Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,  

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

9 czerwca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 29 lipca 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Pani („Wnioskodawczyni”) podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych („u.p.d.o.f.”).

Wnioskodawczyni wraz z A. oraz B. („Kredytobiorcy”) zawarli w dniu 1 lipca 2008 r. z … z siedzibą w X („Bank”) umowę … („Umowa Kredytu”) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych …waloryzowany kursem CHF, z przeznaczeniem na własne cele mieszkaniowe tj. zakup lokalu mieszkalnego w …, przy ul. …(„Lokal”) oraz pokrycie pierwszej składki ubezpieczenia „...”. Na podstawie Umowy Kredytu Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę 228 150,00 PLN, co stanowiło równowartość 116 272,55 CHF („Kredyt”). Kredytobiorcy byli zobowiązani do spłat rat kapitałowo-odsetkowych jako dłużnicy solidarni.

Lokal nabyty ze środków pochodzących z Kredytu służył i służy obecnie zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawczyni.

Zabezpieczeniem Kredytu była hipoteka kaucyjna do kwoty 342 225,00 PLN ustanowiona na Lokalu sfinansowanym ze środków pochodzących z Umowy Kredytu.

Kapitał i odsetki od udzielonego Kredytu spłacane były w ten sposób, że Bank pobierał z rachunku bankowego Wnioskodawczyni ratę kapitałowo-odsetkową. Oznacza to, że odsetki faktycznie spłacane były równocześnie z ratą kapitałową.

Zarówno w chwili zawierania Umowy Kredytu oraz udzielenia Kredytu jak i obecnie, Bank jest podmiotem uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych przepisów regulujących funkcjonowanie takich podmiotów, a jego działalność podlegała i podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym.

Kredytobiorcy wnieśli przeciwko Bankowi powództwo o stwierdzenie nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy Kredytu („Roszczenie Kredytobiorców”). Obecnie postępowanie sądowe toczy się przed Sądem Okręgowym w X.

Bank wytoczył przeciwko Kredytobiorcom powództwo w sprawie o zapłatę kwoty 228 150,00 PLN, stanowiącej kwotę wypłaconego kapitału Kredytu („Roszczenie Banku”). Postępowanie toczy się obecnie przed Sądem Okręgowym w Y.

W dniu 16 listopada 2021 r. Kredytobiorcy zawarli umowę przelewu wierzytelności, na mocy której A. oraz B. (cedenci) przenieśli na Wnioskodawczynię (cesjonariuszkę) całą przysługującą im wobec Banku wierzytelność powstałą w związku z Umową Kredytu.

W ostatnim czasie Kredytobiorcy otrzymali od Banku propozycję zawarcia Ugody dotyczącą Umowy Kredytu („Ugoda”), której celem jest polubowne rozstrzygnięcie sporu między Kredytobiorcami a Bankiem w zakresie wzajemnie przysługujących stronom roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych, a także uchylenie niepewności co do wzajemnych roszczeń stron związanych z zawarciem i wykonywaniem Umowy Kredytu, między innymi poprzez dokonanie wzajemnych rozliczeń.

W ramach zaproponowanej Ugody:

1)    Strony potwierdzają kwoty wzajemnych świadczeń, tj. suma świadczeń Kredytobiorców wobec Banku wynosi 412 600,37 PLN, a świadczenie Banku na rzecz Kredytobiorców wyniosło 228 150 PLN.

2)    Po dokonaniu wzajemnych rozliczeń, Bank zobowiązuje się do wypłaty na rzecz Wnioskodawczyni kwoty 184 450,37 PLN („Kwota 1”), stanowiącej różnicę między świadczeniem Kredytobiorców na rzecz Banku a świadczeniem Banku na rzecz Kredytobiorców;

3)    Bank wypłaci na rzecz Wnioskodawczyni kwotę 10 800,00 PLN tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego („Kwota 2”).

Wnioskodawczyni nie korzystała wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż opisana we Wniosku.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

W piśmie z 29 lipca 2026 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazała Pani, że:

1)    Czy jest Pani wyłącznym właścicielem lokalu mieszkalnego w ..., którego zakup sfinansowany został kredytem hipotecznym z 2008 r.?

Odpowiedź: Wnioskodawczyni jest jedyną właścicielką lokalu mieszkalnego w ..., którego zakup został sfinansowany kredytem hipotecznym z 2008 r.

2)    Kiedy Kredytobiorcy otrzymali od banku propozycję zawarcia ugody dotycząca umowy kredytu?

Odpowiedź: Kwestia kiedy Kredytobiorcy otrzymali od Banku propozycję zawarcia ugody dotyczącej umowy kredytu hipotecznego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia - jest ona irrelewantna zarówno dla wykładni przepisów prawa podatkowego, jak i dla subsumpcji stanu faktycznego przedstawionego we Wniosku pod właściwe przepisy podatkowe. Niemniej jednak wskazuję, że Kredytobiorcy otrzymali propozycję zawarcia ugody w 2026 r., przed wystąpieniem z Wnioskiem.

3)    W którym roku dojdzie do zawarcia ugody z bankiem?

Odpowiedź: Do zawarcia Ugody z Bankiem dojdzie najprawdopodobniej jeszcze w 2026 r.

4)    Kto będzie stroną ww. ugody?

Odpowiedź: Stronami Ugody będą wszyscy troje Kredytobiorcy, tj. Wnioskodawczyni oraz Jej rodzice A. i B., a także Bank. W ślad za Wnioskiem wskazuję, że na podstawie umowy przelewu wierzytelności z 16 listopada 2021 r. A. i B. (jako cedenci) przenieśli na Wnioskodawczynię (cesjonariuszkę) całą przysługującą im wobec Banku wierzytelność powstałą w związku z Umową Kredytu. Jednocześnie w pkt 5 umowy przelewu wierzytelności wskazano, że wszelkie zobowiązania wobec Banku wynikające z Umowy Kredytu spełniał wyłącznie cesjonariusz, tj. Wnioskodawczyni. Natomiast zgodnie z Umową Kredytu, Kredytobiorcy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z Umowy Kredytu.

5)    Czy kwoty, które otrzyma Pani od banku w ramach zawartej ugody będą stanowiły środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Panią i pozostałych kredytobiorców (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu)?

Odpowiedź: Pytanie nr II.5: „Czy kwoty, które otrzyma Pani od banku w ramach zawartej ugody będą stanowiły środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Pani i pozostałych kredytobiorców(z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu)?” jest niezrozumiałe. Wnioskodawczyni nie rozumie co Organ ma na myśli pytając, czy środki otrzymane od Banku w wykonaniu Ugody będą stanowiły środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej z uwzględnieniem wartości Kredytu.

Kwoty, które Wnioskodawczyni otrzyma od Banku w wykonaniu Ugody będą stanowiły zwrot środków wpłacanych przez Nią do Banku tytułem spłaty Kredytu udzielonego na podstawie Umowy Kredytu z 2008 r.

6)    Czy kwota, która zostanie Pani wypłacona przez bank, stanowi przysporzenie ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty przedmiotowego kredytu, tj. dodatkowe przysporzenie wynikające z zawartej ugody?

Odpowiedź: Kwota, którą Wnioskodawczyni otrzyma od Banku w wykonaniu Ugody, nie będzie stanowiła dla Niej przysporzenia ponad kwoty spłacane przez nią w wykonaniu Umowy Kredytu.

7)    Czy będzie to zwrot środków, które zostały wpłacone przez Kredytobiorców do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem i które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według postanowień zawartych w ugodzie stały się nienależne bankowi?

Odpowiedź: Tak, kwota, którą Wnioskodawczyni otrzyma od Banku w wykonaniu Ugody będzie stanowiła zwrot środków, które zostały wpłacone przez Wnioskodawczynię do Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z Kredytem, które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według postanowień zawartych w Ugodzie stały się nienależne Bankowi.

8)    Czy kwota 10 800 zł, stanowiąca częściowy zwrot kosztów zastępstwa procesowego, które bank zwróci Pani, jest równa kwocie poniesionych opłat i nie przewyższa faktycznie poniesionych przez Kredytobiorców wydatków z tego tytułu?

Odpowiedź: Wynikająca z Ugody kwota 10 800 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stanowi część kosztów zastępstwa procesowego faktycznie poniesionych przez Wnioskodawczynię w związku ze sporem z Bankiem dotyczącym Umowy Kredytu. Kwota wynikająca z Ugody nie przewyższa wydatków faktycznie poniesionych przez Wnioskodawczynię z tego tytułu.

Pytania

Czy w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym:

1)    wypłata przez Bank na rzecz Wnioskodawczyni Kwoty 1 stanowić będzie dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

2)    zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10 800,00 PLN (Kwota 2) stanowić będzie dla Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

1)    W ocenie Wnioskodawczyni, w związku z wypłatą przez Bank na Jej rzecz Kwoty 1 nie powstanie po stronie Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

2)    W ocenie Wnioskodawczyni, w związku z wypłatą przez Bank na Jej rzecz Kwoty 2 nie powstanie po stronie Wnioskodawczyni przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Pytanie 1

Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przyjmuje się, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zwiększającym aktywa lub zmniejszającym pasywa), o charakterze definitywnym, bezzwrotnym. O uzyskaniu przychodu w rozumieniu u.p.d.o.f. można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe (czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych w pieniądzu lub w naturze, czy to w wyniku zmniejszenia jego zobowiązań wobec innych podmiotów).

Kwota 1, którą Bank zwróciłby Wnioskodawczyni w wykonaniu Ugody, stanowić będzie częściowy zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Wnioskodawczynię do Banku w wykonaniu Umów Kredytu. Skoro zatem wypłata przez Bank Kwoty 1 stanowić będzie zwrot środków nadpłaconych przez Wnioskodawczynię ponad faktyczne saldo Kredytu, to jej zwrot przez Bank nie spowoduje po stronie Wnioskodawczyni przyrostu majątkowego, a jedynie wypłatę (zwrot) środków, które wcześniej zostały zapłacone na rzecz Banku. Wypłata Kwoty 1 następuje w ramach wzajemnych rozliczeń stron dokonywanych na tle sporu o stwierdzenie nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy Kredytu. W razie nieważności umowy świadczenia spełnione na jej podstawie mają charakter świadczeń nienależnych w rozumieniu art. 410 § 2 w zw. z art. 405 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, a ich zwrot stanowi jedynie przywrócenie stanu majątkowego sprzed spełnienia świadczenia. Zwrot świadczenia nienależnego nie jest świadczeniem o charakterze definitywnym i bezzwrotnym, lecz odzyskaniem przez podatnika jego własnych środków, wobec czego po stronie Wnioskodawczyni nie dochodzi do przysporzenia majątkowego, które mogłoby zostać uznane za przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że Kwota 1 zostanie wypłacona w wykonaniu Ugody, a nie prawomocnego wyroku. Ugoda nie kreuje bowiem nowego, samoistnego tytułu przysporzenia, lecz potwierdza i rozlicza świadczenia spełnione uprzednio przez Kredytobiorców na rzecz Banku. Skoro suma świadczeń Kredytobiorców (412 600,37 PLN) przewyższa wypłacony kapitał (228 150,00 PLN), wypłacana różnica (184 450,37 PLN) odpowiada nadwyżce uiszczonej ponad kwotę otrzymaną od Banku i z tego względu nie powiększa majątku Wnioskodawczyni ponad stan sprzed zawarcia Umowy Kredytu.

Tym samym otrzymanie od Banku Kwoty 1 nie spowoduje powstania po stronie Wnioskodawczyni przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Pytanie 2

Zdaniem Wnioskodawczyni, Kwota 2 otrzymana od Banku tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego nie będzie stanowić dla Wnioskodawczyni przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Zwrot ten ma na celu częściowy zwrot poniesionych wcześniej przez Wnioskodawczynię wydatków na dochodzenie roszczeń przeciwko Bankowi, w tym wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Kwota 2 ma charakter wyłącznie kompensacyjny - jej celem jest wyrównanie uszczerbku majątkowego, jaki Wnioskodawczyni poniosła, finansując koszty zastępstwa procesowego w sporze z Bankiem. Świadczenie to nie prowadzi zatem do powiększenia majątku Wnioskodawczyni ponad stan istniejący przed poniesieniem tych wydatków, lecz jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed ich poniesienia. Brak definitywnego przyrostu majątkowego oznacza, że Kwota 2 nie odpowiada ustawowej definicji przychodu. Jako rekompensata części poniesionych wcześniej wydatków, kwota otrzymana od Banku nie spowoduje przyrostu majątkowego dla Wnioskodawczyni. Tym samym jej otrzymanie od Banku nie będzie skutkowało powstaniem po stronie Wnioskodawczyni przychodu do opodatkowania.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·         pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·         pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Z kolei, zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Pani skutki podatkowe z tytułu rozliczenia roszczeń

Jak wynika z opisu sprawy, w ostatnim czasie (tj. w 2026 r.) Kredytobiorcy otrzymali od Banku propozycję zawarcia Ugody dotyczącą Umowy Kredytu („Ugoda”), której celem jest polubowne rozstrzygnięcie sporu między Kredytobiorcami a Bankiem w zakresie wzajemnie przysługujących stronom roszczeń będących przedmiotem postępowań sądowych, a także uchylenie niepewności co do wzajemnych roszczeń stron związanych z zawarciem i wykonywaniem Umowy Kredytu, między innymi poprzez dokonanie wzajemnych rozliczeń.

W ramach zaproponowanej Ugody:

1)    Strony potwierdzają kwoty wzajemnych świadczeń, tj. suma świadczeń Kredytobiorców wobec Banku wynosi 412 600,37 PLN, a świadczenie Banku na rzecz Kredytobiorców wyniosło 228 150 PLN.

2)    Po dokonaniu wzajemnych rozliczeń, Bank zobowiązuje się do wypłaty na Pani rzecz kwoty 184 450,37 PLN („Kwota 1”), stanowiącej różnicę między świadczeniem Kredytobiorców na rzecz Banku a świadczeniem Banku na rzecz Kredytobiorców.

Mając na uwadze powyższy opis wskazać należy, że w przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych – taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Wobec powyższego, skoro wypłacona przez bank Kwota 1 będzie stanowiła kwotę pozostałą po potrąceniu kwoty Roszczenia Kredytobiorców, tj. zwrot wpłaconych wcześniej rat kapitałowo-odsetkowych, to stwierdzam, że zwrot ten nie będzie stanowił dla Pani przychodu.

Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez Panią przysporzenia majątkowego, wzrostu Pani majątku. Otrzymana przez Panią Kwota 1 będzie stanowiła zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłaciła Pani wcześniej do banku.

Pieniądze te nie będą Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.

Pani skutki podatkowe z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:

Na podstawie art. 96 ww. ustawy:

W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):

W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Jak wynika z opisu sprawy, w ramach Ugody bank wypłaci na Pani rzecz kwotę 10 800 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (Kwota 2).

Zatem, zwrot kosztów zastępstwa procesowego, w ramach zawartej ugody, którą zamierza Pani zawrzeć z bankiem w 2026 r. (Kwota 2), nie spowoduje powstania u Pani przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile zwracana przez bank kwota nie przewyższy poniesionych przez Panią wydatków z tego tytułu. W takiej sytuacji zwrot ten nie będzie stanowił po Pani stronie przysporzenia, wzrostu Pani majątku. Otrzymane kwoty będą stanowiły jedynie zwrot poniesionych wcześniej przez Panią wydatków.

Pieniądze te nie będą Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem, Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Należy wskazać, że przy wydawaniu interpretacji organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie różniło się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pani w zakresie przedstawionego zdarzenia przyszłego.

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·         Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·         w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·         w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).  

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.