników majątkowych w wyniku działu spadku, mieści się w udziale jaki przysługiwał Pani we wszystkich składnikach majątkowych nabytych w spadku. Wskutek działu spadku nie uzyskała Pani przysporzenia majątkowego ponad wartość rynkową nabytego przez Panią w spadku udziału w majątku spadkowym.

·         Czy nabycie tego udziału nastąpiło ze spłatą bądź dopłatą? Jeżeli tak, to czy wartość tej spłaty/dopłaty odpowiada wartości rynkowej prawa nabytego przez Panią. Należy to wyjaśnić.

Odpowiedź: Nabycie udziału nastąpiło bez żadnych spłat i dopłat.

Pytanie 5) W związku ze wskazaniem:

należy wyjaśnić:

a)    W jaki sposób (np. umowa sprzedaży, darowizna, zniesienie współwłasności, itp.), w jakim udziale, nabyła Pani … lipca 2026 r. prawo do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku?

Odpowiedź: … lipca 2026 r. na podstawie zniesienia współwłasności nabyła Pani 2/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku. W związku z tym nabyła Pani całkowite prawo do 1/2 części niniejszej nieruchomości (1/3 udziałów należy do Pani, pozostałą część 2/3 udziałów nabyła Pani na podstawie zniesienia współwłasności).

b)    Jeżeli było przeprowadzone zniesienie współwłasności, to należy to szczegółowo wyjaśnić oraz wskazać:

‒     Kto brał udział w zniesieniu współwłasności (należy wskazać wszystkich uczestników biorących udział w zniesieniu współwłasności)?

Odpowiedź: W zniesieniu współwłasności brali udział: A, B, C.

‒     Jakie skutki prawnopodatkowe miało zniesienie współwłasności dla wszystkich uczestników, w tym dla Pani? Należy wskazać, kto i w jakich udziałach nabył nieruchomość/prawa majątkowe w drodze zniesienia współwłasności, w tym Pani.

Odpowiedź: W drodze zniesienia współwłasności nabyła Pani 2/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku (1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez B i 1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez C). Zniesienie współwłasności następuje nieodpłatnie, bez żadnych spłat i dopłat.

‒     Czy wartość rynkowa nabytych przez Panią składników majątkowych w wyniku zniesienia współwłasności, mieściła się w udziale jaki przysługiwał Pani we wszystkich składnikach majątkowych nabytych przez Panią przed dokonaniem tej czynności, czy może przekroczyła wartość Pani udziału?

Odpowiedź: Wartość rynkowa nabytych przez Panią składników majątkowych w wyniku zniesienia współwłasności, mieści się w udziale jaki przysługiwał Pani we wszystkich składnikach majątkowych nabytych przed dokonaniem tej czynności.

‒     Czy wskutek zniesienia współwłasności uzyskała Pani przysporzenie majątkowe ponad wartość rynkową udziału, który przysługiwał Pani przed dokonaniem tej czynności?  

Odpowiedź: Wskutek zniesienia współwłasności nie uzyskała Pani przysporzenia majątkowego ponad wartość rynkową udziału, który przysługiwał Pani przed dokonaniem tej czynności.

‒     Czy zniesienie współwłasności nastąpiło ze spłatami bądź dopłatami? W przypadku pozytywnej odpowiedzi prosimy wskazać podmioty uprawnione do otrzymania spłaty i podmioty zobowiązane do dokonania spłaty.

Odpowiedź: Zniesienie współwłasności nastąpiło bez spłat i dopłat.

Pytanie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)

Czy w świetle art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c w związku z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przeniesienie własności 1/2 części przedmiotowej nieruchomości na rzecz Pani bratanicy w zamian za świadczenia wynikające z umowy dożywocia, przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło jej nabycie, skutkuje powstaniem po Pani stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

W Pani ocenie, zawarcie umowy dożywocia nie stanowi źródła przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, a w konsekwencji nie ciąży na Pani obowiązek zapłaty 19% podatku dochodowego.

Umowa dożywocia ma charakter umowy odpłatnej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych (m.in. uchwała NSA z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt II FPS 4/14), chociaż umowa dożywocia jest traktowana jako odpłatne zbycie, to przy tego rodzaju umowie nie jest możliwe określenie podstawy opodatkowania w oparciu o przepisy art. 19 ustawy o PIT. Z tego względu po stronie zbywcy nie powstaje dochód do opodatkowania.

Wobec powyższego, zawarcie umowy dożywocia nie będzie rodziło dla Pani żadnych skutków w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto, w uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że w Pani ocenie, zawarcie umowy dożywocia przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości, nie powoduje powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji nie ciąży na Pani obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 30e ustawy o PIT.

Zgodnie z art. 908 Kodeksu Cywilnego, w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Umowa ta ma charakter odpłatny, ale nie ma charakteru ekwiwalentnego w sensie pieniężnym. Świadczenia nabywcy są rozciągnięte w czasie, zależą od długości życia dożywotnika i są niemożliwe do precyzyjnego wycenienia w momencie zawierania umowy.

Pani stanowisko znajduje pełne potwierdzenie w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2014 r. (sygn. akt II FPS 4/14). NSA jednoznacznie orzekł, że w przypadku zbycia nieruchomości w drodze umowy o dożywocie nie jest możliwe ustalenie przychodu na zasadach określonych w art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o PIT. W związku z tym, przeniesienie własności nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie nie generuje u zbywcy podatku dochodowego, nawet jeśli następuje przed upływem 5 lat od jej nabycia.

Wobec powyższego, zawarcie umowy dożywocia nie będzie rodziło dla Pani żadnych skutków w podatku dochodowym od osób fizycznych. Wnosi Pani o potwierdzenie swojego stanowiska za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ww. ustawy:

Powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości, jej części, udziału w nieruchomości lub prawa przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, rodzi obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Natomiast, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części, udziału w nieruchomości lub prawa nastąpiło po upływie pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym kwota uzyskana ze zbycia nieruchomości, jej części, udziału w nieruchomości lub prawa w ogóle nie podlega opodatkowaniu.

W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ww. praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonywaniu działalności gospodarczej stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższego, w przypadku sprzedaży nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskanego z tego tytułu dochodu ma moment i sposób ich nabycia.

Użyty w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy termin „nabycie” oznacza każde uzyskanie tytułu własności (nabycie własności) lub każde uzyskanie określonego prawa (nabycie prawa) bez względu na fakt, czy jest to nabycie w części ułamkowej, czy w całości. Poprzez „nabycie” należy rozumieć każde zwiększenie aktywów podatnika. Nabyć nieruchomość lub prawo majątkowe można np. zakupując je, bądź uzyskując pod tytułem darmym (w formie darowizny, w drodze spadku, działu spadku, poprzez zasiedzenie).

Z wniosku wynika, że 23 listopada 1989 r. Pani zmarły mąż (będąc już z Panią w związku małżeńskim, brak rozdzielności majątkowej), na podstawie umowy przekazania nabył prawo współwłasności w udziale wynoszącym 1/2 części nieruchomości gruntowej składającej się z zabudowanej działki oraz gruntów ornych. … kwietnia 2026 r. na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, prawo do wspomnianej nieruchomości nabyła Pani oraz dwoje Pani dzieci. … lipca 2026 r. na podstawie aktu notarialnego nabyła Pani całkowite prawo do niniejszej nieruchomości.

… lipca 2026 r. na podstawie zniesienia współwłasności nabyła Pani 2/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku. W związku z tym nabyła Pani całkowite prawo do 1/2 części niniejszej nieruchomości (1/3 udziałów należy do Pani, pozostałą część 2/3 udziałów nabyła Pani na podstawie zniesienia współwłasności). W zniesieniu współwłasności brali udział: A, B, C. W drodze zniesienia współwłasności nabyła Pani 2/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku (1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez B i 1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez C). Zniesienie współwłasności następuje nieodpłatnie, bez żadnych spłat i dopłat. Wartość rynkowa nabytych przez Panią składników majątkowych w wyniku zniesienia współwłasności, mieści się w udziale jaki przysługiwał Pani we wszystkich składnikach majątkowych nabytych przed dokonaniem tej czynności.

Zbycie udziału w nieruchomości nabytego w drodze spadku

Zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Do wyliczenia 5-letniego okresu, od którego uzależnione jest opodatkowanie odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych nabytych w drodze spadku, wliczany jest zatem nie tylko okres własności nieruchomości (praw majątkowych) spadkobiercy, który dokonuje odpłatnego zbycia, ale także okres własności nieruchomości (praw majątkowych) spadkodawcy. Jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie nieruchomości bądź nabycie prawa majątkowego przez spadkodawcę, do momentu odpłatnego zbycia nieruchomości (praw majątkowych) przez spadkobiercę upłynęło 5 lat – to odpłatne zbycie nie podlega opodatkowaniu.

Zatem w sytuacji, gdy podatnik dokonuje sprzedaży nieruchomości lub udziału w nieruchomości nabytej w drodze spadku, istotne znaczenie ma ustalenie daty nabycia tej nieruchomości przez spadkodawcę.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji pojęcia „spadek” ani też „nabycie w drodze spadku”, dlatego też zasadnym jest odwoływanie się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Zgodnie z art. 922 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

W myśl art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego:

Na mocy art. 926 § 1 ww. Kodeksu:

Stosownie do art. 1025 § 1 ww. Kodeksu:

Powyższe oznacza, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej.

Z kolei, postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.

Zatem, mając na uwadze brzmienie art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, termin 5 lat, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy, w zakresie nabytego przez Panią udziału w spadku po mężu należy w niniejszej sprawie liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości przez spadkodawcę – Pani męża w 1989 r.

Wobec powyższego, mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis sprawy, planowane przez Panią przeniesienie własności Pani udziału nabytego w drodze spadku po mężu (1/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku) na rzecz Pani bratanicy w zamian za świadczenie wynikające z umowy dożywocia, nie będzie stanowić źródła przychodu, w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 10 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, bowiem pięcioletni okres, o którym mowa w tym przepisie niewątpliwie minął. W konsekwencji, nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tytułu zbycia udziału w nieruchomościach nabytych w spadku.

Zbycie udziału w nieruchomości nabytego w drodze działu spadku i zniesienia współwłasności

W myśl art. 10 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do treści art. 1035 Kodeksu cywilnego:

Jednak zgodnie z art. 1036 ww. ustawy:

Stosownie do art. 1037 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego:

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Dział spadku odbywa się według tych samych zasad co zniesienie współwłasności w częściach ułamkowych (art. 210 ˗ 212 w związku z art. 1035 Kodeksu cywilnego).

Celem postępowania o zniesienie współwłasności, w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny, jest nowe ukształtowanie prawa własności rzeczy, która stanowi przedmiot współwłasności.

Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego:

Z kolei art. 196 ww. Kodeksu stanowi, że:

Natomiast zgodnie z art. 210 § 1 ww. Kodeksu:

Przez zniesienie współwłasności rozumie się likwidację łączącego współwłaścicieli stosunku prawnego, która następuje w drodze umowy lub orzeczenia sądu.

Stosownie do art. 211 Kodeksu cywilnego:

Zgodnie z teorią prawa rzeczowego przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w drodze zniesienia współwłasności jest nabyciem tych rzeczy.

Biorąc natomiast pod uwagę przyjętą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nabyciem rzeczy w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest przyznanie jej na wyłączną własność jednemu ze współwłaścicieli w wyniku dokonanego zniesienia współwłasności, jeśli:

‒     podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty i dopłaty, lub

‒     wartość rzeczy mieści się w udziale, jaki przysługiwał tej osobie w majątku wspólnym.

Zatem zniesienie współwłasności nie stanowi nabycia rzeczy, jeżeli mieści się w ramach udziału jaki przypadał byłym współwłaścicielom w rzeczy wspólnej i odbyło się bez spłat i dopłat. Za datę nabycia nieruchomości lub prawa w przypadku ich sprzedaży, które przypadły danej osobie w wyniku zniesienia współwłasności, należy zatem przyjąć datę ich pierwotnego nabycia, jeżeli wartość otrzymanej przez daną osobę nieruchomości lub prawa w wyniku zniesienia współwłasności mieści się w udziale, jaki przysługiwał tej osobie w majątku objętym współwłasnością oraz zniesienie współwłasności zostało dokonane bez spłat i dopłat.

Zniesienie współwłasności jest formą nowego nabycia tylko wówczas, gdy w wyniku tego zniesienia podatnik otrzymuje nieruchomość, której wartość po podziale przekracza wartość udziału jaki pierwotnie podatnikowi przysługiwał. Jeżeli przy zniesieniu współwłasności wystąpiło przysporzenie majątku ponad posiadany udział przed zniesieniem współwłasności oznacza to, że dla części nieruchomości – nabytej w drodze zniesienia współwłasności – datą nabycia, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będzie dzień, w którym nastąpiło zniesienie współwłasności.

Jak wynika z powołanych wyżej przepisów, nie można zgodzić się z Pani twierdzeniem, że wskutek zniesienia współwłasności nie uzyskała Pani przysporzenia majątkowego ponad wartość rynkową udziału, który przysługiwał Pani przed dokonaniem tej czynności. Nabyte przez Panią udziały w nieruchomości w wyniku zniesienia współwłasności przekroczyły wartość udziału nabytego przez Panią w spadku po mężu, a więc doszło do nabycia, gdyż zwiększył się stan Pani majątku osobistego. Wobec tego nabycie w wyniku zniesienia współwłasności majątku, który należał do innych spadkobierców (Pani dzieci) należy traktować jako nowe nabycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Za datę nabycia tej części nieruchomości, która przekracza dotychczasowy Pani udział w spadku, należy przyjąć datę dokonania zniesienia współwłasności (tj. - dzień zawarcia umowy bądź uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli zniesienie współwłasności dokonane było na drodze postępowania sądowego).

Wobec tego, nienastępujące w wykonaniu działalności gospodarczej planowane przez Panią przeniesienie własności 2/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku (1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez B i 1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez C), nabytych … lipca 2026 r. w drodze zniesienia współwłasności na rzecz Pani bratanicy w zamian za świadczenie wynikające z umowy dożywocia, w terminie przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie, będzie stanowić źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Opodatkowaniu podlegać będzie wyłącznie ta część przychodu, która będzie odpowiadać wartości majątku przekraczającej Pani udział spadkowy.

Przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy dożywocia

Wątpliwości Pani sprowadzają się do rozstrzygnięcia, czy w związku z zawarciem umowy o dożywocie i przekazaniem udziału w nieruchomości powstanie u Pani obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Celem wyjaśnienia Pani wątpliwości jest zatem ustalenie, czy przy zbyciu udziału w nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie zawartej przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, możliwe jest określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 ww. ustawy.

Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 19 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 908 § 1 ustawy Kodeks cywilny:

Cechą charakterystyczną umowy o dożywocie jest ekwiwalentność świadczeń stron tej umowy. W doktrynie uznaje się, że jest to ekwiwalentność rozumiana w sensie subiektywnym, a nie obiektywnym, co oznacza, że świadczenia stron względem siebie nie muszą mieć tego samego wymiaru ekonomicznego, ustalanego według kryteriów obiektywnych. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju umowy zaliczane są do odpłatnych czynności prawnych, które charakteryzują się tym, że każda ze stron uzyskuje jakąś korzyść majątkową (niekoniecznie w postaci pieniężnej).

Uwzględniając powyższe, umowa o dożywocie – polegająca na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał (zobowiąże) się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie – ma charakter umowy wzajemnej, a w konsekwencji jest czynnością prawną o charakterze odpłatnym, tj. w jej wyniku dochodzi do odpłatnego zbycia nieruchomości.

Na gruncie przepisów podatkowych, mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt II FPS 4/14, mimo że przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy dożywocia stanowi jej odpłatne zbycie, to nie jest możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy tego rodzaju umowie nie można bowiem zastosować zasad określonych w przepisach art. 19 ust. 1 i 3 ww. ustawy, według których przy ustalaniu przychodu bierze się wartość nieruchomości wyrażoną w cenie określonej w umowie (lub wartość rynkową), gdyż ta w przypadku dożywocia nie występuje.

Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz obowiązujące uregulowania prawne, jak również ww. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, planowane przez Panią zbycie 2/3 udziałów prawa do 1/2 części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku (tj. 1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez B i 1/3 udziałów na podstawie zniesienia współwłasności przez C) na podstawie umowy o dożywocie nie będzie skutkować obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego, nawet w sytuacji gdy nastąpi przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie. Nie będzie bowiem możliwe określenie przychodu ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na zasadach wynikających z art. 19 ust. 1 i 3 ww. ustawy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku w kontekście zadanego pytania, natomiast nie rozstrzyga innych kwestii wynikających z opisu zdarzenia przyszłego, które nie były przedmiotem pytania i własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Wydając interpretacje opieram się wyłącznie na opisie zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku – nie prowadzę postępowania dowodowego. Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.) jest sam przepis prawa. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest ustalanie zdarzenia przyszłego, stanowi to bowiem domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Organ nie prowadzi postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku do tych okoliczności wyraża swoje stanowisko, które zawsze musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę. Jeżeli zatem, przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie się różniło od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pani w zakresie rzeczywiście zaistniałego zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.